Dhvaja-Dhāraṇa Mahātmyam: Sumati–Satyamatī, Humility, and Deliverance by Hari’s Messengers

Verse 1

नारद उवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रार्थपारग । सर्वकर्मवरिष्टं च त्वयोक्तं ध्वजधारणम् ॥ १ ॥

ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ୍! ଆପଣ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗ। ସମସ୍ତ କର୍ମମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୱଜଧାରଣକୁ ଆପଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିଛନ୍ତି।

Verse 2

यस्तु वै सुमतिर्नाम ध्वजारोपपरो मुने । त्वयोक्तस्तस्य चरितं विस्तरेण ममादिश ॥ २ ॥

ହେ ମୁନେ! ଧ୍ୱଜାରୋପଣରେ ପରାୟଣ ‘ସୁମତି’ ନାମକ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

सनक उवाच । श्रृणुष्वैकमनाः पुण्यमितिहासं पुरातनम् । ब्रह्मणा कथितं मह्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ३ ॥

ସନକ କହିଲେ— ଏକାଗ୍ରମନରେ ଏହି ପୁରାତନ ପୁଣ୍ୟ ଇତିହାସ ଶୁଣ; ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ କହିଥିଲେ, ଏହା ସର୍ବପାପନାଶକ।

Verse 4

आसीत्पुरा कृतयुगे सुमतिर्नाम भूपतिः । सोमवंशोद्भवः श्रीमान्सत्पद्वीपैकनायकः ॥ ४ ॥

ପୁରାତନ କାଳରେ କୃତଯୁଗେ ‘ସୁମତି’ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ସୋମବଂଶୋଦ୍ଭବ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଏବଂ ‘ସତ୍ପଦ୍ୱୀପ’ର ଏକମାତ୍ର ନାୟକ ଥିଲେ।

Verse 5

धर्मात्मा सत्यसंपन्नः शुचिवंश्योऽतिथिप्रियः । सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वसंपद्विभूषितः ॥ ५ ॥

ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ସତ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ, ଶୁଚିବଂଶଜ ଓ ଅତିଥିସତ୍କାରପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ସେ ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସର୍ବ ସମ୍ପଦରେ ବିଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 6

सदा हरिकथासेवी हरिपूजापरायणः । हरिभक्तिपराणां च शुश्रूषुर्निरहंकृतिः ॥ ६ ॥

ସେ ସଦା ହରିକଥାର ସେବା କରେ, ହରିପୂଜାରେ ପରାୟଣ ରହେ; ହରିଭକ୍ତିପର ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଅହଂକାରରହିତ।

Verse 7

पूज्यपूजारतो नित्यं समदर्शी गुणान्वितः । सर्वभूतहितः शान्तः कृतज्ञः कीर्तिमांस्तथा ॥ ७ ॥

ସେ ନିତ୍ୟ ପୂଜ୍ୟଜନଙ୍କୁ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ କରେ, ସମଦର୍ଶୀ ଓ ଗୁଣାନ୍ୱିତ; ସର୍ବଭୂତହିତେ ନିବେଶିତ, ଶାନ୍ତ, କୃତଜ୍ଞ ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତିମାନ।

Verse 8

तस्य भार्या महाभागा सर्वलक्षणसंयुता । पतिव्रता पतिप्राणा नाम्रा सत्यमतिर्मुने ॥ ८ ॥

ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ମହାଭାଗା, ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତା; ପତିବ୍ରତା, ପତିକୁ ପ୍ରାଣ ସମାନ ମାନୁଥିବା—ହେ ମୁନେ—ନାମ ସତ୍ୟମତୀ।

Verse 9

तावुभौ दम्पती नित्यं हरिपूजापरायणौ । जातिस्मरौ महाभागौ सत्यज्ञौ सत्परायणौ ॥ ९ ॥

ସେଇ ଦମ୍ପତି ଉଭୟେ ନିତ୍ୟ ହରିପୂଜାରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ; ଜାତିସ୍ମର, ମହାଭାଗ, ସତ୍ୟଜ୍ଞ ଏବଂ ସତ୍ପଥରେ ଦୃଢ଼ ପରାୟଣ।

Verse 10

अन्नदानरतौ नित्यं जलदानपरायणौ । तडागारामवप्रादौ नसंख्यातान्वितेनतुः ॥ १० ॥

ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ଅନ୍ନଦାନରେ ରତ ଓ ଜଳଦାନରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ; ଲୋକହିତାର୍ଥେ ତଡାଗ, ଆରାମ ଓ କୂପ ଆଦି ଅସଂଖ୍ୟ ଦାନକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।

Verse 11

सा तु सत्यमतिर्नित्यं शुचिर्विष्णुगृहे सती । नृत्यत्यत्यन्तसन्तुष्टा मनोज्ञा मञ्जुवादिनी ॥ ११ ॥

ସେ ସତ୍ୟମତି ଓ ନିତ୍ୟ ଶୁଚି, ସତୀ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଗୃହରେ ବସୁଥିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ, ମନୋହରା ଓ ମଧୁରବାଦିନୀ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।

