The Description of the Worship of Rāma and Others (Rāmādi-pūjā-vidhāna)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ रामस्य मनवो वक्ष्यंते सिद्धिदायकाः । येषामाराधनान्मर्त्यास्तरंति भवसागरम् ॥ १ ॥

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ କହିବି; ଯାହାର ଆରାଧନାରେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଭବସାଗର ତରନ୍ତି।

Verse 2

सर्वेषु मंत्रवर्येषु श्रेष्ठं वैष्णवमुच्यते । गाणपत्येषु सौरेषु शाक्तशैवेष्वभीष्टदम् ॥ २ ॥

ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କୁହାଯାଏ; ଗାଣପତ୍ୟ, ସୌର, ଶାକ୍ତ ଓ ଶୈବ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଉଛି।

Verse 3

वैष्णवेष्वपि मंत्रेषु राममंत्राः फलाधिकाः । गाणपत्यादिमंत्रेभ्यः कोटिकोटिगुणाधिकाः ॥ ३ ॥

ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ରାମମନ୍ତ୍ର ଫଳରେ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଗାଣପତ୍ୟାଦି ମନ୍ତ୍ରଠାରୁ ସେ କୋଟି-କୋଟି ଗୁଣ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।

Verse 4

विष्णुशय्यास्थितो वह्निरिंदुभूषितमस्तकः । रामाय हृदयांतोऽयं महाघौधविनाशनः ॥ ४ ॥

ଏହି ପବିତ୍ର ବହ୍ନି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୟ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହାର ମସ୍ତକ ଇନ୍ଦୁଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ; ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ହୃଦୟାନ୍ତରେ ବାସ କରି ମହାପାପର ପ୍ରବାହକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 5

सर्वेषु राममंत्रषु ह्यतिश्रेष्टः षडक्षरः । ब्रह्महत्यासहस्राणि ज्ञाताज्ञातकृतानि च ॥ ५ ॥

ସମସ୍ତ ରାମମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଷଡକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି କରାଯାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ସଦୃଶ ହଜାର ହଜାର ପାପକୁ ସେ ନାଶ କରେ।

Verse 6

स्वर्णस्तेय सुरापानगुरुतल्पायुतानि च । कोटिकोटिसहस्राणि ह्युपपापानि यानि वै ॥ ६ ॥

ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୋରି, ସୁରାପାନ ଓ ଗୁରୁପତ୍ନୀଗମନ ପରି ମହାପାତକ ସହ, କୋଟି କୋଟି ସହସ୍ରରେ ଅଗଣିତ ଉପପାପ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 7

मंत्रस्योञ्चारणात्सद्यो लयं यांति न संशयः । ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छंदो रामश्च देवता ॥ ७ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଉଚ୍ଚାରଣମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ତୁରନ୍ତ ଲୟ ପାଉଛି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହାର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ଦେବତା ଶ୍ରୀରାମ।

Verse 8

आद्यं बीजं च हृच्छक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । षड्दीर्घभाजा बीजेन षडंगानि समाचरेत् ॥ ८ ॥

ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷରଟି ବୀଜ; ହୃଚ୍ଛକ୍ତି (ହୃଦୟଶକ୍ତି) ଓ ବିନିଯୋଗ—ସମସ୍ତ ଫଳସିଦ୍ଧି ପାଇଁ। ଛଅ ଦୀର୍ଘସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ସେହି ବୀଜଦ୍ୱାରା ଷଡଙ୍ଗକର୍ମ ବିଧିପୂର୍ବକ କର।

Verse 9

ब्रह्मरंध्रे भ्रुवोर्मध्ये हृन्नाभ्योर्गुह्यपादयोः । मंत्रवर्णान्क्रमान्न्यस्य केशवादीन्प्रविन्यसेत् ॥ ९ ॥

ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ, ହୃଦୟ, ନାଭି, ଗୁହ୍ୟଦେଶ ଓ ପାଦଦ୍ୱୟରେ କ୍ରମେ ମନ୍ତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ନ୍ୟାସ କରି; ପରେ କେଶବାଦି ଦିବ୍ୟନାମଗୁଡ଼ିକୁ ସାବଧାନରେ ବିନ୍ୟାସ କର।

Verse 10

पीठन्यासादिकं कृत्वा ध्यायेद्धृदि रघूत्तमम् । कालांभोधरकांतं च वीरासनसमास्थितम् ॥ १० ॥

ପୀଠନ୍ୟାସ ଆଦି କରି, ହୃଦୟରେ ରଘୂତ୍ତମ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର—ଯିଏ କଳା ବର୍ଷାମେଘ ପରି କାନ୍ତିମାନ ଏବଂ ବୀରାସନରେ ଦୃଢ଼ ଆସୀନ।

Verse 11

ज्ञानमुद्रां दक्षहस्ते दधतं जानुनीतरम् । सरोरुहकरां सीतां विद्युदाभां च पार्श्वगाम् ॥ ११ ॥

ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରା, ଅନ୍ୟ ହସ୍ତ ଜାନୁ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ; ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ସମ ଦୀପ୍ତିମତୀ, ପଦ୍ମକରା ସୀତା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 12

पश्यंतीं रामवक्राब्जं विविधाकल्पभूषिताम् । ध्यात्वैवं प्रजपेद्वर्णलक्षं मंत्री दशांशतः ॥ १२ ॥

ସୀତା ରାମଙ୍କ ପଦ୍ମମୁଖକୁ ନିହାରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ—ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ଲକ୍ଷବର୍ଣ୍ଣ ଜପ କରିବ ଓ ବିଧିମତେ ଦଶାଂଶ କରିବ।

Verse 13

कमलैर्जुहुयाद्वह्नौ ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः । पूजयेद्वैष्णवे पीठे विमलादिसमन्विते ॥ १३ ॥

କମଳଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିବ; ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବ। ତାପରେ ବିମଳା ଆଦି ସହିତ ବୈଷ୍ଣବ ପୀଠରେ ପୂଜା କରିବ।

Verse 14

मूर्तिं मूलेन संकल्प्य तस्यामावाह्य साधकः । सीतां वामे समासीनां तन्मन्त्रेण प्रपूजयेत् ॥ १४ ॥

ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ତାହାରେ ଆବାହନ କରିବ; ପରେ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ଆସୀନ ସୀତାଙ୍କୁ ସେହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବ।

Verse 15

रमासीतापदं ङेंतं द्विठांतो जानकीमनुः । अग्रेः शार्ङ्गं च सम्पूज्य शरान्पार्श्वद्वयेऽर्चयेत् ॥ १५ ॥

ରମା-ସୀତା ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ନ୍ୟାସ କରି, ଦ୍ୱିଠାନ୍ତ ଜାନକୀମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା; ପ୍ରଥମେ ସମ୍ମୁଖରେ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ପରେ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାଣମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।

Verse 16

केशरेषु षडंगानि पत्रेष्वेतान्समर्चयेत् । हनुमंतं च सुग्रीवं भरतं सबिभीषणम् ॥ १६ ॥

ପୁଷ୍ପର କେଶରରେ ଷଡ଼ଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ; ଏବଂ ପତ୍ରରେ ହନୁମାନ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଭରତ ଓ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବ।

Verse 17

लक्ष्मणांगदशत्रुघ्नान् जांबवंतं क्रमात्पुनः । वाचयंतं हनूमंतग्रतो धृतपुस्तकम् ॥ १७ ॥

ତାପରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅଙ୍ଗଦ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବ; ହାତରେ ପୁସ୍ତକ ଧରି ପାଠ କରୁଥିବେ, ଏବଂ ସମ୍ମୁଖରେ ଶ୍ରୋତାରୂପେ ହନୁମାନ ବସିଥିବେ।

Verse 18

यजेद्भरतशत्रुघ्नौ पार्श्वयोर्धृतचामरौ । धृतातपत्रं हस्ताभ्यां लक्ष्मणं पृष्टतोऽर्चयेत् ॥ १८ ॥

ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାମର ଧରିଥିବା ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ; ଏବଂ ପଛରେ ଦୁଇ ହାତରେ ରାଜଛତ୍ର ଧରିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।

Verse 19

ततोऽष्टपत्रे सृष्टिं च जपंतं विजयं तथा । सुराष्ट्रं राष्ट्रपालं च अकोपं धर्मपालकम् ॥ १९ ॥

ତାପରେ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମରେ ସୃଷ୍ଟି, ବିଜୟ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ର, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଅକୋପ ଓ ଧର୍ମପାଳକ—ଏହି ନାମମାନଙ୍କର ଜପ କରିବ।

Verse 20

सुमंतं चेति सम्पूज्य लोके शानायुधैर्युतान् । एवं रामं समाराध्य जीवन्मुक्तः प्रजायते ॥ २० ॥

ତାପରେ ସୁମନ୍ତ ଆଦି—ଲୋକରକ୍ଷାର୍ଥେ ଶୁଭ ଆୟୁଧରେ ଯୁକ୍ତ—ତାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି; ଏଭଳି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସମାରାଧନା କରୁଥିବା ଜନ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରେ।

Verse 21

चंदनाक्तैः प्रजुहुयाज्जातीपुष्पैः समाहितः । राजवश्याय कमलैर्धनधान्यादिसिद्धये ॥ २१ ॥

ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ଚନ୍ଦନଲେପିତ ଜାତୀ (ଜୁଇ) ପୁଷ୍ପ ଅଗ୍ନିରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। କମଳଦ୍ୱାରା ହୋମ କଲେ ରାଜା ବଶ ହୁଏ ଏବଂ ଧନ-ଧାନ୍ୟାଦି ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।

Verse 22

लक्ष्मीकामः प्रजुहुयात्प्रसूनैर्विल्वसंभवैः । आज्याक्तैर्नीलकमलैर्वशयेदखिलं जगत् ॥ २२ ॥

ଲକ୍ଷ୍ମୀ (ସମୃଦ୍ଧି) କାମନା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଲ୍ୱବୃକ୍ଷଜ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ଆହୁତି ଦେଉ। ଘୃତଲେପିତ ନୀଳକମଳରେ ହୋମ କଲେ ସେ ଅଖିଳ ଜଗତକୁ ବଶ କରେ।

Verse 23

घृताक्तशतवर्वीभिर्दीर्घायुश्च निरामयः । रक्तोत्पलानां होमेन धनं प्राप्नोति वांछितम् ॥ २३ ॥

ଘୃତଲେପିତ ଶତାବରୀ ଡାଣ୍ଡାଦ୍ୱାରା ହୋମ କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ନିରାମୟତା ମିଳେ। ରକ୍ତୋତ୍ପଳ (ଲାଲ କମଳ) ହୋମରେ ଇଚ୍ଛିତ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 24

पालाशकुसुमैर्हुत्वा मेधावी जायते नरः । तज्जप्तांभः पिबेत्प्रातर्वत्सरात्कविराड् भवेत् ॥ २४ ॥

ପଲାଶ ପୁଷ୍ପରେ ଆହୁତି ଦେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ମେଧାବୀ ହୁଏ। ସେହି ମନ୍ତ୍ରଜପିତ ଜଳ ପ୍ରାତଃ ପାନ କଲେ ଏକ ବର୍ଷରେ ତେଜସ୍ୱୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବି-ଋଷି ହୁଏ।

Verse 25

तन्मंत्रितान्नं भुंजीतमहारोगप्रशांतये । रोगोक्तौषधहोमेन तद्रोगान्मुच्यते क्षणाम् ॥ २५ ॥

