The Narration of the Trayodaśī Vow Observed Throughout the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि त्रयोदश्या व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो भक्त्या सुभगो जायते भुवि ॥ १ ॥

ସନାତନ କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ତ୍ରୟୋଦଶୀର ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି। ଯାହାକୁ ଭକ୍ତିରେ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 2

मधौ शुक्लत्रयोदश्यां मदनं चन्दनात्मकम् । कृत्वा संपूज्य यत्नेन वीजेयव्द्यजनेन च ॥ २ ॥

ମଧୁ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଚନ୍ଦନରୂପ ମଦନଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ବିଧିମତ ପୂଜା କରି, ପରେ ବିଜୟ-ବ୍ୟଜନ (ପବିତ୍ର ପଖା) ଦ୍ୱାରା ପଖା ଦେବା।

Verse 3

ततः संक्षुधितः कामः पुत्रपौत्रविवर्द्धनः । अनंगपूजाप्यत्रोक्ता तां निबोध मुनीश्वर ॥ ३ ॥

ତାପରେ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଉଦ୍ଦୀପିତ କାମ—ଯାହାକୁ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରବୃଦ୍ଧିକର ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ବିଷୟ କଥିତ; ଏଠାରେ ଅନଙ୍ଗ (କାମ) ପୂଜା ମଧ୍ୟ ଉପଦେଶିତ। ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଏହା ବୁଝ।

Verse 4

सिन्दूररजनीरागैः फलकेऽनंगमालिखेत् । रतिप्रीतियुतं श्लक्ष्णं पुष्पचापेषुधारिणम् ॥ ४ ॥

ସିନ୍ଦୂର ଓ ହଳଦୀର ରଙ୍ଗରେ ଫଳକ ଉପରେ ଅନଙ୍ଗଙ୍କୁ ଅଙ୍କନ କରିବା—କୋମଳ ଓ ସୁନ୍ଦର, ରତି-ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ପୁଷ୍ପଧନୁ ଓ ପୁଷ୍ପବାଣ ଧାରଣକାରୀ।

Verse 5

कामदेवं वसन्तं च वाजिवक्त्रं वृषध्वजम् । मध्याह्ने पूजयेद्भक्त्या गंधस्रग्भूषणांशुकैः ॥ ५ ॥

ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଭକ୍ତିସହିତ କାମଦେବ, ବସନ୍ତ, ବାଜିବକ୍ତ୍ର ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଭୂଷଣ ଓ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା।

Verse 6

क्षभ्यैर्नानाविधैस्चापि मन्त्रेणानेन नारद । नमो माराय कामाय कामदेवस्य मूर्त्तये ॥ ६ ॥

ହେ ନାରଦ, ନାନାବିଧ ଅର୍ପଣ ସହିତ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଜପ କର— “ମାରାୟ ନମଃ, କାମାୟ ନମଃ; କାମଦେବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 7

ब्रह्मविष्णुशिवेंद्राणां मनःभोभकराय वै । तत्तस्याग्रतो भक्त्या पूजयेदंगनापतिम् ॥ ७ ॥

ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନୋଜ ପୁତ୍ର; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭକ୍ତିରେ ଅଙ୍ଗନାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

Verse 8

वस्त्रमाल्याविभूषाद्यैः कामोऽयमिति चिंतयेत् । संपूज्य द्विजदांपत्यं गंधवस्त्रविभूषणैः ॥ ८ ॥

ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଭୂଷଣ ଆଦିଦ୍ୱାରା ‘ଏହିଁ କାମଦେବ’ ବୋଲି ଚିନ୍ତନ କର; ପରେ ଗନ୍ଧ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣରେ ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କର।

Verse 9

एवं यः कुरुते विप्र वर्षे वर्षे महोत्सवम् । वसंतसमये प्राप्ते हृष्टः पुष्टः सदैव सः ॥ ९ ॥

ହେ ବିପ୍ର, ଯେ ଏଭଳି ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହୋତ୍ସବ କରେ, ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିଲେ ସେ ସଦା ହର୍ଷିତ ଓ ପୁଷ୍ଟ (ସମୃଦ୍ଧ) ରହେ।

Verse 10

प्रतिमासं पूजयेद्वा यावद्वर्षं समाप्यते । मदनं हृद्भवं कामं मन्मथं च रतिप्रियम् ॥ १० ॥

ନହେଲେ ବର୍ଷ ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିମାସ ପୂଜା କର— ମଦନ, ହୃଦ୍ଭବ, କାମ, ମନ୍ମଥ ଓ ରତିପ୍ରିୟ ଦେବଙ୍କୁ।