Verse 12

सोऽपि राजा महाभागो द्वादशीद्धादशीदिने । ध्वजमारोपयत्येव मनोज्ञं बहुविस्तरम् ॥ १२ ॥

ସେଇ ମହାଭାଗ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ମନୋହର ଓ ବହୁବିସ୍ତୃତ ଧ୍ୱଜକୁ ଉତ୍ତୋଳନ କରାଉଥିଲେ।

Verse 13

एवं हरिपरं नित्यं राजानं धर्मकोविदम् । प्रियां सत्यमतिं चास्य देवा अपि सदास्तुवन् ॥ १३ ॥

ଏଭଳି ହରିପରାୟଣ ଓ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମକୋବିଦ ରାଜାଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସତ୍ୟମତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସଦା ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।

Verse 14

त्रिलोके विश्रुतौ ज्ञात्वा दम्पती धर्मको विदौ । आययौ बहुभिः शिष्यैर्द्रष्टुकामो विभाण्डकः ॥ १४ ॥

ତ୍ରିଲୋକରେ ଧର୍ମକୋବିଦ ଭାବେ ବିଶ୍ରୁତ ସେଇ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଜାଣି, ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ବିଭାଣ୍ଡକ ମୁନି ଅନେକ ଶିଷ୍ୟ ସହ ଆସିଲେ।

Verse 15

तमायांतं मुनिं श्रुत्वा स तु राजा विभाण्डकम् । प्रत्युद्ययौ सपत्नीकः प्रजाभि र्बहुविस्तरम् ॥ १५ ॥

ବିଭାଣ୍ଡକ ମୁନି ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ରାଜା ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଏବଂ ବହୁ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଆଗେଇଗଲେ।

Verse 16

कृतातिथ्यक्रियं शान्तं कृतासनपरिग्रहम् । नीचासनस्थितो भूयः प्राञ्जलिर्मुनिमब्रवीत् ॥ १६ ॥

ଅତିଥି-ସତ୍କାର କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି ଆସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସେ ନିଜେ ନୀଚ ଆସନରେ ବସିଲେ; ପୁନଃ କରଯୋଡ଼ି ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 17

राजो वाच । भगवन्कृतकृत्योऽस्मिं त्वदभ्यागमनेन वै । सतामायमनं सन्तं प्रशंसन्ति सुरवावहम् ॥ १७ ॥

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍! ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲି। ସଜ୍ଜନମାନେ ସନ୍ତଙ୍କ ଆଗମନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, କାରଣ ତାହା ଦେବକୃପା ଓ କଲ୍ୟାଣ ଆଣେ।

Verse 18

यत्र स्यान्महतां प्रेम तत्र स्युः सर्वसम्पदः । तेजः कीर्तिर्धनं पुत्रा इति प्राहुर्विपश्चितः ॥ १८ ॥

ଯେଉଁଠି ମହାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମ ଥାଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଜନ୍ମେ—ତେଜ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧନ ଓ ସତ୍ପୁତ୍ର—ଏହିପରି ବିପଶ୍ଚିତମାନେ କହନ୍ତି।

Verse 19

तत्र वृद्धिमुपायान्ति श्रेयांस्यनुदिनं मुने । यत्र सन्तः प्रकुर्वन्ति महतीं करुणां प्रभो ॥ १९ ॥

ହେ ମୁନେ! ଯେଉଁଠି ସନ୍ତମାନେ ନିରନ୍ତର ମହାକରୁଣା କରନ୍ତି, ସେଠି ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରେୟ ଓ କଲ୍ୟାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ହେ ପ୍ରଭୋ।

Verse 20

यो मृर्ध्नि धारयेदूह्यन्महत्पादजलं रजः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु पुण्यात्मा नात्र संशयः ॥ २० ॥

ଯେ କେହି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତିରେ ମହାନଙ୍କ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନଜଳରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ରଜକୁ ନିଜ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରେ, ସେ ସର୍ବତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ସମାନ; ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 21

मम पुत्राश्च दाराश्च संपत्त्वयि समर्पिताः । मामाज्ञापय विप्रेन्द्र किं प्रियं करवाणि ते ॥ २१ ॥

ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ, ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଆପଣଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ମୋତେ ଆଜ୍ଞା କରନ୍ତୁ—ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?

