The Description of the Glory of the Purāṇa (Purāṇa-Māhātmya)

Verse 1

सूत उवाच । इत्येवमुक्त्वा मुनिना हि पृष्टास्ते वै कुमाराः किल नारदेन । संपूजिताः शास्त्रविदां वरिष्ठाः कृताह्निका जग्मुरुमेशलोकम् ॥ १ ॥

ସୂତ କହିଲେ—ମୁନି ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ କୁମାରମାନେ ଏହିପରି କହିଲେ। ଶାସ୍ତ୍ରବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ନିତ୍ୟକର୍ମ ସମାପ୍ତ କରି, ଉମେଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 2

तत्रेशमग्र्यर्कनिभैर्मुनींद्रैः श्रीवामदेवादिभिरर्चितांघ्रिम् । सुरासुरेन्द्रैरभिवंद्यमुग्रं नत्वाज्ञया तस्य निषेदुरुर्व्याम् ॥ २ ॥

ସେଠାରେ ସେମାନେ ସେଇ ଉଗ୍ର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଯାହାଙ୍କ ପାଦ ଶ୍ରୀବାମଦେବ ଆଦି ଉଦୟସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବାସୁର ଇନ୍ଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦନା କରୁଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ବସିଲେ।

Verse 3

श्रुत्वाथ तत्राखिलशास्त्रसारं शिवागमं ते पशुपाशमोक्षणम् । जग्मुस्ततो ज्ञानघनस्वरूपा नत्वा पुरारिं स्वपितुर्निकाशम् ॥ ३ ॥

ସେଠାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର, ପଶୁପାଶମୋକ୍ଷଦାୟକ ଶିବାଗମ ଶୁଣିଲେ। ଜ୍ଞାନଘନ ସ୍ୱରୂପ ସେମାନେ ପରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି, ତ୍ରିପୁରାରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ପିତାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ।

Verse 4

तत्पादपद्मे प्रणतिं विधाय पित्रापि सत्कृत्य सभाजितास्ते । लब्ध्वाशिषोऽद्यापि चरन्ति शश्वल्लोकेषु तीर्थानि च तीर्थभूताः ॥ ४ ॥

ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପ୍ରଣାମ କରି ସେମାନେ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସତ୍କୃତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ସେମାନେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ନିରନ୍ତର ଲୋକେ ଲୋକେ ଘୁରି ତୀର୍ଥ ସେବନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜେ ତୀର୍ଥସ୍ୱରୂପ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 5

जग्मुस्ततो वै बदरीवनान्ते सुरेन्द्रवर्गैरुपसेव्यमानम् । दध्युश्चिरं विष्णुपदाब्जमव्ययं ध्यायन्ति यद्यतयो वीतरागाः ॥ ५ ॥

ତାପରେ ସେମାନେ ବଦରୀବନର ଅନ୍ତର୍ଭାଗକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବଗଣ ସେବାରେ ନିୟୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବ୍ୟୟ ପାଦପଦ୍ମକୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଯେପରି ବୀତରାଗ ଯତିମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।

Verse 6

नारदोऽपि ततो विप्रा कुमारेभ्यः समीहितम् । लब्ध्वा ज्ञानं सविज्ञानं भृशं प्रीतमना ह्यभूत् ॥ ६ ॥

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ତାପରେ ନାରଦ ମଧ୍ୟ କୁମାରମାନଙ୍କଠାରୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଜ୍ଞାନ—ଅନୁଭବସହିତ ବିଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନ—ଲାଭ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତିମନା ହେଲେ।

Verse 7

स तस्मात्स्वर्णदीतीरादागत्य पितुरन्तिके । प्रणम्य सत्कृतः पित्रा ब्रह्मणा निषसाद च ॥ ७ ॥

ତାପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଦୀ ନଦୀତଟରୁ ଆସି ପିତାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ପ୍ରଣାମ କରିବା ସହିତ ପିତା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ସେ ସେଠାରେ ବସିଲେ।

Verse 8

कुमारेभ्यः श्रुतं यच्च ज्ञानं विज्ञानसंयुतम् । वर्णयामास तत्त्वेन सोऽपि श्रुत्वा मुमोद च ॥ ८ ॥

