The Description of the Index/Summary of the Garuḍa (Purāṇa)
ବ୍ରହ୍ମା ମରୀଚିଙ୍କୁ ଗରୁଡପୁରାଣର ଶୁଭ ଅନୁକ୍ରମଣିକା କହନ୍ତି—ଏହା ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ (ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଦିଆ ଉପଦେଶ; ଗ୍ରନ୍ଥ ପରିମାଣ ୧୯,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକ। ବିଷୟକ୍ରମ: ସୃଷ୍ଟିବର୍ଣ୍ଣନ; ସୂର୍ଯ୍ୟାଦି ଦେବପୂଜା, ଦୀକ୍ଷା, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ବ୍ୟୂହପୂଜା, ବୈଷ୍ଣବ ପଞ୍ଜରସ୍ତୋତ୍ର, ଯୋଗ ଓ ବିଷ୍ଣୁସହସ୍ରନାମ; ଶିବ-ଗଣେଶ-ଗୋପାଳ-ଶ୍ରୀଧରାଦି ଉପାସନା; ନ୍ୟାସ-ସନ୍ଧ୍ୟା, ଦୁର୍ଗା/ଦେବପୂଜା, ପବିତ୍ରାରୋପଣ, ପ୍ରତିମାଧ୍ୟାନ; ବାସ୍ତୁ ଓ ମନ୍ଦିରଲକ୍ଷଣ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାବିଧି; ଦାନ-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ; ଲୋକ-ନରକବର୍ଣ୍ଣନ; ଜ୍ୟୋତିଷ, ସାମୁଦ୍ରିକ, ସ୍ୱର, ରତ୍ନଶାସ୍ତ୍ର; ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ (ବିଶେଷତଃ ଗୟା); ମନ୍ୱନ୍ତର, ପିତୃଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମକର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଶୌଚ, ଗ୍ରହଯଜ୍ଞ, ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର, ବଂଶ-ଅବତାର, ଆୟୁର୍ବେଦ, ବ୍ୟାକରଣ-ବେଦାଙ୍ଗ, ଯୁଗ-ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଆଚାର। ପରେ ପ୍ରେତକଳ୍ପରେ ଯୋଗୀଙ୍କୁ ଧର୍ମୋପଦେଶ, ମୃତ୍ୟୁପରେ ମନ୍ତ୍ର-ଦାନ, ଯମମାର୍ଗ, ପ୍ରେତଲକ୍ଷଣ ଓ ଦୁଃଖ, ପିଣ୍ଡୀକରଣ, ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟିର ଯୋଗ୍ୟତା-କାଳ, ନାରାୟଣବଳି, ବୃଷୋତ୍ସର୍ଗ, କର୍ମବିପାକ, ଲୋକବିନ୍ୟାସ, ପ୍ରଳୟ ଏବଂ ଶ୍ରବଣ-ପାଠ-ଦାନଫଳ କୁହାଯାଇଛି।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । मरीचे श्रृणु वक्ष्याभि पुराणं गारुडं शुभम् । गरुडायाब्रवीत्पृष्टो भगवान्गरुडासनः ॥ १ ॥
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ମରୀଚି, ଶୁଣ; ମୁଁ ଶୁଭ ଗାରୁଡ ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି—ଗରୁଡାସନରେ ବିରାଜିତ ଭଗବାନ ପ୍ରଶ୍ନିତ ହେଲେ ଗରୁଡଙ୍କୁ ଯେପରି କହିଥିଲେ।
Verse 2
एकोनविंशसाहस्रं तार्क्ष्यकल्पकथान्वितम् । पुराणोपक्रमप्रश्नः सर्गः संक्षेपतस्ततः ॥ २ ॥
ଏହା ଉନେଇଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ-କଳ୍ପ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥାରେ ସମନ୍ୱିତ। ତାପରେ ପୁରାଣର ଉପକ୍ରମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ସଂକ୍ଷେପରେ ସର୍ଗ (ସୃଷ୍ଟିବର୍ଣ୍ଣନ) ଆସେ।
Verse 3
सूर्यादिपूजनविधिर्दीक्षाविधिरतः परम् । श्राद्धपूजा ततः पश्चान्नवव्यूहार्चनं द्विज ॥ ३ ॥
ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାବିଧି, ତଦନନ୍ତରେ ଦୀକ୍ଷାବିଧି। ପଛରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୂଜା, ଏବଂ ତା’ପରେ—ହେ ଦ୍ୱିଜ—ନବ ବ୍ୟୂହଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନା (ବିଧି) ଅଛି।
Verse 4
पूजाविधानं च तथा वैष्णवं पंजरं ततः । योगाध्यायस्ततो विष्णोर्नामसाहस्रकीर्तनम् ॥ ४ ॥
ତା’ପରେ ପୂଜାବିଧାନର ବର୍ଣ୍ଣନା; ତଦନନ୍ତରେ ‘ପଞ୍ଜର’ ନାମକ ବୈଷ୍ଣବ ରକ୍ଷାସ୍ତୋତ୍ର। ପଛରେ ଯୋଗାଧ୍ୟାୟ, ଏବଂ ତା’ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହସ୍ରନାମ କୀର୍ତ୍ତନ।
Verse 5
ध्यानं विष्णोस्ततः सूर्यपूजा मृत्युंजयार्चनम् । मालामंत्रः शिवार्चाथ गणपूजा ततः परम् ॥ ५ ॥
ପ୍ରଥମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନ, ତା’ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା ଓ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନା। ପଛରେ ମାଳାମନ୍ତ୍ର ସାଧନା, ତଦନନ୍ତରେ ଶିବାର୍ଚ୍ଚନା, ଏବଂ ତା’ପରେ ଗଣ (ଗଣେଶ) ପୂଜା।
Verse 6
गोपालपूजा त्रैलोक्यमोहनश्रीधरार्चनम् । विष्ण्वर्चा पंचतत्त्वार्चा चक्रार्चा देवपूजनम् ॥ ६ ॥
ଏଠାରେ ଗୋପାଳପୂଜା, ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟମୋହନ ଶ୍ରୀଧରଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନ, ବିଷ୍ଣ୍ୱର୍ଚ୍ଚା, ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱାର୍ଚ୍ଚା, ଚକ୍ରାର୍ଚ୍ଚା ଓ ଦେବପୂଜନ—ଏସବୁର ବିଧି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 7
न्यासादिसंध्योपास्तिश्च दुर्गार्चाथ सुरार्चनम् । पूजा माहेश्वरी चातः पवित्रारोपणार्चनम् ॥ ७ ॥
ନ୍ୟାସାଦି ସହିତ ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନା, ଦୁର୍ଗାର୍ଚ୍ଚା ଓ ସୁରମାନଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନ; ତାପରେ ମାହେଶ୍ୱରୀ (ଶିବ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ) ପୂଜା, ଏବଂ ପରେ ପବିତ୍ରାରୋପଣ ଅର୍ଚ୍ଚନ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 8
मूर्तिध्यांनवास्तुमानं प्रासादानां च लक्षणम् । प्रतिष्ठा सर्वदेवानां पृथक्पूजा विधानतः ॥ ८ ॥
ଏଥିରେ ମୂର୍ତ୍ତିଧ୍ୟାନ, ବାସ୍ତୁମାନ ଅନୁସାରେ ସ୍ଥଳମାପ, ଓ ପ୍ରାସାଦର ଲକ୍ଷଣ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସହ ବିଧାନାନୁସାରେ ପୃଥକ୍ ପୂଜାବିଧି ବର୍ଣ୍ଣିତ।
Verse 9
योगोऽषटांगो दानधर्माः प्रयश्चित्तविधिक्रिया । द्वीपेशनरकाख्यानं सूर्यव्यूहश्च ज्योतिषम् ॥ ९ ॥
ଏଥିରେ ଷଡ଼ଙ୍ଗ ଯୋଗ, ଦାନଧର୍ମ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଧିକ୍ରିୟା; ଦ୍ୱୀପ ଓ ତାଙ୍କ ଅଧୀଶମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା, ନରକାଖ୍ୟାନ; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟବ୍ୟୂହ ସହ ଜ୍ୟୋତିଷଶାସ୍ତ୍ର ନିରୂପିତ।
Verse 10
सामुद्रिकं स्वरज्ञानं नवरत्नपरीक्षणम् । माहात्म्यमथ तीर्थानां गयामाहात्म्यमुत्तमम् ॥ १० ॥