Verse 22

विनञ्चवनतं भूपं स निरीक्ष्य मुनीश्वरः । स्पृशन्करेण तं प्रीत्युवाचातिहर्षितः ॥ २२ ॥

ବିନୟରେ ନତ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁନୀଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ; ପରେ ପ୍ରୀତିରେ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ କହିଲେ।

Verse 23

ऋषिरुवाच । गजन्यदुक्तं भवता तत्सर्वं त्वत्कुलोचितम् । विनयावनतः सर्वो बहुश्रेयो लभेदिह ॥ २३ ॥

ଋଷି କହିଲେ—ହେ ଗଜନ୍ୟ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେ ସବୁ ତୁମ କୁଳକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଯେ କେହି ବିନୟରେ ନତ ହୁଏ, ସେ ଏହି ଜୀବନରେ ମହା ଶ୍ରେୟ ପାଏ।

Verse 24

धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्च नृपसत्तम । विनयाल्लभते मर्त्यो दुर्लभं किं महात्मनाम् ॥ २४ ॥

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମର୍ତ୍ୟ ମଣିଷ ବିନୟ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଏବଂ ମୋକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ପାଏ। ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଦୁର୍ଲଭ?

Verse 25

प्रीतोऽस्मि तव भूपाल सन्मार्गपरिवर्त्तिनः । स्वस्ति ते सततं भूयाद्यत्पृच्छामि तदुच्यताम् ॥ २५ ॥

ହେ ଭୂପାଳ, ତୁମେ ସନ୍ମାର୍ଗକୁ ଫେରିଥିବାରୁ ମୁଁ ପ୍ରୀତ। ତୁମର ସଦା ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏବେ ମୁଁ ଯାହା ପଚାରୁଛି, ତାହା କୁହ।

Verse 26

पूजा बहुविधाः सन्ति हरितुष्टिविधायिकाः । तासु नित्यं ध्वजारोपे वर्त्त्से त्वं सदोद्यतः ॥ २६ ॥

ପୂଜା ନାନାପ୍ରକାର ଅଛି, ସବୁ ହରିଙ୍କୁ ତୁଷ୍ଟ କରେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ନିତ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ଧ୍ୱଜାରୋପଣରେ ସଦା ଉଦ୍ୟତ।

Verse 27

भार्यापि तव साध्वीयं नित्यं नृत्यपरायणा । किमर्थमेतद्वृत्तान्तं यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ २७ ॥

ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ସାଧ୍ୱୀ, ନିତ୍ୟ ନୃତ୍ୟରେ ପରାୟଣ। ତେବେ ଏହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ କେଉଁ କାରଣରୁ ଘଟିଲା? ତୁମେ ଏହାକୁ ଯଥାବତ୍ କହିବା ଉଚିତ।

Verse 28

राजोवाच । श्रृणुष्व भगवन्सर्वं यत्पृच्छसि वदामि तत् । आश्चर्यभूतं लोकानामावयोश्चरितं त्विह ॥ २८ ॥

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍, ଶୁଣନ୍ତୁ; ଆପଣ ଯାହା ପଚାରନ୍ତି, ସେ ସବୁ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି। ଏଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରାଇଥିବା ଆମ କର୍ମର ଅଦ୍ଭୁତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Verse 29

अहमासं पुरा शूद्रो मालिनिर्नाम सत्तम । कुमार्गनिरतो नित्यं सर्वलोकाहिते रतः ॥ २९ ॥

ହେ ସତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ପୂର୍ବେ ମୁଁ ‘ମାଲିନୀ’ ନାମକ ଜଣେ ଶୂଦ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲି। ମୁଁ ନିତ୍ୟ କୁମାର୍ଗରେ ନିରତ ଥିଲି, ତଥାପି ସର୍ବଲୋକହିତରେ ରତ ଅଛି ବୋଲି ଭାବୁଥିଲି।

Verse 30

पिशुनो धर्मविद्वेषी देवद्रव्यापहारकः । गोध्नश्च ब्रह्महा चौरः सर्वप्राणिवधे रतः ॥ ३० ॥

ସେ ପିଶୁନ, ଧର୍ମଦ୍ୱେଷୀ, ଦେବଦ୍ରବ୍ୟ ଅପହାରକ; ଗୋହନ୍ତା, ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ଚୋର ଏବଂ ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀବଧରେ ରତ ଥିଲା।

Verse 31

नित्यं निष्ठुरवक्ता च पापी वेश्यापरायणः । एवं स्थितः कियत्कालमनाहत्यं महदृचः ॥ ३१ ॥

ସେ ସଦା କଠୋରବାକ୍, ପାପୀ ଓ ବେଶ୍ୟାସକ୍ତ ଥିଲା। ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ରହି ମହାବିଧି (କର୍ମଫଳ)ର ପ୍ରହାର ବିନା ସେ କେତେଦିନ ଟିକିପାରିବ?

