Daśamī-vrata: Observances for the Bright Tenth Day Through the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । अथ तेऽहं प्रवक्ष्यामि दशम्या वै व्रतानि च । यानि कृत्वा नरो भक्त्या धर्मराजप्रियो भवेत् ॥ १ ॥

ସନାତନ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦଶମୀର ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ କହିବି; ଯାହା ଭକ୍ତିରେ କରିଲେ ନର ଧର୍ମରାଜ (ଯମ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।

Verse 2

चैत्रशुक्लदशम्यां तु धर्मराजं प्रपूजयेत् । तत्कालसंभवैः पुष्पैः फलैर्गंधादिभिस्तथा ॥ २ ॥

ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସେ ସମୟରେ ମିଳୁଥିବା ପୁଷ୍ପ, ଫଳ, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 3

सोपवासो वैकभक्तो भोजयित्वा द्विजोत्तमान् । चतुर्द्दशततस्तेभ्यः शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ ३ ॥

ଉପବାସ କରି ଏକଭକ୍ତ ରହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ; ପରେ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଚୌଦହଶେ ପରିମାଣର ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 4

एवं यः कुरुते विप्र धर्मराजप्रपूजनम् । स धर्मस्याज्ञयागच्छेद्देवैः साधर्म्यमच्युतः ॥ ४ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପ୍ରପୂଜନ କରେ, ସେ ଧର୍ମର ଆଜ୍ଞାରେ ଅଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସାଧର୍ମ୍ୟ—ଦିବ୍ୟ ସମତା—ଲଭେ।

Verse 5

दशम्यां माधवे शुक्ले विष्णुमभ्यर्च्य मानवः । गंधाद्यैरुपचारैश्च श्वेतपुष्पैः सुगंधिभिः ॥ ५ ॥

ମାଧବ ମାସର ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷ ଦଶମୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ୟ କରୁ; ଗନ୍ଧାଦି ଉପଚାର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଶ୍ୱେତ ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରୁ।

Verse 6

शतं प्रदक्षिणाः कृत्वा विप्रन्संभोज्य यत्नतः । लभते वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा ॥ ६ ॥

ଶତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଏବଂ ଯତ୍ନରେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ପାଏ; ଏଥିରେ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

Verse 7

ज्येष्ठे शुक्लदशम्यां तु जाह्नवी सरितां वरा । समायाता धरां स्वर्गात्तस्मात्सा पुण्यदा स्मृता ॥ ७ ॥

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଲ ଦଶମୀରେ ସରିତାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିଲେ; ତେଣୁ ସେ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 8

ज्येष्ठः शुक्लदलं हस्तो बुधश्च दशमीः तिथिः । गरानन्दव्यतीपाताः कन्येंदुवृषभास्कराः ॥ ८ ॥

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସ, ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ବୁଧବାର, ତିଥି ଦଶମୀ; କରଣ ଗର, ଯୋଗ ଆନନ୍ଦ ଓ ବ୍ୟତୀପାତ; ଏବଂ ରାଶିସ୍ଥିତିରେ କନ୍ୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ବୃଷଭରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ (ଆସ୍କର) କୁହାଯାଇଛି।

Verse 9

दशयोगः समाख्यातो महापुण्यतमो द्विज । हरते दश पापानि तस्माद्दशहरः स्मृतः ॥ ९ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଏହି ‘ଦଶଯୋଗ’ ସର୍ବାଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି ପ୍ରଖ୍ୟାତ। ଏହା ଦଶ ପାପ ହରେ; ତେଣୁ ‘ଦଶହର’—ଦଶ ପାପନାଶକ—ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 10

अस्यां यो जाह्नवीं प्राप्य स्नाति संप्रीतमानसः । विधिना जाह्नवीतोये स याति हरिमन्दिरम् ॥ १० ॥

ଏହି ପୁଣ୍ୟକାଳରେ ଯେ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା)କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ବିଧିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କ ଜଳରେ ପ୍ରସନ୍ନ-ଭକ୍ତ ମନରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ହରିଧାମ (ହରିମନ୍ଦିର)କୁ ଯାଏ।