Verse 11

अनंगं चैव कंदर्पं पूजयेन्मकरध्वजम् । कुसुमायुधसंज्ञं च ततः पश्चान्मनोभवम् ॥ ११ ॥

କାମଦେବଙ୍କୁ ଅନଙ୍ଗ ଓ କନ୍ଦର୍ପ ରୂପେ, ପରେ ମକରଧ୍ୱଜ, କୁସୁମାୟୁଧ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ତାପରେ ମନୋଭବ ରୂପେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 12

विषमेषु तथा विप्र मालतीगप्रियमित्यपि । अजाया दानमप्युक्तं स्नात्वा नद्या विधानतः ॥ १२ ॥

ହେ ବିପ୍ର, ବିଷମ (ଅଶୁଭ) ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ—ମାଳତୀ (ଜାସ୍ମିନ) ପୁଷ୍ପ ଆଦି—ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ ବିଧିମତେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଅଜା (ଛେଳି) ଦାନ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 13

अजाः पयस्विनीर्दद्याद्दरिद्राय कुटुंबिने । भूयस्त्वनेन दानेन स लोके नैव जायते ॥ १३ ॥

ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଛେଳିମାନଙ୍କୁ ଦରିଦ୍ର ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଦାନର ପୁଣ୍ୟରେ ଦାତା ଏହି ଲୋକରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

Verse 14

यदीयं शनिना युक्ता सा महावारुणी स्मृता । गंगायां यदि लभ्येत कोटिसूर्यग्रहाधिका ॥ १४ ॥

ଏହି ବାରୁଣୀ-କାଳ ଯେତେବେଳେ ଶନି-ଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ତାହା ‘ମହାବାରୁଣୀ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଯଦି ଗଙ୍ଗାରେ ଏହା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣଠାରୁ ଅଧିକ।

Verse 15

शुभयोगः शतर्क्षं च शनौ कामे मधौ सिते । महामहेति विख्याता कुलकोटिविमुक्तिदा ॥ १५ ॥

ଶୁଭ ଯୋଗ ଶତଭିଷା (ଶତାର୍କ୍ଷ) ନକ୍ଷତ୍ର ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ—ଶନିବାର, କାମ (ଫାଲ୍ଗୁନ) କିମ୍ବା ମଧୁ (ଚୈତ୍ର) ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ—ହେଲେ ତାହା ‘ମହାମହା’ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ; ଏହା କୁଳର କୋଟିକୋଟିଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 16

राधशुक्लत्रयोदश्यां कामदेवव्रतं स्मृतम् । तत्र गंधादिभिः कामं पूजयेदुपवासवान् ॥ १६ ॥

ରାଧ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ‘କାମଦେବ-ବ୍ରତ’ ସ୍ମୃତ। ସେଦିନ ଉପବାସ ରଖି ଗନ୍ଧାଦି ଉପଚାରରେ କାମଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ॥୧୬॥

Verse 17

प्रतिमासं ततः पश्चात्त्रयोदश्यां सिते दले । एवमेव व्रतं कार्यं वर्षांते गामलंकृताम् ॥ १७ ॥

ତାପରେ ପ୍ରତିମାସ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଏହିପରି ଭାବେ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; ବର୍ଷାନ୍ତେ ଅଲଙ୍କୃତ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ॥୧୭॥

Verse 18

दद्याद्विप्राय सत्कृत्य व्रतसांगत्वसिद्धये । ज्येष्ठशुक्लत्रयोदश्यां दौर्भाग्यशमनं व्रतम् ॥ १८ ॥

ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗସହିତ ସିଦ୍ଧ ହେବା ପାଇଁ ବିପ୍ରଙ୍କୁ ସତ୍କାରପୂର୍ବକ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀର ଏହି ‘ଦୌର୍ଭାଗ୍ୟ-ଶମନ’ ବ୍ରତ ଅପଭାଗ୍ୟ ଶାନ୍ତ କରେ॥୧୮॥

Verse 19

तत्र स्नात्वा नदीतोये पूजयेच्छुचिदेशजम् । श्वेतमंदारमर्कं वा करवीरं च रक्तकम् ॥ १९ ॥

ସେଠାରେ ନଦୀଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଚି ସ୍ଥାନରୁ ଆଣିଥିବା ପବିତ୍ର ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ଯଥା ଶ୍ୱେତ ମନ୍ଦାର, ଅର୍କ ପୁଷ୍ପ, କିମ୍ବା କରବୀର ଓ ରକ୍ତ ପୁଷ୍ପ॥୧୯॥

Verse 20

निरीक्ष्य गगने सूर्यं प्रार्थयेन्मंत्रतस्तदा । मंदारकरवीरार्का भवंतो भास्करांशजाः ॥ २० ॥