Verse 32

सर्वबन्धुपरित्यक्तो दुःखी वनमुपागतः । मृगमांसाशनो नित्यं तथा पान्थाविलुम्पकः ॥ ३२ ॥

ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁଜନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବାରୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ବନକୁ ଗଲା। ସେ ନିତ୍ୟ ମୃଗମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିଲା ଏବଂ ପଥିକମାନଙ୍କୁ ଲୁଟୁଥିବା ଲୋକ ହେଲା।

Verse 33

एकाकी दुःखबहुलो न्यवसन्निर्जने वने । एकदा क्षुत्परिश्रान्तो निदाघार्त्तः पिपासितः ॥ ३३ ॥

ଏକାକୀ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ସେ ନିର୍ଜନ ବନରେ ବସିଲା। ଏକଦିନ ଭୁଖରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଗ୍ରୀଷ୍ମତାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେ ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ହେଲା।

Verse 34

जीर्णं देवालयं विष्णोरपश्यं विजने वने । हंसकारण्डवाकीर्णं तत्समीपे महत्सरः ॥ ३४ ॥

ନିର୍ଜନ ବନରେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଦେବାଳୟ ଦେଖିଲି; ତାହାର ସମୀପରେ ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବିଶାଳ ସରୋବର ଥିଲା।

Verse 35

पर्यन्तवनपुष्पौघच्छादितं तन्मुनीश्वर । अपिबं तत्र पानीयं तत्तीरे विगतश्रमः ॥ ३५ ॥

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ସେ ସ୍ଥାନ ଚାରିପାଖେ ବନଫୁଲର ଢେରରେ ଆବୃତ ଥିଲା। ସେଠାରେ ମୁଁ ଜଳ ପିଇ, ତାହାର ତଟରେ ବିଶ୍ରାମ କରି ମୋର ଶ୍ରମ ନିବାରିତ ହେଲା।

Verse 36

फलानि जग्ध्वा शीर्णानि स्वयं क्षुच्च निवारिता । तस्मिञ्जीर्णीलये विष्णोनर्निवासं कृतकवानहम् ॥ ३६ ॥

ପଡିଥିବା ଅତିପକ୍କ ଫଳ ଖାଇ ମୁଁ ନିଜେ ଭୁଖ ନିବାରିଲି। ସେହି ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଗୃହରେ ବିଷ୍ଣୁ-ପରାୟଣ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ନିବାସ କଲି।

Verse 37

जीर्णस्फुटितसंधानं तस्य नित्यमकारिषम् । पर्णैस्तृणैश्च काष्ठैघै र्गृहं सम्यक् प्रकल्पितम् ॥ ३७ ॥

ତାହାର ଗୃହରେ ଯାହା କିଛି ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ଫାଟିଥିଲା, ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ତାହା ଯୋଡ଼ି ମରାମତି କରୁଥିଲି। ପତ୍ର, ତୃଣ ଓ କାଠର ଗଠିଆରେ କୁଟିରକୁ ଭଲଭାବେ ସଜାଇଥିଲି।

Verse 38

स्वसुऱार्थं तु तद्भमिर्मया लिप्ता मुनीश्वर । तत्राहं व्याधवृत्तिस्थो हत्वा बहुविधान्मृगान् ॥ ३८ ॥

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ମୁଁ ସେ ଭୂମିକୁ ଲେପି ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ବ୍ୟାଧର ବୃତ୍ତି ଧରି ବହୁ ପ୍ରକାର ମୃଗକୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିଲି।

Verse 39

आजीवं वर्तय न्नित्यं वर्षाणां विंशतिः स्थितः । अथेयमागता साध्वी विन्ध्यदेशसमुद्भवा ॥ ३९ ॥

ନିତ୍ୟ ଆଜୀବିକା ଚାଲାଇ ସେ ଏଭଳି ଭାବେ କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ରହିଲା। ତାପରେ ବିନ୍ଧ୍ୟଦେଶରେ ଜନ୍ମିତ ଏକ ସାଧ୍ବୀ ନାରୀ ସେଠାକୁ ଆସିଲା।

Verse 40

निषादकुलजा विप्रा नान्मा ख्याताऽवकोकिला । बन्धुवर्गपरित्यक्ता दुःखिता जीर्णविग्रहा ॥ ४० ॥

ନିଷାଦ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ‘ଅବକୋକିଳା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା। ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବାରୁ ଦୁଃଖିତା ଓ ଦେହରେ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା।

Verse 41

क्षुत्तृड्घर्मपरिश्रान्ता शोचन्ती स्वकृतं ह्यघम् । दैवयोगाकत्समायाताभ्रमन्ती विजने वने ॥ ४१ ॥

ଭୁଖ, ପିଆସ ଓ ତାପରେ ଅତିଶୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ସେ ନିଜେ କରିଥିବା ପାପକୁ ନେଇ ଶୋକ କରୁଥିଲା; ଦୈବଯୋଗେ ସେଠାକୁ ଆସି, ନିର୍ଜନ ବନରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲା।

Verse 42

ग्रीष्मतापार्द्दिता बाह्ये स्वान्ते चाधिनिपूडिता । इमां दुःखार्दितां दृष्ट्वा जाता मे विपुला दया ॥ ४२ ॥

ଗ୍ରୀଷ୍ମତାପରେ ବାହାରୁ ଦଗ୍ଧ ଓ ଭିତରେ ହୃଦୟରେ ଦବାଯାଇ ପୀଡିତ—ଏଭଳି ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତା ତାକୁ ଦେଖି ମୋ ମନରେ ବିପୁଳ ଦୟା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା।

