The Account of the Third-day Vow Observed through the Twelve Months (Tṛtīyā-vrata)

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि तृतीयाया व्रतानि ते । यानि सम्यग्विधायाशु नारी सौभाग्यमाप्नुयात् ॥ १ ॥

ସନାତନ କହିଲେ—ହେ ନାରଦ, ଶୁଣ; ମୁଁ ତୁମକୁ ତୃତୀୟା ତିଥିର ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ କହିବି। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି କଲେ ନାରୀ ଶୀଘ୍ର ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ କଲ୍ୟାଣ ପାଏ।

Verse 2

चैत्रशुक्लतृतीयायां गौरीं कृत्वा सभर्तृकाम् । सौवर्णा राजतीं वापि ताम्नीं वा मृण्ययीं द्विज ॥ २ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ଦିନ ଗୌରୀଙ୍କ ପ୍ରତିମାକୁ ତାଙ୍କ ପତି ସହିତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ—ସୁନାର, କିମ୍ବା ରୂପାର, କିମ୍ବା ତାମ୍ବାର, ଅଥବା ମାଟିର।

Verse 3

अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्वस्त्रैराभरणैः शुभैः । दूर्वाकांडैश्च विधिवत्सोपवासा तु कन्यका ॥ ३ ॥

ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦି, ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ବିଧିମତେ ଦୂର୍ବା ଘାସର କାଣ୍ଡ ଦେଇ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ସେ କନ୍ୟା ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 4

वरार्थिनी च सौभाग्यपुत्रभर्त्रर्थिनी तथा । द्विजभार्या भर्तृमतीः कन्यकां वा सुलक्षणाः ॥ ४ ॥

ଯୋଗ୍ୟ ବର ଚାହୁଁଥିବା କନ୍ୟା, ସୌଭାଗ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ପତିଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିବା; ତଥା ପତିସହିତ ଦ୍ୱିଜପତ୍ନୀ କିମ୍ବା ସୁଲକ୍ଷଣ କନ୍ୟା—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଗ୍ରାହ୍ୟ।

Verse 5

सिंदूरांजनवस्त्राद्यैः प्रतोष्य प्रीतमानसा । रात्रौ जागरणं कुर्याद्व्रतसंपूर्तिकाम्यया ॥ ५ ॥

ସିନ୍ଦୂର, ଅଞ୍ଜନ, ବସ୍ତ୍ର ଆଦି ଅର୍ପଣ କରି ପ୍ରୀତିମନେ (ଦେବୀଙ୍କୁ) ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବ; ଏବଂ ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଆଶାରେ ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରିବ।

Verse 6

ततस्तां प्रतिमां विप्र गुरवे प्रतिपादयेत् । धातुजां मृन्मयीं वा तु निक्षिपेच्च जलाशये ॥ ६ ॥

ତାପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହି ପ୍ରତିମାକୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିବ; ଧାତୁର ହେଉ କି ମୃଣ୍ମୟ, ପରେ ତାହାକୁ ଜଳାଶୟରେ ବିସର୍ଜନ କରିବ।

Verse 7

एवं द्वादशवर्षाणि कृत्वा गौरीव्रतं शुभम् । धेनुद्वादशसंकल्पं दद्यादुत्सर्गसिद्धये ॥ ७ ॥

ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଶୁଭ ଗୌରୀବ୍ରତ କରି, ଉତ୍ସର୍ଗସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ‘ଧେନୁ-ଦ୍ୱାଦଶ-ସଙ୍କଳ୍ପ’ ନାମକ ବ୍ରତଦାନ ଦେବ।

Verse 8

किमत्र बहुनोक्तेन गौरी सौभाग्यदायिनी । स्त्रीणां यथा तथा नान्या विद्यते भुवनत्रये ॥ ८ ॥

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ଗୌରୀ ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟିନୀ; ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ରିଭୁବନରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

Verse 9

धनं पुत्रान्पतिं विद्यामाज्ञासिद्धिं यशः सुखम् । लभते सर्वमेवेष्टं गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः ॥ ९ ॥

ଭକ୍ତିସହ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ଧନ, ପୁତ୍ର, ସୁଯୋଗ୍ୟ ପତି, ବିଦ୍ୟା, ଆଜ୍ଞାସିଦ୍ଧି, ଯଶ ଓ ସୁଖ—ଅର୍ଥାତ୍ ଇଷ୍ଟ ସବୁ ମିଳେ।