Verse 11

आषाढशुक्लदशमी पुण्या मन्वादिकैः स्मृता । तस्यां स्नानं जपो दानं होमो वा स्वर्गतिप्रदाः ॥ ११ ॥

ଆଷାଢ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀକୁ ମନୁ ଆଦିମାନେ ପୁଣ୍ୟଦିନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେଦିନ ସ୍ନାନ, ଜପ, ଦାନ କିମ୍ବା ହୋମ—ସବୁ ସ୍ୱର୍ଗଗତି ଦେଇଥାଏ।

Verse 12

श्रावणे शुक्लदशमी सर्वाशापरिपूर्तिदा । अस्यां शिवार्चनं शस्तं गन्धाद्यै रुपचारकैः ॥ १२ ॥

ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ଗନ୍ଧ ଆଦି ଉପଚାରରେ ଶିବପୂଜା ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 13

तत्रोपवासो नक्तं वा द्विजानां भोजनं जपः । हेम्नो दान च धेन्वादेः सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १३ ॥

ସେଠାରେ ଉପବାସ କିମ୍ବା ରାତିରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଓ ଜପ; ଏବଂ ସୁନା ଓ ଗାଈ ଆଦିର ଦାନ—ଏସବୁ ସର୍ବ ପାପନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 14

अथो नभस्यशुक्लायां दशम्यां द्विजसत्तम । व्रतं दशावताराख्यं तत्र स्नानं जलाशये ॥ १४ ॥

ତତଃ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନଭସ୍ୟ (ଭାଦ୍ରପଦ) ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀରେ ‘ଦଶାବତାର-ବ୍ରତ’ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେହି ଅବସରରେ ଜଳାଶୟରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 15

कृत्वा संध्यादिनियमं देवर्षिपितृतर्पणम् । ततो दशावताराणि समभ्यर्चेत्समाहितः ॥ १५ ॥

ସନ୍ଧ୍ୟାଦି ନିତ୍ୟନିୟମ କରି ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ; ପରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଦଶାବତାରଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 16

मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं त्रिविक्रमम् । रामं रामं च कृष्णं च बौद्धं कल्किनमेव च ॥ १६ ॥

ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ ଓ ବରାହ; ନରସିଂହ ଓ ତ୍ରିବିକ୍ରମ; ପରଶୁରାମ ଓ ଦାଶରଥି ରାମ; କୃଷ୍ଣ; ବୁଦ୍ଧ; ଏବଂ କଲ୍କି—ଏହିମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦଶାବତାର।

Verse 17

दशमूर्तिस्तु सौवर्णीः पूजयित्वा विधानतः । दशभ्यो विप्रवर्येभ्यो दद्यात्सत्कृत्य नारद ॥ १७ ॥

ବିଧିମତେ ଦଶଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା କରି, ହେ ନାରଦ, ଦଶଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସତ୍କାର ସହିତ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

उपवासं चैकभक्तं कृत्वा संभोज्य वाडवान् । विसृज्य पश्चाद्भुंजीत स्वयं स्वेष्टैः समाहितः ॥ १८ ॥

ଉପବାସ ଓ ଏକଭକ୍ତ (ଏକଥର ଭୋଜନ) ନିୟମ ପାଳନ କରି, ପ୍ରଥମେ ଅତିଥି/ଆଶ୍ରିତମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ; ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଇଷ୍ଟଜନଙ୍କ ସହ ସମାହିତଚିତ୍ତରେ ଭୁଞ୍ଜିବା ଉଚିତ।

Verse 19

भक्त्या कृत्वा व्रतं त्वेतद्भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान् । विमानेन व्रजेदंते विष्णुलोकं सनातनम् ॥ १९ ॥

ଏହି ବ୍ରତକୁ ଭକ୍ତିରେ କରି, ଏହି ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଭୋଗି, ଶେଷେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଯାଇ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 20

आश्विने शुक्लदशमी विजया सा प्रकीर्तिता । चतुर्गोमयपिंडानि प्रातर्न्यस्य गृहांगणे ॥ २० ॥

ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀ ‘ବିଜୟା’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପ୍ରଭାତେ ଘର ଆଙ୍ଗଣରେ ଗୋମୟର ଚାରିଟି ପିଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 21

चक्रवालस्वरूपेण तन्मध्ये रामलक्ष्मणौ । तथा भरतशत्रुघ्नौ पूजयेच्चतुरोऽपि हि ॥ २१ ॥

ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚକ୍ରବାଳ ଆକାରରେ ସଜାଇ, ମଧ୍ୟରେ ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏବଂ ତଦ୍ରୂପ ଭରତ-ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଚାରିଜଣଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

सपिधानासु पात्रीषु गोमयीषु चतसृष्ट । किन्नं धान्यं सरौप्यं तु धृत्वा धौतांशुकावृतम् ॥ २२ ॥

ଢାକଣାଯୁକ୍ତ ଗୋମୟଲେପିତ ଚାରିଟି ପାତ୍ରରେ ଭଲଭାବେ ପରିଷ୍କୃତ ଧାନ୍ୟ ସହ ରୌପ୍ୟ ରଖି, ଧୋଇଥିବା (ପବିତ୍ର) ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକି ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 23

पितृमातृभ्रातृपुत्रजाया भृत्यसमन्वितम् । संपूज्यं गन्धपुष्पाद्यैर्नैवेद्यैश्च विधानतः ॥ २३ ॥

ପିତା, ମାତା, ଭାଇ, ପୁଅ, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେବକମାନଙ୍କ ସହ, ବିଧିଅନୁସାରେ ଗନ୍ଧ-ପୁଷ୍ପାଦି ଏବଂ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

नमस्कृत्याथ भुंजीत द्विजान्संभोज्य पूजितान् । एवं कृत्वा विधानं तु नरो वर्षं सुरवान्वितः ॥ २४ ॥

ନମସ୍କାର କରି ପରେ ସେ ନିଜେ ଭୋଜନ କରୁ; ପ୍ରଥମେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ) ଭୋଜନ କରାଇ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ କରୁ। ଏହି ବିଧି କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଯୁକ୍ତ ରହେ।

Verse 25

धनधान्यसमृद्धश्च निश्चितं जायते द्विज । अथापाराह्णसमये नवम्यां संनिमंत्रिताम् ॥ २५ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ। ତେଣୁ ନବମୀ ଦିନ ଅପରାହ୍ଣ ସମୟରେ ଆବାହିତ (ବ୍ରତ/ଦେବୀ)କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କର।

Verse 26

पूर्वदिक्षु शमीं विप्र गत्वा तन्मूलजां मृदम् । गृहीत्वा स्वगृहं प्राप्य गीतवादित्रनिःस्वनैः ॥ २६ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ଶମୀ ବୃକ୍ଷ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାହାର ମୂଳମାଟି ନେଇ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ନିନାଦ ସହିତ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଆସ।

Verse 27

संपूज्य तां विधानेन सज्जीकृत्य स्वकं बलम् । निर्गत्य पूर्वद्वारेण ग्रामाद्ब्रहिरनाकुलः ॥ २७ ॥

ତାହାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ନିଜ ବଳ/ସେନାକୁ ସଜାଇ, ଅନାକୁଳ ମନେ ପୂର୍ବଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାମରୁ ବାହାରିଲା।

Verse 28

ततः शत्रुप्रतिकृतिं निर्मितां पत्रकादिभिः । मनसा कल्पितां वापि स्वर्णं पुंरवंशरेण वै ॥ २८ ॥

ତାପରେ ଶତ୍ରୁର ପ୍ରତିକୃତି ପତ୍ର ଆଦିରେ ତିଆରି କରି—କିମ୍ବା ମନରେ ମାତ୍ର କଳ୍ପନା କରି—ହେ ପୁରୂରବ ବଂଶଜ! ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଦାନ/ଅର୍ପଣ କର।

Verse 29

विध्येदिति भृशं प्रीतः प्राप्नुयात्स्वगृहं निशि । एवं कृतविधिर्वापि गच्छेद्वा शत्रुनिग्रहे ॥ २९ ॥