Verse 43

दत्तं मया जलं चास्यै मांसं वन्यफलानि च । गतश्रमात्वियं ब्रह्मन्मया पृष्टा यथा तथम् ॥ ४३ ॥

ମୁଁ ତାକୁ ଜଳ ଦେଲି, ସହିତ ମାଂସ ଓ ବନ୍ୟ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଦେଲି। ତାହାର ଶ୍ରମ ହ୍ରାସ ପାଇଲାପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପରିସ୍ଥିତିଅନୁସାରେ ମୁଁ ତାକୁ ପଚାରିଲି।

Verse 44

अवेदयत्स्ववृत्तान्तं तच्छृणुष्व महामुने । नान्मावकोकिला चाहं निषादकुलसम्भवा ॥ ४४ ॥

ତାପରେ ସେ ନିଜ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲା—“ହେ ମହାମୁନି, ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ବାକୋକିଳା ନୁହେଁ; ମୁଁ ନିଷାଦକୁଳରେ ଜନ୍ମିତ।”

Verse 45

दारुकस्य सुता चाहं विन्ध्यपर्वतवासिनी । परस्वहारिणी नित्यं सदा पैशुन्यवादिनी ॥ ४५ ॥

“ମୁଁ ଦାରୁକର କନ୍ୟା, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା; ନିତ୍ୟ ପରଧନ ହରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ସଦା ପୈଶୁନ୍ୟ-ନିନ୍ଦା କହୁଥିବା।”

Verse 46

पुंश्चलूत्येवमुक्त्वा तु बन्धुवर्गैः समुज्झिता । कियत्कालं ततः पत्या भृताहं लोकनिन्दिता ॥ ४६ ॥

ଏଭଳି “ପୁଂଶ୍ଚଲୀ” ବୋଲି କହି ମୋର ନିଜ ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ। ପରେ କିଛିକାଳ ପତି ମୋତେ ପୋଷିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଲୋକନିନ୍ଦାରେ ଜୀବନ କାଟିଲି।

Verse 47

दैवात्सोऽपि गतो लोकं यमस्यात्र विहाय माम् । कान्तारे विजने चैका भ्रमन्ती दुःखपीडिता ॥ ४७ ॥

ଦୈବବଶେ ସେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଏଠାରେ ଛାଡ଼ି ଯମଲୋକକୁ ଗଲା। ମୁଁ ଏକା, ନିର୍ଜନ କାନ୍ତାରରେ ଦୁଃଖପୀଡିତ ହୋଇ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି।

Verse 48

दैवात्त्वत्सविधं प्राप्ता जीविताहं त्वयाधुना । इत्येवं स्वकृतं कर्म मह्यं सर्वं न्यवेदयत् ॥ ४८ ॥

“ଦୈବବଶେ ମୁଁ ତୁମ ସମୀପକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ଏବଂ ଏବେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜୀବିତ।” ଏଭଳି କହି ସେ ନିଜେ କରିଥିବା ସମସ୍ତ କର୍ମର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ମୋତେ କହିଲା।

Verse 49

ततो देवालये तस्मिन्दम्पतीभावमाश्रितौ । स्थितौ वर्षाणि दश च आवां मांसफलाशिनौ ॥ ४९ ॥

ତାପରେ ସେହି ଦେବାଳୟରେ ଆମେ ଦମ୍ପତିଭାବ ଗ୍ରହଣ କଲୁ। ଦଶ ବର୍ଷ ସେଠାରେ ରହି, ମାଂସ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲାଇଲୁ।

Verse 50

एकदा मद्यपानेन प्रमत्तौ निर्भरैमुने । तत्र देवालये रात्रौ मुदितौ मांसभोजनात् ॥ ५० ॥

ଏକଦା, ହେ ମୁନି, ମଦ୍ୟପାନରେ ପ୍ରମତ୍ତ ଓ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ସେ ଦୁଇଜଣ ସେହି ଦେବାଳୟରେ ରାତି କାଟିଲେ; ମାଂସଭୋଜନରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ।

Verse 51

तनुवस्त्रापरिज्ञानौ नृत्यं चकृव मोहितौ । प्रारब्धकर्म भोगान्तमावां युगपदागतौ ॥ ५१ ॥

ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ଆମେ ଦେହ ଓ ବସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନ ହରାଇ ନୃତ୍ୟରେ ଲୀନ ହେଲୁ। ଏବଂ ଏକେ ସମୟରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରାରବ୍ଧ କର୍ମଭୋଗର ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ।

Verse 52

यमदूतास्तदायाताः पाशहस्ता भयंकराः । नेतुमावां नृत्यरतौ सुधोरां यमयातनाम् ॥ ५२ ॥

ତାହାପରେ ହାତରେ ପାଶ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଯମଦୂତମାନେ ଆସିଲେ। ନୃତ୍ୟରେ ମଗ୍ନ ଆମକୁ ‘ସୁଧୋରା’ ନାମକ ଯମଯାତନାସ୍ଥାନକୁ ନେବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 53