ତାପରେ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ—“ହେ ମନ୍ଦାର, କରବୀର ଓ ଅର୍କା! ତୁମେ ଭାସ୍କରଙ୍କ କିରଣଜ; ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ।”॥୨୦॥

Verse 21

पूजिता मम दौर्भाग्यं नाशयंतु नमोऽस्तु वः । इत्थं योऽर्चयते भक्त्या वर्षे वर्षे द्रुमत्रयम् ॥ २१ ॥

ହେ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷତ୍ରୟ! ପୂଜିତ ହେଲେ ମୋ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନାଶ କର—ତୁମମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ବର୍ଷେ ବର୍ଷେ ଏହି ବୃକ୍ଷତ୍ରୟକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ…

Verse 22

नश्यते तस्य दौर्भाग्यं नात्र कार्या विचारणा । शुचिशुक्लत्रयोदश्यामेकभक्तं समाचरेत् ॥ २२ ॥

ତାହାର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ—ଏଥିରେ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ। ପବିତ୍ର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ‘ଏକଭକ୍ତ’ (ଏକଥର ଭୋଜନ) ଆଚରଣ କର।

Verse 23

पूजयित्वा जगन्नाथावुमामाहेश्वरी तनूः । हैम्यौ रौप्यौ च मृन्मप्यौ यथाशक्त्या विधाय च ॥ २३ ॥

ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ତନୁ-ରୂପକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବ। ଯଥାଶକ୍ତି ସୁନା, ରୂପା କିମ୍ବା ମାଟିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଗଢ଼ିବ।

Verse 24

सिंहोक्षस्थे देवगृहे गोष्ठे ब्राह्मणवेश्मनि । स्थापयित्वा प्रतिष्ठाप्य दैवमंत्रेण नारद ॥ २४ ॥

ହେ ନାରଦ! ସିଂହାସନ କିମ୍ବା ବୃଷାସନ ଉପରେ, ଦେବଗୃହରେ, ଗୋଷ୍ଠରେ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ—ଯେଉଁଠି ସ୍ଥାପନ କରି—ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର।

Verse 25

ततः पंचदिनं पूजा चैकभक्तं व्रतं तथा । तृतीयदिवसे प्रातः स्नात्वा संपूज्य तौ पुनः ॥ २५ ॥

ତାପରେ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପୂଜା କରିବ ଏବଂ ‘ଏକଭକ୍ତ’ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରିବ। ତୃତୀୟ ଦିନ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନ କରି ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପୁନଃ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧିରେ ପୂଜା କରିବ।

Verse 26

समर्पणीयौ विप्राय वेदवेदांगशालिने । वर्षे वर्षे ततः पश्चाद्विधेयं वर्षपंचकम् ॥ २६ ॥

ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ବର୍ଷେ ବର୍ଷେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ବିଧିବଦ୍ଧ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦରକାର।

Verse 27

तदंते धेनुयुग्मेन सहितौ तौ प्रदापयेत् । इत्थं नरो वा नारी वा कृत्वा व्रतमिदं शुभम् ॥ २७ ॥

ଏହାର ଶେଷରେ ସେ ଦୁଇଟିକୁ ଏକ ଯୁଗଳ ଧେନୁ ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ କଲେ (ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ)।

Verse 28

नैव दांपत्यविच्छेदं लभते सप्तजन्मसु । नभः शुक्लत्रयोदश्यां रतिकामव्रतं शुभम् ॥ २८ ॥

ନଭସ୍ (ଶ୍ରାବଣ) ମାସର ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଯେ ଏହି ଶୁଭ ରତି-କାମ ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ସେ ସପ୍ତଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ବିଚ୍ଛେଦ ଭୋଗେ ନାହିଁ।

Verse 29

वैधव्यवारणं स्त्रीणां तथा संतानवर्धनम् । कृतोपवासा कन्यैव नारी वा द्विजसत्तम ॥ २९ ॥

ଏହା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ବୈଧବ୍ୟ ନିବାରଣ କରେ ଏବଂ ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! କନ୍ୟା ହେଉ କି ବିବାହିତା—ଉପବାସ କରି ଏହି ଫଳ ପାଏ।

Verse 30

ताम्रे वा मृन्मये वापि सौवर्णे राजते तथा । रतिकामौ प्रविन्यस्य गंधाद्यैः सम्यगर्चयेत् ॥ ३० ॥

ତାମ୍ର, ମୃଣ୍ମୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ରଜତରେ ରତି-କାମ ଯୁଗଳକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଉପଚାରରେ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 31

ततस्तु द्विजदांपत्यं चतुर्दश्यां निमंत्र्य च । सतकृत्य भोज्य प्रतिमे दद्यात्ताभ्यां सदक्षिणे ॥ ३१ ॥