ମହାରୋଗ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ସେହି ମନ୍ତ୍ରସଂସ୍କୃତ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ରୋଗ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଔଷଧି ଦ୍ରବ୍ୟରେ ହୋମ କଲେ ସେ ରୋଗରୁ କ୍ଷଣେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 26

नदीतीरे च गोष्ठे वा जपेल्लक्षं पयोब्रतः । पायसेनाज्ययुक्तेन हुत्वा विद्यानिधिर्भवेत् ॥ २६ ॥

ନଦୀତୀରେ କିମ୍ବା ଗୋଶାଳାରେ ପୟୋବ୍ରତ ପାଳନ କରି ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଘି ମିଶ୍ରିତ ପାୟସର ଆହୁତି ଦେଲେ ସେ ବିଦ୍ୟାନିଧି ହୁଏ।

Verse 27

परिक्षीणाधिपत्यो यः शाकाहारो जलांतरे । जपेल्लक्षं च जुहुयाद्विल्वपुष्पैर्दशांशतः ॥ २७ ॥

ଯାହାର ଅଧିପତ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି, ସେ ଶାକାହାରୀ ହୋଇ ଜଳମଧ୍ୟରେ ରହିବା ଉଚିତ। ସେ ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରି, ପରେ ତାହାର ଦଶାଂଶ ପରିମାଣରେ ବିଲ୍ୱପୁଷ୍ପରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 28

तदैव पुनराप्नोति स्वाधिपत्यं न संशयः । उपोष्य गङ्गातीरांते स्थित्वा लक्षं जपेन्नरः ॥ २८ ॥

ତାପରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଅଧିପତ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଉପବାସ କରି ଗଙ୍ଗାତୀରେ ରହି ନର ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରୁ।

Verse 29

दशांशं कमलैर्हुत्वा विल्वोत्थैर्वा प्रसूनकैः । मधुरत्रयसंयुक्तैरादज्यश्रियमवाप्नुयात् ॥ २९ ॥

କମଳ ଫୁଲରେ କିମ୍ବା ବିଲ୍ୱବୃକ୍ଷର ପୁଷ୍ପରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦଶାଂଶ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ମଧୁରତ୍ରୟ ସହ ଅର୍ପଣ କଲେ ଆଦ୍ୟଶ୍ରୀ ସହିତ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୌଭାଗ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 30

मार्गमासे जले स्थित्वा कन्दमूलफलाशनः । लक्षं जप्त्वा दशांशेन पायसैर्जुहुयाद्वसौ ॥ ३० ॥

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ରହି କନ୍ଦ-ମୂଳ-ଫଳ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ ସମାପ୍ତ କରି, ବସୁମାନଙ୍କ ଦିନରେ ତାହାର ଦଶାଂଶ ପରିମାଣରେ ପାୟସରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 31

श्रीरामचन्द्रसदृशः पुत्रः पौत्रोऽपि जायते । अन्येऽपि बहवः संति प्रयोगामन्त्रराजके ॥ ३१ ॥

ମନ୍ତ୍ରରାଜର ସମ୍ୟକ୍ ପ୍ରୟୋଗରେ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ପୁତ୍ର, ଏପରିକି ପୌତ୍ର ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମେ; ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଫଳ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 32

किंतु प्रयोगकर्तॄणां परलोको न विद्यते । षट्कोणं वसुपत्रं च तद्बाह्यार्कदलं लिखेत् ॥ ३२ ॥

କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ କେବଳ କୌଶଳ ଭାବେ ଏହି ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ନାହିଁ। ଷଟ୍କୋଣ, ପରେ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ, ତାହାର ବାହାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦଳମଣ୍ଡଳ ଅଙ୍କନ କର।

Verse 33

षट्कोणेषु षडर्णानि मन्त्रस्य विलिखेद् बुधः । अष्टपत्रे तथाष्टार्णांल्लिखेत्प्रणवगर्भितान् ॥ ३३ ॥

ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାଧକ ଷଟ୍କୋଣମାନଙ୍କ ଭିତରେ ମନ୍ତ୍ରର ଷଡ଼କ୍ଷର ଲେଖିବେ; ଏବଂ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମରେ ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଗର୍ଭିତ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ଲେଖିବେ।

Verse 34

कामबीजं रविदले मध्ये मन्त्रावृताभिधाम् । सुदर्शनावृतं बाह्ये दिक्षु युग्मावृतं तथा ॥ ३४ ॥

ରବିଦଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ କାମବୀଜକୁ ମନ୍ତ୍ରନାମଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରି ସ୍ଥାପନ କର। ବାହାରେ ସୁଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କର; ଏବଂ ଦିଗମାନଙ୍କରେ ଯୁଗ୍ମ-ଆବରଣ ସହିତ ତଥାବିଧି ବିନ୍ୟାସ କର।

Verse 35

वज्रोल्लसद्भूमिगेहं कन्दर्पांकुशपाशकैः । भूम्या च विलसत्कोणं यन्त्रराजमिदं स्मृतम् ॥ ३५ ॥

ଯେ ଯନ୍ତ୍ରରେ ବଜ୍ରସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ଭୂମିଗୃହ ଶୋଭିତ, କନ୍ଦର୍ପ (କାମ), ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପାଶର ଚିହ୍ନରେ ସୁଶୋଭିତ, ଏବଂ ଭୂମିଭାଗର କୋଣମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—ତାହାକୁ ‘ଯନ୍ତ୍ରରାଜ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ କରାଯାଏ।

Verse 36

भूर्जेऽष्टगन्धैः संलिख्य पूजयेदुक्तवर्त्मना । षट्कोणेषु दलार्काब्जान्यावेष्टवृत्तयुग्मतः ॥ ३६ ॥

ଭୂର୍ଜପତ୍ରରେ ଅଷ୍ଟଗନ୍ଧରେ ଲେଖି, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ ତାହାର ପୂଜା କରିବ। ଷଟ୍କୋଣମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଦଳଯୁକ୍ତ ସୂର୍ୟ-ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରି, ଯୁଗଳ ସମକେନ୍ଦ୍ରିକ ବୃତ୍ତରେ ଘେରିବ।

Verse 37

केशरेष्वष्टपत्रस्य स्वरद्वंद्वं लिखेद् बुधः । बहिस्तु मातृकां चैव मन्त्रं प्राणनिधयनम् ॥ ३७ ॥

ଅଷ୍ଟପତ୍ର ପଦ୍ମର କେଶରମାନଙ୍କ ଉପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସ୍ୱର-ଯୁଗଳ ଲେଖିବ। ବାହାରେ ମାତୃକା (ଅକ୍ଷରମାଳା) ସହ ପ୍ରାଣନିଧାନ ମନ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଲେଖି ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 38

यन्त्रमेतच्छुभे घस्रे कण्ठे वा दक्षिणे भुजे । मूर्ध्नि वा धारयेन्मंत्री सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३८ ॥

ଶୁଭ ଦିନରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରକୁ କଣ୍ଠରେ, କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଭୁଜାରେ, ଅଥବା ମୂର୍ଧ୍ନିରେ ଧାରଣ କରିବ; ଏହାଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 39

सुदिने शुभनक्षत्रे सुदेशे शल्यवर्जिते । वश्याकर्षणविद्वेषद्रावणोच्चाटनादिकम् ॥ ३९ ॥

ଶୁଭ ଦିନ, ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ଦୋଷ-ଶଲ୍ୟବର୍ଜିତ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବଶ୍ୟ, ଆକର୍ଷଣ, ବିଦ୍ୱେଷ, ଦ୍ରାବଣ, ଉଚ୍ଚାଟନ ଆଦି କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 40

पुष्यद्वयं तथादित्यार्द्रामघासु यथाक्रमम् । दूर्वोत्था लेखनी वश्ये तथाकृष्टौ करंजजा ॥ ४० ॥

ଦୁଇ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଏବଂ କ୍ରମେ ଆଦିତ୍ୟ, ଆର୍ଦ୍ରା, ମଘାରେ—ବଶ୍ୟ କର୍ମ ପାଇଁ ଦୂର୍ବାଘାସରୁ ତିଆରି ଲେଖନୀ, ଏବଂ ଆକର୍ଷଣ କର୍ମ ପାଇଁ କରଞ୍ଜ କାଠର ଲେଖନୀ ବିଧିତ।

Verse 41

नरास्थिजा मारणे तु स्तंभने राजवृक्षजा । शांतिपुष्टष्ट्यायुषां सिद्धयै सर्वापच्छमनाय च ॥ ४१ ॥

ମାନବ-ଅସ୍ଥିଜ ଦ୍ରବ୍ୟ ମାରଣ କର୍ମରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ; ଏବଂ ‘ରାଜବୃକ୍ଷ’ଜ ଦ୍ରବ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭନ କର୍ମରେ। ଶାନ୍ତି, ପୁଷ୍ଟି, ଆୟୁଃସିଦ୍ଧି ଓ ସମସ୍ତ ଆପଦା ଶମନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା କହାଯାଇଛି।

Verse 42

विभ्रमोत्पादने चैव शिलायां विलिखेद् बुधः । खरचर्मणि विद्वेषे ध्वजे तूञ्चाटनाय च ॥ ४२ ॥

ବିଭ୍ରମ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତାହାକୁ ଶିଳାରେ ଲେଖିବ; ବିଦ୍ୱେଷ ପାଇଁ ଗଧାର ଚର୍ମରେ; ଏବଂ ଉଚ୍ଛାଟନ (ଦୂରେ ହଟାଇବା) ପାଇଁ ଧ୍ୱଜରେ ଲେଖିବ।

Verse 43

शत्रूणां ज्वरसन्तापशोकमारणकर्मणि । पीतवस्रं लिखित्वा तु साधयेत्साधकोत्तमः ॥ ४३ ॥

ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜ୍ୱର, ଦାହ-ସନ୍ତାପ, ଶୋକ କିମ୍ବା ମାରଣ କର୍ମ ସାଧନ ପାଇଁ, ସାଧକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ ତାହାକୁ ପୀତବସ୍ତ୍ରରେ ଲେଖି କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରିବ।

Verse 44

वश्याकृष्टौ चाष्टगन्धैः सम्पूज्य च यथाविधि । चितांगारादिना चैव ताडनोच्चाटनादिकम् ॥ ४४ ॥

ବଶ୍ୟ ଓ ଆକର୍ଷଣ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଅଷ୍ଟଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଚିତାଙ୍ଗାର ଆଦି ଦ୍ୱାରା ତାଡନ, ଉଚ୍ଛାଟନ ଇତ୍ୟାଦି କ୍ରିୟା କରାଯାଏ।

Verse 45

विषार्कक्षीरयोगेन मारणं भवति ध्रुवम् । लिखित्वैवं यंत्रराजं गन्धपुष्पादिभिर्यजेत् ॥ ४५ ॥

ବିଷ ଓ ଅର୍କକ୍ଷୀରର ସଂଯୋଗରେ ମାରଣ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ। ଏଭଳି ‘ଯନ୍ତ୍ରରାଜ’ ଲେଖି, ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 46

त्रिलोहवेष्टितं कृत्वा धारयेत्साधकोत्तमः । बीजं रामाय ठद्वंद्वं मन्त्रोऽयं रसवर्णकः ॥ ४६ ॥

ତିନି ଧାତୁରେ ସଂବେଷ୍ଟିତ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ ତାହା ଧାରଣ କରୁ। ବୀଜ ‘ରାମାୟ’; ‘ଠ’ ଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟ ବିଧିତ—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ‘ରସବର୍ଣ୍ଣକ’ (ସଙ୍କେତାକ୍ଷରମୟ) କୁହାଯାଏ।