ततः प्रसन्नो भगवान्कर्मणा मम मानद । देवावसथसंस्कारसंज्ञितेन कृतेन नः ॥ ५३ ॥

ହେ ମାନଦ! ତାହାପରେ ‘ଦେବାବସଥ-ସଂସ୍କାର’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଆମ କୃତ କର୍ମରେ—ମୋ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ—ଭଗବାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 54

स्वदूतान्प्रेषयामास स्वभक्तावनतत्परः । ते दूता देवदेवस्य शङ्खचक्र गदाधराः ॥ ५४ ॥

ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ସଦା ତତ୍ପର ଭଗବାନ ନିଜ ଦୂତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ। ସେ ଦେବଦେବଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 55

सहस्रसूर्यासंकाशाः सर्वे चारुचतुर्भुजाः । किरीटकुण्डलधरा हारिणो वनमालिनः ॥ ५५ ॥

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ; ପ୍ରତ୍ୟେକେ ସୁନ୍ଦର ଚତୁର୍ଭୁଜ। କିରୀଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରି, ମନୋହର ରୂପରେ, ବନମାଳାରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 56

दिशो वितिमिरा विप्र कुर्वन्तः स्वेन तेजसा । भयंकरान्याशहस्तान्दंष्ट्रिणो यमकिङ्करान् ॥ ५६ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ସେମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ଦିଗମାନଙ୍କୁ ତମୋହୀନ କଲେ—ଭୟଙ୍କର, ଶୀଘ୍ରହସ୍ତ, ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁକ୍ତ ଯମଙ୍କ କିଙ୍କର।

Verse 57

आवयोग्राहणे यत्तानृचुः कृष्णपरायणाः ॥ ५७ ॥

ଅଧ୍ୟୟନ-ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ କୃଷ୍ଣପରାୟଣ ଭକ୍ତମାନେ ସେହି ଋକ୍‌ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି ଜପ କଲେ।

Verse 58

विष्णुदूता ऊचुः । भो भो क्रूरा दूराचारा विवेकपरिवर्जिताः । मुञ्चध्वमेतौ निष्पापौ दम्पती हरिवल्लभौ ॥ ५८ ॥

ବିଷ୍ଣୁଦୂତମାନେ କହିଲେ—“ହୋ ହୋ କ୍ରୂରମାନେ! ଦୁରାଚାରୀ, ବିବେକବର୍ଜିତ! ଏହି ନିଷ୍ପାପ ଦମ୍ପତିକୁ ଛାଡ଼; ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ।”

Verse 59

विवेकस्त्रिषु लोकेषु संपदामादिकारणम् । अपापे पापधीर्यस्तु तं विद्यात्पुरुषाधमम् ॥ ५९ ॥

ତିନି ଲୋକରେ ବିବେକ ହିଁ ସମସ୍ତ ସତ୍ୟ ସମ୍ପଦର ଆଦିକାରଣ; ଯେ ପାପ ନଥିବାଠାରେ ପାପ ଭାବେ, ସେ ପୁରୁଷାଧମ।

Verse 60

पापे त्वपापधीर्यस्तु तं विद्यादधमाधमम् ॥ ६० ॥

ପାପ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ନିଜକୁ ନିଷ୍ପାପ ଭାବେ, ତାକୁ ଅଧମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ ଜାଣ।

Verse 61

यमदूता ऊचुः । युष्माभिः सत्यमेवोक्तं किं त्वेतौ पापिसत्तमौ । यमेन पापिनो दण्ड्यास्तन्नेष्यामो वयं त्विमौ ॥ ६१ ॥

ଯମଦୂତମାନେ କହିଲେ—ତୁମେ ସତ୍ୟ ହିଁ କହିଛ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଜଣ ମହାପାପୀ। ପାପୀମାନେ ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡିତ; ତେଣୁ ଆମେ ଏମାନଙ୍କୁ ନେଇଯିବୁ।

Verse 62

श्रुतिप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः । धर्माधर्मविवेकोऽयं तन्नेष्यामो यमान्तिकम् ॥ ६२ ॥

ଶ୍ରୁତି (ବେଦ) ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରେ ସେହି ଧର୍ମ; ତାହାର ବିପରୀତ ଅଧର୍ମ। ଏହି ଧର୍ମାଧର୍ମ ବିବେକ; ତେଣୁ ଆମେ ଏହାକୁ ଯମଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ନେଇଯିବୁ।

Verse 63

एतच्त्छुवातिकुपिता विष्णुदूता महौजसः । प्रत्यूचूस्तान्यमभटानधर्मे धर्ममानिनः ॥ ६३ ॥

ଏହା ଶୁଣି ମହାଓଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁଦୂତମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଅଧର୍ମରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ଧର୍ମୀ ଭାବୁଥିବା ଯମଭଟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 64