କୁମାରମାନଙ୍କଠାରୁ ସେ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଶୁଣିଥିଲା—ଅନୁଭବସିଦ୍ଧ ବିଜ୍ଞାନସହିତ—ତାହାକୁ ସେ ତତ୍ତ୍ୱାନୁସାରେ ସତ୍ୟଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲା; ଶୁଣି ଅନ୍ୟଜନ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା।

Verse 9

अथ प्रणम्य शिरसा लब्धाशीर्मुनिसत्तमः । आजगाम च कैलासं मुनिसिद्धनिषेवितम् ॥ ९ ॥

ତାପରେ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ନିଷେବିତ କୈଲାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲା।

Verse 10

नानाश्चर्यमयं शश्वत्सर्वर्त्तुकुसुमद्रुमैः । मंदारैः पारिजातैश्च चंपकाशोकवंजुलैः ॥ १० ॥

ସେଠା ସଦା ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ପୁଷ୍ପ ଧରୁଥିବା ଦ୍ରୁମମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ—ମନ୍ଦାର, ପାରିଜାତ, ଏବଂ ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ବଞ୍ଜୁଳ ଆଦିରେ।

Verse 11

अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैर्नानापक्षिगणावृतैः । वातोद्धूतशिखैः पांथानाह्वयद्भिरिवावृतम् ॥ ११ ॥

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ନାନା ପକ୍ଷୀଦଳରେ ଘେରା; ପବନେ ଦୋଳାୟମାନ ଶିଖରମାନେ ଯେନେ ପଥର ପାଂଥମାନଙ୍କୁ ଡାକୁଥିଲେ।

Verse 12

नानामृगगणाकीर्णं सिद्धकिन्नरसंकुलम् । सरोभिः स्वच्छसलिलैर्लसत्कांचनपंकजैः ॥ १२ ॥

ସେଠା ନାନା ପ୍ରକାର ମୃଗଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସିଦ୍ଧ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଭିଡ଼ିଥିଲେ; ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳର ସରୋବରମାନେ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।

Verse 13

शोभितं सारसैर्हंसैश्चक्राह्वाद्यैर्निनादितम् । स्वर्द्धनीपातनि र्घृष्टं क्रीडद्भिश्चाप्सरोगणैः ॥ १३ ॥

ସେଠା ସାରସ ଓ ହଂସମାନଙ୍କରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଚକ୍ରବାକାଦି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ନିନାଦରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ କ୍ରୀଡାରତ ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଭୂଷଣର ଦୀପ୍ତି ତାକୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲା।

Verse 14

सलिलेऽलकनंदायाः कुचकुंकुमपिंगले । आमोदमुदितैर्नागैः सलिलैः पुष्करोद्धृतैः ॥ १४ ॥

ଅଲକନନ୍ଦାର ଜଳ—କୁଚକୁଙ୍କୁମ ସଦୃଶ ରଙ୍ଗରେ ପିଙ୍ଗଳ ହୋଇଥିବା ସେହି ସଲିଳରେ—ସୁଗନ୍ଧରେ ମୁଦିତ ଗଜମାନେ ଶୁଣ୍ଡରେ ପାଣି ଉଠାଇ ଉଠାଇ କ୍ରୀଡା କରୁଥିଲେ।

Verse 15

स्नापयद्भिः करेणूश्च कलभांश्च समाकुले । अथ श्वेताभ्रसदृशे श्रृंगे तस्य च भूभृतः ॥ १५ ॥

ସେଠାରେ କରେଣୁମାନେ ନିଜ କଲଭମାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଉଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ସ୍ଥାନ କଲଭମାନଙ୍କ ସହ ଗଞ୍ଜାମୟ ହୋଇଥିଲା। ପରେ ସେହି ପର୍ବତର ଶ୍ୱେତ ମେଘସଦୃଶ ଶିଖରରେ (କଥା) ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।