Verse 47

महासुदर्शनमनुः कथ्यते सिद्धिदायकः । सुदर्शनमहाशब्दाच्चक्रराजेश्वरेति च ॥ ४७ ॥

‘ମହାସୁଦର୍ଶନ’ ନାମକ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ବୋଲି କଥିତ। ‘ସୁଦର୍ଶନ’ ମହାଶବ୍ଦରୁ ଏହାକୁ ‘ଚକ୍ରରାଜେଶ୍ୱର’—ଚକ୍ରରାଜଙ୍କ ଈଶ୍ୱର—ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

Verse 48

दुष्टांतकदुष्टभयानकदुष्टभयंकरम् । छिंधिद्वयं भिंधियुग्मं विदारययुगं ततः ॥ ४८ ॥

ହେ ଦୁଷ୍ଟାନ୍ତକ, ହେ ଦୁଷ୍ଟଭୟାନକ, ହେ ଦୁଷ୍ଟଭୟଂକର! ତାପରେ ‘ଛିନ୍ଧି ଛିନ୍ଧି’, ‘ଭିନ୍ଧି ଭିନ୍ଧି’, ‘ବିଦାରୟ ବିଦାରୟ’ ବୋଲି ଜପ କର।

Verse 49

परमन्त्रान् ग्रसद्वंद्वं भक्षयद्वितयं ततः । त्रासयद्वितयं वर्मास्त्राग्निजायांतिमो मनुः ॥ ४९ ॥

ତାପରେ ଶତ୍ରୁ-ପରମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ‘ଗ୍ରସ ଗ୍ରସ’ ଏହି ଦ୍ୱୟରେ ଗ୍ରସେ, ପରେ ‘ଭକ୍ଷୟ ଭକ୍ଷୟ’ ଏହି ଦ୍ୱିତୟରେ ଭକ୍ଷଣ କରେ। ବର୍ମ-ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଜ ଅନ୍ତିମ ମନୁ ‘ତ୍ରାସୟ ତ୍ରାସୟ’ ଦ୍ୱୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

Verse 50

अष्टषष्ट्यक्षरः प्रोक्तो यंत्रसंवेष्टने त्वयम् । तारो हृद्भगवान् ङेंतो ङेंतो हि रघुनन्दनः ॥ ५० ॥

ଯନ୍ତ୍ର-ସଂବେଷ୍ଟନ ପାଇଁ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରୋକ୍ତ। ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ହୃଦୟସ୍ଥ ଭଗବାନ; ଏବଂ ‘ଙେଂତୋ ଙେଂତୋ’ ନିଶ୍ଚୟ ରଘୁନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସୂଚନ।

Verse 51

रक्षोघ्नविशदायांते मधुरादिप्रसन्न च । वरदानायामितांते नुतेजसेपदमीरयेत् ॥ ५१ ॥

“ରକ୍ଷୋଘ୍ନ” ଠାରୁ “ବିଶଦାୟାନ୍ତେ” ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖଣ୍ଡର ଶେଷରେ, ଏବଂ “ମଧୁରାଦି” ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପ୍ରସନ୍ନ ଖଣ୍ଡର ଶେଷରେ, ତଥା “ବରଦାନାୟ” ଠାରୁ “ଅମିତାନ୍ତେ” ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖଣ୍ଡର ଶେଷରେ—“ତେଜସେ” ପଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 52

बालायांते तु रामाय विष्णवे हृदयांतिमः । सप्तचत्वारिंशदर्णो मालामन्त्रोऽयमीरितः ॥ ५२ ॥

ଶେଷରେ “ବାଲା” ବୀଜ ଯୋଗ କରି, ଏବଂ “ରାମାୟ ବିଷ୍ଣବେ” କୁ ହୃଦୟ-ମନ୍ତ୍ରର ଅନ୍ତିମ ପଦ ଭାବେ ରଖି—ଏହା ସତଚାଳିଶ ଅକ୍ଷରର ମାଳା-ମନ୍ତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 53

विश्वामित्रो मुनिश्चास्य गायत्री छंद ईरितम् । श्रीरामो देवता बीजं ध्रुवः शक्तिश्च ठद्वयम् ॥ ५३ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ଭାବେ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କୁହାଯାଇଛନ୍ତି; ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ବୋଲି ଉକ୍ତ। ଦେବତା ଶ୍ରୀରାମ; ବୀଜ ‘ବୀଜ’; ଶକ୍ତି ଧ୍ରୁବ; ଏବଂ ‘ଠ’ ଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 54

षड्दीर्घस्वरयुग्मायाबीजेनांगानि कल्पयेत् । ध्यानपूजादिकं सर्वमस्य पूर्ववदाचरेत् ॥ ५४ ॥

“ଷଡ୍ଦୀର୍ଘସ୍ୱରଯୁଗ୍ମା” ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାର ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଆଦି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ପୂର୍ବବତ୍ ଭାବେ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 55

अयमाराधितो मन्त्रः सर्वान्कामान्प्रयच्छति । स्वकामसत्यवाग्लक्ष्मीताराढ्यः पञ्चवर्णकः ॥ ५५ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଯଥାବିଧି ଆରାଧିତ ହେଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରଦାନ କରେ। ସ୍ୱକାମ, ସତ୍ୟବାକ୍, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ତାରାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏହି ପଞ୍ଚବର୍ଣ୍ଣକ ସୂତ୍ର ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।

Verse 56

षडक्षरः षड्विधः स्याञ्चतुर्वर्गफलप्रदः । ब्रह्मा संमोहनः शक्तिर्दक्षिणामूर्तिसंज्ञकः ॥ ५६ ॥

ଷଡକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଛଅ ପ୍ରକାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ-କାମ-ମୋକ୍ଷ—ଚତୁର୍ବର୍ଗର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ତାହାର ରୂପ ବ୍ରହ୍ମା, ସମ୍ମୋହନ, ଶକ୍ତି ଓ ‘ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 57

अगस्त्यः श्रीशिवः प्रोक्तास्ते तेषां मुनयः क्रमात् । अथवा कामबीजादेर्विश्वामित्रो मुनिः स्मृतः ॥ ५७ ॥

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଋଷି ଭାବେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀଶିବ କୁହାଯାଇଛନ୍ତି। ଅଥବା କାମବୀଜ ଆଦି ପାଇଁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନିଙ୍କୁ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

Verse 58

छन्दः प्रोक्तं च गायत्री श्रीरामो देवता पुनः । बीजशक्तिराधमांत्यं मन्त्रार्णैः स्यात्षडंगकम् ॥ ५८ ॥

ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ଦେବତା ପୁନଃ ଶ୍ରୀରାମ। ବୀଜ ଓ ଶକ୍ତି ପ୍ରଥମ ଓ ଶେଷ ଅକ୍ଷର; ମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଷଡ଼ଙ୍ଗ ଗଠନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 59

बीजैः षड्दीर्घयुक्तैर्वा मंत्रार्णान्पूर्ववन्न्यसेत् । ध्यायेत्कल्पतरोर्मूले सुवर्णमयमण्डपे ॥ ५९ ॥

ଷଡ଼ ଦୀର୍ଘସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ବୀଜ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଥା, ପୂର୍ବବତ୍ ମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷରର ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ କଳ୍ପତରୁର ମୂଳେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମଣ୍ଡପ ଭିତରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 60

पुष्पकाख्यविमानांतः सिंहासनपरिच्छदे । पद्मे वसुदलेदेवमिंद्रनीलसमप्रभम् ॥ ६० ॥

ପୁଷ୍ପକ ନାମକ ବିମାନର ଭିତରେ, ସିଂହାସନର ପରିଚ୍ଛଦ ମଧ୍ୟରେ, ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଉପରେ ଆସୀନ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣି ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 61

वीरासनसमासीनं ज्ञानमुद्रोपशोभितम् । वामोरुन्यस्ततद्धस्तसीतालक्ष्मणसेवितम् ॥ ६१ ॥

ସେ ବୀରାସନରେ ଆସୀନ, ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରାରେ ଶୋଭିତ; ବାମ ଜଂଘାରେ ହସ୍ତ ରଖି, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।

Verse 62

रत्नाकल्पं विभुंध्यात्वा वर्णलक्षं जपेन्मनुम् । यद्वा स्मारादिमन्त्राणां जयाभं च हरिं स्मरेत् ॥ ६२ ॥

ରତ୍ନାକଳ୍ପ-ରୂପ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଲକ୍ଷ ବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଜପ କରିବ; କିମ୍ବା ସ୍ମାର ଆଦି ମନ୍ତ୍ରରେ ଜୟ-ଶ୍ରୀଦାତା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବ।

Verse 63

येजनं काम्यकर्माणि सर्वं कुर्यात्षडर्णवत् । रामश्च चन्द्रभ द्रांतो ङेनमोंतो ध्रुवादिकः ॥ ६३ ॥

ଯଜ୍ଞ ଓ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟକର୍ମ ସବୁ ଷଡର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ରର ବିଧି ଅନୁସାରେ କରିବ। ‘ରାମ’ ଆଦି ଷଡର୍ଣ୍ଣ-ରୂପ—ଚନ୍ଦ୍ରଭାନ୍ତ, ‘ଙେ ନମୋଁ’ ଅନ୍ତ, ଧ୍ରୁବାଦି ଆରମ୍ଭ—ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କରିବ।

Verse 64

मन्त्रावष्टाक्षरौ ह्येतौ तारांत्यौ चेन्नवाक्षरौ । एतेषां यजनं सर्वं कुर्यान्मंत्री षडर्णवत् ॥ ६४ ॥

ଏହି ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ର ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର; କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ‘ତାରା’ (ଓଁ) ଥିଲେ ନବାକ୍ଷର ହୁଏ। ଏମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଯଜନ-ପୂଜା ମନ୍ତ୍ରୀ ଷଡର୍ଣ୍ଣବତ୍ ଭାବେ କରିବ।

Verse 65

जानकीवल्लभो ङेंतो द्विठांतः कवचादिकः । दशार्णोऽयं महामन्त्रो विशिष्टोऽस्य मुनिः स्वराट् ॥ ६५ ॥

‘ଜାନକୀବଲ୍ଲଭ’ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ, ‘ଙେଂ’ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ, ଏବଂ ‘ଦ୍ୱିଠାଂ’ ଦ୍ୱାରା ସମାପ୍ତ—ଏହା କବଚ ଆଦି କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରୟୋଗ୍ୟ। ଏହା ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ମହାମନ୍ତ୍ର; ଏହାର ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷି ‘ସ୍ୱରାଟ୍’।

Verse 66

छन्दश्च देवता सीता पतिर्बीजं तथादिमम् । स्वाहा शक्तिश्च कामेन कुर्यादंगानि षट् क्रमात् ॥ ६६ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଛନ୍ଦ ଓ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବତା ସୀତା; ସୀତାପତି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ବୀଜ ଏବଂ ଆଦ୍ୟ-ପ୍ରୟୋଗ କୁହାଯାଏ। “ସ୍ୱାହା” ଶକ୍ତି; ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଁ କ୍ରମେ ଷଡ଼ଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ କର।

Verse 67

शिरोललाटभ्रूमध्यतालुकण्ठेषु हृद्यपि । नाभ्यंघ्रिजानुपादेषु दशार्णान्विन्यसेन्मनोः ॥ ६७ ॥

ମନରେ ମନ୍ତ୍ରର ଦଶ ଅକ୍ଷରକୁ ଶିର, ଲଲାଟ, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ, ତାଳୁ, କଣ୍ଠ ଓ ହୃଦୟରେ ବିନ୍ୟାସ କର; ପରେ ନାଭି, ପାଦ, ଜାନୁ ଓ ଜଂଘାରେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 68

