Adhyaya 15
Purva BhagaFirst QuarterAdhyaya 15169 Verses

Pāpa-bheda, Naraka-yātanā, Mahāpātaka-vicāra, Atonement Limits, Daśa-vidhā Bhakti, and Gaṅgā as Final Remedy

ସନକଙ୍କ କଥିତ ସଂବାଦରେ ଧର୍ମରାଜ ଯମ ରାଜା ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ପାପଭେଦ, ନରକର ନାମ ଓ ଭୟଙ୍କର ଯାତନା (ଅଗ୍ନି, ଛେଦନ, ଶୀତଦଣ୍ଡ, ମଳାଦି ଦଣ୍ଡ, ଲୋହା ଉପକରଣ) ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ପରେ ଚାରି ମହାପାତକ—ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା, ସୁରାପାନ, ସ୍ତେୟ (ବିଶେଷତଃ ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୋରି) ଓ ଗୁରୁତଲ୍ପଗମନ—ସହ ପାପୀଙ୍କ ସଙ୍ଗକୁ ପଞ୍ଚମ ବୋଲି, ଏବଂ ସମତୁଲ୍ୟ ପାପର ଗୁରୁତ୍ୱ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ। ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର୍ମର ଭେଦ, ଏବଂ ଈର୍ଷ୍ୟା, ଚୋରି, ବ୍ୟଭିଚାର, ମିଥ୍ୟାସାକ୍ଷ୍ୟ, ଦାନରେ ବାଧା, ଅତ୍ୟଧିକ କର, ମନ୍ଦିରଦୂଷଣ ଆଦି ପାଇଁ ନରକବାସ ଓ ନୀଚ ଜନ୍ମର ପରମ୍ପରା କୁହାଯାଏ। ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁସନ୍ନିଧିରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ଫଳ, ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ତାରକ ମହିମା, ଭକ୍ତିର ଦଶବିଧ (ତାମସ-ରାଜସ-ସାତ୍ତ୍ୱିକ କ୍ରମ), ହରି-ଶିବ ଅଭେଦ ଓ ପିତୃମୋକ୍ଷାର୍ଥେ ଭଗୀରଥଙ୍କ ଗଙ୍ଗାନୟନ ସଙ୍କଳ୍ପ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Shlokas

Verse 1

धर्मराज उवाच । पाप भेदान्प्रवक्ष्यामि यथा स्थूलाश्च यातनाः । श्रृणुष्व धैर्यमास्थाय रौद्रा ये नरका यतः ॥ १ ॥

ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ—ମୁଁ ପାପର ଭେଦ ଏବଂ ସେହିପରି ଘୋର ଯାତନା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ଶୁଣ; ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 2

पापिनो ये दुरात्मानो नरकाग्निषु सन्ततम् । पच्यन्ते येषु तान्वक्ष्ये भयंकरफलप्रदान् ॥ २ ॥

ପାପୀ ଦୁରାତ୍ମାମାନେ ନରକାଗ୍ନିରେ ସଦା ପଚାଯାନ୍ତି। ଭୟଙ୍କର ଫଳ ଦେଇଥିବା ସେହି (ଅଗ୍ନି-ଯାତନା) ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 3

तपनोवालुकाकुम्भौमहारौरवरौरवौ । कुम्भघीपाको निरुच्छ्वासः कालसूत्रः प्रमर्दनः ॥ ३ ॥

ତପନ, ବାଲୁକା ଓ କୁମ୍ଭ; ତଥା ରୌରବ ଓ ମହାରୌରବ; କୁମ୍ଭଘୀପାକ, ନିରୁଚ୍ଛ୍ୱାସ, କାଳସୂତ୍ର ଓ ପ୍ରମର୍ଦନ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ନରକଲୋକର ନାମ ଭାବେ କଥିତ।

Verse 4

असिपत्रवनं घोरं लालाभक्षोहिमोत्कटः । मूषावस्था वसाकूपस्तथा वैतरणी नदी ॥ ४ ॥

ଭୟଙ୍କର ଅସିପତ୍ରବନ, ଲାଲାଭକ୍ଷ ନାମକ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୀତ ‘ହିମୋତ୍କଟ’; ମୂଷାବସ୍ଥା, ବସାକୂପ ଓ ବୈତରଣୀ ନଦୀ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ କଥିତ।

Verse 5

भक्ष्यन्ते मूत्रपानं च पुरीषह्लद एव च । तप्तशूलं तप्तशिला शाल्मलीद्रुम एव च ॥ ५ ॥

ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ମଳ ଭକ୍ଷଣ ଓ ମୂତ୍ରପାନ କରାଯାଏ; ଏବଂ ପୁରୀଷର କାଦାରେ ଡୁବାଯାଏ। ତପ୍ତ ଶୂଳ, ତପ୍ତ ଶିଳା ଓ ଶାଲ୍ମଳୀ ବୃକ୍ଷର କଣ୍ଟକେ ସେମାନେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 6

तथा शोणितकूपश्च घोरः शोणितभोजनः । स्वमांसभोजनं चैव वह्निज्वालानिवेशनम् ॥ ६ ॥

ତଥା ‘ଶୋଣିତକୂପ’ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଅଛି, ଏବଂ ‘ଶୋଣିତଭୋଜନ’; ତଦୁପରି ‘ସ୍ୱମାଂସଭୋଜନ’ ଓ ‘ବହ୍ନିଜ୍ୱାଲାନିବେଶନ’ (ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳାମଧ୍ୟରେ ବାସ) ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 7

शिलावृष्टिः शस्त्रवृष्टिर्वह्निवृष्टिस्तथैव च । क्षारोदकं चोष्णतोयं तप्तायः पिण्डभक्षणम् ॥ ७ ॥

ସେଠାରେ ପଥରବୃଷ୍ଟି, ଶସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟି ଓ ଅଗ୍ନିବୃଷ୍ଟି ହୁଏ; କ୍ଷାରଜଳ ଓ ଫୁଟୁଥିବା ଗରମ ପାଣି ମିଳେ, ଏବଂ ତପ୍ତ ଲୋହାର ପିଣ୍ଡ ଭକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ କରାଯାଏ।

Verse 8

अथ शिरःशोषणं च मरुत्प्रपतनं तथा । तथा पाशाणवर्णं च कृमिभोजनमेव च ॥ ८ ॥

ତା’ପରେ ମୁଣ୍ଡ ଶୁଖିଯିବା, ପବନ ଯୋଗୁଁ ପଡ଼ିଯିବା, ପଥର ପରି ରଙ୍ଗ ହେବା ଏବଂ କୀଟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷଣ ହେବା ଘଟେ।

Verse 9

क्षारो दपानं भ्रमणं तथा क्रकचदारणम् । पुरीषलेपनं चैव पुरीषस्य च भोजनम् ॥ ९ ॥

କ୍ଷାର ପାନ କରିବା, ବୁଲିବା, କରତ ଦ୍ୱାରା ଚିରାଯିବା, ମଳ ଲେପନ କରିବା ଏବଂ ମଳ ଭୋଜନ କରିବା।

Verse 10

रेतः पानं महाघोरं सर्वसन्धिषुदाडनम् । धूमपानं पाशबन्धं नानाशूलानुलेपनम् ॥ १० ॥

ବୀର୍ଯ୍ୟ ପାନ କରିବା ଯାହା ଅତି ଭୟଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଗଣ୍ଠିରେ ପିଟିବା, ଧୂଆଁ ପିଇବା, ଦଉଡ଼ିରେ ବାନ୍ଧିବା ଏବଂ ଅନେକ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ ହେବା।

Verse 11

अङ्गारशयनं चैव तथा मुसलमर्द्दनम् । बहूनि काष्ठयन्त्राणि कषणं छेदनं तथा ॥ ११ ॥

ନିଆଁ ଅଙ୍ଗାର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇବା, ମୁଷଳ ଦ୍ୱାରା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା, ଅନେକ କାଠ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟ ପାଇବା, ଘଷିବା ଏବଂ କାଟିବା।

Verse 12

पतनोत्पतनं चैव गदादण्डादिपीहनम् । गजदन्तप्रहरणं नानासर्पैश्च दंशनम् ॥ १२ ॥

ପଡ଼ିବା ଏବଂ ଉପରକୁ ଫିଙ୍ଗାଯିବା, ଗଦା ଓ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ପିଟିବା, ହାତୀ ଦାନ୍ତରେ ଆଘାତ କରିବା ଏବଂ ଅନେକ ସାପ କାମୁଡ଼ିବା।

Verse 13

शीताम्बुसेचनं चैव नासायां च मुखे तथा । घोरक्षाराम्बुपानं च तथा लवणभक्षणम् ॥ १३ ॥

ଶୀତଳ ଜଳରେ ସେଚନ, ନାସା ଓ ମୁଖରେ ଜଳ ଢାଳିବା; ଘୋର କ୍ଷାରଜଳ ପାନ ଏବଂ ଲବଣ ଭକ୍ଷଣ—ଏସବୁ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 14

स्त्रायुच्छेदं स्नायुबन्धमस्थिच्छेदं तथैव च । क्षाराम्बुपूर्णरन्ध्राणां प्रवेशं मांसभोजनम् ॥ १४ ॥

ସ୍ନାୟୁଛେଦ, ସ୍ନାୟୁବନ୍ଧ ବିଚ୍ଛେଦ ଓ ଅସ୍ଥିଭଙ୍ଗ; କ୍ଷାରଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ରନ୍ଧ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ମାଂସଭକ୍ଷଣ—ଏସବୁ ଅପବିତ୍ରକର, ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 15

पित्तपानं महाघोरं तथैवःश्लेष्मभोजनम् । वृक्षाग्रात्पातनंचैव जलान्तर्मज्जनं तथा ॥ १५ ॥

ପିତ୍ତ ପାନ—ମହାଘୋର—ଏବଂ ଶ୍ଲେଷ୍ମ ଭକ୍ଷଣ; ବୃକ୍ଷାଗ୍ରରୁ ପତନ କରାଯିବା ଓ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଡୁବାଇବା—ଏସବୁ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା।