ତତଃ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସତ୍କାର କରି ଭୋଜନ କରାଇ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପ୍ରତିମା ଓ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 32

एवं चतुर्दशाब्दं च कृत्वा व्रतमनुत्तमम् । धेनुयुग्मान्विते देये व्रतसंपूर्तिहेतवे ॥ ३२ ॥

ଏଭଳି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବର୍ଷ ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ବ୍ରତ କରି, ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ଗୋଯୁଗଳ ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 33

भाद्रशुक्लत्रयोदश्यां गोत्रिरात्रव्रतं स्मृतम् । लक्ष्मीनारायणं कृत्वा सौवर्णं वापि राजतम् ॥ ३३ ॥

ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ‘ଗୋ-ତ୍ରିରାତ୍ର ବ୍ରତ’ ସ୍ମୃତ। ସେଦିନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରତିମା ସୁବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ରୌପ୍ୟରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 34

पंचामृतेन संस्नाप्य मण्डलेऽष्टदले शुभे । पीठे विन्यस्य वस्त्राढ्यं गंधाद्यैः परिपूजयेत् ॥ ३४ ॥

ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଶୁଭ ଅଷ୍ଟଦଳ ମଣ୍ଡଳରେ ପୀଠ ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ କରି, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଉପଚାରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

आरार्तिकं ततः कृत्वा दद्यात्सान्नोदकं घटम् । एवं दिनत्रयं कृत्वा व्रतांते मासमर्च्य च ॥ ३५ ॥

ତାପରେ ଆରତି କରି, ପକ୍କା ଅନ୍ନ ସହିତ ଜଳଭରା ଘଟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ତିନି ଦିନ କରି, ବ୍ରତାନ୍ତେ ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

सम्यगर्थं च संपाद्य दद्यान्मंत्रेण नारद । पंचगावः समुत्पन्ना मथ्यमाने महोदधौ ॥ ३६ ॥

ହେ ନାରଦ! ଆବଶ୍ୟକ ଅର୍ଘ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସଂଗ୍ରହ କରି, ବିଧିମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ମହୋଦଧି ମଥନକାଳେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 37

तासां मध्ये तु या नंदा तस्यै धेन्वै नमो नमः । प्रदक्षिणीकृत्य ततो दद्याद्विप्राय मंत्रतः ॥ ३७ ॥

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ନନ୍ଦା’ ନାମକ ଧେନୁକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଭକ୍ତିସହ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 38

गावो ममाग्रतः सन्तु गावो मे संतु पृष्ठतः । गावो मे पार्श्वतः संतु गवां मध्ये वसाम्यहम् ॥ ३८ ॥

ଗାଈମାନେ ମୋର ଆଗରେ ରହୁନ୍ତୁ, ଗାଈମାନେ ମୋର ପଛରେ ରହୁନ୍ତୁ। ଗାଈମାନେ ମୋର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରହୁନ୍ତୁ; ମୁଁ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁ।

Verse 39

ततश्च द्विजदांपत्यं सम्यगभ्यर्च्य भोजयेत् । लक्ष्मीनारायणं तस्मै सत्कृत्य प्रतिपादयेत् ॥ ३९ ॥

ତାପରେ ଦ୍ୱିଜ ଦାମ୍ପତ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପୂଜା କରି ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ। ପରେ ସତ୍କାର ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରତିମା (କିମ୍ବା ସ୍ୱରୂପ) ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 40

अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च । कृत्वा यत्फलमाप्नोति गोत्रिरात्रव्रताच्च तत् ॥ ४० ॥

ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଗୋତ୍ରିରାତ୍ର ବ୍ରତରୁ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 41

इषे शुक्लत्रयोदश्यां त्रिरात्रशोककव्रतम् । हैमं ह्यशोकं निर्माय पूजयित्वा विधानतः ॥ ४१ ॥

ଈଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ତିନି ରାତିର ‘ଅଶୋକ-ବ୍ରତ’ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଅଶୋକ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି ବିଧିମତେ ପୂଜା କର।

Verse 42

उपवासपरा नारी नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणाः । अष्टोत्तरशतं विप्र मंत्रेणानेन सादरम् ॥ ४२ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଉପବାସପରା ନାରୀ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁ—ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଜପ କରି ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ଶତ (୧୦୮) ଥର।

Verse 43

हरेण निर्मितः पूर्वं त्वमशोक कृपालुना । लोकोपकारकरणस्तत्प्रसीद शिवप्रिय ॥ ४३ ॥

ହେ ଅଶୋକ! କୃପାଳୁ ହରି ପୂର୍ବେ ତୁମକୁ ଲୋକହିତ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ—ହେ ଶିବପ୍ରିୟ!