अयोध्यानगरे रत्नचित्रसौवर्णमण्डपे । मंदारपुष्पैराबद्धविताने तोरणान्विते ॥ ६८ ॥

ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରେ ରତ୍ନଚିତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡପ ଥିଲା; ମନ୍ଦାର ପୁଷ୍ପରେ ବନ୍ଧା ବିତାନ ଓ ତୋରଣସହିତ ସେ ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡପ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।

Verse 69

सिंहासनसमासीन पुष्पकोपरि राघवम् । रक्षोभिर्हरिभिर्देवैः सुविमानगतैः शुभैः ॥ ६९ ॥

ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ସିଂହାସନାସୀନ ରାଘବଙ୍କୁ ଶୁଭ ରାକ୍ଷସ, ବାନର ଓ ଦେବମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭବ୍ୟ ବିମାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 70

संस्तूयमानं मुनिभिः प्रह्वैश्च परिसेवितम् । सीतालंकृतवामांगं लक्ष्मणेनोपशोभितम् ॥ ७० ॥

ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ, ବିନୀତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିସେବିତ; ଯାହାଙ୍କ ବାମାଙ୍ଗକୁ ସୀତା ଅଲଙ୍କୃତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଧିକ ଶୋଭା ବଢ଼ାନ୍ତି—ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ନିରନ୍ତର ସେବା କରାଯାଉଥିଲା।

Verse 71

श्यामं प्रसन्नवदनं सर्वाभरणभूषितम् । एवं ध्यात्वा जपेन्मंत्री वर्णलक्षं समाहितः ॥ ७१ ॥

ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଭରଣରେ ବିଭୂଷିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ସମାହିତଚିତ୍ତ ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 72

दशांशः कमलैर्होमो यजनं च षडर्णवत् । रामो ङेंन्तो धनुष्पाणिर्ङैतोंऽते वह्निसुंदरी ॥ ७२ ॥

ଦଶାଂଶ ଅର୍ପଣ କରିବା; କମଳଫୁଲରେ ହୋମ କରିବା; ଏବଂ ଷଡର୍ଣ୍ଣ (ଛଅ ଅକ୍ଷର) ବିଧିରେ ଯଜନ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା। ‘ରାମ’ ଙ-ଆରମ୍ଭ ସହ, ‘ଧନୁଷ୍ପାଣି’ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି; ଶେଷରେ ‘ବହ୍ନିସୁନ୍ଦରୀ’ ରୂପ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା।

Verse 73

दशाक्षरोऽयं मंत्रोऽस्य मुनिर्ब्रह्मा विराट् पुनः । छन्दस्तु देवता प्रोक्तो रामो राक्षसमर्दनः ॥ ७३ ॥

ଏହା ଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର। ଏହାର ମୁନି ବ୍ରହ୍ମା; ଛନ୍ଦ ବିରାଟ୍; ଏବଂ ଦେବତା ଭାବେ ରାକ୍ଷସମର୍ଦ୍ଦନ ଶ୍ରୀରାମ ଘୋଷିତ।

Verse 74

आद्यं बीजं द्विठः शक्तिबींजेनांगानि कल्पयेत् । वर्णन्यासं तथा ध्यानं पुरश्चर्यार्चनादिकमन् ॥ ७४ ॥

ଆଦ୍ୟ ବୀଜ ଓ ଦ୍ୱିବିଧ ବିନ୍ୟାସରେ ଶକ୍ତିବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ ଗଢ଼ିବା। ପରେ ବର୍ଣ୍ଣନ୍ୟାସ, ଧ୍ୟାନ, ଏବଂ ପୁରଶ୍ଚର୍ୟା-ଅର୍ଚ୍ଚନାଦି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା।

Verse 75

दशाक्षरोक्तवत्कुर्याच्चापबाणधरं स्मरेत् । तारो नमो भगवते रामान्ते चंद्रभद्रकौ ॥ ७५ ॥

ଦଶାକ୍ଷର ବିଧି ଅନୁସାରେ ଏହା କରି, ଧନୁଷ-ବାଣଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା। ମନ୍ତ୍ର— ‘ଓଁ’, ପରେ ‘ନମୋ ଭଗବତେ’; ଏବଂ ‘ରାମ’ ଶେଷରେ ‘ଚନ୍ଦ୍ର’ ଓ ‘ଭଦ୍ରକ’ ଯୋଗ କରିବା।

Verse 76

ङेंतावर्काक्षरौ मंत्रौ ऋषिध्यानादि पूर्ववत् । श्रीपूर्वं जयपूर्वं च तद्द्विधा रामनाम च ॥ ७६ ॥

‘ଙେଂତା’ ଓ ‘ବର୍କ’—ଏହି ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷର; ଋଷି, ଧ୍ୟାନ ଆଦି ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଭାବେ। ‘ଶ୍ରୀ’ପୂର୍ବକ ଓ ‘ଜୟ’ପୂର୍ବକ ଜପ କରିବା; ଏହି ଦ୍ୱିବିଧ ରୀତିରେ ‘ରାମ’ନାମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ୍ୟ।

Verse 77

त्रयोदशाक्षरो मंत्रो मुनिर्ब्रह्मा विराट् स्मृतम् । छन्दस्तु देवता प्रोक्तो रामः पापौघनाशनः ॥ ७७ ॥

ଏହା ତ୍ରୟୋଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର; ଏହାର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଛନ୍ଦ ବିରାଟ୍ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଦେବତା ରାମ—ପାପସମୂହନାଶକ।

Verse 78

षडंगानि प्रकुर्वीत द्विरावृत्त्या पदत्रयैः । ध्यानार्चनादिकं सव ह्यस्य कुर्याद्दशार्णवत् ॥ ७८ ॥

ତ୍ରିପଦୀ ସୂତ୍ରକୁ ଦ୍ୱିବାର ଆବୃତ୍ତି କରି ଷଡଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସାଧନାରେ ଧ୍ୟାନ, ଅର୍ଚ୍ଚନ ଆଦି ସମସ୍ତ କ୍ରମ ଦଶାର୍ଣବିଧି ପରି କରିବା।

Verse 79

तारो नमो भगवते रामायांते महापदम् । पुरुषाय हृदंतोऽयं मनुरष्टादशाक्षरः ॥ ७९ ॥

‘ତାର’ (ଓଁ), ପରେ ‘ନମୋ ଭଗବତେ’, ଶେଷେ ‘ରାମାୟ’—ଏହା ମହାପଦ। ଏଥିରେ ‘ପୁରୁଷାୟ’ ଯୋଗ କରି ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କଲେ ଏହା ଅଷ୍ଟାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ହୁଏ।

Verse 80

विश्वामित्रो मुनिश्छदो धृती रामोऽस्य देवता । तारो बीजं नमः शक्तिश्चंद्राक्ष्यब्ध्यग्निषड्भुजैः ॥ ८० ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର; ଛନ୍ଦ ‘ମୁନି’; ଧୃତି ଧାରଣଶକ୍ତି; ଦେବତା ରାମ। ‘ତାର’ ବୀଜ, ‘ନମଃ’ ଶକ୍ତି; ଚନ୍ଦ୍ର–ଅକ୍ଷି–ଅବ୍ଧି–ଅଗ୍ନି–ଷଡ୍ଭୁଜ ସଂଖ୍ୟାସଙ୍କେତରେ ନ୍ୟାସ କରାଯାଏ।

Verse 81

वर्णैमंत्रोत्थितैः कुर्यात्षडंगानि समाहितः । निश्शाणभेरीपटहशंखतुर्यादिनिःस्वनैः ॥ ८१ ॥

ସମାହିତଚିତ୍ତେ ମନ୍ତ୍ରଜନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣଦ୍ୱାରା ଷଡ଼ଙ୍ଗ କ୍ରିୟା କରିବ; ନିଶ୍ଶାଣ, ଭେରୀ, ପଟହ, ଶଙ୍ଖ, ତୂର୍ୟାଦିର ଗମ୍ଭୀର ନିନାଦ ସହ।

Verse 82

प्रवृत्तनृत्ये परितो जयमंगलभाषिते । चंदनागरुकस्तूरीकर्पूरादिसुवासिते ॥ ८२ ॥

ଚାରିପାଖେ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା; ଜୟଧ୍ୱନି ଓ ମଙ୍ଗଳବାକ୍ୟ ଗଞ୍ଜିଲା; ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, କସ୍ତୁରୀ, କର୍ପୂରାଦି ସୁଗନ୍ଧରେ ସ୍ଥାନ ସୁବାସିତ ଥିଲା।

Verse 83

नानाकुसुमसौरभ्यवाहिगंधवहान्विते । देवगंधर्वनारीभिर्गायन्तीभिरलकृते ॥ ८३ ॥

ସେଠାରେ ନାନା ପୁଷ୍ପର ସୌରଭ ବହନ କରୁଥିବା ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହୁଥିଲା; ଗାଇଥିବା ଦେବ-ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରୀମାନେ ତାହାକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ।

Verse 84

सिंहासने समासीनं पुष्पकोपरि राघवम् । सौमित्रिसीतासहितं जटामुकुटशोभितम् ॥ ८४ ॥

ସେ ପୁଷ୍ପକ ଉପରି ସିଂହାସନେ ଆସୀନ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ଓ ସୀତା ସହିତ, ଜଟାମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ।

Verse 85

चापबाणधरं श्यामं ससुग्रीवविभीषणम् । हत्वा रावणमायांतं कृतत्रैलोक्यरक्षणम् ॥ ८५ ॥

ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଧନୁଷ-ବାଣଧାରୀ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବିଭୀଷଣ ସହିତ—ଆଗେ ଆସିଥିବା ରାବଣକୁ ବଧ କରି ସେ ତ୍ରିଲୋକର ରକ୍ଷା ସମ୍ପାଦନ କଲେ।

Verse 86

एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णं लक्षं मत्री दशांशतः । घृताक्तैः पायसैर्हुत्वा यजनं पूर्ववञ्चरेत् ॥ ८६ ॥

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ସେହି ବର୍ଣ୍ଣକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କରୁ; ତାହାର ଦଶାଂଶରୂପେ ଘୃତମିଶ୍ରିତ ପାୟସରେ ହୋମ କରି, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ ଯଜନ କରୁ।

Verse 87

प्रणवो हृदयं सीतापतये तदनंतरम् । रामाय हनयुग्मांते वर्मास्त्राग्निप्रियांतिमः ॥ ८७ ॥

ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ହୃଦୟରେ ନ୍ୟାସ କରିବ; ତତ୍ପରେ ସୀତାପତିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ, ଅନନ୍ତରେ ରାମଙ୍କୁ; ଶେଷରେ ‘ହ-ନ’ ଯୁଗ୍ମ ସହ ଅଗ୍ନିପ୍ରିୟ ଅଗ୍ନ୍ୟସ୍ତ୍ର ପାଇଁ କବଚ-ଅସ୍ତ୍ର ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 88

एकोनविंशद्वर्णोऽयं मंत्रः सर्वार्थसाधकः । विश्वामित्रो मुनिश्चास्यानुष्टुप्छन्द उदाहृतम् ॥ ८८ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଏକୋନବିଂଶ (୧୯) ବର୍ଣ୍ଣର; ସର୍ବାର୍ଥସାଧକ। ଏହାର ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ବୋଲି ଘୋଷିତ।