ଏଥିରେ ସାମୁଦ୍ରିକଶାସ୍ତ୍ର, ସ୍ୱରଜ୍ଞାନ ଓ ନବରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷା; ପରେ ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୟାମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
Verse 11
ततो मन्वंतराख्यानं पृथक्पृथग्विभागशः । पित्राख्यानं वर्णधर्मा द्रव्यशुद्धिः समर्पणम् ॥ ११ ॥
ତତ୍ପରେ ମନ୍ୱନ୍ତରମାନଙ୍କ ଆଖ୍ୟାନ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବିଭାଗରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ପରେ ପିତୃବୃତ୍ତାନ୍ତ, ବର୍ଣ୍ଣଧର୍ମ, ଦ୍ରବ୍ୟଶୁଦ୍ଧି ଓ ସମର୍ପଣବିଧି ନିରୂପିତ ହୁଏ॥ ୧୧ ॥
Verse 12
श्राद्धं विनायकस्यार्चा ग्रहयज्ञस्तथआ श्रमाः । जननाख्यं प्रेतशौचं नीतिशास्त्रं व्रतोक्तयः ॥ १२ ॥
ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧବିଧି, ବିନାୟକ (ଗଣେଶ) ଅର୍ଚ୍ଚନା, ଗ୍ରହଯଜ୍ଞ, ନିୟତ ଶ୍ରମ-ତପ, ‘ଜନନ’ ନାମକ ସଂସ୍କାର, ପ୍ରେତଶୌଚ ନିୟମ, ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରତବିଧିମାନେ ମଧ୍ୟ କଥିତ ହୋଇଛି॥ ୧୨ ॥
Verse 13
सूर्यवंशः सोमवंशोऽवतारकथनं हरेः । रामायणं हरेर्वंशो भारताख्यानकं ततः ॥ १३ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ ଓ ସୋମବଂଶର ବର୍ଣ୍ଣନା ସହ ହରିଙ୍କ ଅବତାରକଥା କଥିତ ହୁଏ। ପରେ ରାମାୟଣ, ହରିବଂଶ ଏବଂ ତାପରେ ଭାରତ (ମହାଭାରତ) ଆଖ୍ୟାନ ଆସେ॥ ୧୩ ॥
Verse 14
आयुर्वेदनिदानं प्राक् चिकिकत्सा द्रव्यजा गुणाः । रोगघ्नं कवचं विष्णोर्गारुडं त्रैपुरो मनुः ॥ १४ ॥
ପ୍ରଥମେ ଆୟୁର୍ବେଦର ନିଦାନ, ପରେ ଚିକିତ୍ସା ଓ ଔଷଧଦ୍ରବ୍ୟଜ ଗୁଣମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି। ତାପରେ ରୋଗନାଶକ ବିଷ୍ଣୁକବଚ, ଗାରୁଡ ବିଦ୍ୟା ଓ ତ୍ରୈପୁର ମନୁ (ମନ୍ତ୍ର/ବିଧାନ) କଥିତ ହୁଏ॥ ୧୪ ॥
Verse 15
प्रश्नचूडामणिश्चांतो हयायुर्वेदकीर्तनम् । ओषघीनाम कथनं ततो व्याकरणोहनम् ॥ १५ ॥
ଶେଷରେ ‘ପ୍ରଶ୍ନ-ଚୂଡାମଣି’ ଦ୍ୱାରା ଉପସଂହାର ହୁଏ; ପରେ ହୟ-ଆୟୁର୍ବେଦର କୀର୍ତ୍ତନ, ଔଷଧୀମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା, ଏବଂ ତାପରେ ବ୍ୟାକରଣର ବିସ୍ତୃତ ନିରୂପଣ ଆସେ॥ ୧୫ ॥
Verse 16
छंदः शास्त्रं सदाचारस्ततः स्नानविधिः स्मृतः । तर्पणं वैश्वदेवं च संध्या पार्वणकर्म च ॥ १६ ॥
ତାପରେ ଛନ୍ଦଃଶାସ୍ତ୍ର, ସଦାଚାର, ତଦନନ୍ତରେ ସ୍ନାନବିଧି ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି; ତର୍ପଣ, ବୈଶ୍ୱଦେବ, ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନା ଓ ପର୍ବଣ ଦିନର କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
Verse 17
नित्यश्राद्धं सर्पिडाख्यं धर्मसारोऽघनिष्कृतिः । प्रतिसंक्रम उक्ताः स्म युगधर्माः कृतेः फलम् ॥ १७ ॥
ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ‘ସର୍ପିଡା’ ନାମକ ବିଧି, ଧର୍ମସାର ଓ ପାପନିଷ୍କୃତି; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ କରିବା ଆଚାର—ଏହି ସବୁ ଯୁଗଧର୍ମ ଓ କୃତଯୁଗର ଫଳ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 18
योगशास्त्रं विष्णुभक्तिर्नमस्कृतिफलं हरेः । माहात्म्यं वैष्णवं चाथ नारसिंहस्तवोत्तमम् ॥ १८ ॥
ଏଠାରେ ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ଓ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାର ଫଳ କୁହାଯାଇଛି; ସହିତ ବୈଷ୍ଣବ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ନରସିଂହ-ସ୍ତବ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
Verse 19
ज्ञानामृतं गुहुष्टकं स्तोत्रं विष्ण्वर्चनाह्वयम् । वेदांतसांख्यसिद्धांतो ब्रह्मज्ञानं तथात्मकम् ॥ १९ ॥
ଏଠାରେ ‘ଜ୍ଞାନାମୃତ’, ‘ଗୁହୁଷ୍ଟକ’ ଓ ‘ବିଷ୍ଣ୍ୱର୍ଚ୍ଚନ’ ନାମକ ସ୍ତୋତ୍ର; ଏବଂ ବେଦାନ୍ତ-ସାଂଖ୍ୟର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ, ତଥା ସେହି ସ୍ୱରୂପର ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଉପଦେଶିତ।
Verse 20
गीतासारः फलोत्कीर्तिः पूर्वखंडोऽयमीरितः । अथास्यैवोत्तरे खंडे प्रेतकल्पः पुरोदितः ॥ २० ॥
ଏହି ପୂର୍ବଖଣ୍ଡକୁ ଗୀତାସାର ଓ ଫଳୋତ୍କୀର୍ତି ସହିତ ବର୍ଣ୍ଣିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ ପ୍ରେତକଳ୍ପ (ପ୍ରେତବିଧି) ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ପ୍ରତିପାଦିତ।
Verse 21
यत्र तार्क्ष्येण संपृष्टो भगवानाह वाडवाः । धर्मप्रकटनं पूर्वं योगिनां गतिकारणम् ॥ २१ ॥
ସେଠାରେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ଼) ପଚାରିଲେ, ଭଗବାନ୍ ବାଡ଼ବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—ପ୍ରଥମେ ଧର୍ମର ପ୍ରକାଶ; ସେହିଏ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପରମ ଗତିର କାରଣ।
Verse 22
दानादिकं फलं चापि प्रोक्तमन्त्रोर्द्धदैहिकम् । यमलोकस्थमार्गस्य वर्णन च ततः परम् ॥ २२ ॥
ଦାନ ଆଦି ପୁଣ୍ୟକର୍ମର ଫଳ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି, ଦେହାନ୍ତର ପରବର୍ତ୍ତୀ ମନ୍ତ୍ର-କ୍ରିୟା ସହିତ। ତାପରେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବା ପଥର ବର୍ଣ୍ଣନା ଦିଆଯାଇଛି।
Verse 23
षोडशश्राद्धफलको वृत्तांतश्चात्र वर्णितः । निष्कृतिर्यममार्गस्य धर्मराजस्य वैभवम् ॥ २३ ॥
ଏଠାରେ ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳବୃତ୍ତାନ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ସହିତ ଯମମାର୍ଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ବୈଭବ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ।
Verse 24
प्रेतपीडांविनिर्द्देशः प्रेतचिह्ननिरूपणम् । प्रेतानां चरिताख्यानं कारणं प्रेततां प्रति ॥ २४ ॥