Verse 44

ततस्तृतीये दिवसे वृक्षे तस्मिन्वृषध्वजम् । समभ्यर्च्य विधानेन द्विजं संभोज्य दापयेत् ॥ ४४ ॥

ତାପରେ ତୃତୀୟ ଦିନ ସେହି ବୃକ୍ଷରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କର; ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେ।

Verse 45

एवं कृतव्रता नारी वैधव्यं नाप्नुयात्क्वचित् । पुत्रपौत्रादि सहिता भर्तुश्च स्यात्सुवल्लभा ॥ ४५ ॥

ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରତ କରୁଥିବା ନାରୀ କେବେ ବି ବୈଧବ୍ୟ ପାଉନାହିଁ; ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରାଦି ସହିତ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟା ହୁଏ।

Verse 46

ऊर्ज्जकृष्णत्रयोदश्यामेकभक्तः समाहितः । प्रदोषे तैलदीपं तु प्रज्वाल्याभ्यर्च्य यत्नतः ॥ ४६ ॥

ଊର୍ଜ (କାର୍ତ୍ତିକ) କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଏକଭକ୍ତ ହୋଇ ମନକୁ ସମାହିତ କରି; ପ୍ରଦୋଷକାଳେ ତେଲଦୀପ ଜ୍ୱାଳାଇ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ।

Verse 47

गृहद्वारे बहिर्दद्याद्यमो मे प्रीयतामिति । एवं कृते तु विप्रेंद्र यमपीडा न जायते ॥ ४७ ॥

ଘରଦ୍ୱାରର ବାହାରେ ‘ଯମ ମୋପରେ ପ୍ରୀତ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି ଅର୍ପଣ ଦେବ; ଏଭଳି କଲେ, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଯମପୀଡା ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 48

ऊर्ज्शुक्लत्रयोदश्यामेकभोजी द्विजोत्तम । पुनः स्नात्वा प्रदोषे तु वाग्यतः सुसमाहितः ॥ ४८ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଊର୍ଜ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଏକବାର ଭୋଜନ କରିବ; ପରେ ପ୍ରଦୋଷେ ପୁନଃ ସ୍ନାନ କରି ବାକ୍‌ସଂଯମୀ ହୋଇ ସୁସମାହିତ ରହିବ।

Verse 49

प्रदीपानां सहस्रेण शतेनाप्यथवा द्विज । प्रदीपयेच्छिवं वापि द्वात्रिंशद्दीपमालया ॥ ४९ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସହସ୍ର ଦୀପରେ—କିମ୍ବା ଶତ ଦୀପରେ—ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଦୀପ୍ତ କରିବ; ନହେଲେ ବତ୍ତିଶ ଦୀପମାଳାରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକିତ କରିବ।

Verse 50

घृतेन दीपयेद्द्वीपान्गंधाद्यैः पूजयेच्छिवम् । फलैर्नानाविधैश्चैव नैवेद्यैरपि नारद ॥ ५० ॥

ହେ ନାରଦ, ଘିଅରେ ଦୀପାଧାରର ଦୀପ ଜ୍ୱାଳାଇବ; ଗନ୍ଧାଦି ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବ, ଏବଂ ନାନାବିଧ ଫଳ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 51

ततः स्तुवीत देवेशं शिवं नाम्नां शतेन च । तानि नामानि कीर्त्यंते सर्वाभीष्टप्रदानि वै ॥ ५१ ॥

ତତଃ ଦେବେଶ ଶିବଙ୍କୁ ଶତନାମରେ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ; ସେହି ନାମଗୁଡ଼ିକ କୀର୍ତ୍ତନୀୟ, କାରଣ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 52

नमो रुद्राय भीमाय नीलकंठाय वेधसे । कपर्द्दिने सुरेशाय व्योमकेशाय वै नमः ॥ ५२ ॥

ରୁଦ୍ର, ଭୀମ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ବେଧସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଜଟାଧାରୀ, ଦେବାଧିପତି, ଏବଂ ବ୍ୟୋମକେଶ—ଯାହାଙ୍କ କେଶ ଆକାଶସଦୃଶ—ତାଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 53

वृषध्वजाय सोमाय सोमनाथाय वै नमः । दिगंबराय भृंगाय उमाकांताय वर्द्धिने ॥ ५३ ॥

ବୃଷଧ୍ୱଜ, ସୋମ ଓ ସୋମନାଥଙ୍କୁ ନମଃ; ଦିଗମ୍ବର, ଭୃଙ୍ଗ ଏବଂ ଉମାକାନ୍ତ—ଯିଏ ବୃଦ୍ଧି ଓ ମଙ୍ଗଳ ବଢ଼ାନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 54