Verse 89

देवता रामभद्रो जं बीजं शक्तिर्नम इति । मंत्रोत्थितैः क्रमाद्वर्णैस्ततो ध्यायेञ्च पूर्ववत् ॥ ८९ ॥

ଏହାର ଦେବତା ରାମଭଦ୍ର; ‘ଜଂ’ ବୀଜ; ଏବଂ ‘ନମଃ’ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ମନ୍ତ୍ରୋତ୍ଥିତ ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମେ ବିନ୍ୟାସ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ଧ୍ୟାନ କରିବ।

Verse 90

पूजनं काम्यकर्मादि सर्वमस्य षडर्णवत् । तारः स्वबीजं कमला रामभद्रेति संपठेत् ॥ ९० ॥

ଏହାର ପୂଜନ ଓ କାମ୍ୟକର୍ମାଦି ସବୁ ଷଡର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ରବତ୍ କରିବା ଉଚିତ। ‘ତାର’, ସ୍ୱବୀଜ, ‘କମଲା’, ‘ରାମଭଦ୍ର’—ଏଭଳି ସଂପଠନ କରିବ।

Verse 91

महेष्वासपदांते तु रघुवीर नृपोत्तम । दशास्यांतकशब्दांते मां रक्ष देहि संपठेत् ॥ ९१ ॥

“ମହେଷ୍ୱାସ” ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ଏବଂ “ଦଶାସ୍ୟାନ୍ତକ” ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ଏହିପରି ଜପ କରିବ— “ହେ ରଘୁବୀର, ନୃପୋତ୍ତମ! ମୋତେ ରକ୍ଷା କର; ମୋତେ ଶରଣ ଦେ।”

Verse 92

परमांते मे श्रियं स्यान्मंत्रो बाणगुणाक्षरः । बीजैर्वियुक्तो द्वात्रिंशदर्णोऽयं फलदायकः ॥ ९२ ॥

“ମୋ ପାଇଁ ପରମ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ହେଉ”—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ବାଣ-ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ଅକ୍ଷରଗଣନାରେ ଗଠିତ; ବୀଜାକ୍ଷର-ବିୟୁକ୍ତ ଏହି ବତ୍ତିଶ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 93

विश्वामित्रो मुनिश्चास्यानुष्टुप्छंद उदाहृतम् । देवता रामभद्रोऽत्र बीजं स्वं शक्तिरिंदिरा ॥ ९३ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର; ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଦେବତା ରାମଭଦ୍ର; ବୀଜ ସ୍ୱନାମ, ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦିରା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)।

Verse 94

बीजत्रयाद्यैः कुर्वीत पदैः सर्वेण मंत्रवित् । पंचांगानि च विन्यस्य मंत्रवर्णान्क्रमान्न्यसेत् ॥ ९४ ॥

ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ତିନି ବୀଜରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ପଦମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧି କରିବ। ପ୍ରଥମେ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ମନ୍ତ୍ରବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କୁ କ୍ରମେ ନ୍ୟସିବ।

Verse 95

मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गंडयुग्मे सनासिके । आस्ये दोःसंधियुगले स्तनहृन्नाभिषु क्रमात् ॥ ९५ ॥

କ୍ରମେ—ମୁଣ୍ଡର ଶିଖରେ, ଲଲାଟରେ, ଚକ୍ଷୁରେ, କର୍ଣ୍ଣରେ, ନାସିକା ସହ ଦୁଇ ଗଣ୍ଡରେ; ପରେ ମୁଖରେ; ଦୁଇ ଭୁଜା-ସନ୍ଧିରେ; ତାପରେ ସ୍ତନ, ହୃଦୟ ଓ ନାଭିରେ (ନ୍ୟାସ କରିବ)।

Verse 96

कटौ मेढ्रे पायुपादसंधिष्वर्णान्न्यसेन्मनोः । ध्यानार्चनादिकं चास्य पूर्ववत्समुपाचरेत् ॥ ९६ ॥

କଟି, ମେଢ୍ର, ପାୟୁ ଓ ପାଦସନ୍ଧିସ୍ଥାନରେ ମନେ ମନ୍ତ୍ରବର୍ଣ୍ଣର ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧିରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ, ଅର୍ଚ୍ଚନ ଆଦି କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 97

लक्षत्रयं पुरश्चर्यां पायसैर्हवनं मतम् । ध्यात्वा रामं पीतवर्णं जपेल्लक्षं समाहितः ॥ ९७ ॥

ପୁରଶ୍ଚର୍ୟାରେ ତିନି ଲକ୍ଷ ଜପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଏବଂ ପାୟସ ଦ୍ୱାରା ହବନ କରିବା ମତ। ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସମାହିତଚିତ୍ତେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 98

दशांशं कमलैर्हुत्वा धनैर्धनपतिर्भवेत् । तारो माया रमाद्वंद्वं दाशरथाय हृञ्च वै ॥ ९८ ॥

ଦଶାଂଶ ଭାଗ କମଳଫୁଲରେ ହୁତ କରି, ଏବଂ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ଆହୁତି ଦେଲେ ସାଧକ ଧନପତି ହୁଏ। ‘ତାର’, ‘ମାୟା’ ଓ ‘ରମା’ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ—ଏହା ଦାଶରଥି ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ‘ହୃଞ୍’ ସହ ଯୋଜନୀୟ।

Verse 99

एकादशाक्षरो मंत्रो मुन्याद्यर्चास्य पूर्ववत् । त्रैलोक्यांते तु नाथाय हृदंतो वसुवर्णवान् ॥ ९९ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଏକାଦଶାକ୍ଷର; ମୁନି ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅର୍ଚ୍ଚନ ପୂର୍ବବତ୍ କରିବା ଉଚିତ। ତ୍ରିଲୋକାନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ନାଥ ହୃଦୟାନ୍ତର୍ବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇ ବସୁ-ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 100

अस्यापि पूर्ववत्सर्वं न्यासध्यानार्चनादिकम् । आंजनेयपदांते तु गुरवे हृदयांतिमः ॥ १०० ॥

ଏଥିରେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ସମସ୍ତ—ନ୍ୟାସ, ଧ୍ୟାନ, ଅର୍ଚ୍ଚନ ଆଦି—କରିବା ଉଚିତ। ‘ଆଞ୍ଜନେୟ’ ପଦାନ୍ତରେ ହୃଦୟ-ବୀଜର ଅନ୍ତିମ ଅଂଶ ଯୋଗ କରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 101

मंत्रो नवाक्षरोऽस्यापि यजनं पूर्ववन्मतम् । ङेतं रामपद पश्चाद्धृदयं पंचवणवत् ॥ १०१ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ମଧ୍ୟ ନବାକ୍ଷରୀ; ଏହାର ଯଜନ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଭାବେ ମନ୍ୟ। ‘ରାମ’ ପଦ ରଖି, ପଞ୍ଚବର୍ଣ୍ଣ ବିଧିମତେ ହୃଦୟ-ବୀଜ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 102

मुनिध्यानार्चनं चास्य प्रोक्तं सर्वं षडर्णवत् । रामांते चंद्रभद्रौ च ङेंतौ पावकवल्लभा ॥ १०२ ॥

ଏହାର ମୁନି-ଧ୍ୟାନ ଓ ଅର୍ଚ୍ଚନ ସବୁ ଷଡର୍ଣ୍ଣ ବିଧିମତେ କଥିତ। ଶେଷରେ ‘ରାମା’; ଏବଂ ‘ଚନ୍ଦ୍ରଭଦ୍ରା’, ‘ଙେଂତୌ’ ଓ ‘ପାବକବଲ୍ଲଭା’ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 103

मंत्रो द्वौ च समाख्यातौ मुन्याद्यर्चादि पूर्ववत् । वह्निः शेषान्वितश्चैव चंद्रभूषितमस्तकः ॥ १०३ ॥

ଏପରି ଦୁଇଟି ମନ୍ତ୍ର ଘୋଷିତ; ମୁନି ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ ଅର୍ଚ୍ଚନାଦି ପୂର୍ବବତ୍ କରିବା ଉଚିତ। ଧ୍ୟେୟ ଦେବତା ଶେଷସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷିତ ମସ୍ତକଧାରୀ ବହ୍ନି।

Verse 104

एकाक्षरो रघुपतेर्मंत्रः कल्पद्रुमोऽपरः । ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छंदो रामोऽस्य देवता ॥ १०४ ॥

ରଘୁପତିଙ୍କ ଏକାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ କଳ୍ପଦ୍ରୁମ ସଦୃଶ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ଦେବତା ଶ୍ରୀରାମ।

Verse 105

षड्दीर्घाढ्येन मंत्रेण षडंगानि समाचरेत् । सरयूतीरमंदारवेदिकापंकजासने ॥ १०५ ॥

ଛଅ ଦୀର୍ଘସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଷଡଙ୍ଗ କ୍ରିୟା ସମ୍ୟକ୍ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସରୟୂ ତୀରେ, ମନ୍ଦାର-ବେଦିକା ଉପରେ ପଦ୍ମାସନରେ ଏହା କରାଯାଉ।

Verse 106

श्यामं वीरासनासीनं ज्ञानमुद्रोपशोभितम् । वामोरुन्यस्तं तद्धस्तं सीतालक्ष्मणसंयुतम् ॥ १०६ ॥

ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭୁ ବୀରାସନରେ ଆସୀନ, ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରାରେ ଶୋଭିତ; ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ବାମ ଜଂଘାରେ ନ୍ୟସ୍ତ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 107

अवेक्षणाणमात्मानं मन्मथामिततेजसम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं केवलं मोक्षकांक्षया ॥ १०७ ॥

ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗ୍ରାହ୍ୟ ବିଷୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କର—ଯେ ମନ୍ମଥକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଅପାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ସଦୃଶ; କେବଳ ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷାରେ ଯାହାକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରାଯାଏ।

Verse 108

चिंतयेत्परमात्मानमृतुलक्षं जपेन्मनुम् । सर्व्वं षडर्णवञ्चास्य होमनित्यार्चनादिकम् ॥ १०८ ॥

ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କର। ଏହି ସାଧନାରେ ଷଡକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ହୋମ, ନିତ୍ୟାର୍ଚ୍ଚନ ଇତ୍ୟାଦି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଯଥାବିଧି କର।

Verse 109

वह्निः शेषासनो भांतः केवलो द्व्यक्षरो मनुः । एकाक्षरोक्त वत्सर्वं मुनिध्यानार्चनादिकम् ॥ १०९ ॥

‘ବହ୍ନି’, ‘ଶେଷାସନ’, ‘ଭାନ୍ତ’, ‘କେବଳ’—ଏଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱ୍ୟକ୍ଷର ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର। କିନ୍ତୁ ଏକାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ, ଅର୍ଚ୍ଚନ ଇତ୍ୟାଦି ସମସ୍ତ ସାଧନା ଘୋଷିତ।

Verse 110

तारमानारमानंगचास्त्रबीजैर्द्विवर्णकः । त्र्यक्षरो मंत्रराजः स्यात्षड्विधः सकलेष्टदः ॥ ११० ॥

ତାରା, ମାନ, ଅର, ମାନଙ୍ଗ, ଚାସ୍ତ୍ର—ଏହି ବୀଜାକ୍ଷରମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଦ୍ୱିବର୍ଣ୍ଣକ ତ୍ର୍ୟକ୍ଷର ‘ମନ୍ତ୍ରରାଜ’ ହୁଏ; ଏହା ଷଡ୍ବିଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଷ୍ଟଫଳଦାୟକ।