Verse 16

पाषाणधारणं चैव शयनं कण्टकोपरि । पिपीलिकादंशनं च वृश्चिकैश्चापि पीडनम् ॥ १६ ॥

ଭାରୀ ପାଷାଣ ଧାରଣ, କଣ୍ଟକ ଉପରେ ଶୟନ; ପିପୀଳିକା ଦଂଶନ ଓ ବୃଶ୍ଚିକ ଦ୍ୱାରା ପୀଡନ—ଏସବୁ କଠୋର କଷ୍ଟ।

Verse 17

व्याघ्रपीडा शिवापीडा तथा महिषमीडनम् । कर्द्दमे शयनं चैव दुर्गन्धपरिपूरणम् ॥ १७ ॥

ବ୍ୟାଘ୍ର ପୀଡା, ଶିବା (ଶିଆଳ) ପୀଡା ଓ ମହିଷ ଦ୍ୱାରା ମର୍ଦ୍ଦନ; କାଦରେ ଶୟନ ଏବଂ ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା—ଏସବୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା।

Verse 18

बहुशश्चार्धशयनं महातिक्तनिषेवणम् । अत्युष्णतैलपानं च महाकटुनिषेवणम् ॥ १८ ॥

ବାରମ୍ବାର ଅର୍ଧନିଦ୍ରାରେ ରହିବା, ଅତ୍ୟଧିକ ତିକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ, ଅତ୍ୟୁଷ୍ଣ ତେଲ ପାନ, ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ କଟୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ—ଏସବୁ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 19

कषायोदकपानं च तत्पपाषाणतक्षणम् । अत्युष्णशीतस्नानं च तथा दशनशीर्णनम् ॥ १९ ॥

କଷାୟ (କଢ଼ା) ଜଳ ପାନ, ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପାଷାଣକୁ ଛେଣିଦ୍ୱାରା ତକ୍ଷଣ, ଅତ୍ୟୁଷ୍ଣ କିମ୍ବା ଅତିଶୀତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ, ଏବଂ ଦାନ୍ତକୁ ଘସି ଶୀର୍ଣ୍ଣ କରିବା—ଏସବୁ କଠୋର ଆତ୍ମକ୍ଲେଶକର କ୍ରିୟା।

Verse 20

तप्तायः शयनं चैव ह्ययोभारस्य बन्धनम् । एवमाद्यामहाभाग यातनाः कोटिकोटिशः ॥ २० ॥

ତପ୍ତ ଲୋହାର ଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇବା, ଏବଂ ଲୋହାର ଭାରୀ ଭାର ତଳେ ବନ୍ଧିତ ହେବା—ଏପରି, ହେ ମହାଭାଗ, କୋଟି କୋଟି ଯାତନା ଅଛି।

Verse 21

अपि वर्षसहस्त्रेण नाहं निगदितुं क्षमः । एतेषु यस्य यत्प्राप्तं पापिनः क्षितिरक्षक ॥ २१ ॥

ହଜାର ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ। ହେ କ୍ଷିତିରକ୍ଷକ, ଏହି ପାପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହାର ଯେଉଁ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ, ସେ ତାହାହିଁ ପାଏ।

Verse 22

तत्सर्वं संप्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः श्रृणु । ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः ॥ २२ ॥

ତତ୍ସବୁ ଏବେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି—ମୋ କଥା ଶୁଣ: ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ସୁରାପୀ, ଚୋର, ଏବଂ ଗୁରୁତଳ୍ପଗ (ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟ୍ୟା ଲଂଘନକାରୀ)।

Verse 23

महापातकिनस्त्वेते तत्संसर्गी च पञ्चमः । पंतिभेदीवृथापाकी नित्यं ब्रह्मणदूषकः ॥ २३ ॥

ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାପାତକୀ; ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଲୋକ ପଞ୍ଚମ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ। ପଙ୍କ୍ତିଭେଦକ, ବୃଥା ରନ୍ଧନକାରୀ, ଓ ଯେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୂଷେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷୀ।

Verse 24

आदेशी वेदविक्रेता पञ्चैते ब्रह्मधातकाः । ब्रह्मणं यः समाहूय दास्यामीति धनादिकम् । एश्चान्नास्तीति यो ब्रुयात्तमाहुर्ब्रह्यघातिनम् ॥ २४ ॥

ଲାଭ ପାଇଁ ଅଧିକାରରେ ଆଦେଶ ଦେଉଥିବା (ଆଦେଶୀ) ଓ ବେଦ ବିକ୍ରେତା—ଏମାନେ ‘ବ୍ରହ୍ମଧାତକ’ କୁହାଯାଉଥିବା ପାଞ୍ଚଜଣର ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାନ୍ତି। ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଡାକି ‘ଧନ ଇତ୍ୟାଦି ଦେବି’ କହି ପଛେ ‘କିଛି ନାହିଁ’ କହେ—ସେ ବ୍ରହ୍ମଘାତୀ।

Verse 25

स्नानार्थं पूजनार्थँ वा गच्छतो ब्राह्मणस्य यः । समायात्यंतरायत्वं तमाहुर्ब्रह्मधातिनम् ॥ २५ ॥

ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ପୂଜା ପାଇଁ ଯାଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପଥରେ ଯେ ଆସି ଅବରୋଧ କରେ—ତାକୁ ବ୍ରହ୍ମଧାତୀ କୁହାଯାଏ।

Verse 26

पस्निन्दासु निरतश्चात्मोत्कर्षरतश्व यः । असत्यनिरतश्वचैव ब्रह्महा परिकीर्तितः ॥ २६ ॥

ଯେ ପରନିନ୍ଦାରେ ନିରତ, ନିଜ ଉତ୍କର୍ଷରେ ରତ, ଏବଂ ଅସତ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ—ସେ ବ୍ରହ୍ମହା ବୋଲି ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 27

अधर्मस्यानुमन्ता च ब्रह्महा परिकीर्तितः । अन्योद्वेगरतश्चैव अन्येषां दोषसूवकः ॥ २७ ॥

ଅଧର୍ମକୁ ଅନୁମୋଦନ କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହା ବୋଲି ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ; ଏବଂ ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ବେଗ ଦେବାରେ ରତ, ଓ ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଘୋଷଣା କରେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗଣର।

Verse 28

दम्भाचाररतश्वैव ब्रह्महेत्यभिधीयते । नित्यं प्रतिग्रहरतस्तथा प्राणिवधे रतः ॥ २८ ॥

ଯେ ଦମ୍ଭାଚାରରେ ରତ, ସେଇ ‘ବ୍ରହ୍ମହା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେ ସଦା ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଦାନ ଗ୍ରହଣ)ରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଯେ ପ୍ରାଣୀବଧରେ ରମେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଘୋର ପାପଶ୍ରେଣୀରେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 29

अधर्मस्यानुममन्ता च ब्रह्महा परिकीर्तितः । ब्रह्महत्या समं पापमेव बहुविधं नृप ॥ २९ ॥

ହେ ନୃପ! ଯେ ଅଧର୍ମକୁ ଅନୁମୋଦନ କରେ, ସେ ‘ବ୍ରହ୍ମହା’ ବୋଲି ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ। ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାସମ ପ୍ରକାର-ପ୍ରକାର ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 30

सुरापानसमं पापं प्रवक्ष्यामि समासतः । गणान्नभोजनं चैव गणिकानां निषेवणम् ॥ ३० ॥

ସୁରାପାନ ସମ ପାପକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି—ଅଶୁଦ୍ଧ ଗଣର ଅନ୍ନ ଭୋଜନ, ଏବଂ ଗଣିକାମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ-ନିଷେବଣ।

Verse 31

पतितान्नादनं चैव सुरापानसमं स्मृतम् । उपासमापरित्यागो देवलानां च भोजनम् ॥ ३१ ॥

ପତିତଙ୍କ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସୁରାପାନ ସମ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ। ଏହିପରି ନିତ୍ୟ ଉପାସନା ତ୍ୟାଗ ଓ ଦେବାଳୟର ଦେବଭୋଗ ଅନ୍ନ (ଅବିଧିରେ) ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ।

Verse 32

सुरापयोषित्संयोगः सुरापानसमः स्मृतः । यः शूद्रेण समाहतो भोजनं कुरुते द्विजः ॥ ३२ ॥

ସୁରାସଂଯୁକ୍ତ ଯୋଷିତ୍ ସହ ସଂଯୋଗ ମଧ୍ୟ ସୁରାପାନ ସମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହତ/ଅପବିତ୍ର କୃତ ଭୋଜନ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଖାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସମାନ ଗଣ୍ୟ।

Verse 33

सुरापी स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः । यः शूद्रेणाभ्यनुज्ञातः प्रेष्यकर्म करोति च ॥ ३३ ॥

ଯେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ଦାସସଦୃଶ ପ୍ରେଷ୍ୟକର୍ମ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସୁରାପୀ ସମାନ; ସମସ୍ତ ଧର୍ମାଚରଣରୁ ବହିଷ୍କୃତ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 34

सुरापान समं पापं लभते स नराधमः । एवं बहुविधं पापं सुरापानसमं स्मृतम् ॥ ३४ ॥

ସେ ନରାଧମ ସୁରାପାନ ସମାନ ପାପ ପାଏ; ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ପାପକୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ସୁରାପାନ-ତୁଲ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ କରାଯାଇଛି।

Verse 35

हेमस्तेयसमं पापं प्रवक्ष्यामि निशामय । कन्दमूलफलानां च कस्तूरी पटवाससाम् ॥ ३५ ॥

ଶୁଣ, ମୁଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ଚୋରି ସମାନ ପାପ କହୁଛି—କନ୍ଦ, ମୂଳ, ଫଳ, କସ୍ତୂରୀ, ପାନପତ୍ର ଓ ବସ୍ତ୍ର ଚୋରି।

Verse 36

सदा स्तेयं च रत्नानां स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । ताम्रायस्त्र्रपुकांस्यानामाज्यस्य मधुनस्तथा ॥ ३६ ॥

ରତ୍ନ ଚୋରି ସଦା ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ଚୋରି ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଏହିପରି ତାମ୍ର, ଲୋହ, ଟିନ, କାଂସ୍ୟ, ଘିଅ ଓ ମଧୁ ଚୋରି ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶ୍ରେଣୀର।

Verse 37

स्तेयं सुगन्धद्रव्याण्णां स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । क्रमुकस्यापिहरणमम्भसां चन्दनस्य च ॥ ३७ ॥

ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଚୋରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ଚୋରି ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଏହିପରି ସୁପାରି, ଜଳ ଓ ଚନ୍ଦନ ଅପହରଣ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଗଣାଯାଏ।

Verse 38

पर्णरसापहरणं स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । पितृयज्ञपरित्यागो धर्मकार्यविलोपनम् ॥ ३८ ॥

ପତ୍ରରସ ଅପହରଣ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଚୋରି ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ। ଏବଂ ପିତୃଯଜ୍ଞ ପରିତ୍ୟାଗ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟର ଲୋପ ଓ ନାଶ ଅଟେ।

Verse 39

यतीर्नां निन्दतं चैव स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । भक्ष्याणां चापहरणं धान्यानां हरणं तथा ॥ ३९ ॥

ଯତିମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଚୋରି ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ। ଏବଂ ଭକ୍ଷ୍ୟବସ୍ତୁ ଅପହରଣ ଓ ଧାନ୍ୟ ହରଣ ମଧ୍ୟ (ସେହିପରି) ଅଟେ।

Verse 40

रुद्राक्षहरणं चैव स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । भागीनीगमनं चैव पुत्रस्त्रीगमनं तथा ॥ ४० ॥

ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ହରଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଚୋରି ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ। ଏବଂ ଭଗିନୀଗମନ ଓ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରୀଗମନ ମଧ୍ୟ (ଘୋର ଅଧର୍ମ) ଅଟେ।

Verse 41

रजस्वलादिगमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम् । हीनजात्याभिगमनं मद्यपस्त्रीनिषेवणम् ॥ ४१ ॥

ରଜସ୍ୱଳା ଆଦିଙ୍କ ସହ ଗମନ ଗୁରୁତଳ୍ପ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ। ଏବଂ ନିଷିଦ୍ଧ/ହୀନଜାତି ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଗମନ ଓ ମଦ୍ୟପା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ (ସେହି ଘୋର ଦୋଷ) ଅଟେ।

Verse 42

परस्त्रीगमनं चैव गुरुतल्पसमं स्मृतम् । भ्रातृस्त्रीगमनं चैव वयस्यस्त्रीनिषेवणम् ॥ ४२ ॥

ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନ ଗୁରୁତଳ୍ପ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ। ଏବଂ ଭ୍ରାତୃସ୍ତ୍ରୀଗମନ ଓ ବୟସ୍ୟସ୍ତ୍ରୀନିଷେବଣ ମଧ୍ୟ (ସେହି ଘୋର ଦୋଷ) ଅଟେ।

Verse 43

विश्वस्तागमनं चैव गुरुतल्पसमं स्मृतम् । अकाले कर्मकरणं पुत्रीगमनमेव च ॥ ४३ ॥

ବିଶ୍ୱସ୍ତ (ରକ୍ଷିତ) ନାରୀ ସହ ଗମନ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତଳ୍ପଭଙ୍ଗ ସମ ପାପ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ତଥା ଅକାଳେ କାମକର୍ମ କରିବା ଓ ନିଜ କନ୍ୟା ସହ ଗମନ ମଧ୍ୟ।

Verse 44

धर्मलोपः शास्त्रनिन्दा गुरुतल्पसमं स्मृतम् । इत्येवमादयो राजन्महापातकसंज्ञिताः ॥ ४४ ॥

ଧର୍ମଲୋପ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରନିନ୍ଦା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତଳ୍ପଭଙ୍ଗ ସମ ପାପ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ହେ ରାଜନ୍, ଏପରି ଏବଂ ସଦୃଶ କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ‘ମହାପାତକ’ ନାମେ ପରିଚିତ।

Verse 45

एतेष्वेकतमेनापि सङ्गकृत्तत्समो भवेत् । यथाकथंचित्पापानामेतेषां परमर्षिभिः ॥ ४५ ॥

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ସହ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗ କଲେ ମଣିଷ ସେହି ସମାନ (ଦୋଷୀ) ହୁଏ। ଏଭଳି ଭାବେ ପରମର୍ଷିମାନେ କିଛି ନ କିଛି ଉପାୟରେ ଏହି ପାପମାନଙ୍କ ନିବାରଣ ମାର୍ଗ କହିଛନ୍ତି।

Verse 46

शान्तैस्तु निष्कृतिर्दृष्टा प्रायश्चितादिकल्पनैः । प्रायश्चित्तविहीनानि पापानि श्रृणु भूपते ॥ ४६ ॥

ଶାନ୍ତିକର୍ମ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତାଦି ବିଧିଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କୃତି (ପରିହାର) ଦେଖାଯାଏ। ଏବେ, ହେ ଭୂପତେ, ଯେ ପାପମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ।

Verse 47

समस्तपापतुल्यानि महानरकदानि च । ब्रह्महत्यादिपापानां कथंचिन्निष्कृतिर्भवेत् ॥ ४७ ॥

ଏହି (ପାପ) ସମସ୍ତ ପାପ ସମାନ ଏବଂ ମହାନରକ ଦାନକାରୀ। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କିଛି ଭାବେ ନିଷ୍କୃତି ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରେ।

Verse 48

ब्रह्मणं द्वेष्टि यस्तस्य निष्कृतिर्नास्ति कुत्रचित् । विश्वस्तघातिनं चैव कृतन्घानां नरेश्वर ॥ ४८ ॥

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ତାହାର କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ; ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସଘାତୀ ଓ ଉପକାରୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା କୃତଘ୍ନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 49

शूद्रस्त्रीसङ्गिनां चैव निष्कृतिर्नास्ति कुत्रचित् । शूद्रान्नपुष्टदेहानां वेदनिन्दारतात्मनाम् ॥ ४९ ॥

ଶୂଦ୍ର-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସଙ୍ଗ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ; ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଶୂଦ୍ର-ଅନ୍ନରେ ପୁଷ୍ଟ ଓ ମନ ବେଦ-ନିନ୍ଦାରେ ରତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 50

सत्कथानिन्दकानांच नेहामुत्रचनिष्कृतिः ॥ ५० ॥

ଯେମାନେ ସତ୍କଥା ଓ ଧର୍ମମୟ ବଚନକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନ ଏହି ଲୋକରେ, ନ ପରଲୋକରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି।

Verse 51

बौद्धालयं विशेद्यस्तु महापद्यपि वैद्विजः । नतस्यनिष्कृतिर्दृष्टाप्रायश्चितशतैरपि ॥ ५१ ॥

ମହାବିପଦରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କୌଣସି ବୈଦ୍ୱିଜ (ଦ୍ୱିଜ) ବୌଦ୍ଧାଳୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତେବେ ଶତଶତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ନିଷ୍କୃତି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 52

बौद्धाः पाषंण्डिनः प्रोक्ता यतो वेदविनिन्दकाः । तस्माद्विजस्तान्नेक्षेत यतो धर्मबहिष्कृताः ॥ ५२ ॥

ବେଦ-ନିନ୍ଦା କରୁଥିବାରୁ ବୌଦ୍ଧମାନେ ପାଷଣ୍ଡୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଧର୍ମବହିଷ୍କୃତ ଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଜ ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 53

ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि द्विजो बोद्धालयं विशेत् । ज्ञात्वा चेन्निष्कृतिर्नास्ति शास्त्राणामिति निश्वयः ॥ ५३ ॥

ଜାଣି କି ଅଜାଣି ଯଦି କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ବୋଧାଳୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତେବେ ବୁଝିଲେ ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ—ଶାସ୍ତ୍ର କହେ: ସେଇ ଅପରାଧର କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ।

Verse 54

एतेषां पापबाहुल्यान्नरकं कोटिकल्पकम् । प्रायश्चित्तविहीनानि प्रोक्तान्यन्यानि च प्रभो ॥ ५४ ॥

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଏହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକରେ ପାପର ପ୍ରାଚୁର୍ୟ ଥିବାରୁ କୋଟି-କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକ ଫଳ ମିଳେ; ଏପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତବିହୀନ ଅନ୍ୟ କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 55

पापानि तेषां नरकान्गदतो मे निशामय ॥ ५५ ॥

ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ପାପ ଓ (ତଦ୍ଫଳ) ନରକମାନଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି, ତେବେ ଶୁଣ।

Verse 56

महापातकिनस्तेषु प्रत्येकं युगवासिनः । तदन्ते पृथिवीमेत्य सप्तजन्मसु गर्दभाः ॥ ५६ ॥

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାପାତକୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକ ଏକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି; ତାହାର ଶେଷରେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ସାତ ଜନ୍ମ ଗର୍ଦ୍ଦଭ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 57

ततः श्वानो विद्धदेहा भवेयुर्दशजन्मसु । आशताब्दं विट्कृमयः सर्पा द्वादशजन्मसु ॥ ५७ ॥

ତାପରେ ସେମାନେ ପୀଡିତ ଦେହ ସହିତ କୁକୁର ହୋଇ ଦଶ ଜନ୍ମ ନେବେ; ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଠାର କୃମି ହେବେ, ଏବଂ ପରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଜନ୍ମ ସର୍ପ ହେବେ।

Verse 58

ततः सहस्त्रजन्मानि मृगाद्याः पशवो नृप । शताब्दं स्थावराश्चैव ततो गोधाशरीरिणः ॥ ५८ ॥

ତତ୍ପରେ, ହେ ନୃପ, ସେ ହରିଣ ଆଦି ପଶୁଯୋନିରେ ସହସ୍ରଥର ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ପରେ ଶତବର୍ଷ ସ୍ଥାବର-ଯୋନିରେ (ବନସ୍ପତିରୂପେ) ରହେ; ତା’ପରେ ଗୋଧା ସଦୃଶ ଶରୀର ପାଏ।

Verse 59

ततस्तु सत्पजन्मानि चण्डालाः पापकारिणः । ततः षोडश जन्मानि शूद्राद्या हीनजातयः ॥ ५९ ॥

ତତ୍ପରେ ପାପକର୍ମକାରୀ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଣ୍ଡାଳ ହୁଏ; ତା’ପରେ ଷୋଳ ଜନ୍ମ ଶୂଦ୍ରାଦି ହୀନଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

Verse 60

ततस्तु जन्मद्वितये दरिद्राव्याधिपीडिताः । प्रतिग्रहपरा नित्यं ततो निरयगाः पुनः ॥ ६० ॥