विष्णदूता ऊचुः । अहो कष्टं धर्मदृशामधर्मः स्पृशते सभाम् । सम्यग्विवेकशून्यानां निदानं ह्यापदां महत् ॥ ६४ ॥

ବିଷ୍ଣୁଦୂତମାନେ କହିଲେ—ହାୟ, କେତେ କଷ୍ଟ! ଧର୍ମଦର୍ଶୀମାନଙ୍କ ସଭାରେ ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ସମ୍ୟକ୍ ବିବେକଶୂନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ମହା ଆପଦର କାରଣ ହୁଏ।

Verse 65

तर्काणाद्यविशेषेण नरकाध्यक्षतां गताः । यूयं किमर्थमद्यापि कर्त्तुं पापानि सोद्यमाः ॥ ६५ ॥

ତର୍କାଦିରେ ସଠିକ୍ ବିଶେଷ ବିବେକ ନ ରଖି ତୁମେ ନରକାଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇଛ। ତଥାପି ଏବେ ମଧ୍ୟ ପାପକର୍ମ କରିବାକୁ କାହିଁକି ଉଦ୍ୟତ?

Verse 66

स्वकर्मक्षयपर्यन्तं महापातकिनोऽपि च । तिष्टन्ति नरके घोरे यावच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ ६६ ॥

ନିଜ ନିଜ କର୍ମଫଳ କ୍ଷୟ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାପାତକୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଘୋର ନରକରେ ରହନ୍ତି—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 67

पूर्वसंचितपापानामदृष्ट्वा निष्कृतिं वृथा । किमर्थं पापकर्माणि करिष्येऽथ पुनः पुनः ॥ ६७ ॥

ପୂର୍ବସଞ୍ଚିତ ପାପମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ନିଷ୍କୃତି ଯଦି ମୁଁ ନ ଦେଖେ, ତେବେ ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ; ତେଣୁ ମୁଁ ପୁନଃ ପୁନଃ ପାପକର୍ମ କାହିଁକି କରିବି?

Verse 68

श्रुतिप्रणिहितो धर्मः सत्यं सत्यं न संशयः । किन्त्वाभ्यां चरितान्धर्मान्प्रवक्ष्यामो यथातथम् ॥ ६८ ॥

ଧର୍ମ ଶ୍ରୁତିଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ—ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତଥାପି ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଯେପରି ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ଯଥାତଥ ଆମେ କହିବୁ।

Verse 69

एतौ पापविनिर्मुक्तौ हरिशुश्रूषणे रतौ । हरिणात्रायमाणौ च मुञ्चध्वमविलम्बितम् ॥ ६९ ॥

ଏହି ଦୁଇଜଣ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ହରି-ଶୁଶ୍ରୂଷାରେ ରତ, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ହରି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି—ତେଣୁ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଛାଡ଼ିଦିଅ।

Verse 70

एषा च नर्तनं चक्रे तथैव ध्वजरोषणम् । अन्तकाले विष्णुगृहे तेन निष्पापतां गतौ ॥ ७० ॥

ସେ ନୃତ୍ୟ କଲା ଏବଂ ଧ୍ୱଜକୁ ଉତ୍ତୋଳିତ/ଧ୍ୱନିତ କଲା; ଅନ୍ତକାଳେ ସେଇ କର୍ମଦ୍ୱାରା ସେ ବିଷ୍ଣୁଧାମ ପାଇ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 71

अन्तकाले तु यन्नाम श्रुत्वोक्त्वापि च वै सकृत् । लभते परमं स्थानं किमु शूश्रूषणे रताः ॥ ७१ ॥

ମୃତ୍ୟୁକାଳେ ସେହି ନାମ କେବଳ ଶୁଣି ଏକଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଯଦି ପରମ ଧାମ ମିଳେ, ତେବେ ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ଶୁଶ୍ରୂଷା-ସେବାରେ ରତ, ସେମାନେ କେତେ ଅଧିକ ପାଇବେ!

Verse 72

महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । कृष्णसेवी नरोऽन्तेऽपि लभते परमां गतिम् ॥ ७२ ॥

ମହାପାତକରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ କି ଉପପାତକରେ କଲୁଷିତ—କୃଷ୍ଣସେବାରେ ରତ ନର ଅନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 73

यतीनां विष्णुभक्तानां परिचर्या परायणाः । ते दूताः सहसा यान्ति पापिनोऽपि परां गतिम् ॥ ७३ ॥

ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଯତିମାନଙ୍କ ପରିଚର୍ୟାରେ ପରାୟଣ ଲୋକେ, ମନେ ହୁଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୂତ ପରି, ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସହସା ପରମ ଗତିକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 74

मुहुर्तं वा मुहुर्तार्द्धं यस्तिष्टोद्धरिमन्दिरे । सोऽपि याति परं स्थानं किमुद्वात्रघिंशवत्सरान् ॥ ७४ ॥

ହରିମନ୍ଦିରେ ଗୋଟିଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତ—କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ—ଯେ ରହେ, ସେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଧାମକୁ ଯାଏ; ତେବେ ବର୍ଷବର୍ଷ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ କଥା କ’ଣ!