Verse 111

व्द्यक्षरश्चंद्रभद्रांतो द्विविधश्चतुरक्षरः । एकार्णोक्तवदेतेषां मुनिध्यानार्चनादिकम् ॥ १११ ॥

‘ଚନ୍ଦ୍ରଭଦ୍ର’ ଅନ୍ତ ଥିବା ଦ୍ୱାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର କୁହାଗଲା, ଏବଂ ଚତୁରାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦୁଇ ପ୍ରକାର। ଏହାମାନଙ୍କର ମୁନି-ଧ୍ୟାନ, ଅର୍ଚ୍ଚନ ଆଦି ବିଧି ଏକାକ୍ଷରୀ ମତେଇ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 112

तारो रामश्चतुर्थ्यंतो वर्मास्त्रं वह्निवल्लभा । अष्टार्णोऽयं महामंत्रो मुन्याद्यर्चा षडर्णवत् ॥ ११२ ॥

‘ତାର’ (ଓଁ) ପରେ ଚତୁର୍ଥ୍ୟନ୍ତ ‘ରାମାୟ’, ସହିତ ବର୍ମ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ‘ବହ୍ନିବଲ୍ଲଭା’ ପଦ—ଏହା ମହା ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର। ମୁନି ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ ଅର୍ଚ୍ଚାବିଧି ଷଡାକ୍ଷରୀ ପରି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 113

तारो मया हृदंते स्याद्रामाय प्रणवांतिमः । शिवोमाराममंत्रोऽयमष्टार्णः सर्वसिद्धिदः ॥ ११३ ॥

ମୋ ଦ୍ୱାରା ‘ତାର’ (ପ୍ରଣବ) ହୃଦୟରେ ନ୍ୟାସ ହେଉ; ଶେଷ ପଦ ପ୍ରଣବସହିତ ‘ରାମାୟ’ ହେଉ। ଏହା ଶିବ–ଉମା–ରାମ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର; ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟକ।

Verse 114

ऋषिः सदाशिवः प्रोक्तो गायत्री छंद ईरितम् । शिवोमारामचंद्रोऽत्र देवता परिकीर्तितः ॥ ११४ ॥

ଏଠାରେ ଋଷି ସଦାଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରିତ; ଏବଂ ଦେବତା ଭାବେ ଶିବ–ଉମା–ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 115

षड्वीर्ययामाय यातु ध्रुवपंचार्णयुक्तया । षडंगानि विधायाथ ध्यायेद्धृदि सुरार्चितम् ॥ ११५ ॥

ଷଡ୍ବୀର୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା ମନ୍ତ୍ର ସହ, ଧ୍ରୁବ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ଯୁକ୍ତ କରି ସାଧକ ଅଗ୍ରସର ହେଉ। ପରେ ଷଡଅଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ କରି, ଦେବମାନେ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରୁ।

Verse 116

रामं त्रिनेत्रं सोमार्द्धधारिणं शूलिनं वरम् । भस्मोद्धूलितसर्वांगं कपर्द्दिनमुपास्महे ॥ ११६ ॥

ଆମେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁ—ଯିଏ ରାମରୂପେ ରମଣୀୟ, ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ, ଶିରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ; ଯାହାଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମରେ ଧୂଳିତ ଏବଂ ଯିଏ ଜଟାଧାରୀ ତପସ୍ବୀ।

Verse 117

रामाभिरामं सौंदर्यसीमां सोमावतंसिनीम् । पाशांकुशधनुर्बाणधरां ध्यायेत्रिलोचनाम् ॥ ११७ ॥

ତ୍ରିନେତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—ଯିଏ ରମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ସମ ମନୋହରା, ସୌନ୍ଦର୍ୟର ପରମ ସୀମା, ଶିରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମୁକୁଟରୂପେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁ ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 118

एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णलक्षं त्रिमधुरान्वितैः । बिल्पपत्रैः फलैः पुष्पैस्तिलैर्वा पंकजैर्हुनेत् ॥ ११८ ॥

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଣ୍ଣର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ତ୍ରିମଧୁର (କ୍ଷୀର, ଦଧି, ଘୃତ) ସହିତ ଅର୍ପଣ କରି, ବିଲ୍ୱପତ୍ର, ଫଳ, ପୁଷ୍ପ, ତିଳ କିମ୍ବା ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 119

स्वयमायांति निधयः सिद्धयश्च सुरेप्सिताः । तारो माया च भरताग्रजराममनोभवः ॥ ११९ ॥

ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେହି ନିଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ସ୍ୱୟଂ ଆସି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତଥା ତାରା, ମାୟା, ମନୋଭବ (କାମ) ଏବଂ ଭରତାଗ୍ରଜ ଶ୍ରୀରାମ ମଧ୍ୟ (କୃପାରେ) ଲଭ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 120

वह्निजायाद्वादशार्णो मंत्रः कल्पद्रुमोऽपरः । अंगिराश्च मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ १२० ॥

“ବହ୍ନିଜାୟା” ଠାରୁ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଗଠିତ ହୁଏ; ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ନାମରେ ‘କଳ୍ପଦ୍ରୁମ’ (ଇଚ୍ଛାପୂର୍ତ୍ତିକାରୀ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହାର ଋଷି ଅଙ୍ଗିରା ମୁନି, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ଏବଂ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଗାୟତ୍ରୀ ହିଁ।

Verse 121

श्रीरामो भुवनाबीजं स्वाहाशक्तिः समीरितः । चंद्रैकमुनिभूनेत्रैर्मंत्रार्णैरंगकल्पनम् ॥ १२१ ॥

‘ଶ୍ରୀରାମ’କୁ ଭୁବନମାନଙ୍କର ବୀଜ (ବୀଜମନ୍ତ୍ର) ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ‘ସ୍ୱାହା’ ତାହାର ଶକ୍ତି ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରିତ। ‘ଚନ୍ଦ୍ର–ଏକ–ମୁନି–ଭୂ–ନେତ୍ର’ ସଂଖ୍ୟା-ସଙ୍କେତରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷରଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗକଳ୍ପନା (ନ୍ୟାସ) କରିବା ଉଚିତ।

Verse 122

ध्यानपूजादिकं चास्च सर्वं कुर्यात्षडर्णवत् । प्रणवो हृदयं सीतापते रामश्च ङेंतिमः ॥ १२२ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଆଦି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଷଡାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ପରି କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଏହାର ହୃଦୟ; ‘ସୀତାପତେ ରାମ’ ଏହାର ଶେଷ ଅଂଶ।

Verse 123

हनद्वयांते वर्मास्त्रं मंत्रः षोडशवर्णवान् । अगस्त्योऽस्य मुनिश्छंदो बृहती देवता पुनः ॥ १२३ ॥

‘ହନ’ ଏହି ଦୁଇ ଅକ୍ଷରର ଶେଷରେ ବର୍ମାସ୍ତ୍ର (ରକ୍ଷା-କବଚ-ଅସ୍ତ୍ର) ମନ୍ତ୍ର ରହେ, ଯାହା ଷୋଳ ଅକ୍ଷରଯୁକ୍ତ। ଏହାର ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଛନ୍ଦ ବୃହତୀ, ଏବଂ ଦେବତା ପୁନଃ ସେହି (ପୂର୍ବୋକ୍ତ)।

Verse 124

श्रीरामोऽहं तथा बीजं रां शक्तिः समुदीरिता । रामाब्धिवह्निवेदाक्षिवर्णैः पंचांगकल्पना ॥ १२४ ॥

‘ମୁଁ ଶ୍ରୀରାମ’—ଏହି ମନ୍ତ୍ର। ଏହାର ବୀଜ ‘ରାଂ’ ଏବଂ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ ଘୋଷିତ। ‘ରାମ–ଅବ୍ଧି–ବହ୍ନି–ବେଦାକ୍ଷି’ ଦ୍ୱାରା ସୂଚିତ ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚାଙ୍ଗକଳ୍ପନା (ପାଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗର ନ୍ୟାସ) କରିବା ଉଚିତ।

Verse 125

ध्यानपूजादिकं सर्वमस्य कुर्यात्षडर्णवत् । तारो हृञ्चैव ब्रह्मण्यसेव्याय पदमीरयेत् ॥ १२५ ॥

ଏହାର ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଆଦି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଷଡାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ପରି କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ‘ତାର’ (ଓଁ) କୁ ‘ହ୍ରୀଂ’ ସହ ଉଚ୍ଚାରି ‘ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟସେବ୍ୟାୟ’ ପଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା।

Verse 126

रामायाकुंठशब्दांतं तेजसे च समीरयेत् । उत्तमश्लोकधुर्याय स्वं भृगुः कामिकान्वितः ॥ १२६ ॥

“ରାମାୟା” ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି “ଅକୁଣ୍ଠ” ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ରକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ତେଜ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କାମ୍ୟଭାବଯୁକ୍ତ ଭୃଗୁ ଉତ୍ତମଶ୍ଲୋକଧୁର୍ୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ତବ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 127

दंडार्पितां प्रिये मंत्रो रामरामाक्षरो मतः । ऋषिः शुक्रस्तथानुष्टुप्छंदो रामोऽस्य देवता ॥ १२७ ॥

ପ୍ରିୟେ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ମନ୍ତ୍ର ‘ରାମ ରାମ’—ଏହାକୁ ଦ୍ୱାକ୍ଷରୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଏହାର ଋଷି ଶୁକ୍ର, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ଏବଂ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ରାମ।

Verse 128

पादैः सर्वेण पंचांगं कुर्याच्छेषं षडर्णवत् । लक्षं जपो दशांशेन जुहुयात्पायसैः सुधीः ॥ १२८ ॥

ମନ୍ତ୍ରକୁ ସମସ୍ତ ପାଦ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନେଇ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ କର୍ମ (ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ ଆଦି) କରିବା ଉଚିତ; ଶେଷ ଅଂଶକୁ ଷଡର୍ଣ୍ଣବତ୍ (ଛଅ ଅକ୍ଷର) ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଧରିବା ଉଚିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାଧକ ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରି, ତାହାର ଦଶମାଂଶ ପାୟସ ଦ୍ୱାରା ହୋମରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 129

सिद्धमंत्रस्य भुक्तिः स्यान्मुक्तिः पातकनाशनम् । आदौ दाशरथायांते विद्महे पदमुच्चरेत् ॥ १२९ ॥

ସିદ્ધ ମନ୍ତ୍ର ଭୋଗ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ପାପନାଶ କରେ। ଆରମ୍ଭରେ ‘ଦାଶରଥାୟ’ ପଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶେଷରେ ‘ବିଦ୍ମହେ’ ଶବ୍ଦ କହିବା ଉଚିତ।

Verse 130

ततः सीतावल्लभाय धीमहीति समुच्चरेत् । तन्नो रामः प्रोचो वर्णो दयादिति च संवदेत् ॥ १३० ॥

ତାପରେ ‘ସୀତାବଲ୍ଲଭାୟ ଧୀମହି’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତଦନନ୍ତରେ ‘ପରମ ବର୍ଣ୍ଣ (ଅକ୍ଷର) ଭାବେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ସେଇ ରାମ ଆମକୁ କୃପା କରୁନ୍ତୁ’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ।

Verse 131

एषोक्तारा मगायत्री सर्वाभीष्टफलप्रदा । पद्मासीतापदं ङेतं ठद्वयांतः षडक्षरः ॥ १३१ ॥

ଏଠାରେ ଉକ୍ତ ଏହି ମଗା-ଗାୟତ୍ରୀ ସର୍ବାଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ। ଏହାକୁ ‘ପଦ୍ମାସୀତାପଦ’ ରୂପେ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଏହା ଷଡକ୍ଷରୀ ଏବଂ ଅନ୍ତେ ଦ୍ୱିବର୍ଣ୍ଣଯୁକ୍ତ।