“ବିଧ୍ୟେତ୍” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ରାତିରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିବ। କିମ୍ବା ବିଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଶତ୍ରୁ-ନିଗ୍ରହ ପାଇଁ ଯିବ।

Verse 30

एषैवं दशमी विप्र विधिनाऽचरिता सदा । धनं जयं सुतान् गाश्च गजाश्वं वाप्यजाविकम् ॥ ३० ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଏହି ଦଶମୀ ବ୍ରତ ସଦା ବିଧିପୂର୍ବକ ଆଚରିତ ହେଲେ ଧନ, ଜୟ, ପୁତ୍ର, ଗାଈ, ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ଛେଳି-ମେଘା ଦାନ କରେ।

Verse 31

दद्यादिह शरीरांते स्वर्गतिं चापि नारद । दशम्यां कार्तिके शुक्ले सार्वभौमव्रतं चरेत् ॥ ३१ ॥

ହେ ନାରଦ! କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀରେ ସାର୍ବଭୌମ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଇହଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟ ଦିଏ ଏବଂ ଦେହାନ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଗଗତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 32

कृतोपवासो वैकाशी निशीथेऽपूपकादिभिः । दशदिक्षु बलिं दद्याद् गृहद्वापि पुराद्ब्रहिः ॥ ३२ ॥

ଉପବାସ ସମାପ୍ତ କରି ରାତି ଜାଗରଣ କରି, ଅର୍ଧରାତ୍ରିରେ ଅପୂପ ଆଦିଦ୍ୱାରା ଦଶ ଦିଗରେ ବଳି ଦେବ—ଘର ଦ୍ୱାରେ କିମ୍ବା ନଗର ବାହାରେ।

Verse 33

मंडलेऽष्टदले क्लृप्ते गोविड्लिप्तधरातले । मन्त्रैरेभिर्द्विजश्रेष्ठ गणेशादिकृतार्चनः ॥ ३३ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଗୋବର ଲେପିତ ଭୂମିରେ ଅଷ୍ଟଦଳ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗଣେଶ ଆଦିଙ୍କ ପୂଜା କର।

Verse 34

यो मे पूर्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तमिंद्रो देवरा जोऽद्य नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३४ ॥

ଏହି ଲୋକରେ ମୋର ପାପକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯେ ପାପ ମୋ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଆସିଛି, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର—ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଫଳଦାତା—ଆଜି ତାହାକୁ ନାଶ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 35

यो मे वह्निगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तेजोराजोऽथ वह्निस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३५ ॥

ଏହି ଲୋକରେ ମୋର ପାପକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯେ ପାପ ମୋ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ତେଜୋରାଜ ଅଗ୍ନି—ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଫଳଦାତା—ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦହି ନାଶ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 36

यो मे दक्षगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तं यमः प्रेतराजो वै नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३६ ॥

ଏହି ଲୋକରେ ମୋର ପାପକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯେ ପାପ ମୋ ଦକ୍ଷିଣ (ଡାହାଣ) ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିଛି, ପ୍ରେତରାଜ ଯମ—ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଫଳଦାତା—ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 37

यो मे नैर्ऋतिगः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । रक्षोराजो नैर्ऋतिस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३७ ॥

ଏହି ଲୋକରେ ମୋର ପାପକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯେ ପାପ ନୈଋତି ଦିଗରେ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି, ରାକ୍ଷସରାଜ ନୈଋତି—ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଫଳଦାତା—ତାହାକୁ ନାଶ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 38

यो मे पश्चिमगः पाप्मा पापकेनेहकर्मणा । यादः पतिस्तं वरुणो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३८ ॥

ଏହି ଲୋକରେ ମୋର ପାପକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯେ ପାପ ମୋ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଜଳାଧିପତି ବରୁଣ—ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଫଳଦାତା—ତାହାକୁ ନାଶ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 39

यो मे वायुगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । वायुस्तं मरुतां राजो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३९ ॥