ତା’ପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁଇ ଜନ୍ମରେ ସେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୁଏ; ସଦା ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଦାନ ଗ୍ରହଣ)ରେ ଆସକ୍ତ ରହେ; ତା’ପରେ ପୁନଃ ନରକକୁ ଯାଏ।

Verse 61

असूयाविष्टमनसो रौरवे नरके स्मृतम् । तत्र कल्पद्वयं स्थित्वा चाण्डालाः शतजन्मसु ॥ ६१ ॥

ଅସୂୟା (ଇର୍ଷ୍ୟା)ରେ ଆବିଷ୍ଟ ମନ ଥିବାମାନେ ‘ରୌରବ’ ନାମକ ନରକକୁ ପଡନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ଦୁଇ କଳ୍ପ ରହି, ପରେ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଣ୍ଡାଳ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 62

मा ददस्वेति यो ब्रूयाद्गवान्गिब्राह्मणेषु च । शुनां योनिशतं गत्वा चाण्डालेषूपजायते ॥ ६२ ॥

ଯେ ‘ଦିଅ ନାହିଁ’ ବୋଲି କହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗୋଦାନ ଆଦି ଦାନ ଦେବାକୁ ବାଧା ଦିଏ, ସେ କୁକୁରର ଶତ ଯୋନି ଗତି କରି, ପରେ ଚାଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

Verse 63

ततो विष्ठाकृतमिश्चैव ततो व्याघ्रस्त्रिजन्मसु । तदंते नरकं याति युगानामेकविंशतिम् ॥ ६३ ॥

ତେବେ ସେ ବିଷ୍ଠାଭକ୍ଷୀ ଜୀବ ହୁଏ; ପରେ ତିନି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାଘ୍ରଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଏ। ଶେଷରେ ଏକୋଇଶି ଯୁଗ ନରକକୁ ଯାଏ।

Verse 64

परनिन्दापरा ये च ये च निष्ठुरभाषिणः । दानानां विघ्नकर्त्तारस्तेषां पापफलं श्रृणु ॥ ६४ ॥

ଯେମାନେ ପରନିନ୍ଦାରେ ରତ, ଯେମାନେ କଠୋର ବଚନ କହନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଦାନଧର୍ମରେ ବିଘ୍ନ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କର ପାପଫଳ ଶୁଣ।

Verse 65

मुशलोलूखलाभ्यां तु चूर्ण्यन्ते तस्करा भृशम् । तदन्ते तप्तपाषाणग्रहणं वत्सरत्रयम् ॥ ६५ ॥

ଚୋରମାନଙ୍କୁ ମୁସଳ ଓ ଉଖଳ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପିଷି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ; ତାପରେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ତପ୍ତ ପାଷାଣ ଧରାଯାଏ।

Verse 66

ततश्च कालसूत्रेण भिद्यन्ते सप्त वत्सरान् । शोचन्तः स्वानिकर्माणि परद्रव्यापहारकाः ॥ ६६ ॥

ତାପରେ ‘କାଳସୂତ୍ର’ ନାମକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପରଦ୍ରବ୍ୟ ଅପହରଣକାରୀ ଚୋରମାନେ ସାତ ବର୍ଷ ଧରି କାଟା-ଛିଦ୍ର ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ କର୍ମକୁ ନେଇ ଶୋକ କରନ୍ତି।

Verse 67

कर्मणा तत्र पच्यन्ते नरकान्गिषु सन्ततम् ॥ ६७ ॥

ସେଠାରେ ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଫଳରେ ନରକାଗ୍ନିରେ ନିରନ୍ତର ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 68

परस्वसूचकानां च नरकं श्रृणु दारुणम् । यावद्युगसहस्त्रं तु तप्तायः पिण्डभक्षणम् ॥ ६८ ॥

ପରଧନ ବିଷୟରେ ଚାଡ଼ି କହୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦାରୁଣ ନରକ ଶୁଣ; ସହସ୍ର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ତପ୍ତ ଲୋହାର ପିଣ୍ଡ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 69

संपीड्यते च रसना संदंशैर्भृशदारुणैः । निरुच्छ्वासं महाघोरे कल्पार्द्धं निवसन्ति ते ॥ ६९ ॥

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ସନ୍ଦଂଶରେ ସେମାନଙ୍କ ଜିଭ ଚାପି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ; ନିଶ୍ୱାସହୀନ ହୋଇ ସେମାନେ ସେଇ ମହାଘୋର ସ୍ଥାନରେ ଅର୍ଧ କଳ୍ପ ରହନ୍ତି।

Verse 70

परस्त्रीलोलुपानां च नरकं कथयामि ते । तप्तताम्रस्त्रियस्तेन सुरुपाभरणैर्युताः ॥ ७० ॥

ପରସ୍ତ୍ରୀପ୍ରତି ଲୋଲୁପ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନରକକୁ ମୁଁ କହୁଛି; ସେଠାରେ ତପ୍ତ ତାମ୍ରର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସୁନ୍ଦର ଆଭୂଷଣ ଓ ମୋହକ ରୂପ ଧରି ଯନ୍ତ୍ରଣାର କାରଣ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 71

यादृशीस्तादृशीस्ताश्च रमन्ते प्रसभं बहु । विद्ववन्तं भयेनासां गृह्णन्ति प्रसभं च तम् ॥ ७१ ॥

ଯେମିତି-ସେମିତି ସ୍ୱଭାବର ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ ବଳପୂର୍ବକ ବହୁ ରମଣ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଭୟରେ ସେମାନେ ବିଦ୍ୱାନକୁ ମଧ୍ୟ ବଳକରି ଧରିନେଉଥାନ୍ତି।

Verse 72

कथयन्तश्च तत्कर्म नयन्ते नरकान्क्रमात् । अन्यं भजन्ते भूपाल पतिं त्यक्त्वा च याः स्त्रियः ॥ ७२ ॥

ସେହି କର୍ମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ନରକମାନଙ୍କୁ ଯାଆନ୍ତି। ହେ ଭୂପାଳ! ଯେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟକୁ ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପତନ ପାଆନ୍ତି।

Verse 73

तत्पायःपुरुशास्तास्तु तत्पायःशयनेबलात् । पातयित्वा रमन्ते च बहुकालं बलान्विताः ॥ ७३ ॥

ସେ ପୁରୁଷମାନେ ସେହି ଏକେ ବଳପ୍ରେରଣାରେ ଶାସିତ ହୋଇ, ସେହି ଶୟନରେ ହିଁ ପରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପତିତ କରି, ବଳବାନ୍ ହୋଇ ବହୁକାଳ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି।

Verse 74

ततस्तैर्योषितो मुक्ता हुताशनसमोज्ज्वलम् । यः स्तम्भं समाश्लिष्य तिष्ठन्त्यब्दसहस्त्रकम् ॥ ७४ ॥

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଯୋଷିତମାନେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଅଗ୍ନିସମ ଦୀପ୍ତିରେ ଜ୍ୱଳମାନ ସ୍ତମ୍ଭକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସେମାନେ ଏକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

Verse 75

ततः क्षारोदकस्नानं क्षारोदकनिषेवणम् । तदन्ते नरकान् सर्वान् भुञ्जतेऽब्दशतं शतम् ॥ ७५ ॥

ତାପରେ କ୍ଷାରଜଳରେ ସ୍ନାନ ଓ କ୍ଷାରଜଳ ସେବନ ହୁଏ; ତଦନନ୍ତରେ ସେ ସମସ୍ତ ନରକର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ—ଶତ-ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 76

यो हन्ति ब्राह्मणं गां च क्षत्रियं च नृपोत्तमम् । स चापि यातनाः सर्वा भुंक्ते कल्पेषु पञ्चसु ॥ ७६ ॥

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ, ଗାଈକୁ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ରାଜା କ୍ଷତ୍ରିୟକୁ ହତ୍ୟା କରେ—ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଯାତନା ଭୋଗ କରେ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସହେ।

Verse 77

यः श्रृणोति महन्निन्दां सादरं तत्फलं श्रृणु । तेषां कर्णेषु दाप्यन्ते तप्तायः कीलसंचयाः ॥ ७७ ॥

ଯେ ଆଦରସହିତ ମହାନିନ୍ଦା ଶୁଣେ, ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ: ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ କାନରେ ତପ୍ତ ଲୋହାର କିଳାର ଗୁଚ୍ଛ ଠୋକାଯାଏ।

Verse 78

ततश्च तेषु छिद्रेषु तैलमत्युष्णमुल्बणम् । पूर्यते च ततश्चापिं कुम्भीपाकं प्रपद्यते ॥ ७८ ॥

ତାପରେ ସେହି ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଷ୍ଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ତେଲ ଢାଳାଯାଏ; ତା’ପରେ ପାପୀ ‘କୁମ୍ଭୀପାକ’ ନାମକ ଘୋର ଯାତନାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 79

नास्तिकानां प्रवक्ष्यामि विमुखानां हरे हरौ । अब्दानां कोटिपर्यन्तं लवणं भुञ्जते हि ते ॥ ७९ ॥

ଏବେ ମୁଁ ହରିଠାରୁ ବିମୁଖ ନାସ୍ତିକମାନଙ୍କ ଫଳ କହୁଛି; ସେମାନେ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ଲୁଣ ହିଁ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 80

ततश्च कल्पपर्यन्तं रौरवे तप्तसैकते । भज्यंते पापकर्मणोऽन्येप्येवं नराधिप ॥ ८० ॥

ତା’ପରେ, ହେ ନରାଧିପ! ତପ୍ତ ବାଲୁକାଭରା ରୌରବ ନରକରେ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ ପାପକର୍ମୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଭାବେ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ ଯାତନା ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 81

ब्राह्मणान्ये निरीक्षन्ते कोपदृष्ट्या नराधमाः । तप्तसूचीसहस्त्रेण चक्षुस्तेषां प्रसूर्यते ॥ ८१ ॥

ଯେ ନରାଧମମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କ୍ରୋଧଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଯେନ ସହସ୍ର ତପ୍ତ ସୂଚୀଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଫାଟିଯାଏ।

Verse 82

ततः क्षाराम्बुधाराभिः सेच्यन्ते नृपसत्तम । ततश्च क्रकर्चेर्घोरैर्भिद्यन्ते पापकर्म्मणः ॥ ८२ ॥