Verse 132

वाल्मीकिश्च मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः । सीता भगवती प्रोक्ता श्रीं बीजं वह्निसुन्दरी ॥ १३२ ॥

ଋଷି ହେଲେ ବାଲ୍ମୀକି, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଦେବତା ଭଗବତୀ ସୀତା; ବୀଜ ‘ଶ୍ରୀଂ’ ଏବଂ ଶକ୍ତି ‘ବହ୍ନିସୁନ୍ଦରୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 133

शक्तिः षड्दीर्घयुक्तेन बीजेनांगानि कल्पयेत् । ततो ध्यायन्महादेवीं सीतां त्रैलोक्यपूजिताम् ॥ १३३ ॥

ଷଡ୍ ଦୀର୍ଘସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି-ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟପୂଜିତା ମହାଦେବୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 134

तप्तहाटकवर्णाभां पद्मयुग्मं करद्वये । सद्रत्नभूषणस्फूर्जद्दिव्यदेहां शुभात्मिकाम् ॥ १३४ ॥

ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ କାନ୍ତିଯୁକ୍ତା, ଦୁଇ ହାତରେ ଯୁଗଳ ପଦ୍ମ ଧାରଣକାରିଣୀ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନାଭୂଷଣରେ ଦୀପ୍ତ ଦିବ୍ୟଦେହା, ଶୁଭସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 135

नानावस्त्रां शशिमुखीं पद्माक्षीं मुदितांतराम् । पश्यंतीं राघवं पुण्यं शय्यार्ध्यां षड्गुणेश्वरीम् ॥ १३५ ॥

ନାନାବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତା, ଶଶିମୁଖୀ, ପଦ୍ମନୟନୀ, ଅନ୍ତରେ ମୁଦିତା। ସେ ପୁଣ୍ୟ ରାଘବଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ; ଶୟ୍ୟାର୍ହା, ଷଡ୍ଗୁଣ-ଐଶ୍ୱର୍ୟଯୁକ୍ତ ଷଡ୍ଗୁଣେଶ୍ୱରୀ।

Verse 136

एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णलक्षं मंत्री दशांशतः । जुहुयात्कमलैः फुल्लैः पीठे पूर्वोदिते यजेत् ॥ १३६ ॥

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରିବ; ପରେ ତାହାର ଦଶମାଂଶ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମଦ୍ୱାରା ହୋମ କରି, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ପୀଠରେ ପୂଜା କରିବ।

Verse 137

मूर्तिं संकल्प्य मूलेन तस्यामावाह्य जानकीम् । संपूज्य दक्षिणे राममभ्यर्च्याग्रेऽनिलात्मजम् ॥ १३७ ॥

ମୂଳମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମୂର୍ତ୍ତି ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ତାହାରେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବ; ତାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜି, ଦକ୍ଷିଣେ ରାମଙ୍କୁ ଏବଂ ଅଗ୍ରେ ଅନିଲାତ୍ମଜ (ହନୁମାନ)ଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରିବ।

Verse 138

पृष्टे लक्ष्मणमभ्यर्च्य षट्कोणेष्वंगपूजनम् । पत्रेषु मंत्रिमुख्यंश्च बाह्ये लोकेश्वरान्पुनः ॥ १३८ ॥

ପଛପଟେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରି, ଷଟ୍କୋଣମାନଙ୍କରେ ଅଙ୍ଗପୂଜା କରିବ; ପତ୍ରମାନେ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ବାହ୍ୟ ଆବରଣରେ ପୁନଃ ଲୋକେଶ୍ୱରମାନଙ୍କୁ ପୂଜିବ।

Verse 139

वज्राद्यानपि संपूज्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । जातीपुष्पैश्चन्दनाक्तै राजवश्याय होमयेत् ॥ १३९ ॥

ବଜ୍ର ଆଦିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିଲେ ସାଧକ ସର୍ବସିଦ୍ଧିର ଈଶ୍ୱର ହୁଏ। ରାଜବଶ୍ୟ ପାଇଁ ଚନ୍ଦନଲେପିତ ଜାତୀପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବ।

Verse 140

कमलैर्धनधान्याप्तिर्नीलाब्जैर्वशयन् जगत् । बिल्वपत्रैः श्रियः प्राप्त्यै दूर्वाभीरोराशांतये ॥ १४० ॥

ପଦ୍ମ ଅର୍ପଣରେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ; ନୀଳପଦ୍ମରେ ଜଗତ୍ ବଶୀଭୂତ ହୁଏ; ବିଲ୍ୱପତ୍ରରେ ଶ୍ରୀ (ସମୃଦ୍ଧି) ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଦୂର୍ବା ଓ ଅଭୀରୁରେ ଆଶାଜନିତ ଅସ୍ଥିରତା ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

Verse 141

किं बहूक्तुन सौभाग्यं पुत्रान्पौत्रान्परं सुखम् । धनं धान्यं च मोक्षं च सीताराधनतो लभेत् ॥ १४१ ॥

ଆଉ କ’ଣ କହିବି? ସୀତାଙ୍କ ଆରାଧନାରୁ ସୌଭାଗ୍ୟ, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର, ପରମ ସୁଖ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 142

शक्रः सेंदुर्लक्ष्मणाय हृदयं सप्तवर्णवान् । अगस्त्योऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ १४२ ॥

ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ହୃଦୟ-ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର); ଏହା ସିନ୍ଦୂର-ଚିହ୍ନିତ ଓ ସପ୍ତବର୍ଣ୍ଣ (ସାତ ଅକ୍ଷର) ଯୁକ୍ତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଋଷି, ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ, ଏବଂ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଦେବତା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 143

लक्ष्मणाख्यो महावीरश्चाढ्यं हृद्वीजशक्तिके । षड्दीर्घाढ्येन बीजेन षडंगानि समाचरेत् ॥ १४३ ॥

ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାମକ ମହାବୀର ହୃଦ୍-ବୀଜଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଷଡ୍-ଦୀର୍ଘସ୍ୱରସମୃଦ୍ଧ ବୀଜମନ୍ତ୍ରରେ ଷଡଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ ଆଚରଣ କରିବ।

Verse 144

द्विभुजं स्वर्णरुचुरतनुं पद्मनिभेक्षणम् । धनुर्बाणकरं रामसेवासंसक्तमानसम् ॥ १४४ ॥

ଦ୍ୱିଭୁଜ, ସୁବର୍ଣ୍ଣକାନ୍ତିମୟ ତନୁ, ପଦ୍ମସଦୃଶ ନୟନ; ଧନୁ-ବାଣ ଧାରଣକାରୀ, ଯାହାର ମନ ରାମସେବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସକ୍ତ।

Verse 145

ध्यात्वैवं प्रजपेद्वर्णलक्षं मंत्री दशांशतः । मध्वाक्तैः पायसैर्हुत्वा रामपीठे प्रपूजयेत ॥ १४५ ॥

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି ସାଧକ ମନ୍ତ୍ରକୁ ବର୍ଣ୍ଣଲକ୍ଷ (ଏକ ଲକ୍ଷ ଅକ୍ଷର) ଜପ କରିବ; ପରେ ତାହାର ଦଶାଂଶ ମଧୁମିଶ୍ରିତ ପାୟସର ଆହୁତି ଦେଇ, ରାମପୀଠରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ।

Verse 146

रामवद्यजनं चास्य सर्वसिद्धिप्रदो ह्ययम् । साकल्यं रामपूजाया यदीच्छेन्नियतं नरः ॥ १४६ ॥

ଏହି ରାମସ୍ତୁତିର ଜପ/ଉଚ୍ଚାରଣ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟକ। ଯେ ନିୟମଶୀଳ ନର ରାମପୂଜାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଇଚ୍ଛେ, ସେ ଏହାକୁ ନିୟମରେ ନିତ୍ୟ କରୁ।

Verse 147

तेन यत्नेन कर्त्तव्यं लक्ष्मणार्चनमादरात् । श्रीरामचंद्रभेदास्तु बहवः संति सिद्धिदाः ॥ १४७ ॥

ଏହେତୁ ସେହି ଯତ୍ନରେ ଆଦରସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣାର୍ଚ୍ଚନ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନେକ ଭେଦ/ରୂପ ଅଛି, ସେମାନେ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ।

Verse 148

तत्साधकैः सदा कार्यं लक्ष्मणाराधनं शुभम् । अष्टोत्तरसहस्रं वा शतं वा सुसमाहितैः ॥ १४८ ॥

ଏହେତୁ ସାଧକମାନେ ସଦା ଶୁଭ ଲକ୍ଷ୍ମଣାରାଧନ କରିବା ଉଚିତ—ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ସହସ୍ର ଜପ କିମ୍ବା ଅତି କମରେ ଶତ ଜପ—ସୁଏକାଗ୍ର ହୋଇ।

Verse 149

लक्ष्मणस्य मनुर्जप्यो मुमुक्षुभिरतंद्रितैः । अजप्त्वा लक्ष्मणमनुं राममंत्रान् जपंति ये ॥ १४९ ॥

ମୁକ୍ତିକାମୀମାନେ ଅଳସତା ତ୍ୟାଗ କରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମଣମନ୍ତ୍ର ଜପ ନ କରି ରାମମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଜପ କରନ୍ତି (ସେମାନେ ଯଥାକ୍ରମ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ)।

Verse 150

न तेषां जायते सिद्धिर्हानिरेव पदे पदे । यो जपेल्लक्ष्मणमनुं नित्यमेकांतमास्थितः ॥ १५० ॥

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧି ଜନ୍ମେ ନାହିଁ; ବରଂ ପଦେ ପଦେ ହାନି ହୁଏ। (କିନ୍ତୁ) ଯେ ଏକାନ୍ତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ନିତ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣମନ୍ତ୍ର ଜପ କରେ (ସେ ଯଥାପଥେ ଅଛି)।

Verse 151

मुच्यते सर्वपापेभ्यः सर्वान्कामानवाप्नुयात् । जयप्रधानो मंत्रोऽयं राज्यप्राप्त्यैकसाधनम् ॥ १५१ ॥

ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ପାଏ। ଜୟ-ପ୍ରଧାନ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟପ୍ରାପ୍ତିର ଏକମାତ୍ର ସାଧନ।

Verse 152

नष्टराज्याप्तये मंत्रं जपेल्लक्षं समाहितः । सोऽचिरान्नष्टराज्यं स्वं प्राप्नोत्येव न संशयः ॥ १५२ ॥

ନଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ହରାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 153

ध्यायन्राममयोध्यायामभिषिक्त मनन्यधीः । पञ्चायुतं मनुं जप्त्वा नष्टराज्यमवाप्नुयात् ॥ १५३ ॥

ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅନନ୍ୟଚିତ୍ତରେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଥର ଜପ କଲେ ନଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 154

नागपाशविनिर्मुक्तं ध्यात्वा लक्ष्मणमादरात् । अयुतं प्रजपेन्मंत्रं निगडान्मुच्यते ध्रुवम् ॥ १५४ ॥

ନାଗପାଶରୁ ମୁକ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଦରରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରକୁ ଦଶ ହଜାର ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ନିଶ୍ଚୟ ଶୃଙ୍ଖଳା-ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 155

वातात्मजेनानीताभिरोषधीभिर्गतव्यथम् । ध्यात्वा लक्षं जपन्मंत्रमल्पमृत्युं जयेद्धुवम् ॥ १५५ ॥