Verse 16

वटं कालाभ्रसदृशं ददर्श शतयोजनम् । तस्याधस्तात्समासीनं योगिमण्डलमध्यगम् ॥ १६ ॥

ସେ କାଳା ମେଘପୁଞ୍ଜ ସଦୃଶ ଏକ ବଟବୃକ୍ଷ ଦେଖିଲା, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା। ତାହାର ତଳେ ଯୋଗୀମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆସୀନ ଜଣେ ମହାପୁରୁଷକୁ ସେ ଦେଖିଲା।

Verse 17

कपर्दिनं विरूपाक्ष व्याघ्रचर्मांबरावृतम् । भूतिभूषितसर्वांगं नागभूषणभूषितम् ॥ १७ ॥

ସେ କପର୍ଦୀ, ବିରୂପାକ୍ଷ—ବ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା—ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ଯାହାଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଭସ୍ମରେ ବିଭୂଷିତ ଏବଂ ନାଗମାନଙ୍କୁ ଆଭୂଷଣରୂପେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 18

रुद्राक्षमालया शश्वच्छोभितं चंद्रशेखरम् । तं दृष्ट्वा नारदो विप्रा भक्तिनम्रात्मकंधरः ॥ १८ ॥

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାଳାରେ ସଦା ଶୋଭିତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଦେଖି ନାରଦ ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ହୋଇ ମସ୍ତକ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 19

ननाम् शिरसा तस्य पादयोर्जगदीशितुः । ततः प्रसन्नमनसा स्तुत्वा वाग्भिर्वृषध्वजम् ॥ १९ ॥

ସେ ଜଗଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟରେ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ପରେ ପ୍ରସନ୍ନମନେ ବୃଷଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 20

निषसादाज्ञया स्थाणोः सत्कृतो योगिभिस्तदा । अथापृच्छच्च कुशलं नारदं जगतां गुरुः ॥ २० ॥

ତାପରେ ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ)ଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ନାରଦ ବସିଲେ; ସେତେବେଳେ ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର କଲେ। ତଦନନ୍ତରେ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁ ନାରଦଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ।

Verse 21

स च प्राह प्रसादेन भवतः सर्वमस्ति मे । सर्वेषां योगिवर्याणां श्रृण्वतां तत्र वाडवाः ॥ २१ ॥

ସେ କହିଲେ—“ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୋ ପାଇଁ ସବୁକିଛି ସିଦ୍ଧ।” ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀମାନେ ଶୁଣୁଥିଲେ, ଏବଂ ବାଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଶୁଣିଲେ।

Verse 22

पप्रच्छ शांभवं ज्ञानं पशुपाशविमोक्षणम् । स शिवः सादरं तस्य भक्त्या संतुष्टमानसः ॥ २२ ॥

ସେ ଶାମ୍ଭବ ଜ୍ଞାନ—ପଶୁ ଓ ପାଶର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ମୋକ୍ଷଦାୟକ ବିଦ୍ୟା—ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ। ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଶିବ ସାଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 23

योगमष्टांगसंयुक्तं प्राह प्रणतवत्सलः । स लब्ध्वा शांभवं ज्ञानं शंकराल्लोकशंकरात् ॥ २३ ॥

ପ୍ରଣତଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ ସେ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ-ସଂଯୁକ୍ତ ଯୋଗ ଉପଦେଶ କଲେ। ଲୋକମଙ୍ଗଳକର ଶଙ୍କରଙ୍କଠାରୁ ଶାମ୍ଭବ ଜ୍ଞାନ ପାଇ ତାହା ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 24

सुप्रसन्नमना नत्वा ययौ नारायणांतिकम् । तत्रापि नारदोऽभीक्ष्णं गतागतपरायणः ॥ २४ ॥

ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ନାରଦ ବାରମ୍ବାର ଆସିଯାଇ ନିରନ୍ତର ସେବାପରାୟଣ ରହିଲେ।

Verse 25

सेवितं योगिभिः सिद्धैर्नारायणमतोषयत् । एतद्वः कीर्तितं विप्रा नारदीयं महन्मया ॥ २५ ॥

ଯୋଗୀ ଓ ସିଦ୍ଧ ମହର୍ଷିମାନେ ସେବିଥିବା ସେହି (ଉପଦେଶ/ଗ୍ରନ୍ଥ) ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଏହି ମହାନ ନାରଦୀୟ (ପୁରାଣ) ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଏପରି କୀର୍ତ୍ତନ କରି କହିଲି।