ତା’ପରେ, ହେ ନୃପସତ୍ତମ! କ୍ଷାରଯୁକ୍ତ ଜଳଧାରାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସିଞ୍ଚନ କରାଯାଏ; ତା’ପରେ ଭୟଙ୍କର କରତ-ସଦୃଶ ଯନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପାପକର୍ମୀମାନେ ଚିରିଦିଆଯାନ୍ତି।

Verse 83

विश्वासघातिनां चैव मर्यादाभेदिनां तथा । परान्नलोल्लुपानां च नरकं श्रृणु दारुणम् ॥ ८३ ॥

ଯେମାନେ ବିଶ୍ୱାସଘାତ କରନ୍ତି, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଆଚାରସୀମା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରର ଅନ୍ନକୁ ଲୋଭ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦାରୁଣ ନରକକୁ ଶୁଣ।

Verse 84

स्वमांसभोजिनो नित्यं भक्षमाणाः श्वभिस्तु ते । नरकेषु समस्तेषु प्रत्येकं ह्यब्दवासिनः ॥ ८४ ॥

ଯେମାନେ ନିଜ ମାଂସ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା କୁକୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ସମସ୍ତ ନରକରେ ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଏକ ଏକ ବର୍ଷ ରହନ୍ତି।

Verse 85

प्रतिग्रहरता ये च ये वै नक्षत्रपाठकाः । ये च देवलकान्नानां भोजिनस्ताञ्श्रृणुष्व मे ॥ ८५ ॥

ଯେମାନେ ଦାନ-ପ୍ରତିଗ୍ରହରେ ଆସକ୍ତ, ଯେମାନେ ନକ୍ଷତ୍ରବିଦ୍ୟା ପାଠ କରି ଜୀବିକା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଦେବଲକ (ମନ୍ଦିର-ସେବକ) ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 86

राजन्नाकल्पपर्यन्तं यातनास्वासु दुःखिताः । पच्यन्ते सततं पापाविष्टा भोगरताः सदा ॥ ८६ ॥

ହେ ରାଜନ, ସେଇ ଯାତନାମାନରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେମାନେ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରନ୍ତର ‘ପଚାଯାନ୍ତି’; ପାପରେ ଆବିଷ୍ଟ, ସଦା ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 87

ततस्तैलेन पूर्यन्ते कालसूत्रप्रपीडिताः । ततः क्षारोदकस्नानं मूत्रविष्टानिषेवणम् ॥ ८७ ॥

ତାପରେ କାଳସୂତ୍ର ନରକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେମାନେ ତେଲରେ ପୂରିତ କରାଯାନ୍ତି; ପରେ କ୍ଷାରଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ ଏବଂ ମୂତ୍ର-ବିଷ୍ଠା ସେବନକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଏ।

Verse 88

तदन्ते भुवमासाद्य भवन्ति म्लेच्छजातयः । अन्योद्वेगरता ये तु यान्ति वैतरणीं नदीम् ॥ ८८ ॥

ସେଇ ଦୁଃଖକାଳ ଶେଷ ହେଲେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ପରଙ୍କୁ ଭୟ ଓ ଉଦ୍ବେଗ ଦେବାରେ ରତ, ସେମାନେ ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଯାଆନ୍ତି॥

Verse 89

त्यक्तपञ्चमहायज्ञा लालाभक्षं व्रजन्ति हि । उपासनापरित्यागी रौरवं नरकं व्रजेत् ॥ ८९ ॥

ଯେମାନେ ପଞ୍ଚମହାଯଜ୍ଞ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଲାଲା (ଥୁକ) ଭକ୍ଷଣର ଦଶାକୁ ପଡ଼ନ୍ତି। ଯେ ଉପାସନା ପରିତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ॥

Verse 90

विप्रग्रामकरादानं कुर्वतां श्रृणु भूपते । यातनास्वासु पच्यन्ते यावदाचन्द्रतारकम् ॥ ९० ॥

ହେ ଭୂପତି, ଶୁଣ—ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗ୍ରାମମାନଙ୍କ ଉପରେ କର ଆଦାୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର-ତାରା ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାତନାରେ ପଚନ୍ତି॥

Verse 91

ग्रामेषु भूपालवरो यः कुर्यादधिकं करम् । स सहस्त्रकुलो भुङ्क्तेनरकं कल्पपञ्चसु ॥ ९१ ॥

ଗ୍ରାମମାନଙ୍କ ଉପରେ ଯେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଧିକ କର ଲାଗୁ କରେ, ସେ ନିଜ ସହସ୍ର କୁଳ ସହିତ ପାଞ୍ଚ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକ ଭୋଗ କରେ॥

Verse 92

विप्रग्रामकरादानं योऽनुमन्तातु पापकृत् । स एव कृतवान् राजन्ब्रह्महत्यासहस्त्रकम् ॥ ९२ ॥

ହେ ରାଜନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ-ସମୁଦାୟରୁ କର ଆଦାୟକୁ କେବଳ ଅନୁମତି ଦେଇଥିବା ପାପୀ, ସେ ମନେ ନିଜେ ସହସ୍ର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିବା ସମାନ॥

Verse 93

कालसूत्रे महाघोरे स वसेद्दिचतुर्युगम् । अयोनौ च वियोनौ च पशुयोनौ च यो नरः ॥ ९३ ॥

ଯେ ନର ଅୟୋନି, ବିକୃତ-ଯୋନି କିମ୍ବା ପଶୁ-ଯୋନିରେ ପତିତ ହୁଏ, ସେ ମହାଘୋର ‘କାଳସୂତ୍ର’ ନରକରେ ଦ୍ୱିଚତୁର୍ୟୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ।

Verse 94

त्यजेद्रेतो महापापी सरेतोभोजनं लभेत् । वसाकूपं ततः प्राप्य स्थित्वा दिव्याब्दसत्पकम् ॥ ९४ ॥

ଯେ ମହାପାପୀ ରେତଃ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ରେତଃ-ମିଶ୍ରିତ ଭୋଜନ ପାଏ; ତାପରେ ‘ବସାକୂପ’ (ଚର୍ବି କୂପ) ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସତର ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ସେଠାରେ ରହେ।

Verse 95

रेतोभोजी भवेन्मर्त्यः सर्वलोकेषु निन्दितः । उपवासदिने राजन्दन्तधावनकृन्नरः ॥ ९५ ॥

ରେତଃଭୋଜୀ ମର୍ତ୍ୟ ସର୍ବଲୋକରେ ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ; ହେ ରାଜନ୍, ଉପବାସଦିନେ ଦନ୍ତଧାବନ କରୁଥିବା ନର ମଧ୍ୟ ଦୋଷୀ।

Verse 96

स घोरं नरकं यातिव्याघ्रपक्षं चतुर्युगम् । यः स्वकर्मपरित्यागी पाषण्डीत्युच्यते बुधैः ॥ ९६ ॥

ଯେ ନର ନିଜ ସ୍ୱକର୍ମ-ସ୍ୱଧର୍ମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାକୁ ‘ପାଷଣ୍ଡୀ’ କହନ୍ତି; ସେ ଘୋର ‘ବ୍ୟାଘ୍ରପକ୍ଷ’ ନରକକୁ ଚତୁର୍ୟୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ।

Verse 97

तत्संगकृतमोघः स्यात्तावुभावतिपापिनौ । कल्पकोटिसहस्त्रेषु प्रान्पुतो नरकान्क्रमात् ॥ ९७ ॥

ଏପରି ସଙ୍ଗରେ ଜୀବନଫଳ ମୋଘ ହୁଏ; ସେ ଦୁଇଜଣ ଅତିପାପୀ ହୋଇ ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ନରକମାନଙ୍କୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ପୁନଃପୁନଃ।

Verse 98

देवद्रव्यापहर्त्तारो गुरुद्रव्यापहारकाः । ब्रह्महत्याव्रतसमं दुष्कृतं भुञ्जते नृप ॥ ९८ ॥

ହେ ନୃପ! ଯେ ଦେବଦ୍ରବ୍ୟ ହରଣ କରନ୍ତି ଓ ଯେ ଗୁରୁଦ୍ରବ୍ୟ ଅପହରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ବ୍ରତ ସମ ପାପଫଳ ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 99

अनाथधनहर्त्तारो ह्यनाथं ये द्विषन्ति च । कल्पकोटिसहस्त्राणि नरके ते वसन्ति च ॥ ९९ ॥

ଯେ ଅନାଥଙ୍କ ଧନ ହରଣ କରନ୍ତି ଓ ଯେ ଅନାଥଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ବସନ୍ତି।

Verse 100

स्त्रीशूद्राणां समीपे तु ये वेदाध्ययने रताः । तेषां पापफलं वक्ष्ये श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १०० ॥

ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସମୀପରେ ଯେ ଵେଦାଧ୍ୟୟନ/ପାଠରେ ରତ, ସେମାନଙ୍କ ପାପଫଳ ମୁଁ କହିବି; ତୁମେ ସୁସମାହିତ ହୋଇ ଶୁଣ।

Verse 101

अधःशीर्षोर्ध्वपादाश्च कीलिताः स्तम्भकद्वये । ध्रूम्रपानरता नित्यं तिष्ठन्त्याब्रह्मवत्सरम् ॥ १०१ ॥

ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ତଳେ ଓ ପାଦ ଉପରେ କରି, ଦୁଇ ସ୍ତମ୍ଭରେ କୀଳିତ ହୋଇ ରହନ୍ତି; ଧୂମ୍ରପାନାସକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମବତ୍ସରାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତେଣୁହିଁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି।

Verse 102

जले देवालये वापि यस्त्यजेद्देहजं मलम् । भ्रूणहत्यासमं पापं संप्रान्पोत्यतिदारुणम् ॥ १०२ ॥

ଯେ ଜଳରେ କିମ୍ବା ଦେବାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେହଜ ମଳ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟାସମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ଘୋର ପାପ ପାଏ।

Verse 103

दन्तास्थिकेशनखरान्ये त्यज्यन्त्यमरालये । जले वा भुक्तशेषं च तेषां पापफलं श्रृणु ॥ १०३ ॥

