Pūrṇimā Pūrṇa-vratas: Dharmarāja-vrata, Vaṭa-Sāvitrī-vrata, and Gopadma-vrata

Verse 1

सनातन उवाच । अथ नारद वक्ष्यामि श्रृणु पूर्णाव्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो नारी प्राप्नुयात्सुखसंततिम् ॥ १ ॥

ସନାତନ କହିଲେ—ହେ ନାରଦ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ କହୁଛି; ଶୁଣ। ଏଗୁଡ଼ିକ କରିଲେ ନର-ନାରୀ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସୁଖସମ୍ପତ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 2

चैत्रपूर्णा तु विप्रेंद्र मन्वादिः समुदाहृता । अस्यां सान्नोदकं कुंभं प्रदद्यात्सोमतुष्टये ॥ २ ॥

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାକୁ ମନ୍ୱନ୍ତରର ଆରମ୍ଭ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ସେଦିନ ସୋମଦେବଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ପକା ଅନ୍ନ ମିଶିତ ଜଳଭରା କୁମ୍ଭ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 3

वैशाख्यामपि पूर्णायां दानं सर्वस्य सर्वदम् । यद्यद्द्रव्यं ददेद्विप्रे तत्तदाप्नोति निश्चितम् ॥ ३ ॥

ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ମଧ୍ୟ ଦାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେହି ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳେ।

Verse 4

धर्मराजव्रतं चात्र कथितं तन्निशामय । श्रृतान्नमुदकुंभं च वैशाख्यां वै द्विजोत्तमे ॥ ४ ॥

ଏଠାରେ ଧର୍ମରାଜ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି; ତାହା ଶୁଣ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ବୈଶାଖରେ ପକା ଅନ୍ନ ଓ ଜଳକୁମ୍ଭ ଦାନ କରିବା ମଧ୍ୟ ବିଧି।

Verse 5

दद्याद्गोदानफलदं धर्मराजस्य तुष्टये । अत्र कृष्णाजिनं दद्यात्सखुरं च सश्रृङ्गकम् ॥ ५ ॥

ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଗୋଦାନଫଳଦାୟକ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ବିଧିରେ ଖୁର ଓ ଶୃଙ୍ଗ ସହିତ କୃଷ୍ଣାଜିନ (କଳା ହରିଣଚର୍ମ) ଦେବାକୁ କୁହାଯାଏ।

Verse 6

तिलैः सहसमाच्छाद्य वस्त्रैर्हेम्ना द्विजातये । यस्तु कृष्णाजिनं दद्यात्सत्कृत्य विधिपूर्वकम् ॥ ६ ॥

ଯେ ଲୋକ ତିଳ ସହିତ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗେ, ବିଧିପୂର୍ବକ ସତ୍କାର କରି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣାଜିନ ଦାନ କରେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।

Verse 7

सर्वशास्त्रविदे सप्तद्वीपभूमिप्रदः स वै । मोदते विष्णु लोके हि यावच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ ७ ॥

ଯେ ଲୋକ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରବିଦଙ୍କୁ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ଭୂମି ଦାନ କରେ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ-ତାରା ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 8

कुंभान्स्वच्छजलैः पूर्णान्हिरण्येन समन्वितान् । यः प्रदद्याद्द्विजाग्र्येभ्यः स न शोचति कर्हिचित् ॥ ८ ॥

ଯେ ଲୋକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ କେବେ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ।

Verse 9

अथ ज्येष्ठस्य पूर्णायां वटसावित्रिकं व्रतम् । सोपवासा वटं सिंचेत्सलिलैरमृतोपमैः ॥ ९ ॥

ଏବେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବଟ-ସାବିତ୍ରୀ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଉପବାସ ରଖି ଅମୃତସମ ଜଳରେ ବଟବୃକ୍ଷକୁ ସିଞ୍ଚନ କରିବା।

Verse 10

सूत्रेण वेष्टयेच्चैव सशताष्टप्रदक्षिणम् । ततः संप्रार्थयेद्दैवीं सावित्रीं सुपतिव्रताम् ॥ १० ॥

ତାହାକୁ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ରରେ ବେଷ୍ଟନ କରି ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବ। ପରେ ପରମ ପତିବ୍ରତା ଦେବୀ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ।

Verse 11

जगत्पूज्ये जगन्मातः सावित्रि पतिदैवते । पत्या सहावियोगं मे वटस्थे कुरु ते नमः ॥ ११ ॥

ହେ ଜଗତ୍ପୂଜ୍ୟା ଜଗନ୍ମାତା, ପତିକୁ ଦେବତା ଭାବୁଥିବା ସାବିତ୍ରୀ! ଏହି ବଟବୃକ୍ଷତଳେ ମୋର ପତି ସହ ବିୟୋଗ ନ ହେଉ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 12

इति सप्रार्थ्य या नारी भोजयित्वा परेऽहनि । सुवासिनीः स्वयं भुंज्यात्सा स्यात्सौभाग्यभागिनी ॥ १२ ॥

ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଯେ ନାରୀ ପରଦିନ ସୁବାସିନୀମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ ପରେ ନିଜେ ଭୁଞ୍ଜେ, ସେ ସୌଭାଗ୍ୟର ଭାଗିନୀ ହୁଏ।

Verse 13

आषाढस्य तु पूर्णायां गोपद्मव्रतमुच्यते । चतुर्भुजं महाकायं जांबूनदसमप्रभम् ॥ १३ ॥

ଆଷାଢ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ‘ଗୋପଦ୍ମ-ବ୍ରତ’ କୁହାଯାଏ। ତାହାରେ ଭଗବାନ ହରିଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଭୁଜ, ମହାକାୟ ଏବଂ ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବ।

Verse 14

शंखचक्रगदापद्मरमागरुडशोभितम् । सेवितं मुनिभिर्देवैर्यक्षगंधर्वकिन्नरैः ॥ १४ ॥

ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଓ ଗରୁଡ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ—ତାଙ୍କୁ ମୁନି, ଦେବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସେବା-ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 15

एवंविधं हरिं तत्र स्नात्वा पूजां समाचरेत् । पौरुषेणैव सूक्तेन गंधाद्यैरुपचारकैः ॥ १५ ॥

ଏହିପରି ନିୟମରେ ସେଠାରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ପାଠ କରି, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଉପଚାରରେ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 16

आचार्यं वस्त्रभूषाद्यैस्तोषयेत्स्निग्धमानसः । भोजयेन्मिष्टपक्वान्नैर्द्विजानन्यांश्च शक्तितः ॥ १६ ॥

ସ୍ନେହଭରା ମନରେ ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଭୂଷଣ ଆଦି ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମିଠା ଓ ସୁପକ୍ୱ ଅନ୍ନରେ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 17

एवं कृत्वा व्रतं विप्र प्रसादात्कमलापतेः । ऐहिकामुष्मिकान्कामांल्लभते नात्र संशयः ॥ १७ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଏହିପରି ଭାବେ ବ୍ରତ କରିଲେ କମଲାପତି (ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।