Verse 75

उपलेपनकर्त्तारौ संमार्जनपरायणौ । एतौ हरिगृहे नित्यं जीर्णशीर्णाधिरोपकौ ॥ ७५ ॥

ସେମାନେ ଉପଲେପନ କରନ୍ତି ଓ ସଂମାର୍ଜନରେ ପରାୟଣ; ହରିଗୃହରେ ନିତ୍ୟ ଜୀର୍ଣ୍ଣ-ଶୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବାକୁ ସୁଧାରି ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।

Verse 76

जलसेचनकर्त्तारौ दीपदौ हरिमन्दिरे । कथमेतौ महाभागौ यातनाभोगमर्हथ ॥ ७६ ॥

ହରିମନ୍ଦିରେ ଜଳ ସେଚନ କରି ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ଏହି ଦୁଇ ମହାଭାଗ ଭକ୍ତ କିପରି ଯାତନା-ଭୋଗର ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ?

Verse 77

इत्युक्ता विष्णुदूतास्ते च्छित्वा पाशांस्तदैव हि । आरोप्यावां विमानाग्रयं ययुर्विष्णोः परं पदम् ॥ ७७ ॥

ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବା ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଦୂତମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପାଶ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ଗଲେ।

Verse 78

तत्र सामीप्यमापन्नौ देवदेवस्य चक्रिणः । दिव्यान्भोगान्भुक्तवन्तौ तावत्कालं मुनीश्वर ॥ ७८ ॥

ସେଠାରେ ଦେବଦେବ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସାମୀପ୍ୟ ପାଇ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ସେ ଦୁଇଜଣ ସେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ।

Verse 79

दिव्यान्भोगांस्तु तत्रापि भुक्त्वा यातौ महीमिमाम् । अत्रापि संपदतुला हरिसेवाप्रसादतः ॥ ७९ ॥

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଆସିଲେ; ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ହରିସେବା-ପ୍ରସାଦରୁ ସେହିପରି ତୁଳ୍ୟ ସମ୍ପଦ ପାଇଲେ।

Verse 80

अनिच्छया कृतेनापि सेवनेन हरेर्मुने । प्राप्तमीदृक् फलं विप्र देवानामपि दुर्लभम् ॥ ८० ॥

ହେ ମୁନେ, ହେ ବିପ୍ର, ଇଚ୍ଛା ବିନା କରାଯାଇଥିବା ହରିସେବାରୁ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଫଳ ମିଳେ, ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 81

इच्छयाराध्य विश्वेशं भक्तिभावेन माधवम् । प्राप्स्यावः परमं श्रेय इति हेतुर्निरुपितः ॥ ८१ ॥

ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ମାଧବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ ଆମେ ପରମ ଶ୍ରେୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବୁ—ଏହି ହେତୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନିରୂପିତ ହେଲା।

Verse 82

अवशेनापि यत्कर्म कृतं स्यात्सुमहत्फलम् । जायते भूमिदेवेन्द्र किं पुनः श्रद्धया कृतम् ॥ ८२ ॥

ହେ ଭୂମିଦେବେନ୍ଦ୍ର! ଅବଶେନାପି କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାଫଳ ଦିଏ; ତେବେ ଶ୍ରଦ୍ଧା-ଭକ୍ତିରେ କରିଲେ କେତେ ଅଧିକ ଫଳଦାୟକ ହେବ!

Verse 83

एतदुक्तं निशम्यासौ स मुनीन्द्रो विभण्डकः । प्रशस्य दम्पती तौ तु प्रययौ स्वतपोवनम् ॥ ८३ ॥

ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୁନୀନ୍ଦ୍ର ବିଭାଣ୍ଡକ ସେହି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ପରେ ନିଜ ତପୋବନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 84

तस्माज्जानीहि देवर्षे देवदेवस्य चक्रिणः । परिचर्या तु सर्वेषां कामधेनूपमा स्मृता ॥ ८४ ॥

ଏହେତୁ ହେ ଦେବର୍ଷେ! ଜାଣ—ଦେବଦେବ ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କାମଧେନୁ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 85

हरिपूजापराणां तु हरिरेव सनातनः । ददाति परमं श्रेयः सर्वकामफलमप्रदः ॥ ८५ ॥

ହରିପୂଜାରେ ପରାୟଣ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସନାତନ ହରି ଏକାଇ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଦାନ କରନ୍ତି; ସେ ସମ୍ୟକ୍ କାମନାର ଫଳ କେବେ ଅପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 86

य इदं पुण्यमाख्यानं सर्वपापप्रणाशनम् । पठेच्च श्रृणुयाद्वापि सोऽपि याति परां रातिम् ॥ ८६ ॥

ଯେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଆଖ୍ୟାନ, ସର୍ବ ପାପନାଶକ, ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ—ସେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।