ଏଥିରେ ପ୍ରେତକୁ ହେଉଥିବା ପୀଡାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ, ପ୍ରେତ-ଚିହ୍ନର ନିରୂପଣ, ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ଆଚରଣ-ଅନୁଭବର ଆଖ୍ୟାନ, ଏବଂ ପ୍ରେତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତିର କାରଣ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 25
प्रेतकृत्यविचारश्च सर्पिडीकरणोक्तयः । प्रेतत्वमोक्षणाख्यानं दानानि च विमुक्तये ॥ २५ ॥
ଏଥିରେ ପ୍ରେତକୃତ୍ୟର ବିଚାର, ପିଣ୍ଡୀକରଣ ବିଧିର ଉକ୍ତି, ପ୍ରେତତ୍ୱରୁ ମୋକ୍ଷର ଆଖ୍ୟାନ, ଏବଂ ବିମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଦାନମାନେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 26
आवश्यकोत्तमं दानं प्रेतसौख्यकरोहनम् । शारीरकविनिर्देशो यमलोकस्य वर्णनम् ॥ २६ ॥
ଏଥିରେ ପ୍ରେତସୁଖକର ସର୍ବାବଶ୍ୟକ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି; ଦେହଧାରୀ ଆତ୍ମାର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଏବଂ ଯମଲୋକର ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 27
प्रेतत्वोद्धारकथनं कर्मकृर्त्तृविनिर्णयः । मृत्योः पूर्वक्रियाख्यानं पश्चात्कर्मनिरूपणम् ॥ २७ ॥
ଏଥିରେ ପ୍ରେତତ୍ୱରୁ ଉଦ୍ଧାରର ଉପାୟ କୁହାଯାଇଛି, କର୍ମକ୍ରିୟା କରିବାର ଅଧିକାରୀ କିଏ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଛି; ମୃତ୍ୟୁପୂର୍ବ କୃତ୍ୟ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ନିରୂପିତ।
Verse 28
मध्यषोडशकश्राद्धं स्वर्गप्राप्तिक्रियोहनम् । सूतकस्याथ संख्यांनं नारायणबलिक्रिया ॥ २८ ॥
ଏଥିରେ ‘ମଧ୍ୟ-ଷୋଡଶକ’ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତିକର କ୍ରିୟାବିଧି, ସୂତକ ଦିନଗଣନା ଏବଂ ନାରାୟଣବଳି କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଶିଖାଯାଏ।
Verse 29
वृषोत्सर्गस्य माहात्म्यं निषिद्धपरिवर्जनम् । अपमृत्युक्रियोक्तिश्च विपाकः कर्मणां नृणाम् ॥ २९ ॥
ଏଥିରେ ବୃଷୋତ୍ସର୍ଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ନିଷିଦ୍ଧ କର୍ମ ପରିହାର, ଅପମୃତ୍ୟୁ-ନିବାରଣ କ୍ରିୟା ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ କର୍ମବିପାକ (ଫଳ) ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
Verse 30
कृत्याकृत्यविचारश्च विष्णुध्यानविमुक्तये । स्वर्गतौ विहिताख्यानं स्वर्गसौख्यनिरूपणम् ॥ ३० ॥
ଏଥିରେ ବିଷ୍ଣୁଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ-ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟର ବିବେକ ଦିଆଯାଇଛି; ସ୍ୱର୍ଗଗତି ପାଇଁ ବିହିତ ବିଧିର ଆଖ୍ୟାନ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖର ନିରୂପଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
Verse 31
भूर्लोकवर्णनं चैव सप्ताधोलोकवर्णनम् । पंचोर्द्ध्वलोककथनं ब्रह्मांडस्थितिकीर्तनम् ॥ ३१ ॥