ବାୟୁପୁତ୍ର ଆଣିଥିବା ଔଷଧିଦ୍ୱାରା ବେଦନା ନିବାରିତ ହୁଏ। ପରେ ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଲକ୍ଷବାର ଜପ କଲେ ଅଲ୍ପମୃତ୍ୟୁ (ଅକାଳ ବିପଦ) ନିଶ୍ଚୟ ଜୟ ହୁଏ।

Verse 156

घातयंतं मेघनादं ध्यात्वा लक्षं जपेन्मनुम् । दुर्जयं वापि वेगेन जयेद्रिपुकुलं महत् ॥ १५६ ॥

ମେଘନାଦ-ଘାତକଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ତେବେ ଦୁର୍ଜୟକୁ ମଧ୍ୟ ବେଗରେ ଜୟ କରି, ଶତ୍ରୁକୁଳର ମହାସମୂହ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 157

ध्यात्वा शूर्पणखानासाछेदनोद्युक्तमानसम् । सहस्रं प्रजपेन्मंत्रं पुरुहूतादिकान् जयेत् ॥ १५७ ॥

ଶୂର୍ପଣଖାର ନାସାଛେଦନରେ ଉଦ୍ୟତ ମନ ଧରି ଧ୍ୟାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରକୁ ସହସ୍ରବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ତାହାଦ୍ୱାରା ପୁରୁହୂତ ଆଦିଙ୍କୁ ଜୟ କରାଯାଏ।

Verse 158

रामपादाब्जसेवार्थं कृतोद्योगमथो स्मरन् । प्रजपल्लँक्षमेकांते महारोगात्प्रमुच्यते ॥ १५८ ॥

ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ସେବାରେ ଉଦ୍ୟମ କରି, ଯେ ଏକାନ୍ତରେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଲକ୍ଷବାର ଜପ କରେ, ସେ ମହାରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 159

त्रिमासं विजिताहारो नित्यं सप्तसहस्रकम् । अष्टोत्तरशतैः पुष्पैर्निश्छेद्रैः शातपत्रकैः ॥ १५९ ॥

ତିନି ମାସ ଆହାରକୁ ସଂଯମ କରି, ପ୍ରତିଦିନ ସପ୍ତସହସ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଛିଦ୍ରରହିତ ଶତପତ୍ର କମଳପୁଷ୍ପ ୧୦୮ଟିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 160

पूजयित्वा विधानेन पायसं च सशर्करम् । निवेद्य प्रजपेन्मंत्रं कुष्टरोगात्प्रनुच्यते ॥ १६० ॥

ବିଧିଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ଶର୍କରାମିଶ୍ରିତ ପାୟସ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି, ପରେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ କୁଷ୍ଠରୋଗ (ଚର୍ମବ୍ୟାଧି)ରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 161

विजने विजिताहारः षण्मासं विधिनामुना । क्षयरोगात्प्रमुच्येत सत्यं सत्यं न संशयः ॥ १६१ ॥

ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ବସି, ଆହାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଯମ କରି, ଯେ ଏହି ବିଧିକୁ ଛଅ ମାସ ପାଳନ କରେ, ସେ କ୍ଷୟରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ସତ୍ୟ—ସତ୍ୟ ହିଁ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 162

अभिमंत्र्य जलं प्रातर्मंत्रेण त्रिः समाहितः । त्रिसंध्यं वा पिबेन्नित्यं मुच्यते सर्वरोगतः ॥ १६२ ॥

ପ୍ରାତଃ ସମାହିତଚିତ୍ତ ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରକୁ ତିନିଥର ଜପ କରି ଜଳକୁ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କର; ପରେ ନିତ୍ୟ ତାହା ପିଅ—କିମ୍ବା ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାରେ। ଏଭଳି କଲେ ସେ ସର୍ବରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 163

दारिद्र्यं च पराभूतं जायते धनदोपमः । विषादिदोषसंस्पर्शो न भवेत्तु कदाचन ॥ १६३ ॥

ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ପରାଭବ ଦୂର ହୁଏ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ସମାନ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ପାଏ; ତଥା ବିଷାଦ ଆଦି ଦୋଷର ସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 164

मनुना मंत्रितैस्तोयैः प्रत्येहं क्षालयेन्मुखम् । मुखनेत्रादिसंभूताञ्जयेद्द्व्रोगांश्च दारुणान् ॥ १६४ ॥

ମନ୍ତ୍ରସଂସ୍କୃତ ଜଳରେ ପ୍ରତିଦିନ ମୁହଁ ଧୋଇବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କଲେ ମୁହଁ, ଚକ୍ଷୁ ଆଦିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ରୋଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତାଯାନ୍ତି।

Verse 165

पीत्वाभिमंत्रितं त्वंभः कुक्षिरोगान् जयेद्ध्रुवम् । लक्ष्मणप्रतिमां कृत्वा दद्याद्भक्त्या विधानतः ॥ १६५ ॥

ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳ ପାନ କଲେ ଉଦରରୋଗ ନିଶ୍ଚୟ ଜିତାଯାଏ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, ବିଧିଅନୁସାରେ ଭକ୍ତିରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 166

स सर्वेभ्योऽथ रोगेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः । कन्यार्थी विमलापाणिग्रहणासक्तमानसः ॥ १६६ ॥

ଏପରି ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କନ୍ୟାର୍ଥୀ ହୋଇ ପବିତ୍ର କନ୍ୟାର ନିର୍ମଳ ପାଣିଗ୍ରହଣରେ ମନ ଆସକ୍ତ କଲେ।

Verse 167

ध्यायन् लक्षं जपेन्मंत्री अब्जैर्हुत्वा दशांशतः । ईप्सितां लभते कन्यां शीग्रमेव न संशयः ॥ १६७ ॥

ଦେବତା ଓ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ରୀ ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରୁ। ତାହାର ଦଶାଂଶ ପରିମାଣ କମଳ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କଲେ, ଇପ୍ସିତ କନ୍ୟା ଶୀଘ୍ର ମିଳେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 168

दीक्षितं जुंभणास्त्राणां मंत्रेषु नियतव्रतम् । ध्यात्वा च विधिवन्नित्यं जपेन्मासत्रयं मनुम् ॥ १६८ ॥

ଜୁମ୍ଭଣାସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିୟତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁ। ପରେ ବିଧିମତେ ଧ୍ୟାନ କରି ନିତ୍ୟ ତିନି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁ।

Verse 169

पूजापुरःसरं सप्तसहस्रं विजितेंद्रियः । सर्वासामपि विद्यानां तत्त्वज्ञो जायते नरः ॥ १६९ ॥

ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ ପୂଜାକୁ ପ୍ରଧାନ କରି ସପ୍ତସହସ୍ର (ବାର) ଆଚରଣ କରେ, ସେ ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ହୁଏ।

Verse 170

विश्वामित्रक्रतुवरे कृताद्भुतपराक्रमम् । ध्यायँल्लक्षं जपेन्मंत्रं मुच्यते महतो भयात् ॥ १७० ॥

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞର ଅଦ୍ଭୁତ ପରାକ୍ରମକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରୁ; ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ମହାଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 171

कृतनित्यक्रियः शुद्धस्त्रिकालं प्रजपेन्मनुम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णोः परं पदम् ॥ १७१ ॥

ଯେ ନିତ୍ୟକର୍ମ ବିଧିପୂର୍ବକ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେ ତ୍ରିକାଳେ ମନ୍ତ୍ରଜପ କରୁ। ସେ ସର୍ବ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦ ପାଏ।

Verse 172

दीक्षितो विधिवन्मंत्री गुणैर्विगतकल्मषः । स्वाचारनियतो दांतो गृहस्थो विजितेंद्रियः ॥ १७२ ॥

ବିଧିପୂର୍ବକ ଦୀକ୍ଷିତ ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ଗୁଣରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ କଲ୍ମଷରହିତ ହେଉ; ସ୍ୱାଚାରରେ ନିୟତ, ଦମନଶୀଳ, ଗୃହସ୍ଥ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହେଉ।

Verse 173

ऐहिकाननपेक्ष्यैव निष्कामो योऽर्चयेद्विभुम् । स सर्वान्पुण्यपापौधान्दग्ध्वा निर्मलमानसः ॥ १७३ ॥

ଯେ ନିଷ୍କାମ ହୋଇ, ଐହିକ ଫଳ ଆଶା ନକରି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ—ସେ ପୁଣ୍ୟପାପର ସଞ୍ଚିତ ଢେରକୁ ଦଗ୍ଧ କରି ନିର୍ମଳମନ ହୁଏ।

Verse 174

पुनरावृत्तिरहितः शाश्वतं पदमश्वतं पदमश्नुते । सकामो वांछितान् लब्ध्वा भुक्त्वा भोगान् मनोगतान् ॥ १७४ ॥

ଯେ ପୁନରାବୃତ୍ତିରହିତ, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ପଦ ପାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେ ସକାମ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ପାଇ ଓ ମନୋକଳ୍ପିତ ଭୋଗ ଭୋଗି, ନଶ୍ୱର ପଦକୁ ହିଁ ପାଏ।

Verse 175

जातिरमरश्चिरं भूत्वा याति विष्णोः परं पदम् । निद्राचन्द्रान्विता पश्चाद्भरताय हृदंतिमः ॥ १७५ ॥

ଦୀର୍ଘକାଳ ଅମରଭାବ ପାଇ ସେ ଜୀବ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ଯାଏ। ପରେ ‘ନିଦ୍ରା’ ଓ ‘ଚନ୍ଦ୍ର’ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଭରତଙ୍କ ହୃଦୟର ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଆଧାର ହୁଏ।

Verse 176

सप्ताक्षरो मनुश्चास्य मुन्याद्यर्चादि पूर्ववत् । बकः सेंदुश्च शत्रुध्नपरं ङेतं हृदंतिमः ॥ १७६ ॥

ଏହି ଦେବତା/ମନ୍ତ୍ରର ମନ୍ତ୍ର ସପ୍ତାକ୍ଷର। ଏହାର ଋଷ୍ୟାଦି ଓ ପୂଜାବିଧି (ଋଷ୍ୟାଦି-ନ୍ୟାସ ଆଦି) ପୂର୍ବୋକ୍ତ ପ୍ରକାରେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାର ସଙ୍କେତ ‘ବକ’ (ବଗୁଳା) ଓ ‘ଇନ୍ଦୁ’ (ଚନ୍ଦ୍ର); ଏହା ଶତ୍ରୁଧ୍ନ—ଶତ୍ରୁନାଶକ—ପ୍ରୟୋଗ; ଶେଷରେ ‘ହୃଦୟ’ ଅନ୍ତ ବିନିଯୋଗ ହୁଏ॥ ১৭৬ ॥

Verse 177

सप्ताक्षरोऽयं शत्रुध्नमंत्रः सर्वेष्टसिद्धिदः ॥ १७७ ॥

ଏହି ସପ୍ତାକ୍ଷର ‘ଶତ୍ରୁଧ୍ନ’ ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରେ॥ ১৭৭ ॥

Verse 178

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बुहदुपाख्याने सनत्कुमारविभागे तृतीयपादे रामाद्युपासनावर्णनं नाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७३ ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ବୃହନ୍ନାରଦୀୟ ପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ବୃହଦୁପାଖ୍ୟାନରେ, ସନତ୍କୁମାର-ବିଭାଗର ତୃତୀୟ ପାଦରେ ‘ରାମାଦ୍ୟୁପାସନାବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମ (୭୩ତମ) ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା॥ ৭৩ ॥