Shloka 32

The Description of Mohinī’s Love Episode

Devanagari script

यादृग्विधं मोहिनमोहनार्थं विनिर्मितं यद्विधिना स्वरूपम् । मृगेंद्रशत्रोःकरसन्निकाशे जंघे विलोमे द्रुतकांचनाभे ॥ ३२ ॥

Transliteration

yādṛgvidhaṃ mohinamohanārthaṃ vinirmitaṃ yadvidhinā svarūpam | mṛgeṃdraśatroḥkarasannikāśe jaṃghe vilome drutakāṃcanābhe || 32 ||

Translation

ମୋହିନୀକୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଧାତା ଯେପରି ସ୍ୱରୂପ ଗଢ଼ିଥିଲେ—ତାହାର ଜଂଘା ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁର କରସଦୃଶ; ରୋମ ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ପଡ଼ିଥିଲା, ଏବଂ ଦେହ ଦ୍ରୁତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।

Word by Word

• यादृक्-विधम्: of what kind
• यादृक्-विधम्: विशेषण (Qualifier of स्वरूपम्)
• Type: Adjective
• Root: यादृक् (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारय (यादृक् एव विधः = of what kind)

• मोहिनी-मोहन-अर्थम्: for enchanting Mohinī
• मोहिनी-मोहन-अर्थम्: प्रयोजन (Purpose; accusative of purpose)
• Type: Noun
• Root: मोहिनी (प्रातिपदिक) + मोहन (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मोहिन्याः मोहनस्य अर्थम् = for the purpose of enchanting Mohinī)

• विनिर्मितम्: created, fashioned
• विनिर्मितम्: विशेषण (Predicate participle to स्वरूपम्)
• Type: Verb
• Root: वि+निर्+√मा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (constructed/created)

• यत्: which
• यत्: सम्बन्ध (Relative marker)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• विधिना: by the creator/ordainer, by method
• विधिना: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• स्वरूपम्: own form, appearance
• स्वरूपम्: कर्म/वर्ण्य (Object/thing described)
• Type: Noun
• Root: स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मृगेन्द्र-शत्रोः: of the enemy of the lion (elephant)
• मृगेन्द्र-शत्रोः: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: मृग-इन्द्र (प्रातिपदिक) + शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मृगेन्द्रस्य शत्रुः = enemy of the lion; i.e., elephant)

• कर-सन्निकाशे: in/at (something) resembling the elephant’s trunk/hand
• कर-सन्निकाशे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Adjective
• Root: कर (प्रातिपदिक) + सन्निकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (करस्य सन्निकाशः = resembling the hand/trunk)

• जङ्घे: in the two shanks/legs
• जङ्घे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: जङ्घा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, द्विवचन (dual locative)

• विलोमे: with hair reversed/against the grain
• विलोमे: विशेषण (Adjectival to अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विलोम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, द्विवचन; विशेषण (agreeing with जङ्घे)

• द्रुत-काञ्चन-आभे: shining like molten gold
• द्रुत-काञ्चन-आभे: विशेषण (Adjectival to जङ्घे)
• Type: Adjective
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक) + काञ्चन (प्रातिपदिक) + आभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, द्विवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (द्रुतकाञ्चनस्य आभा यस्ये = having the sheen of molten gold)

Speaker

Suta (narrating the Purana to the sages, in a descriptive passage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shringara

Characters & Entities

• Mohini
• Vidhi

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights how divinely-ordained forms can surpass ordinary standards of beauty and power—so compelling that they are said to “enchant the enchantress,” pointing to the supremacy of divine māyā and purposeful manifestation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By portraying an awe-inspiring, luminous form, the verse supports bhakti through darśana-bhāva—devotion rooted in contemplation of the Lord’s wondrous manifestations, which draw the mind away from worldly fascination toward sacred remembrance.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught directly; however, the verse exemplifies careful Sanskrit poetic description (alakāra) and precise vocabulary—useful for Vyākaraṇa-based reading and accurate mantra/śloka recitation.