Verse 10

राधशुक्लतृतीया या साक्षया परिकीर्तिता । तिथिस्त्रोतायुगाद्या सा कृतस्याक्षयकारिणी ॥ १० ॥

‘ରାଧା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟାକୁ ‘ଅକ୍ଷୟା’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତନ କରାଯାଏ। ପବିତ୍ର ତିଥିଦ୍ୱୟରେ ଏହା ଅଗ୍ର; ସେଦିନ କୃତ କର୍ମର ଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 11

द्वे शुक्ले द्वे तथा कृष्णे युगादी कवयो विदुः । शुक्ले पूर्वाह्णिके ग्राह्ये कृष्णे चैव तपस्यथ ॥ ११ ॥

କବିମାନେ ଜାଣନ୍ତି—ଯୁଗାଦି ଚାରି ପ୍ରକାର: ଦୁଇଟି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ଦୁଇଟି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ହେଲେ ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ଗ୍ରହଣୀୟ; କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ହେଲେ ତଦନୁସାରେ ତପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 12

द्वापरं हि कलिर्भाद्रे प्रवृत्तानि युगानि वै । तत्र राधतृतीयायां श्रीसमेतं जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥

ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି—ଏହି ଯୁଗଦ୍ୱୟ ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ। ସେତେବେଳେ ‘ରାଧା-ତୃତୀୟା’ ଦିନ ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ସହିତ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 13

नारायणं समभ्यर्चेत्पुष्पधूपविलेपनैः । यद्वा गंगांभसि स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ १३ ॥

ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ଲେପନଦ୍ୱାରା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 14

अक्षतैः पूजयेद्विष्णुं स्नायादप्यक्षतैर्नरः । सक्तून्संभोजयेद्विप्रान्स्वयमभ्यवहरेच्च तान् ॥ १४ ॥

ମନୁଷ୍ୟ ଅକ୍ଷତ (ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ) ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ; ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସତ୍ତୁ (ଯବ ଚୂର୍ଣ୍ଣ) ଭୋଜନ ଦେଇ, ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କରୁ।

Verse 15

एवं कृतविधिर्विप्र नरो विष्णुपरायणः । विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १५ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଏଭଳି ଭାବେ ବିଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଯେ ନର ବିଷ୍ଣୁପରାୟଣ ହୁଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ ହୁଏ।

Verse 16

अथ ज्येष्ठतृतीया तु शुक्ला रंभेति नामतः । तस्यां सभार्यं विधिवत्पूजयेद्वाह्मणोत्तमम् ॥ १६ ॥

ଏବେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ‘ରମ୍ଭା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେହି ଦିନ ବିଧିପୂର୍ବକ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 17

गन्धपुष्पांशुकाद्यैस्तु नारी सौभाग्यकाम्यया । रंभाव्रतमिदं विप्र विधिवत्समुपाश्रितम् ॥ १७ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ସୌଭାଗ୍ୟ କାମନା କରୁଥିବା ନାରୀ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ବସ୍ତ୍ର ଆଦି ସହିତ ଏହି ‘ରମ୍ଭା-ବ୍ରତ’କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆଶ୍ରୟ କରି ପାଳନ କରୁ।

Verse 18

ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे शुभावहाम् । अथाषाढतृतीयायां शुक्लायां शुक्लवाससा ॥ १८ ॥

ଏହା ଧନ ଓ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରେ, ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଶୁଭକର ମତି ମଧ୍ୟ ଦିଏ। ପରେ ଆଷାଢ଼ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟାରେ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

Verse 19

केशवं तु सलक्ष्मीकं सस्त्रीके तु द्विजेऽर्चयेत् । भोजनैः सुरभीदानैर्वस्त्रैश्चापि विभूषणैः ॥ १९ ॥

ଲକ୍ଷ୍ମୀସହିତ କେଶବଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ପତ୍ନୀସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଭୋଜନ, ଦୁଧାଳ ଗାଈ ଦାନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 20

प्रियेर्वाक्यैर्भृशं प्रीता नारी सौभाग्यवांछया । समुपास्य व्रतं चैतद्धनधान्यसमन्विता ॥ २० ॥

ପ୍ରିୟଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ, ସୌଭାଗ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷୀ ନାରୀ ଏହି ବ୍ରତକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପାଳନ କରୁ; ତେବେ ସେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 21

देवदेवप्रसादेन विष्णुलोकमवाप्नुयात् । नभः शुक्लतृतीयायां स्वर्णगौरीव्रतं चरेत् ॥ २१ ॥

ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ତେଣୁ ନଭଃ (ଭାଦ୍ରପଦ) ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟାରେ ‘ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ-ଗୌରୀ ବ୍ରତ’ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

उपचारैः षोडशभिर्भवानीमभिपूजयेत् । पुत्रान्देहि धनं देहि सौभाग्यं देहि सुव्रते ॥ २२ ॥

ଷୋଡଶ ଉପଚାରରେ ଭବାନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ—“ହେ ସୁବ୍ରତେ ଦେବୀ, ପୁତ୍ର ଦିଅ; ଧନ ଦିଅ; ସୌଭାଗ୍ୟ ଦିଅ।”

Verse 23

अन्यांस्च सर्वकामान्मे देहि देहि नमोऽस्तु ते । एवं संप्रार्थ्य देवेशीं भवानीं भवसंयुताम् ॥ २३ ॥

“ମୋର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କର, କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ଏଭଳି ଭବ (ଶିବ)ସହିତ ଦେବେଶୀ ଭବାନୀଙ୍କୁ ଆର୍ତ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

व्रतसंपूर्तिकामा तु वायनं दापयेत्तथा । एवं षोडशवर्षाणि कृत्वा नारी व्रतं शुभम् ॥ २४ ॥

ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ନାରୀ ବିଧିମତେ ବାୟନ (ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦାନ) ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ସୋଳହ ବର୍ଷ ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ କରି ସେ ତାହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂରଣ କରେ।

Verse 25

उद्यापनं चरेद्भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जिता । मंडपे मण्डले शुद्धे गणेशादिसुरार्चनम् ॥ २५ ॥

ସେ ଭକ୍ତିସହିତ, ଧନ ବିଷୟରେ କୌଣସି ଛଳକପଟ ଛାଡ଼ି, ଉଦ୍ୟାପନ କରିବ। ଶୁଦ୍ଧ ମଣ୍ଡପ ଓ ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡଳରେ ଗଣେଶ ଆଦି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବ।

Verse 26

कृत्वा ताम्रमयं पात्रं कलशोपरिविन्यसेत् । सौवर्णीं प्रतिमां तत्र भवान्याः प्रतिपूजयेत् ॥ २६ ॥

ତାମ୍ର ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ତାହାର ଉପରେ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରିବ। ସେଠାରେ ଭବାନୀ ଦେବୀଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିମାକୁ ବିଧିମତେ ପୂଜିବ।

Verse 27

गंधपुष्पादिभिः सम्यक् ततो होमं समाचरेत् । वेणुपात्रैः षोडशभिः पक्वान्नपरिपूरितैः ॥ २७ ॥

ତାପରେ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦିଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି ହୋମ କରିବ। ପକ୍କା ଅନ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରା ସୋଳହଟି ବେଣୁପାତ୍ର (ବାଁଶ ପାତ୍ର) ବ୍ୟବହାର କରିବ।

Verse 28

समर्प्य देव्यै नैवेद्यं द्विजेष्वेतन्निवेदयेत् । वायनं च ततः पश्चाद्दद्यात्संबन्धिबन्धुषु ॥ २८ ॥

ଦେବୀଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ସେହି ନୈବେଦ୍ୟକୁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ) ନିବେଦନ କରିବ। ତାପରେ ବାୟନକୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କରିବ।

Verse 29

प्रतिमां गुरवे दत्त्वा द्विजेभ्यो दक्षिणां तथा । पूर्णं लभेत्फलं नारी व्रताचरणतत्परा ॥ २९ ॥

ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରତିମା ଦାନ କରି ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ, ବ୍ରତାଚରଣରେ ନିଷ୍ଠାବତୀ ନାରୀ ସେହି ବ୍ରତର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।

Verse 30

भाद्रशुक्लतृतीयायां व्रतं वै हारितालकम् । कुर्याद्भक्त्या विधानेन पाद्यार्ध्यार्चन पूर्वकम् ॥ ३० ॥

ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟାରେ ହାରିତାଲକ ବ୍ରତ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ; ଭକ୍ତିସହିତ ବିଧିଅନୁସାରେ ପ୍ରଥମେ ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ପରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 31

ततस्तु कांचने पात्रे राजते चापि ताम्रके । वैणवे मृन्मये वापि विन्यस्यान्नं सदक्षिणम् ॥ ३१ ॥

ତାପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୌପ୍ୟ କିମ୍ବା ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ—ଅଥବା ବାଁଶ କିମ୍ବା ମାଟି ପାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ—ଦକ୍ଷିଣାସହ ଅନ୍ନ ରଖି ଯଥାବିଧି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

सफलं च सवस्त्रं च द्विजाय प्रतिपादयेत् । तदंते पारणं कुर्यादिष्टबन्धुजनैः सह ॥ ३२ ॥

ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଫଳ ଓ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଶେଷରେ, ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ ପାରଣ (ବ୍ରତ ସମାପନ) କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

एवं कृतव्रता नारी भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । व्रतस्यास्य प्रभावेण गौरीसहचरीभवेत् ॥ ३३ ॥

ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରତ କରିଥିବା ନାରୀ ମନୋହର ଭୋଗସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ଏହି ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ଗୌରୀ (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କ ସହଚରୀ ହୁଏ।

Verse 34

सौभाग्यद्रव्यवस्त्राणि वंशपात्राणि षोडश । दातव्यानि प्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ॥ ३४ ॥

ସୌଭାଗ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ ଦ୍ରବ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଷୋଳଟି ବଂଶପାତ୍ର—ଏସବୁକୁ ଯଥାବିଧି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯତ୍ନରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

अन्येभ्यो विप्रवर्येभ्यो दक्षिणां च प्रयत्नतः । भूयसीं च ततो दद्याद्विप्रेभ्यो देवितुष्टये ॥ ३५ ॥

ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯତ୍ନରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ; ପରେ ଦେବତାଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଆହୁରି ଅଧିକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

एवं या कुरुते नारी व्रतं सौभाग्यवर्द्धनम् । सा तु देवीप्रसादेन सौभाग्यं लभते ध्रुवम् ॥ ३६ ॥

ଏଭଳି ଯେ ନାରୀ ସୌଭାଗ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ନିଶ୍ଚୟ ସୌଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 37

यदा तृतीया भाद्रे तु हस्तर्क्षसहिता भवेत् । हस्तगौरीव्रतं नाम तदुद्दिष्टं हि शौरिणा ॥ ३७ ॥

ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ତୃତୀୟା ତିଥି ଯେତେବେଳେ ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ହୁଏ, ସେହି ବ୍ରତକୁ ‘ହସ୍ତ-ଗୌରୀ ବ୍ରତ’ କୁହାଯାଏ; ଏହା ଶୌରି (ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 38

तथा कोटीश्वरी नाम व्रतं प्रोक्तं पिनाकिना । लक्षेश्वरी चैव तथा तद्विधानमुदीर्यते ॥ ३८ ॥

ସେହିପରି ‘କୋଟୀଶ୍ୱରୀ’ ନାମକ ବ୍ରତ ପିନାକୀ (ଶିବ) ଦ୍ୱାରା କଥିତ; ଏବଂ ‘ଲକ୍ଷେଶ୍ୱରୀ’ ନାମକ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ତାହାର ବିଧାନ ସହିତ ଉଚ୍ଚାରିତ/ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ।

Verse 39

अस्यां व्रतं तु संग्राह्यं यावद्वर्षचतुष्टयम् । उपवासेन कर्तव्यं वर्षे वर्षे तु नारद ॥ ३९ ॥

ଏହି ବିଧିରେ ଏହି ବ୍ରତ ଚାରି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରହଣୀୟ। ହେ ନାରଦ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଉପବାସ ସହିତ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 40

अखंडानां तंडुलानां तिलानां वा मुनीश्वर । लक्षमेकं विशोध्याथ क्षिपेत्पयसि संसृते ॥ ४० ॥

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ଦାଣା କିମ୍ବା ତିଳ—ଏମାନଙ୍କର ଏକ ଲକ୍ଷ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ପରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦୁଧରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 41

तत्पक्वेन तु निर्माय देव्या मूर्तिं सुशोमनाम् । प्रकरे गंधपुष्पाणां पुष्पमालाविभूषिताम् ॥ ४१ ॥

ତାପରେ ସେହି ସୁପକ୍ୱ ପଦାର୍ଥରେ ଦେବୀଙ୍କ ଅତି ଶୋଭନ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରି, ପୁଷ୍ପମାଳାରେ ବିଭୂଷିତ କରି ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପରେ ଚାରିପାଖ ସଜାଇବା ଉଚିତ।

Verse 42

संस्थाप्य पार्वतीं तत्र पूजयेद्भक्तिभावितः । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यविस्तरैः ॥ ४२ ॥

ସେଠାରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସଂସ୍ଥାପନ କରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ବିସ୍ତୃତ ନୈବେଦ୍ୟ ସହ।

Verse 43

विविधैश्च फलैर्विप्र नमस्कृत्य क्षमापयेत् । ततो विसर्जयद्देवीं जलमध्येऽथ दक्षिणाम् ॥ ४३ ॥

ହେ ବିପ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରି ନମସ୍କାର କରି ଦେବୀଙ୍କୁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିସର୍ଜନ କରି, ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 44

दत्त्वा विधिज्ञविप्रेभ्यो भुञ्जीयाच्च परे दिने । इति ते कथितं विप्र कोटिलक्षेश्वरीव्रतम् ॥ ४४ ॥

ବିଧିଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ଦାନ ଦେଇ, ପରଦିନ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ବିପ୍ର, ଏହିପରି କୋଟିଲକ୍ଷେଶ୍ୱରୀ ବ୍ରତ ତୁମକୁ କହାଗଲା।

Verse 45

गौरीलोकं प्रयात्यंते व्रतस्यास्य प्रभावतः । इषशुक्लतृतीयायां बृहद्गौरीव्रतं चरेत् ॥ ४५ ॥

ଏହି ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ଶେଷେ ଗୌରୀଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତେଣୁ ଇଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟାରେ ବୃହଦ୍-ଗୌରୀ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 46

पंचवर्षं विधानेन पूर्वोक्तेनैव नारद । आचार्यं पूजयेदंते विप्रानन्यान्धनादिभिः ॥ ४६ ॥

ହେ ନାରଦ, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଏହି ଏକେଇ ବିଧାନରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ (ବ୍ରତ) ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶେଷରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜି, ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧନାଦି ଦାନରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 47

सुवासिनीः पंच पूज्या वस्त्रालंकारचन्दनैः । कंचुकैश्चैव ताटंकैः कंठसूत्रैर्हरिप्रियाः ॥ ४७ ॥

ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ପାଞ୍ଚ ସୁବାସିନୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଚନ୍ଦନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ କଞ୍ଚୁକ, ତାଟଙ୍କ, କଣ୍ଠସୂତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 48

वंशपात्राणि पंचैव सूत्रैः संवेष्टितानि च । सिंदूरं जीरकं चैव सौभाग्यद्रव्यसंयुतम् ॥ ४८ ॥

ସୂତ୍ରରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ବଂଶ (ବାଁଶ) ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ; ସହିତ ସିନ୍ଦୂର, ଜୀରା ଓ ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟକ ଦ୍ରବ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 49

गोधीमपिष्टजातं च नवापूपं फलादिकम् । वायनानि च पंचैव ताभ्यो दद्याच्च भोजयेत् ॥ ४९ ॥

ଗହମ ଚୁଣାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦାର୍ଥ, ନବ ଆପୂପ ଓ ଫଳାଦି ଅର୍ପଣ କରିବ। ପରେ ପାଞ୍ଚଟି ବାୟନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ କରାଇବ।

Verse 50

अर्घं दत्त्वा वायनानि पश्चाद्भुंजीत वाग्यता । तत्फलं धारयेत्कंठे सर्वकामसमृद्धये ॥ ५० ॥

ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ପରେ ବିଧିମତେ ବାୟନ ଦାନ କରି, ବାକ୍-ସଂଯମ ରଖି ତାପରେ ଭୋଜନ କରିବ। ସର୍ବକାମ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେଇ ଫଳକୁ କଣ୍ଠରେ ଧାରଣ କରିବ।

Verse 51

ततः प्रातः समुत्थाय सालंकारा सखीजनैः । गीतवाद्ययुता नद्यां गौरीं तां तु विसर्जयेत् ॥ ५१ ॥

ତାପରେ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜି, ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ—ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ସହିତ—ସେଇ ଗୌରୀଙ୍କୁ ନଦୀରେ ବିସର୍ଜନ କରିବ।

Verse 52

आहूतासि मयाभद्रे पूजिता च यथा विधि । मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतां त्वया ॥ ५२ ॥

ହେ ଭଦ୍ରେ! ମୁଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛି ଏବଂ ବିଧିମତେ ପୂଜା ମଧ୍ୟ କରିଛି। ମୋତେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ, ଏବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଗମନ କର।