ଯେମାନେ ଦେବାଳୟରେ ଦାନ୍ତ, ଅସ୍ଥି, କେଶ ଓ ନଖ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଜଳରେ ଭୋଜନର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଫେଙ୍କନ୍ତି—ତାଙ୍କ ପାପଫଳ ଶୁଣ।

Verse 104

प्रासप्रोता हलैर्भिन्ना आर्त्तरावविराविणः । अत्युष्णतैलपाकेऽतितप्यन्ते भृशदारुणे ॥ १०४ ॥

ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ, ହଳରେ ଭିନ୍ନ, ଆର୍ତ୍ତ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା—ସେମାନେ ଅତ୍ୟୁଷ୍ଣ ତେଲର ଭୟଙ୍କର ପାକରେ ଭୀଷଣ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 105

कुर्वन्ति दुःखसंतप्तास्ततोऽन्येषु व्रजन्ति च । ब्रह्मसंहरते यस्तु गन्धकाष्टं तथैव च ॥ १०५ ॥

ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ସେମାନେ ସେହି କର୍ମ କରିଚାଲନ୍ତି ଏବଂ ପରେ ଅନ୍ୟ ପଥକୁ ଯାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେ ‘ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ’ ଏହି ଅହଂକାରକୁ ସଂହାର କରେ, ସେ ବନ୍ଧନାଗ୍ନିର ଇନ୍ଧନ ସଦୃଶ ଗନ୍ଧକ-କାଷ୍ଠକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରେ।

Verse 106

स याति नरकं घोरं यावदाचन्द्रतारकम् । ब्रह्मस्वहरणं राजन्निहामुत्र च दुःखदम् ॥ १०६ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଚନ୍ଦ୍ର-ତାରା ଯେତେଦିନ ରହିବେ, ସେତେଦିନ ସେ ଘୋର ନରକକୁ ଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସ୍ୱଧନ ହରଣ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠି ଦୁଃଖଦାୟକ।

Verse 107

इहसंपद्विनाशायपरत्रनरकाय च । कूटसाक्ष्यंवदेद्यस्तु तस्य पापफलंश्रृणु ॥ १०७ ॥

ଯେ କୂଟସାକ୍ଷ୍ୟ—ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦିଏ, ସେ ଇହଲୋକର ସମ୍ପଦ ନାଶ କରେ ଏବଂ ପରଲୋକରେ ନରକକୁ ଯାଏ; ତାହାର ପାପଫଳ ଶୁଣ।

Verse 108

स याति यातनाः सर्वा यावदिन्द्राश्चतुर्दश । इहपुत्राश्च विनश्यन्ति परत्र च ॥ १०८ ॥

ସେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଯାତନା ଭୋଗେ; ତାହାର ପୁତ୍ରମାନେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ନଶିଯାନ୍ତି।

Verse 109

रौरवं नरकं भुङक्ते ततोऽन्यानपि च क्रमात् । ये चातिकामिनो मर्त्या ये च मिथ्याप्रवादिनः ॥ १०९ ॥

ଅତିକାମୀ ମର୍ତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟା କହୁଥିବାମାନେ ‘ରୌରବ’ ନାମକ ନରକ ଭୋଗନ୍ତି; ପରେ କ୍ରମେ ଅନ୍ୟ ନରକମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 110

तेषां सुखे जलौकास्तु पूर्य्यन्ते पन्नगोपमाः । एवं षष्टिसहस्त्राब्दे ततः क्षाराम्बुसेचनम् ॥ ११० ॥

ସେମାନେ (ଦଣ୍ଡରେ) ଏଭଳି ଥିବାବେଳେ ସର୍ପସଦୃଶ ଜଲୌକାମାନେ ରକ୍ତ ପିଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ; ପରେ କ୍ଷାରଜଳ ସେଚନ ହୁଏ।

Verse 111

ये वृथामांसनिरतास्ते यान्ति क्षारकर्दमम् । ततो गजैर्निपात्यन्ते मरुत्प्रपतनं यथा ॥ १११ ॥

ଯେମାନେ ଅକାରଣେ ମାଂସଭୋଜନରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ କ୍ଷାରକର୍ଦ୍ଦମରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେଠାରୁ ଗଜମାନେ ପବନେ ଢକେଲା ଖାଇଁ ପରି ନିପାତ କରନ୍ତି।

Verse 112

तदन्ते भवमासाद्य हीनाङ्गाः प्रभवन्ति च । यस्त्वृतौ नाभिगच्छेत स्वस्त्रिंय मनुजेश्वर ॥ ११२ ॥

ତାପରେ ଗର୍ଭସମ୍ଭବ ହେଲେ ଅଙ୍ଗହୀନ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇପାରେ। ହେ ମନୁଜେଶ୍ୱର! ଯେ ପୁରୁଷ ଋତୁକାଳରେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନାଭିଗଚ୍ଛେ, ସେ ଏହି ଫଳ ପାଏ।

Verse 113

स याति रौरवं घोरं ब्रह्महकत्यां च विन्दति । अन्याचाररतं दृष्ट्वा यः शक्तो न निवारयेत् ॥ ११३ ॥

ଯେ ସମର୍ଥ ହୋଇ ସୁଦ୍ଧା ଅନ୍ୟାୟାଚାରରେ ଲିପ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖି ତାକୁ ନିବାରଣ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଘୋର ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ମଧ୍ୟ ପାଏ।

Verse 114

तत्पापं समवान्पोति नरकं तावुभावपि । पापिनां पापगणनां कृत्वान्येभ्यो दिशन्ति विन्दति ॥ ११४ ॥

ସେ ସେହି ପାପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଭୋଗ କରେ ଏବଂ ନରକକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରେ। ପାପୀମାନଙ୍କ ପାପ ଗଣନା କରି ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରେ, ସେ ତାହାନୁସାରେ ଫଳ ପାଏ।

Verse 115

अस्तित्वे तुल्यपापास्ते मिथ्यात्वे द्विगुणा नृप । अपापे पातकं यस्तु समरोप्य विनिन्दति ॥ ११५ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ଅଭିଯୁକ୍ତ ଦୋଷ ସତ୍ୟ ହେଲେ ତାହା କହିବାର ପାପ ସେହି ଦୋଷ ସମାନ; କିନ୍ତୁ ମିଥ୍ୟା ହେଲେ ପାପ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହୁଏ। ଯେ ନିର୍ଦୋଷ ଉପରେ ପାପ ଆରୋପ କରି ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ମହାପାତକ କରେ।

Verse 116

स याति नरकं घोरं यावञ्चर्द्रार्क तारकम् । पापिनां निन्द्यमानानां पापार्द्धं क्षयमेति च ॥ ११६ ॥

ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଯେତେଦିନ ରହିବ, ସେତେଦିନ ସେ ଘୋର ନରକକୁ ଯାଏ। ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ସେହି ପାପୀମାନଙ୍କ ପାପର ଅର୍ଧ ଭାଗ କ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 117

यस्तु व्रतानि संगृह्य असमाप्य परित्यज्येत् । सोऽसिपत्रेऽनुभूयार्तिं हीनाङगोजायते भुवि ॥ ११७ ॥

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି ସମାପ୍ତ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଅସିପତ୍ର ନରକରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରି ପରେ ପୃଥିବୀରେ ହୀନାଙ୍ଗ ଦେହରେ ଜନ୍ମ ନେଏ।

Verse 118

अन्यैः संगृह्यमाणानांव्रतानां विघ्नकृन्नरः । अतीव दुःखदंरौद्रं स याति श्लेष्मभोजनम् ॥ ११८ ॥

ଅନ୍ୟମାନେ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ବ୍ରତରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଘ୍ନ କରେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦ ଓ ଭୟଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଏ; ସେଠାରେ ତାକୁ କଫ ଭୋଜନ କରାଯାଏ।

Verse 119

न्याये च धर्मशिक्षायां पक्षपातं करोति यः । न तस्य निष्कृतिर्भूयः प्रायश्चित्तायुतैरपि ॥ ११९ ॥

ନ୍ୟାୟରେ ଓ ଧର୍ମଶିକ୍ଷାରେ ଯେ ପକ୍ଷପାତ କରେ, ତାହାର ପାଇଁ ପୁନଃ କୌଣସି ନିଷ୍କୃତି ନାହିଁ; ଅଯୁତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 120

अभोज्यभोजी संप्राप्यं विङ्भोज्यं तु समायुतम् । ततश्चण्डालयोनौ तु गोमांसाशी सदा भवेत् ॥ १२० ॥

ଅଭୋଜ୍ୟ (ନିଷିଦ୍ଧ) ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଲୋକ ମଳଭୋଜନର ଦଶାକୁ ପାଏ; ପରେ ଚାଣ୍ଡାଳ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସଦା ଗୋମାଂସ ଭୋଜୀ ହୁଏ।

Verse 121

अवमान्य द्विजान्वाग्भिर्ब्रह्महत्यां च विन्दति । सर्वाश्चयातना भुक्त्वा चाण्डालो दशजन्मसु ॥ १२१ ॥

କଠୋର ବାକ୍ୟରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଅବମାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାସମ ପାପ ପାଏ; ସମସ୍ତ ଯାତନା ଭୋଗି ଦଶ ଜନ୍ମ ଚାଣ୍ଡାଳ ହୁଏ।

Verse 122

विप्राय दीयमाने तु यस्तु विघ्नं समाचरेत् । ब्रह्महत्यासमं तेन कर्त्तव्यं व्रतमेव च ॥ १२२ ॥

ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଯେ ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ବିଘ୍ନ କରେ, ତାହାର ପାପ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାସମ ହୁଏ; ତେଣୁ ସେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରୂପ ବ୍ରତ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 123

अपहृत्य पस्स्यार्थं यः परेभ्यः प्रयच्छति । अपहर्त्ता तु निरयी यस्यार्थस्तस्य तत्फलम् ॥ १२३ ॥

ଯେ ଅନ୍ୟର ଧନ ହରି ତାହାକୁ ପରେମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଦାତା ନୁହେଁ—ସତ୍ୟ ଚୋର। ଚୋର ନରକକୁ ଯାଏ; ସେ ଧନର ଫଳ ଯାହାଠାରୁ ନିଆଗଲା ତାହାର ହିଁ।

Verse 124

प्रतिश्रुत्याप्रदानेन लालाभक्षं व्रजेन्नरः । यतिनिन्दापरो राजन् शिलानमात्रे प्रयाति हि ॥ १२४ ॥

ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ନ ଦେଲେ ମଣିଷ ଲାଲାଭକ୍ଷ ହୁଏ। ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ଯତିମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଲିନ, ସେ ପଥରମାତ୍ର ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଏ।

Verse 125

आरामच्छेदिनो यान्ति युगानामेकविंशतिम् । श्वभोजनं ततः सर्वा भुञ्जते यातनाः क्रमात् ॥ १२५ ॥

ଯେମାନେ ଉଦ୍ୟାନ/ଆରାମ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକୋଇଶି ଯୁଗ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ କୁକୁରର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ପଡେ; ପରେ କ୍ରମେ ସମସ୍ତ ଯାତନା ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 126

देवतागृहभेत्तारस्तडागानां च भूपते । पुष्पारामभिदश्चैव यां गतिं यान्ति तच्छॄणु ॥ १२६ ॥

ହେ ଭୂପତେ, ଯେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଭାଙ୍ଗନ୍ତି, ତଡାଗ/ପୋଖରୀ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପୁଷ୍ପ-ଉଦ୍ୟାନ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଯେ ଗତି ପାଆନ୍ତି, ତାହା ଶୁଣ।

Verse 127

यातनास्वासु सर्वासु पच्यन्ते वै पृथक् पृथक् । ततश्च विष्टाकृमयः कल्पानामेकविंशतिम् ॥ १२७ ॥

ସେହି ସମସ୍ତ ଯାତନାରେ ସେମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଦହିତ ହୁଅନ୍ତି। ତାପରେ ସେମାନେ ବିଷ୍ଠାର କୃମି ହୋଇ ଏକୋଇଶି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 128

ततश्चाण्डालयोनौ तु शतजन्मानि भूपते । ग्रामविध्वंसकानां तु दाहकानां च लुम्पताम् ॥ १२८ ॥

ତତ୍ପରେ, ହେ ଭୂପତେ, ଗ୍ରାମବିଧ୍ୱଂସକ—ଯେ ଗ୍ରାମକୁ ଦହନ କରନ୍ତି ଓ ଯେ ଲୁଟନ୍ତି—ସେମାନେ ଚାଣ୍ଡାଳ-ଯୋନିରେ ଶତ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

Verse 129

महत्पापं तदादेष्टुं न क्षमोऽहं निजायुषा । उच्छिष्टभोजिनो ये च मित्रद्रोहपराश्च ये ॥ १२९ ॥

ସେ ମହାପାପକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବାକୁ ମୁଁ ନିଜ ଆୟୁଷ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ—ଯେ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି ଓ ଯେ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହରେ ପରାୟଣ।

Verse 130

एतेषां यातनास्तीव्रा भवन्त्याचन्द्रतारकम् । उच्छिन्नपितॄदेवेज्या वेंदमार्गबहिःस्थिताः ॥ १३० ॥

ଏମାନଙ୍କର ଯାତନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର-ତାରା ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ। ପିତୃ-ଦେବ ପୂଜା ଛେଦି ସେମାନେ ବେଦମାର୍ଗର ବାହାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 131

पापानां यातानानां च धर्माणां चापि भूपते । एवं बहुविधा भूप यातनाः पापकारिणाम् ॥ १३१ ॥

ହେ ଭୂପତେ, ପାପର ଯାତନା ଓ ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା। ଏହିପରି, ହେ ନୃପ, ପାପକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁବିଧ ଯାତନା ରହେ।

Verse 132

तेषां तासां च संख्यानं कर्त्तुं नालमहं प्रभो । पापानां यातनानां च धर्माणां चापि भूपते ॥ १३२ ॥

ହେ ପ୍ରଭୋ—ହେ ଭୂପତେ—ସେ ସେ ପାପ, ସେଥିରୁ ଜନିତ ଯାତନା ଓ ଧର୍ମର ପ୍ରକାରମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।

Verse 133

संख्यां निगदितुं लोके कः क्षमो विष्णुना विना । एतेषां सर्वपापानां धर्मशास्त्रविधानतः ॥ १३३ ॥

ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରବିଧାନ ଅନୁସାରେ କଥିତ ଏହି ସମସ୍ତ ପାପର ସଂଖ୍ୟାକୁ ଏ ଲୋକରେ ବିଷ୍ଣୁ ବିନା କିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିପାରିବ?

Verse 134

प्रायश्चित्तेषु चीर्णेषु पापराशिः प्रणश्यति । प्रायश्चित्तानि कार्याणि समीपे कमलापतेः ॥ १३४ ॥

ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିଲେ ପାପର ସଞ୍ଚିତ ରାଶି ନଶିଯାଏ; ତେଣୁ କମଳାପତି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ସମୀପରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 135

न्यूनातिरिक्तकृत्यानां संपूर्तिकरणाय च । गङ्गा चतुलसी चैव सत्सङ्गो हरिकीर्त्तनम् ॥ १३५ ॥

ନ୍ୟୂନ କିମ୍ବା ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ କରାଯାଇଥିବା ଧର୍ମକୃତ୍ୟର ପୂରଣ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା, ତୁଳସୀ, ସତ୍ସଙ୍ଗ ଓ ହରିକୀର୍ତ୍ତନ ଉପାୟ ଅଟେ।

Verse 136

अनसूया ह्यहिंसा च सर्वेप्येते हि पापहाः । विष्ण्वर्पितानि कर्माणि सफलानि भवन्ति हि ॥ १३६ ॥

ଅନସୂୟା (ଇର୍ଷ୍ୟାହୀନତା) ଓ ଅହିଂସା—ଏସବୁ ପାପହର; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ କର୍ମ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 137

अनर्प्पितानि कर्माणि भस्मविन्यस्तद्रव्यवत् । नित्यं नैमित्तिकं काम्यं यच्चान्यन्मोक्षमाधनम् ॥ १३७ ॥

ଯେ କର୍ମ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ନୁହେଁ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଭସ୍ମରେ ରଖା ଧନ ପରି ନିଷ୍ଫଳ; ନିତ୍ୟ, ନୈମିତ୍ତିକ, କାମ୍ୟ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷସାଧନ ଯେ କିଛି ହେଉ, ଅର୍ପଣରେ ହିଁ ସାର୍ଥକ ହୁଏ।

Verse 138

विष्णौ समार्पितं सर्वं सात्त्विकं सफलं भवेत् । हरिभक्तिः परा नृणां सर्वं पापप्राणाशिनी ॥ १३८ ॥

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ସବୁକିଛି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ହୁଏ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଫଳ ଦିଏ। ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ହରିଭକ୍ତି ପରମ; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପର ପ୍ରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।

Verse 139

सा भक्तिदशधा ज्ञेया पापारण्यदवोपमा । तामसै राजसैश्चैव सात्त्विकैश्च नृपोत्तम ॥ १३९ ॥

ସେଇ ଭକ୍ତି ଦଶପ୍ରକାର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ପାପରୂପ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିଦେଉଥିବା ଦାବାନଳ ସମାନ। ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ତାହା ତାମସୀ, ରାଜସୀ ଓ ସାତ୍ତ୍ୱିକୀ ଭେଦରେ ଅଛି।

Verse 140

यच्चान्यस्य विनाशार्थं भजनं श्रीपतेर्नृप । सा तामस्यधमा भक्तिः खलभावधरा यतः ॥ १४० ॥

ହେ ନୃପ, ଅନ୍ୟର ବିନାଶ ନିମିତ୍ତେ ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ଭଜନ କରାଯାଏ ଯଦି, ସେ ତାମସୀ ଓ ଅଧମ ଭକ୍ତି; କାରଣ ତାହା ଖଳଭାବରେ ଭିତ୍ତିକୃତ।

Verse 141

योऽर्चयेत्कैतवधिया स्वैरिणी स्वपतिं यथा । नारायणं जगन्नाथं तामसी मध्यमा तु सा ॥ १४१ ॥

ଯେ ନାରାୟଣ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କୈତବବୁଦ୍ଧିରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ—ଯେପରି ସ୍ୱୈରିଣୀ ନାରୀ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ—ସେ ଭକ୍ତି ତାମସୀ, ମଧ୍ୟମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 142

देवापूजापरान्दृष्ट्वा मात्सर्याद्योऽर्चयेद्धीरम् । सा भक्तिः पृथिवीपाल तामसी चोत्तमा स्मृता ॥ १४२ ॥

ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେବପୂଜାରେ ତତ୍ପର ଦେଖି ଯେ ମାତ୍ସର୍ୟରୁ ଧୀର (ସ୍ଥିର) ଜନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ଭକ୍ତି ତାମସୀ—ଉତ୍ତମା ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 143

धनधान्यादिकं यस्तु प्रार्थयन्नर्चयेद्वरिम् । श्रद्धया परया युक्तः सा राजस्यधमा स्मृता ॥ १४३ ॥

ଯେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଆଦି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ତାହାର ସେ ଭକ୍ତି ରାଜସୀ ଭକ୍ତିମଧ୍ୟରେ ଅଧମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 144

यः सर्वलोकविख्यातकीर्तिमुद्दिश्य माधवम् । अर्चयेत्परया भक्त्या सा मध्या राजसी मता ॥ १४४ ॥

ଯେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ଭକ୍ତି ରାଜସୀ ଓ ମଧ୍ୟମ ବୋଲି ମତ।

Verse 145

सालोक्यादि पदं यस्तु समुद्दिश्यार्चयेद्धरिम् । सा राजस्युत्तमा भक्तिः कीर्तिता पृथिवीपते ॥ १४५ ॥

ହେ ପୃଥିବୀପତେ! ସାଲୋକ୍ୟ ଆଦି ପଦ ଲାଭ ଆଶାରେ ଯେ ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ଭକ୍ତି ରାଜସୀମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 146

यस्तु स्वकृतपापानां क्षयार्थं प्रार्चयेद्वरिम् । श्रद्धया परयोपेतः सा सात्त्विक्यधमा स्मृता ॥ १४६ ॥

ଯେ ନିଜେ କରିଥିବା ପାପମାନଙ୍କର କ୍ଷୟ ପାଇଁ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ଭକ୍ତି ସାତ୍ତ୍ୱିକୀମଧ୍ୟରେ ଅଧମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 147