ଏଠାରେ ମୋର ପାପକର୍ମରୁ ଯେ ପାପ ବାୟୁରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ମରୁତମାନଙ୍କ ରାଜା ଓ ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଦାତା ବାୟୁଦେବ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 40

यो मे सौम्यगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । सोमस्तमृक्षयक्षेशो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४० ॥

ହେ ସୌମ୍ୟ! ଏଠାରେ ମୋର ପାପକର୍ମରୁ ଯେ ପାପ ମୋପରେ ଆସିଛି, ଋକ୍ଷ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ଏବଂ ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଦାତା ସୋମଦେବ ତାହା ନାଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 41

यो म ईशगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । ईशानो भूतनाथस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४१ ॥

ଏଠାରେ ମୋର ପାପକର୍ମରୁ ଯେ ପାପ ମୋପରେ ଆସିଛି, ଭୂତନାଥ ଏବଂ ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଦାତା ଈଶାନ ତାହା ନାଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 42

यो मं ऊर्द्ध्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । ब्रह्मा प्रजापतीशस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४२ ॥

ଏଠାରେ ମୋର ପାପକର୍ମରୁ ଯେ ପାପ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠି ମୋପରେ ଆସିଛି, ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ଏବଂ ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଦାତା ବ୍ରହ୍ମା ତାହା ନାଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 43

यो मेऽधःसंस्थितः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । अनंतो नागराजस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४३ ॥

ଏଠାରେ ମୋର ପାପକର୍ମରୁ ଯେ ପାପ ତଳେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି, ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଦାତା ନାଗରାଜ ଅନନ୍ତ ତାହା ନାଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 44

इत्येवं दिक्षु दशसु बलिं दत्वा समाहितः । क्षेत्रपालाय तद्बाह्ये क्षिपेद्बलिमतंद्रितः ॥ ४४ ॥

ଏହିପରି ଦଶଦିଗରେ ବଳି ଦେଇ ମନକୁ ସମାହିତ କରି, ଯଜ୍ଞକ୍ଷେତ୍ରର ବାହାରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଯତ୍ନରେ ବଳି ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 45

एवं कृतविधिः शेषं निशायां निनयेत्सुधीः । गीतैः सुमंगलप्रायैः स्तवपाठैर्जपादिभिः ॥ ४५ ॥

ଏଭଳି ବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ସୁଧୀ ବ୍ୟକ୍ତି ରାତିର ଶେଷ ଅଂଶକୁ ସୁମଙ୍ଗଳ ଭକ୍ତିଗୀତ, ସ୍ତୋତ୍ରପାଠ, ଜପ ଆଦିରେ କାଟିବା ଉଚିତ।

Verse 46

प्रातः स्नात्वा समभ्यर्च्य लोकपालान् द्विजोत्तमान् । द्वादशाभ्यर्च्य संभोज्य शक्तितो दक्षिणां ददेत् ॥ ४६ ॥

ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜି ଭୋଜନ କରାଇ, ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 47

इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र भोगान्भुक्तैहिकाञ्छुभान् । युगं स्वर्गसुखं भुक्त्वा सार्वभौमो नृपो भवेत् ॥ ४७ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରତ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ଶୁଭ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ; ଏବଂ ଏକ ଯୁଗ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଭୋଗି ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ହୁଏ।

Verse 48

मार्गशुक्लदशम्यां तु चरेदारोग्यकं व्रतम् । गंधाद्यैरर्चयेद्विप्रान् दश तच्चरणोदकम् ॥ ४८ ॥

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଲ ଦଶମୀରେ ଆରୋଗ୍ୟକ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଗନ୍ଧ ଆଦିଦ୍ୱାରା ଦଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜି, ତାଙ୍କ ଚରଣୋଦକକୁ ଦଶବାର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

पीत्वाऽथ दक्षिणां दत्वा विसूजेदेकभोजनं । एतत्कृत्वा व्रतं विप्र ह्यारोग्यं प्राप्य भूतले ॥ ४९ ॥

ତାପରେ (ବିଧିମତେ) ପାନ କରି ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ଏକବାର ଭୋଜନ କରି ବିଧି ସମାପ୍ତ କରିବ। ହେ ବିପ୍ର, ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ପୃଥିବୀରେ ଆରୋଗ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 50