तपोमयाय व्याप्ताय शिपिविष्याय वै नमः । व्यालप्रियाय व्यालाय व्यालानां पतये नमः ॥ ५४ ॥

ତପୋମୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ଶିପିବିଷ୍ଟଙ୍କୁ ନମଃ; ବ୍ୟାଳପ୍ରିୟ, ସ୍ୱୟଂ ବ୍ୟାଳସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଳଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 55

महीधराय व्योमाय पशूनां पतये नमः । त्रिपुरघ्नाय सिंहाय शार्दूलायार्षभाय च ॥ ५५ ॥

ମହୀଧର, ବ୍ୟୋମସ୍ୱରୂପ ଓ ସମସ୍ତ ପଶୁଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ନମଃ; ତ୍ରିପୁରଘ୍ନ, ସିଂହ, ଶାର୍ଦୂଳ ଏବଂ ଋଷଭସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

Verse 56

मिताय मितनाथाय सिद्धाय परमेष्ठिने । वेदगीताय गुप्ताय वेदगुह्याय वै नमः ॥ ५६ ॥

ମିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅମିତ, ସମସ୍ତ ପରିମାଣର ନାଥ, ସିଦ୍ଧ ଓ ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବେଦଗୀତ, ଗୁପ୍ତ, ଏବଂ ବେଦର ପରମ ଗୁହ୍ୟରହସ୍ୟସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 57

दीर्घाय दीर्घरूपाय दीर्घार्थाय महीयसे । नमो जगत्प्रतिष्ठाय व्योमरूपाय वै नमः ॥ ५७ ॥

ଅନନ୍ତ, ଦୀର୍ଘରୂପ ଓ ଦୀର୍ଘାର୍ଥସ୍ୱରୂପ ମହୀୟସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଜଗତ୍‌ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ବ୍ୟୋମ (ଆକାଶ) ରୂପ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଣାମ।

Verse 58

कल्याणाय विशिष्याय शिष्टाय परमात्मने । गजकृत्ति धरायाथ अंधकासुरभेदिने ॥ ५८ ॥

କଲ୍ୟାଣମୟ, ବିଶିଷ୍ଟ, ଶିଷ୍ଟଜନ-ପୂଜ୍ୟ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯିଏ ଗଜଚର୍ମ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ଧକାସୁରକୁ ଭେଦି (ବିନାଶ) କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 59

नीललोहितशुक्लाय चडमुंडप्रियाय च । भक्तिप्रियाय देवाय यज्ञांतायाव्ययाय च ॥ ५९ ॥

ନୀଳ, ଲୋହିତ ଓ ଶୁକ୍ଳବର୍ଣ୍ଣସ୍ୱରୂପ; ଚଣ୍ଡ-ମୁଣ୍ଡଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ଭକ୍ତିପ୍ରିୟ ଦେବ; ଯଜ୍ଞାନ୍ତ (ଯଜ୍ଞର ପରିଣତି) ସ୍ୱରୂପ; ଏବଂ ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 60

महेशाय नमस्तुभ्यं महादेवहराय च । त्रिनेत्राय त्रिवेदाय वेदांगाय नमो नमः ॥ ६० ॥

ମହେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମହାଦେବ ହରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ। ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ, ତ୍ରିବେଦସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ବେଦାଙ୍ଗମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ।

Verse 61

अर्थायार्थस्वरूपाय परमार्थाय वै नमः । विश्वरूपाय विश्वाय विश्वनाथाय वै नमः ॥ ६१ ॥

ଯିଏ ଅର୍ଥ, ଅର୍ଥସ୍ୱରୂପ ଓ ପରମାର୍ଥ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯିଏ ବିଶ୍ୱରୂପ, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ବିଶ୍ୱ ଓ ଯିଏ ବିଶ୍ୱନାଥ—ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 62

शंकराय च कालाय कालावयवरूपिणे । अरूपाय विरूपाय सूक्ष्मसूक्ष्माय वै नमः ॥ ६२ ॥

ଶଂକରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ଯିଏ କାଳ ମଧ୍ୟ; ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ କାଳର ଅବୟବମାନେ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି। ଯିଏ ଅରୂପ, ତଥାପି ସମସ୍ତ ରୂପରୁ ଅତୀତ; ଯିଏ ସୂକ୍ଷ୍ମତମଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 63

श्मशानवासिने तुभ्यं नमस्ते कृत्तिवाससे । शशांकशेखरायाथ रुद्रभूमिश्रिताय च ॥ ६३ ॥

ଶ୍ମଶାନବାସୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; କୃତ୍ତିବାସ (ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରଧାରୀ) ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଶଶାଙ୍କଶେଖରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ରୁଦ୍ରଭୂମିରେ ଆଶ୍ରିତ ଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