हरेरिदं प्रियमिति शुश्रूषां कुरुते तु यः । श्रद्धया संयुतो भूयः सात्त्विकी मध्यमा तु सा ॥ १४७ ॥

‘ଏହା ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ’ ବୋଲି ଭାବି ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସେବା-ଶୁଶ୍ରୂଷା କରେ, ସେ ଭକ୍ତି ପ୍ରାୟଃ ସାତ୍ତ୍ୱିକୀ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 148

विधिबुद्ध्यार्चयेद्यस्तु दासवच्छ्रीपतिं नृप । भक्तीनां प्रवरा सा तु उत्तमा सात्त्विकी स्मृता ॥ १४८ ॥

ହେ ନୃପ! ଯେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧିବୁଦ୍ଧିରେ ଏବଂ ଦାସଭାବରେ ଶ୍ରୀପତିଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେଇ ଭକ୍ତି ଭକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଉତ୍ତମ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 149

महीमानं हरेर्यस्तु किंचित्कृत्वा प्रियो नरः । तन्मयत्वेन संतुष्टः सा भक्तिरुत्तमोत्तमा ॥ १४९ ॥

ଯେ ନର ହରିଙ୍କ ସେବାରେ ଅଳ୍ପ କିଛି କରି ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ ଏବଂ ତାଙ୍କରେ ତନ୍ମୟ ହୋଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ—ସେଇ ଭକ୍ତି ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ।

Verse 150

अहमेव परो विष्णुर्मयिसर्वमिदं जगत् । इति यः सततं पश्येत्तं विद्यादुत्तमोत्तमम् ॥ १५० ॥

“ମୁଁ ହିଁ ପରମ ବିଷ୍ଣୁ; ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ୍ ଅବସ୍ଥିତ”—ଯେ ଏଭଳି ସଦା ଦେଖେ, ତାକୁ ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ ବୋଲି ଜାଣ।

Verse 151

एवं दशविधा भक्तिः संसारच्छेदकारिणी । तत्रापि सात्त्विकी भक्तिः सर्वकामफलप्रदा ॥ १५१ ॥

ଏଭଳି ଭକ୍ତି ଦଶ ପ୍ରକାର ଓ ସଂସାରବନ୍ଧନ ଛେଦକାରିଣୀ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭକ୍ତି ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 152

तस्माच्छृणुष्व भूपाल संसारविजिगीषुणा । स्वकर्मणो विरोधेन भक्तिः कार्या जनार्दने ॥ १५२ ॥

ତେଣୁ ହେ ଭୂପାଳ, ଶୁଣ—ଯେ ସଂସାରକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ନିଜ ସ୍ୱକର୍ମର ବିରୋଧ ନ କରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁ।

Verse 153

यः स्वधर्मं परित्यज्य भक्तिमात्रेण जीवति । न तस्य तुष्यते विष्णुराचारेणैव तुष्यते ॥ १५३ ॥

ଯେ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କେବଳ ଭକ୍ତିରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ, ତାହାରେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ସଦାଚାରରେ ମାତ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 154

सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्पते । आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥ १५४ ॥

ସମସ୍ତ ଆଗମରେ ଆଚାରକୁ ପ୍ରଥମ ଆଧାର ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି। ଆଚାରରୁ ଧର୍ମ ଜନ୍ମେ, ଧର୍ମର ପ୍ରଭୁ ଅଚ୍ୟୁତ।

Verse 155

तस्मात्कार्या हरेर्भक्तिः स्वर्धमस्याविरोधिनी । सदाचारविहीनानां धर्मा अप्यसुखप्रदाः ॥ १५५ ॥

ଏହିହେତୁ ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତି ସ୍ୱଧର୍ମକୁ ବିରୋଧ ନ କରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସଦାଚାରହୀନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମକର୍ମ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖଦାୟକ।

Verse 156

स्वधर्महीना भक्तिश्वाप्यकृतैव प्रकीर्तिता । यत्तु पृष्टं त्वया भूयस्तत्सर्वं गदितं मया ॥ १५६ ॥

ସ୍ୱଧର୍ମହୀନ ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ତୁମେ ପୁନଃ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି।

Verse 157

तस्माद्धर्मपरो भूत्वा पूजयस्व जनार्दनम् । नारायणमणीयांसं सुखमेष्यसि शाश्वतम् ॥ १५७ ॥

ଏହିହେତୁ ଧର୍ମପର ହୋଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ଅଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ତୁମେ ଶାଶ୍ୱତ ସୁଖ ପାଇବ।

Verse 158

शिव एव हरिः साक्षाद्धरिरेव शिवः स्वयम् । द्वयोरन्तरदृग्याति नरकारन्कोटिशः खलः ॥ १५८ ॥

ଶିବ ହିଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ହରି, ଏବଂ ହରି ନିଜେ ଶିବ। ଯେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ଦେଖେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ କୋଟି କଳ୍ପ ନରକକୁ ଯାଏ।

Verse 159

तस्माद्विष्णुं शिवं वापि समं बुद्धा समर्चय । भेदकृद्दुःखमाप्नोति इह लोके परत्र च ॥ १५९ ॥

ଏହିହେତୁ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କୁ ସମାନ ବୋଲି ଜାଣି ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କର। ଯେ ଭେଦ କରେ, ସେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ଦୁଃଖ ପାଏ।

Verse 160

यदर्थमहमायातस्त्वत्समीपं जनाधिप । तत्ते वक्ष्यामि सुमते सावधानं निशामय ॥ १६० ॥

ହେ ଜନାଧିପ! ଯେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମ ସମୀପକୁ ଆସିଛି, ସେଥି ତୁମକୁ କହିବି। ହେ ସୁମତେ, ସାବଧାନରେ ଶୁଣ।

Verse 161

आत्मघातकपाप्मानो दग्धाः कपिलकोपतः । वसन्ति नरके ते तु राजंस्तव पितामहाः ॥ १६१ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ଆତ୍ମଘାତର ପାପରେ ଲିପ୍ତ ତୁମ ପିତାମହମାନେ କପିଳଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଏବେ ନରକରେ ବସୁଛନ୍ତି।

Verse 162

तानुद्धर महाभाग गङ्गानयनकर्मणा । गङ्गा सर्वाणि पापानि नाशयत्येव भूपते ॥ १६२ ॥

ହେ ମହାଭାଗ! ଗଙ୍ଗା-ଆନୟନ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ହେ ଭୂପତେ, ଗଙ୍ଗା ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 163

केशास्थिनखदन्दाश्च भस्मापि नृपसत्तम । नयति विष्णुसदनं स्पृष्टा गाङ्गेन वारिणा ॥ १६३ ॥

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! କେଶ, ଅସ୍ଥି, ନଖ, ଦନ୍ତ—ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭସ୍ମ ମଧ୍ୟ—ଗଙ୍ଗାଜଳ ସ୍ପର୍ଶେ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ନୀତ ହୁଏ।

Verse 164

यस्यास्थि भस्म वा राजन् गङ्गायां क्षिप्यते नरैः । स सर्वपापनिर्मुक्तः प्रयाति भवनं हरेः ॥ १६४ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ଯାହାର ଅସ୍ଥି କିମ୍ବା ଭସ୍ମ ଲୋକେ ଗଙ୍ଗାରେ ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତି, ସେ ସର୍ବପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଧାମକୁ ଯାଏ।

Verse 165

यानि कानि च पापानि प्रोक्तानि तव भूपते । तानि कर्माणि नश्यन्ति गङ्गाबिन्द्वभिषेचनात् ॥ १६५ ॥

ହେ ଭୂପତେ! ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଥିବା ଯେଉଁ ପାପମାନେ, ଗଙ୍ଗାଜଳର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଛିଟାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେସବୁ କର୍ମ ନଶିଯାଏ।

Verse 166

सनक उवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूल महाराजं भगीरथम् । धर्मात्मानं धर्मराजः सद्यश्वान्तर्दधेतदा ॥ १६६ ॥

ସନକ କହିଲେ—ଏପରି କହି ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମରାଜ (ୟମ) ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ ମହାରାଜ ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ସେହିକ୍ଷଣେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 167

स तु राजा महाप्राज्ञः सर्वशास्त्रार्थपारगाः । निक्षिप्य पृथिवीं सर्वां सचिवेषु ययौ वनम् ॥ १६७ ॥

ସେ ରାଜା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ; ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ (ରାଜ୍ୟ) ସଚିବମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପି ଵନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 168

तुहिनाद्रौ ततो गत्वा नरनारायणाश्रमात् । पश्चिमे तुहिनाक्रान्ते श्रृङ्गेषोडशयोजने ॥ १६८ ॥

ତତଃ ନର-ନାରାୟଣ ଆଶ୍ରମରୁ ତୁହିନାଦ୍ରିକୁ ଯାଇ, ପଶ୍ଚିମଦିଗରେ ତୁଷାରାବୃତ ଷୋଳ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଥିବା ଶୃଙ୍ଗକୁ ସେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 169

तपस्तप्त्वानयामास गङ्गां त्रैलोक्यपावनीम् ॥ १६९ ॥

ସେ କଠୋର ତପ କରି ତ୍ରିଲୋକପାବନୀ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ କରାଇଲେ।

Frequently Asked Questions

It functions as a Dharmaśāstra-style index inside Purāṇic narrative: named realms (e.g., Kālasūtra, Kumbhīpāka, Raurava) are paired with specific ethical violations, turning cosmography into a moral taxonomy that supports the later move toward prāyaścitta and bhakti as remedial paths.

The chapter foregrounds brahma-hatyā, surā-pāna, steya (especially gold theft), and guru-talpa-gamana, adding association with such offenders as a fifth. “Equivalent sins” extend these categories to socially and ritually analogous acts, showing a graded logic of culpability used for assigning consequences and framing atonement.

After detailing yātanās and long rebirth chains, it asserts that properly performed expiation (śānti/prāyaścitta), dedication of actions to Viṣṇu, and especially sāttvika bhakti can destroy accumulated sin; Gaṅgā is presented as a tangible salvific medium that finalizes the transition from retribution to release.

Bhakti is classified into ten modes across tāmasic, rājasic, and sāttvic motivations—ranging from harmful or envy-driven worship to scripturally aligned, servant-hearted devotion—establishing a motivational ethics of devotion where purity of intent determines spiritual efficacy.