Verse 26

उपाख्यानं वेदसमं सर्वशास्त्रनिदर्शनम् । चतुष्पादसमायुक्तं श्रृण्वतां ज्ञानवर्द्धनम् ॥ २६ ॥

ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ବେଦସମ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରସାରର ନିଦର୍ଶନ। ଚାରି ପାଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହା, ଶୁଣୁଥିବାମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ାଏ।

Verse 27

य एतत्कीर्तयेद्विप्रा नारदीयं शिवालये । समाजे द्विजमुख्यानां तथा केशवमंदिरे ॥ २७ ॥

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଯେ କେହି ଏହି ନାରଦୀୟ (ପୁରାଣ) ଶିବାଳୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସଭାରେ, ଏବଂ କେଶବମନ୍ଦିରରେ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ—(ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ)।

Verse 28

मथुरायां प्रयागे च पुरुषोत्तमसन्निधौ । सेतौ काञ्च्यां कुशस्थल्यां गंगाद्वारे कुशस्थले ॥ २८ ॥

ମଥୁରାରେ, ପ୍ରୟାଗରେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ସନ୍ନିଧିରେ; ସେତୁରେ, କାଞ୍ଚୀରେ, କୁଶସ୍ଥଳୀରେ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ଏବଂ କୁଶସ୍ଥଳରେ—ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ସନ୍ନିଧି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥିତ।

Verse 29

पुष्करेषु नदीतीरे यत्र कुत्रापि भक्तिमान् । स लभेत्सर्वयज्ञानां तीर्थानां च फलं महत् ॥ २९ ॥

ପୁଷ୍କରର ନଦୀତୀରେ ଯେଉଁଠି କେଉଁଠି ଭକ୍ତିମାନ୍ ଥାଉ, ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମହାଫଳ ପାଉଥାଏ।

Verse 30

दानानां चापि सर्वेषां तपसां वाप्यशेषतः । उपवासपरो वापि हविष्याशी जितेंद्रियः ॥ ३० ॥

ଯେ ସମସ୍ତ ଦାନ ଓ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ନିରବଶେଷରେ କରେ; କିମ୍ବା ଉପବାସପରାୟଣ, ହବିଷ୍ୟାହାରୀ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୁଏ—(ଏହିପରି ନିୟମ ଏଠାରେ କଥିତ)।

Verse 31

श्रोता चैव तथा वक्ता नारायणपरायणः । शिवभक्तिरतो वापि श्रृण्वन् सिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ३१ ॥

ଶ୍ରୋତା ହେଉ କି ବକ୍ତା—ଯେ ନାରାୟଣପରାୟଣ; କିମ୍ବା ଶିବଭକ୍ତିରେ ରତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଏହା ଶୁଣି ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 32

अस्निन्नशेषपुण्यानां सिद्धीनां च समुद्भवः । कथितः सर्वपापघ्नः पठतां श्रृण्वतां सदा ॥ ३२ ॥

ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସିଦ୍ଧିର ଉଦ୍ଭବସ୍ଥାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପନାଶକ ବୋଲି କଥିତ—ଯେମାନେ ସଦା ପଢ଼ନ୍ତି ଓ ଯେମାନେ ସଦା ଶୁଣନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ।

Verse 33

कलिदोषहरं पुंसां सर्वसंपत्तिवर्द्धनम् । सर्वेषामीप्सितं चेदं सर्वज्ञानप्रकाशकम् ॥ ३३ ॥

ଏହି ଉପଦେଶ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର କଳିଯୁଗଦୋଷ ହରେ, ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ବଢ଼ାଏ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଏବଂ ସର୍ବଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

Verse 34

शैवानां वैष्णवानां च शाक्तानां सूयसेविनाम् । तथैव गाणपत्यानां वर्णाश्रमवतां द्विजाः ॥ ३४ ॥

ଶୈବ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶାକ୍ତ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏବଂ ଗଣପତି-ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ—ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 35

तपसां च व्रतानां च फलानां संप्रकाशकम् । मंत्राणां चैव यंत्राणां वेदांगानां विभागशः ॥ ३५ ॥

