Shloka 4

Mohinī’s Speech

Mohinyāḥ Bhāṣaṇam

Devanagari script

तातस्य सौख्यं कर्तव्यमावाभ्यां वरवर्णिनी । भवेत्पापक्षयः सम्यक् स्वर्गप्राप्तिस्तथाक्षया ॥ ४ ॥

Transliteration

tātasya saukhyaṃ kartavyamāvābhyāṃ varavarṇinī | bhavetpāpakṣayaḥ samyak svargaprāptistathākṣayā || 4 ||

Translation

ହେ ଵରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ପିତାଙ୍କ ସୁଖ କରିବା ଆମ ଦୁହଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଏହା କଲେ ପାପକ୍ଷୟ ସମ୍ୟକ୍ ହୁଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Word by Word

• तातस्य: of the father
• तातस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• सौख्यम्: happiness/welfare
• सौख्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सौख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• कर्तव्यम्: must be done
• कर्तव्यम्: Vidhi (विधेय/कर्तव्यता)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कर्तव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृत्य-प्रत्यय (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण: ‘to be done’

• आवाभ्याम्: by us two
• आवाभ्याम्: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (द्विवचन-प्रातिपदिक: आवाम्)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/करण), द्विवचन

• वरवर्णिनी: O fair-complexioned one
• वरवर्णिनी: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वरवर्णिनी (प्रातिपदिक; वर + वर्णिनी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारय-समास: वरः वर्णः यस्याः सा

• भवेत्: would be/should be
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• पापक्षयः: destruction of sins
• पापक्षयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पापक्षय (प्रातिपदिक; पाप + क्षय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): पापस्य क्षयः

• सम्यक्: properly/completely
• सम्यक्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• स्वर्गप्राप्तिः: attainment of heaven
• स्वर्गप्राप्तिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर्गप्राप्ति (प्रातिपदिक; स्वर्ग + प्राप्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): स्वर्गस्य प्राप्तिः

• तथा: likewise/also
• तथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (thus/likewise)

• अक्षया: imperishable
• अक्षया: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण—स्वर्गप्राप्तिः इति विशेष्यस्य

Speaker

Unspecified (dialogue context not provided in the input; likely a male speaker addressing a woman within the Adhyaya’s narrative)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames serving and pleasing one’s father as a direct dharmic duty that produces measurable spiritual fruit: complete sin-destruction (pāpakṣaya) and assured attainment of heavenly merit (svargaprāpti).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While it does not explicitly mention Vishnu-bhakti, it supports the bhakti framework by emphasizing selfless service and duty (seva as dharma), a foundational attitude that purifies the heart and supports higher devotional practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga (e.g., Vyakarana, Jyotisha, Kalpa) is taught in this verse; the practical takeaway is ethical-ritual priority: pitri-seva as a dharmic act with stated karmic results.