Verse 53

एवं कृत्वा व्रतं भक्त्या द्विज देवीप्रसादतः । भुक्त्वा भोगांस्तु देहांते गौरीलोकमवाप्नुयात् ॥ ५३ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଏଭଳି ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରତ କଲେ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଇଷ୍ଟ ଭୋଗ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଦେହାନ୍ତେ ଗୌରୀଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

Verse 54

ऊर्जशुक्लतृतीयायां विष्णुगौरीव्रतं चरेत् । पूजयित्वा जगद्वन्द्यामुपचारैः पृथग्विधैः ॥ ५४ ॥

ଊର୍ଜ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟାରେ ବିଷ୍ଣୁ-ଗୌରୀ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଜଗଦ୍ବନ୍ଦ୍ୟା ଦେବୀଙ୍କୁ ନାନା ପ୍ରକାର ପୃଥକ୍ ଉପଚାରରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କର।

Verse 55

सुवासिनीं भोजयित्वा मङ्गलद्रव्यपूजिताम् । विसर्जयेत्प्रणम्यैनां विष्णुगौरीप्रतुष्टये ॥ ५५ ॥

ସୁବାସିନୀ (ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ) ନାରୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ମଙ୍ଗଳ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ କର। ପରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ବିଦାୟ ଦେ—ବିଷ୍ଣୁ-ଗୌରୀ ପ୍ରତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ।

Verse 56

मार्गशुक्लतृतीयायां हरगौरीव्रतं शुभम् । कृत्वा पूर्वविधानेन पूजयेज्जगदंबिकाम् ॥ ५६ ॥

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟାରେ ଶୁଭ ହର-ଗୌରୀ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଜଗଦମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

Verse 57

एतद्व्रतप्रभावेण भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । देवीलोकं समासाद्य मोदते च तया सह ॥ ५७ ॥

ଏହି ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ମନୋହର ଭୋଗ ଭୋଗି, ଦେବୀଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 58

पौषशुक्लतृतीयायां ब्रह्मगौरीव्रतं चरेत् । पूर्वोक्तेन विधानेन पूजितापि द्विजोत्तम ॥ ५८ ॥

ପୌଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟାରେ ବ୍ରହ୍ମ-ଗୌରୀ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

Verse 59

ब्रह्मगौरीप्रसादेन मोदते तत्र संगता । माघशुक्लतृतीयायां पूज्या सौभाग्यसुंदरी ॥ ५९ ॥

ବ୍ରହ୍ମ-ଗୌରୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ତଥା ସଙ୍ଗତି ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟାରେ ‘ସୌଭାଗ୍ୟସୁନ୍ଦରୀ’ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 60

पूर्वोक्तेन विधानेन नालिकेरार्घ्यदानतः । प्रसन्ना दिशति स्वीयं लोकं तु व्रततोषिता ॥ ६० ॥

ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ ନଡିଆ ସହ ଅର୍ଘ୍ୟଦାନ କଲେ, ବ୍ରତରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ଲୋକ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 61

फाल्गुनस्य सिते पक्षे तृतीया कुलसौख्यदा । पूजिता गन्धपुष्पाद्यैः सर्वमङ्गलदा भवेत् ॥ ६१ ॥

ଫାଲ୍ଗୁନ ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟା କୁଳସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦିଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ ସେ ସର୍ବମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 62

सर्वासु च तृतीयासु विधिः साधारणो मुने । देवीपूजा विप्रपूजा दानं होमो विसर्जनम् ॥ ६२ ॥

ହେ ମୁନେ! ସମସ୍ତ ତୃତୀୟାରେ ବିଧି ସାଧାରଣ—ଦେବୀପୂଜା, ବିପ୍ରପୂଜା, ଦାନ, ହୋମ ଓ ବିସର୍ଜନ।

Verse 63

इत्येवं कथितानीह तृतीयाया व्रतानि ते । भक्त्या कृतानि चेष्टांस्तु कामान्दर्द्युमनोगतान् ॥ ६३ ॥

ଏହିପରି ଏଠାରେ ତୁମକୁ ତୃତୀୟାର ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ କୁହାଗଲା। ଭକ୍ତିରେ କରିଲେ ମନରେ ଥିବା ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 64

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासतृतीयाव्रतकथनं नाम द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११२ ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ବୃହନ୍ନାରଦୀୟପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ବୃହଦୁପାଖ୍ୟାନର ଚତୁର୍ଥ ପାଦରେ ‘ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ତୃତୀୟା ବ୍ରତକଥନ’ ନାମକ ଏକଶେ ବାରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।