ଏହା ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତର ଫଳକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ; ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ବେଦାଙ୍ଗମାନଙ୍କର ବିଭାଗକୁ କ୍ରମେ ପ୍ରକାଶ କରେ।

Verse 36

तथागमानां सांख्यानां वेदानां चैव संग्रहम् । य एतत्पठते भक्त्या श्रृणुयाद्वा समाहितः ॥ ३६ ॥

ତଥା ଏଥିରେ ଆଗମ, ସାଂଖ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦମାନଙ୍କର ସଂଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଏହା ପଢ଼େ, କିମ୍ବା ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣେ—(ସେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ)।

Verse 37

स लभेद्वांछितान्कामान्देवादिष्वपि दुर्लभान् । श्रुत्वेदं नारदीयं तु पुराणं वेदसंमितम् ॥ ३७ ॥

ବେଦସମ୍ମତ ଏହି ନାରଦୀୟ ପୁରାଣକୁ ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ କାମନା—ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ—ଲାଭ କରେ।

Verse 38

वाचकं पूजयेद्भक्त्या धनरत्नांशुकादिभिः । भूमिदानैर्गवां दानै रत्नदानैश्च संततम् ॥ ३८ ॥

ଭକ୍ତିସହିତ ବାଚକଙ୍କୁ ଧନ, ରତ୍ନ, ବସ୍ତ୍ର ଆଦିଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସଦା ଭୂମିଦାନ, ଗୋଦାନ ଓ ରତ୍ନଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 39

हस्त्यश्वरथदानैश्च प्रीणयेत्सततं गुरुम् । यस्तु व्याकुरुते विप्राः पुराणं धर्मसंग्रहम् ॥ ३९ ॥

ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଆଦିର ଦାନଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଯିଏ ଧର୍ମସଙ୍ଗ୍ରହ ଏହି ପୁରାଣକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ, ସେ ବିଶେଷ ପୂଜ୍ୟ।

Verse 40

चतुर्वर्गप्रदं नॄणां कोऽन्यस्तत्सदृशो गुरुः । कायेन मनसा वाचा धनाद्यैरपि संततम् ॥ ४० ॥

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚତୁର୍ବର୍ଗ (ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ-କାମ-ମୋକ୍ଷ) ଦେଇଥିବା ସେହି ଗୁରୁଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟ କିଏ? ତେଣୁ ଶରୀର, ମନ, ବାଣୀ ଏବଂ ଧନାଦି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସଦା ସେବା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 41

प्रियं समाचरेत्तस्य गुरोर्द्धर्मोपदेशिनः । श्रुत्वा पुराणं विधिवद्धोमं कृत्वा सुरार्चनम् ॥ ४१ ॥

ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ସେହି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗେ ଏମିତି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପୁରାଣ ଶୁଣି ସାରି ବିଧିମତେ ହୋମ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छतं मिष्टान्नपायसैः । दक्षिणां प्रददेच्छक्त्या भक्त्या प्रीयेत माधवः ॥ ४२ ॥

ତାପରେ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଓ ପାୟସ ଦ୍ୱାରା ଶତଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଭକ୍ତିରେ ମାଧବ (ବିଷ୍ଣୁ) ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 43

यथा श्रेष्ठा नदी गंगा पुष्करं च सरो यथा । काशी पुरी नगो मेरुर्देवो नारायणो हरिः ॥ ४३ ॥

ଯେପରି ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସରୋବରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଷ୍କର; ଯେପରି ନଗରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଶୀ ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ଉତ୍ତମ—ସେପରି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାରାୟଣ (ହରି) ପରମ।

Verse 44

कृतं युगं सामवेदो धेनुर्विप्रोऽन्नमंबु च । मार्गो मृगेंद्रः पुरुषोऽश्वत्थः प्रह्लाद आननम् ॥ ४४ ॥

କୃତଯୁଗ, ସାମବେଦ, ଧେନୁ (ଗାଈ), ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ନ ଓ ଜଳ, ମାର୍ଗ, ମୃଗେନ୍ଦ୍ର (ସିଂହ), ପୁରୁଷ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପିପଳ), ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ମୁଖ—ଏସବୁ (ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର) ସମ୍ବନ୍ଧ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 45