धर्मराजप्रसादेन मोदते दिवि देववत् । पौषे दशम्यां शुक्लायां विश्वेदेवान् समर्चयेत् ॥ ५० ॥

ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତା ପରି ଆନନ୍ଦ କରେ। ପୌଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀରେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ପୂଜା କରିବ।

Verse 51

ऋतुं दक्षं वसून्सत्यं कालं कामं मुनिं गुरुम् । विप्रं रामं च दशधा केशवस्तान्समास्थितः ॥ ५१ ॥

ଋତୁ, ଦକ୍ଷ, ବସୁମାନେ, ସତ୍ୟ, କାଳ, କାମ, ମୁନି, ଗୁରୁ, ବିପ୍ର ଓ ରାମ—ଏହି ଦଶ ରୂପରେ କେଶବ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 52

स्वापयित्वा दर्भमयानासनेषु च संस्थितान् । गंधैर्धूपैस्तथा दीपैर्नैवेद्यैश्चापि नारद ॥ ५२ ॥

ହେ ନାରଦ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେଇ ଦର୍ଭମୟ ଆସନରେ ବସାଇ, ପରେ ସୁଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରି ପୂଜା କରିବ।

Verse 53

प्रत्येकं दक्षिणां दत्वा प्रणियत्य विसर्जयेत् । दक्षिणां तां द्विजाग्र्येभ्यो गुरवे वा समर्पयेत् ॥ ५३ ॥

ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ବିଧିମତେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବ। ସେହି ଦକ୍ଷିଣା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ କିମ୍ବା ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 54

एवं कृतविधि श्चैकभक्तो भोगी व्रती भवेत् । लोकद्वयस्य विप्रर्षे नात्र कार्या विचारणा ॥ ५४ ॥

ଏଭଳି ବିଧିମତେ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରି ସାଧକ ଏକଭକ୍ତ (ଏକଥର ଭୋଜନକାରୀ), ଶାସ୍ତ୍ରସମ୍ମତ ଭୋଗର ଭୋଗୀ ଏବଂ ବ୍ରତଧାରୀ ହେଉ। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ସେ ଉଭୟ ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଏ—ଏଠାରେ ଆଉ ବିଚାର ନାହିଁ।

Verse 55

माघशुक्लदशम्यां तु सोपवासो जितेंद्रियः । देवांनगिरसो नाम दश सम्यक्समर्चयेत् ॥ ५५ ॥

ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀ ଦିନ ଉପବାସ ରଖି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ, ‘ଦେବାଙ୍ଗିରସ’ ନାମକ ଦଶ ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କର।

Verse 56

कृत्वा स्वर्णमयान्विप्र गंधाद्यैरुपचारकैः । आत्मा ह्यायुर्मनो दक्षो मदः प्राणस्तथैव च ॥ ५६ ॥

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ (ମୂର୍ତ୍ତି/ରୂପ) ତିଆରି କରି, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଉପଚାରରେ ପୂଜା କର; ଏବଂ ଜାଣ—ଆତ୍ମା ହିଁ ଆୟୁ, ମନ, ଦକ୍ଷତା, ତେଜ (ମଦ) ଓ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ।

Verse 57

बर्हिष्मांश्च गविष्ठश्च दत्तः सत्यश्च ते दश । दश विप्रान्भोजयित्वा मधुरान्नेन नारद ॥ ५७ ॥

ହେ ନାରଦ! ସେଇ ଦଶଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ହିଷ୍ମାନ୍, ଗବିଷ୍ଠ, ଦତ୍ତ, ସତ୍ୟ ଆଦି ଅଛନ୍ତି। ମଧୁର ଅନ୍ନରେ ଦଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ (କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ)।

Verse 58

मूर्तीस्तेभ्यः प्रदद्यात्ताः स्वर्गलोकाप्तये क्रमात् । अंत्यशुक्लदशम्यां तु चतुर्दशं यमान्यजेत् ॥ ५८ ॥

ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ କ୍ରମକ୍ରମେ ସେଇ ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦାନ କର। ଏବଂ ଅନ୍ତିମ ଶୁକ୍ଳ-ଦଶମୀ ଦିନ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଯମାଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

Verse 59

यमश्च धर्मराजश्च मृत्युश्चैवांतकस्तथा । वैवस्वतश्च कालश्च सर्वभूतक्षयस्तथा ॥ ५९ ॥

ସେ ଯମ, ଧର୍ମରାଜ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅନ୍ତକ ଭାବେ ପରିଚିତ; ବୈବସ୍ୱତ, କାଳ ଏବଂ ସର୍ବଭୂତକ୍ଷୟକର ମଧ୍ୟ ସେଇ।

Verse 60

औदुम्बरश्च दघ्नश्च द्वौ नीलपरमेष्ठिनौ । वृकोदरश्चचित्रश्च चित्रगुप्तश्चतुर्दश ॥ ६० ॥

ଔଦୁମ୍ବର ଓ ଦଘ୍ନ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ନୀଳ ଓ ପରମେଷ୍ଠିନ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତଥା ବୃକୋଦର, ଚିତ୍ର ଓ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ—ଏଭଳି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 61

गन्धाद्यैरुपचारैश्च समभ्यर्च्याथतर्पयेत् । तिलांबुमिश्रांजलिभिर्दर्भैः प्रत्येकशस्त्रिभिः ॥ ६१ ॥

ଗନ୍ଧାଦି ଉପଚାରରେ ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ପରେ ଦର୍ଭା ସହିତ ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତିନିଥର ତର୍ପଣ କରିବ।

Verse 62

ततश्च दद्यात्सूर्यार्घं ताम्रपात्रेण नारद । रक्तचंदनसंदनसंमिश्रतिलाक्षतयवांबुभिः ॥ ६२ ॥

ତାପରେ, ହେ ନାରଦ, ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବ; ରକ୍ତଚନ୍ଦନ, ସୁଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନ, ତିଳ, ଅକ୍ଷତ ଓ ଯବ ମିଶ୍ରିତ ଜଳ ସହ।

Verse 63

एहि सूर्यसहस्रांशो तेजोराशे जगत्पते । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं भक्त्या मामनुकंपय ॥ ६३ ॥

ହେ ସହସ୍ରାଂଶୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ହେ ତେଜୋରାଶି ଜଗତ୍ପତେ, ଆସ; ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ଦିଆ ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି ମୋତେ କୃପା କର।

Verse 64

इति मंत्रेण दत्वाऽर्घ्यं विप्रान्भोज्य चतुर्द्दश । रौप्यां सुदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम् ॥ ६४ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଚୌଦ୍ଦଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବ। ପରେ ଉତ୍ତମ ରୌପ୍ୟ-ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସମ୍ମାନରେ ବିଦାୟ କରି, ତାପରେ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିବ।

Verse 65

एवं कृतविधिर्विप्र धर्मराजप्रसादतः । भुक्त्वा भोगांश्च पुत्रार्थानैहिकान्देवदुर्लभान् ॥ ६५ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଏଭଳି ଭାବେ ବିଧି ପାଳନ କରି ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ଏହି ଲୋକରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଭୋଗସମୃଦ୍ଧି ଓ ପୁତ୍ରଲାଭର ବର ଉପଭୋଗ କଲା।

Verse 66

विमानवरमास्थाय देहांते विष्णुलोकभाक् ॥ ६६ ॥

ଦେହାନ୍ତେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ବିଷ୍ଣୁଲୋକର ବାସିନ୍ଦା ହୁଏ।

Verse 67

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितदशमीव्रतनिरूपणं नामैकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११९ ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବୃହନ୍ନାରଦୀୟପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ବୃହଦୁପାଖ୍ୟାନର ଚତୁର୍ଥ ପାଦରେ ‘ଦ୍ୱାଦଶମାସସ୍ଥିତ ଦଶମୀବ୍ରତ ନିରୂପଣ’ ନାମକ ଏକଶେ ଉଣେଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।