Shloka 82

Kārtika-Māhātmya

The Greatness of Kārtika

Devanagari script

दातव्यं राजतं पात्रं सौवर्ण वापि शक्तितः । यथोक्तस्याप्रदाने तु यथोक्ताकरणेऽपि वा ॥ ८२ ॥

Transliteration

dātavyaṃ rājataṃ pātraṃ sauvarṇa vāpi śaktitaḥ | yathoktasyāpradāne tu yathoktākaraṇe'pi vā || 82 ||

Translation

ରଜତ ପାତ୍ର ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଯଥୋକ୍ତ ଦାନ ନ ଦିଆଗଲେ, କିମ୍ବା ଯଥୋକ୍ତ ବିଧି ନ କରାଗଲେ, କର୍ମ ଦୋଷପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

Word by Word

• दातव्यम्: should be given
• दातव्यम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विध्यर्थ ‘to be given/should be given’

• राजतम्: silver
• राजतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: राजत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पात्रम्)

• पात्रम्: a vessel
• पात्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• सौवर्णम्: golden/of gold
• सौवर्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सौवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पात्रम्)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात (or)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also)

• शक्तितः: according to one’s capacity
• शक्तितः: Hetu (हेतु/निमित्त)
• Type: Indeclinable
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘according to ability’

• यथोक्तस्य: of what is prescribed
• यथोक्तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: यथा-उक्त (प्रातिपदिक; समास/कृदन्त)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘यथा’ (अव्यय) + ‘उक्त’ (क्त-प्रत्ययान्त, √वच्) → अव्ययीभाव-समास; ‘as stated’

• अप्रदाने: in non-giving / failure to give
• अप्रदाने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अ-प्रदान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; नञ्-पूर्वक

• तु: but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधानार्थक-निपात (but/indeed)

• यथोक्ताकरणे: in not doing as prescribed
• यथोक्ताकरणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यथा-उक्त-अकरण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (यथोक्त + अकरण)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (also/even)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

Speaker

Narada (teaching in a dharma/ritual instruction context within Uttara-Bhaga)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes niyama (discipline) in dharma: offerings should be made as prescribed, and omissions in dana or procedure diminish the integrity and fruit of the rite.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By stressing sincere, capacity-based offering (śaktitaḥ) and faithful adherence to prescribed worship, it supports bhakti as careful, reverent service rather than casual ritualism.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied: correct materials (silver/gold vessel) and correct performance are required; failure in either is treated as a lapse in the prescribed rite.