Verse 64

दुर्गाय दुर्गपाराय दुर्गावयवसाक्षिणे । लिंगरूपाय लिंगाय लिंगानपतये नमः ॥ ६४ ॥

ଦୁର୍ଗା-ସ୍ୱରୂପ ରକ୍ଷକଶକ୍ତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତିରୁ ପାର କରାନ୍ତି, ଯିଏ ଦେହ-ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅବୟବର ସାକ୍ଷୀ। ଲିଙ୍ଗରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସ୍ୱୟଂ ଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 65

नमः प्रभावरूपाय प्रभावार्थाय वै नमः ॥ ६५ ॥

ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସେହି ପ୍ରଭାବର ପ୍ରକାଶ ଓ ପ୍ରଦାନ—ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

Verse 66

नमो नमः कारणकारणाय ते मृत्युंजयायात्मभवस्वरूपिणे । त्रियंबकाय शितिकंठभार्गिणे गौरीयुजे मंगलहेतवे नमः ॥ ६६ ॥

ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର—ତୁମେ କାରଣର ମଧ୍ୟ କାରଣ, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ଓ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ। ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ପରଶୁଧାରୀ, ଗୌରୀପତି, ମଙ୍ଗଳହେତୁ—ନମସ୍କାର।

Verse 67

नाम्नां शतमिदं विप्र पिनाकिगुणकीर्तनम् । पठित्वा दक्षिणीकृत्य प्रायान्निजनिकेतनम् ॥ ६७ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ପିନାକୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ଗୁଣକୀର୍ତ୍ତନ ଥିବା ଏହି ଶତନାମ ପାଠ କରି, ବିଧିମତେ ଦକ୍ଷିଣା ଅର୍ପଣ କରି, ସେ ନିଜ ନିକେତନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 68

एवं कृत्वा व्रतं विप्र महादेवप्रसादतः । भुक्त्वेह भोगानखिलानंते शिवपदं लभेत् ॥ ६८ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରତ କଲେ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ଶିବପଦ ପାଏ।

Verse 69

मार्गशुक्लत्रयोदश्यां योऽनंगं विधिना यजेत् । त्रिकालमेककालं वा शिवसंगमसंभवम् ॥ ६९ ॥

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଯେ କେହି ବିଧିମତେ ଅନଙ୍ଗ (କାମଦେବ)ଙ୍କୁ ପୂଜେ—ତ୍ରିକାଳ କିମ୍ବା ଏକକାଳ—ଶିବ-ଶକ୍ତି ସଙ୍ଗମସମ୍ଭବଙ୍କୁ।

Verse 70

गन्धाद्यैरुपचारैस्तु पूजयित्वा विधानतः । घटे मंगलपट्टे वा भोजयेद्द्विजदंपती ॥ ७० ॥

ଗନ୍ଧ ଆଦି ଉପଚାରରେ ବିଧିମତେ ପୂଜା କରି, ଘଟ ପାଖରେ କିମ୍ବା ମଙ୍ଗଳପଟ୍ଟ ସମ୍ମୁଖରେ, ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଉ।

Verse 71

ततश्च दक्षिणां दत्वा स्वयमेकाशनं चरेत् । एवं कृते तु विधिवद्व्रती सौभाग्यभाजनः ॥ ७१ ॥

ତତ୍ପରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସ୍ୱୟଂ ଏକାଶନ-ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବ। ଏଭଳି ବିଧିମତେ କଲେ ବ୍ରତୀ ସୌଭାଗ୍ୟର ପାତ୍ର ହୁଏ।

Verse 72

जायते भुवि विप्रेन्द्र महादेवप्रसादतः ॥ ७१ ॥

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଏହା ଭୂମିରେ ମହାଦେବ (ଶିବ)ଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 73

पौषशुक्लत्रयोदश्यां समभ्यर्च्याच्युतं हरिम् । घृतपात्रं द्विजेन्द्राय प्रदद्यात्सर्वसिद्धये ॥ ७२ ॥

ପୌଷ ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଅଚ୍ୟୁତ ହରିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରି, ସର୍ବସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘୃତପାତ୍ର ଦାନ କରିବ।

Verse 74

माघशुक्लत्रयोदश्यां समारभ्य दिनत्रयम् । माघस्नानव्रतं विप्र नानाकामफलावहम् ॥ ७३ ॥

ହେ ବିପ୍ର, ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତିନି ଦିନ ମାଘ-ସ୍ନାନ-ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ; ଏହା ନାନା କାମନାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 75