ଏଥିରେ ଭୂର୍ଲୋକର ବର୍ଣ୍ଣନା, ସପ୍ତ ଅଧୋଲୋକର ବିବରଣୀ, ପଞ୍ଚ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଲୋକର କଥନ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସ୍ଥିତି-ବ୍ୟବସ୍ଥାର କୀର୍ତ୍ତନ ଅଛି।
Verse 32
ब्रह्मांडानेकचरितं ब्रह्मजीवनिरूपणम् । आत्यंतिकं लयाख्यानं फलस्तुति निरूपणम् ॥ ३२ ॥
ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନେକ ଚରିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜୀବନ-ଚରିତ୍ର ନିରୂପଣ କରେ, ଆତ୍ୟନ୍ତିକ ପ୍ରଳୟର ଆଖ୍ୟାନ କହେ ଏବଂ ଫଳସ୍ତୁତି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ।
Verse 33
इत्येतद्गारुडं नाम पुराणं भुक्तिमुक्तिदम् । कीर्तितं पापशमनं पठतां श्रृण्वतां नृणाम् ॥ ३३ ॥
ଏହିପରି ‘ଗାରୁଡ’ ନାମକ ଏହି ପୁରାଣ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ; ଏହାକୁ ପଢ଼ୁଥିବା ଓ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାପ ଶମନକାରୀ ବୋଲି ଘୋଷିତ।
Verse 34
लिखित्वैतत्पुराणं तु विषुवे यः प्रयच्छति । सौवर्णहंसयुग्माढ्यं विप्राय स दिवं व्रजेत् ॥ ३४ ॥
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷୁବ ଦିନେ ଏହି ପୁରାଣ ଲେଖି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହଂସ-ଯୁଗ୍ମରେ ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ କରେ—ସେ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 35
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे गारुडानुक्रमणीवर्णनं नामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०८ ॥
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବୃହନ୍ନାରଦୀୟ ପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ବୃହଦୁପାଖ୍ୟାନର ଚତୁର୍ଥ ପାଦରେ ‘ଗାରୁଡାନୁକ୍ରମଣୀ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶ ଆଠତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Frequently Asked Questions
Because the Garuḍa Purāṇa is especially authoritative for post-death dharma: śrāddha sequences, preta-conditions, piṇḍīkaraṇa, Nārāyaṇa-bali, gifts (dāna) for relief and liberation, and the doctrinal mapping of Yama’s path. The anukramaṇikā foregrounds these as a practical soteriological manual tied to pitṛ-kārya and mokṣa-dharma.
Its primary function is enumerative and architectural: it lists the Garuḍa Purāṇa’s internal sequence of subjects (ritual, cosmology, sciences, ethics, liberation teachings) rather than developing a continuous story. In Purāṇic pedagogy, such an index legitimizes scope, aids memorization, and guides ritual and study navigation.