उच्चैः श्रवा वसंतश्च जपः शेषोऽर्यमा धनुः । पावको विष्णुरिंद्रश्च कपिलो वाक्पतिः कविः ॥ ४५ ॥

ସେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା, ସେ ବସନ୍ତ, ସେ ଜପ; ସେ ଶେଷ, ସେ ଅର୍ୟମା, ସେ ଧନୁ; ସେ ପାବକ (ଅଗ୍ନି), ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର; ସେ କପିଲ, ସେ ବାକ୍ପତି, ସେ କବି (ସର୍ବଜ୍ଞ ଦ୍ରଷ୍ଟା-କବି)।

Verse 46

अर्जुनो हनुमान्दर्भश्चित्तं चित्ररथोंऽबुजम् । उर्वशी कांचनं यद्वच्छ्रेष्टाश्चैते स्वजातिषु ॥ ४६ ॥

ଅର୍ଜୁନ, ହନୁମାନ, ଦର୍ଭ-ତୃଣ, ଚିତ୍ତ (ମନ), ଚିତ୍ରରଥ, ପଦ୍ମ, ଉର୍ବଶୀ ଓ କାଞ୍ଚନ (ସୁନା)—ଯେପରି ନିଜ-ନିଜ ଶ୍ରେଣୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାନ୍ତି, ସେପରି ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଜାତିରେ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 47

तथैव नारदीयं तु पुराणेषु प्रकीर्तितम् । शांतिरस्तु शिवं चास्तु सर्वेषां वो द्विजोत्तमाः ॥ ४७ ॥

ସେପରି ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ନାରଦୀୟ’ (ନାରଦ ପୁରାଣ) ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ହେଉ; ଶିବଂ (ମଙ୍ଗଳ) ହେଉ।

Verse 48

गमिष्यामि गुरोः पांर्श्वं व्यासस्यामिततेजसः । इत्युक्त्वाभ्यर्चितः सूतः शौनकाद्यैर्महात्मभिः ॥ ४८ ॥

“ମୁଁ ଅପରିମିତ ତେଜସ୍ବୀ ମୋ ଗୁରୁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଯିବି।” ଏମିତି କହି, ଶୌନକାଦି ମହାତ୍ମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ସୂତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 49

आज्ञप्तश्च पुनः सर्वैर्दर्शनार्थं गुरोर्ययौ । तेऽपि सर्वे द्विजश्रेष्ठाः शौनकाद्याः समाहिताः । श्रुतं सम्यगनुष्ठाय तत्र तस्थुश्च सत्रिणः ॥ ४९ ॥

ପୁନର୍ବାର ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ସେ ଗୁରୁଦର୍ଶନାର୍ଥେ ଗଲେ। ଶୌନକାଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମାହିତ ହୋଇ, ଶୁଣିଥିବାକୁ ଯଥାବିଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସତ୍ରଯାଗର ସତ୍ରିଣ ହୋଇ ସେଠାରେ ରହିଲେ।

Verse 50

कलिकल्मषविषनाशनं हरिं यो जपपूजनविधिभेषजोपसेवी । स तु निर्विषमनसा समेत्य यागं लभते सतमभीप्सितं हि लोकम् ॥ ५० ॥

ଯେ ଜପ ଓ ପୂଜାବିଧିରୂପ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା କଳିର ପାପବିଷ ନାଶକ ହରିଙ୍କୁ ସେବେ, ସେ ନିର୍ବିଷ (ନିର୍ମଳ) ମନେ ଯାଗକୁ ସମ୍ୟକ୍ ସମାପ୍ତ କରି, ନିଶ୍ଚୟ ଅଭୀଷ୍ଟ ସତ୍ୟ ଲୋକ/ପଦ ପାଏ।

Verse 51

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पुराणमहिमावर्णनं नाम पंचविंशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १२५ ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବୃହନ୍ନାରଦୀୟପୁରାଣର ବୃହଦୁପାଖ୍ୟାନ, ଚତୁର୍ଥ ପାଦରେ “ପୁରାଣମହିମାବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ଏକଶ ପଚିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।