Adhyaya 91: The Gods’ Hymn to Kātyāyanī and the Goddess’ Prophecy of Future Manifestations

Verse 1

जज्वलुश्चाग्नयः शान्ताः शान्ता दिग्जनितस्वनाः । इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये शुम्भवधोनाम नवतितमोऽध्यायः । एकनवतितमोऽध्यायः- ९१ । ऋषिरुवाच देव्याऽ हते तत्र महासुरेन्द्रे सेन्द्राः सुरा वन्हिपुरोगमास्ताम् । कात्यायनीं तुष्टुवुरिष्टलाभाद् विकाशिवक्त्राब्जविकाशिताशाः ॥

ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ନିମାନେ ସ୍ଥିରଭାବେ ଜ୍ୱଳିଲେ; ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରୁ ଉଠିଥିବା ଶବ୍ଦମାନେ ଶମିତ ହେଲେ। (ଏଠାରେ ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣର ସାବର୍ଣ୍ଣିକ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଦେବୀମାହାତ୍ମ୍ୟର ନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଶୁମ୍ଭବଧ’ ସମାପ୍ତ।) ଏବେ ଏକାନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଋଷି କହିଲେ—ଦେବୀ ସେଇ ମହା ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିହତ କରିବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ଦେବଗଣ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖରେ, ଇଷ୍ଟାର୍ଥସିଦ୍ଧିରେ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇ, କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 2

देवा ऊचुः देवि प्रपन्नार्तिहरे प्रसीद प्रसीद मातर्जगतोऽखिलस्य । प्रसीद विश्वेश्वरि पाहि विश्वं त्वमीश्वरी देवि चराचरस्य ॥

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖହରିଣୀ ଦେବୀ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ହେ ସମଗ୍ର ଜଗତମାତା। ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ଦେବୀ, ଚରାଚର ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଧିପତି ତୁମେ।

Verse 3

आधारभूता जगतस्त्वमेकामहीस्वरूपेण यतः स्थितासि । अपां स्वरूपस्थितया त्वयैतदाप्याय्यते कृत्स्नमलङ्घ्यवीर्ये ॥

ତୁମେ ହିଁ ଜଗତର ଆଧାର, କାରଣ ତୁମେ ପୃଥିବୀରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏବଂ ତୁମେ ଜଳରୂପେ ଥାଇ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ପୋଷଣ କରୁଛ—ହେ ଅନୁତ୍ତର ଶକ୍ତିଶାଳିନୀ।

Verse 4

त्वं वैष्णवी शक्तिरनन्तवीर्या विश्वस्य बीजं परमासि माया । सम्मोहितं देवि समस्तमेतत्तवैव वै प्रसन्ना भुवि मुक्तिहेतुः ॥

ତୁମେ ଅନନ୍ତ ବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳିନୀ ବୈଷ୍ଣବୀ ଶକ୍ତି; ତୁମେ ଜଗତର ବୀଜ; ତୁମେ ପରମ ମାୟା। ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏ ସବୁ ମୋହିତ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ହିଁ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ମୋକ୍ଷର କାରଣ ହୁଅ।

Verse 5

विद्याः समास्तास्तव देवि भेदाः स्त्रियः समास्ताः सकला जगत्सु । त्वयैकया पूरितमम्बयैतत्का ते स्तुतिः स्तव्यपरा परोक्तिः ॥

ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ତୁମର ରୂପ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ରୂପ। ହେ ମାତା, ତୁମେ ହିଁ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଛ। ତୁମ ସ୍ତୁତି କ’ଣ ହେବ—କେଉଁ ବଚନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ୍ୟାକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ସ୍ତବ କରାଯିବ?

Verse 6

सर्वभूता यदा देवी स्वर्गमुक्तिप्रदायिनी । त्वं स्तुता स्तुतये का वा भवन्तु परमोक्तयः ॥

ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ-ମୋକ୍ଷଦାତ୍ରୀ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିସାରିଲେ ମଧ୍ୟ କେଉଁ ସ୍ତୁତି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହେବ? ତେବେ ‘ପରମ ବଚନ’ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?

Verse 7

सर्वस्य बुद्धिरूपेण जनस्य हृदि संस्थिते । स्वर्गापवर्गदे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବୁଦ୍ଧିରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା; ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷଦାତ୍ରୀ ନାରାୟଣୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 8

कलाकाष्ठादिरूपेण परिणामप्रदायिनी । विश्वस्योपरतौ शक्ते नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

କଳା, କାଷ୍ଠା ଆଦି କାଳ-ପରିମାଣର ରୂପରେ ତୁମେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦାନ କର। ହେ ପ୍ରଳୟଶକ୍ତି, ନାରାୟଣୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 9

सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके । शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳମଧ୍ୟରେ ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟୀ, ଶିବା, ସର୍ବାର୍ଥସାଧିକା; ଶରଣ୍ୟା, ତ୍ର୍ୟମ୍ବକା, ଗୌରୀ—ହେ ନାରାୟଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 10