प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य यत्फलम् । नाश्वमेघसहस्रेण तत्फलं लभते भुवि ॥ ७४ ॥

ମାଘମାସରେ ପ୍ରୟାଗରେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ଫଳ ଭୂମିରେ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 76

तत्र स्नानं जपो होमो दानं चानंत्यमश्नुते । फाल्गुने तु सिते पक्षे त्रयोदश्यामुपोषितः ॥ ७५ ॥

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଜପ, ହୋମ ଓ ଦାନ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଫାଲ୍ଗୁଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଉପବାସୀ ଅବ୍ୟୟ ଫଳ ପାଏ।

Verse 77

नमस्कृत्य जगन्नाथं प्रारंभे धनदव्रतम् । महाराजं यक्षपतिं गंधाद्यैरुपचारकैः ॥ ७६ ॥

ଆରମ୍ଭରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଧନଦ-ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିବ। ପରେ ଯକ୍ଷପତି ମହାରାଜ କୁବେରଙ୍କୁ ଗନ୍ଧାଦି ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରିବ।

Verse 78

लिखितं वर्णकैः पट्टे पूजयेद्भक्तिभावतः । एवं शुक्लत्रयोदश्यां प्रतिमासं द्विजोत्तम ॥ ७७ ॥

ରଙ୍ଗରେ ବସ୍ତ୍ରପଟ୍ଟରେ ଲେଖାଇ ତାହାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିବ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏଭଳି ପ୍ରତିମାସ ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ପୂଜନ କରିବ।

Verse 79

संपूजयेत्सोपवासश्चैकभुक्तो भवेन्नरः । ततो व्रतांते तु पुनः सौवर्णं धननायकम् ॥ ७८ ॥

ଉପବାସ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରି, ଏକଭୁକ୍ତ ରହିବ। ପରେ ବ୍ରତାନ୍ତେ ଧନନାୟକ କୁବେରଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିମା ପୁନଃ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 80

विधाय निधिभिः सार्द्धं सौवर्णाभिर्द्विजोत्तम । उपचारैः षोडशभिः स्नानैः पंचामृतादिभिः ॥ ७९ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ନିଧି ସହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଷୋଡଶୋପଚାରରେ ପୂଜା କରିବ ଏବଂ ପଞ୍ଚାମୃତ ଆଦିରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ସମର୍ଚ୍ଚନ କରିବ।

Verse 81

नैवेद्यैर्विविधैर्भक्त्या पूजयेत्तु समाहितः । ततो धेनुमलंकृत्य वस्त्रस्रग्गंधभूषणैः ॥ ८० ॥

ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ଭକ୍ତିସହିତ ନାନାବିଧ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଗାଈକୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଭୂଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ କରି ବିଧିମତେ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 82

सवत्सां दापयेद्विप्र सम्यग्वेदविदे शुभाम् । संभोज्य विप्रान्मिष्टान्नैर्द्वादशाथ त्रयोदश ॥ ८१ ॥

ହେ ବିପ୍ର, ବଛୁରା ସହିତ ଶୁଭ ଧେନୁକୁ ବିଧିମତେ ବେଦବିଦ୍ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମିଷ୍ଟାନ୍ନରେ ଭୋଜନ କରାଇ ଦ୍ୱାଦଶ ଓ ତ୍ରୟୋଦଶ ବିଧି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 83

गुरुं समर्च्य वस्त्राद्यैः प्रतिमां तां निवेदयेत् । द्विजेभ्यो दक्षणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसृज्य च ॥ ८२ ॥

ବସ୍ତ୍ର ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି ସେହି ପ୍ରତିମାକୁ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ପ୍ରଣାମ କରି, ବିଧିମତେ ସମାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 84

स्वयं भुंजीत मतिमानिष्टैः सह समाहितः । एवं कृते व्रते विप्र निर्धनः प्राप्य वैभवम् ॥ ८३ ॥

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସମାହିତ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱୟଂ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ବିପ୍ର, ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରତ କଲେ ନିର୍ଧନ ମଧ୍ୟ ବୈଭବ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 85

मोदते भुवि विख्यातो राजराज इवापरः ॥ ८४ ॥

ସେ ପୃଥିବୀରେ ବିଖ୍ୟାତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ରାଜାଧିରାଜ ପରି ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 86

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वादशमासस्थितत्रयोदशीव्रतकथनं नाम द्वाविंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२२ ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ବୃହନ୍ନାରଦୀୟ ପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ବୃହଦୁପାଖ୍ୟାନରେ ‘ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଜୁଡ଼ି ତ୍ରୟୋଦଶୀ ବ୍ରତକଥନ’ ନାମକ ଏକଶେ ବାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।