सृष्टिस्थितिविनाशानां शक्तिभूते सनातनि । गुणाश्रये गुणमये नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନିତ୍ୟା, ସନାତନୀ ଦେବୀ! ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ଧ୍ୱଂସର ଶକ୍ତି ତୁମେ ନିଜେ; ଗୁଣାଶ୍ରୟା ଓ ଗୁଣମୟୀ—ହେ ନାରାୟଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 11

शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे । सर्वस्यार्तिहरे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

ଶରଣାଗତ ଦୀନ ଓ ଆର୍ତ୍ତଙ୍କ ପରିତ୍ରାଣରେ ପରାୟଣା ଦେବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରିଣୀ—ହେ ନାରାୟଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 12

हंसयुक्तविमानस्थे ब्रह्माणी रूपधारिणि । कौशाम्भः क्षरिके देवि नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନାରାୟଣୀ! ହଂସଯୁକ୍ତ ବିମାନରେ ଆରୂଢା, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ-ସ୍ୱରୂପ ଧାରିଣୀ, ଶାଲ୍ମଲୀ ରେଶମର ଦୀପ୍ତି ପରି ତେଜ ପ୍ରସାରିଣୀ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 13

त्रिशूलचन्द्राहिधरे महावृषभवाहिनि । माहेश्वरीस्वरूपेण नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନାରାୟଣୀ! ତ୍ରିଶୂଳ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସର୍ପ ଧାରିଣୀ, ମହାବୃଷଭରେ ଆରୂଢା, ମାହେଶ୍ୱରୀ-ସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତା ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 14

मयूरकुक्कुटवृते महाशक्तिधरेऽमघे । कौमारीरूपसंस्थाने नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନାରାୟଣୀ! ମୟୂର ଓ କୁକ୍କୁଟ ଦ୍ୱାରା ସେବିତା, ମହାଶକ୍ତି (ଭାଲ) ଧାରିଣୀ, ନିଷ୍ପାପା, କୌମାରୀ-ସ୍ୱରୂପେ ସ୍ଥିତା ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 15

शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गगृहीतपरमायुधे । प्रसीद वैष्णवीरूपे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନାରାୟଣୀ! ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ—ଏହି ପରମ ଆୟୁଧ ଧାରିଣୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ-ସ୍ୱରୂପିଣୀ, ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 16

गृहीतोग्रमहाचक्रे दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धरे । वराहरूपिणि शिवे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନାରାୟଣୀ! ଉଗ୍ର ମହାଚକ୍ର ଧାରିଣୀ, ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ଧରଣୀକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରିଥିବା, ଶୁଭା, ବରାହ-ସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତା ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 17

नृसिंहरूपेणोग्रेण हन्तुं दैत्यान् कृतोद्यमे । त्रैलोक्यत्राणसहिते नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନାରାୟଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ନୃସିଂହଙ୍କ ଘୋର ରୂପରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକ ରକ୍ଷାରେ ସଂଯୁକ୍ତା।

Verse 18

किरीटिनि महावज्रे सहस्रनयनोज्ज्वले । वृत्रप्राणहरे चैन्द्रि नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନାରାୟଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ମୁକୁଟଧାରିଣୀ, ମହାବଜ୍ରଧାରିଣୀ; ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଶ୍ରୀପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ; ହେ ଐନ୍ଦ୍ରୀ, ବୃତ୍ରର ପ୍ରାଣହରିଣୀ।

Verse 19

शिवदूतीस्वरूपेण हतदैत्यमहाबले । घोररूपे महारावे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନାରାୟଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ଶିବଦୂତୀ ରୂପେ ମହାବଳା ହୋଇ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରିଛ; ଘୋରରୂପା ଓ ମହାଗର୍ଜନାୟୁକ୍ତା।

Verse 20

दंष्ट्राकरालवदने शिरोमालाविभूषणे । चामुण्डे मुण्डमथने नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନାରାୟଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ହେ ଚାମୁଣ୍ଡା, ଘୋରଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଓ ବିକଟମୁଖା, ଶିରୋମାଳାରେ ବିଭୂଷିତା; ହେ ମୁଣ୍ଡମର୍ଦ୍ଦିନୀ।

Verse 21

लक्ष्मि लज्जे महाविद्ये श्रद्धे पुष्टे स्वधे ध्रुवे । महारात्रे महामाये नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ନାରାୟଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ହେ ଲଜ୍ଜା, ହେ ମହାବିଦ୍ୟା, ହେ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ହେ ପୁଷ୍ଟି, ହେ ସ୍ୱଧା, ହେ ଧ୍ରୁବା; ହେ ମହାରାତ୍ରୀ, ହେ ମହାମାୟା।

Verse 22

मेधे सरस्वति वरे भूतिबाब्रवि तामसि । नियते त्वं प्रसीदेऽशे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ବୁଦ୍ଧି, ହେ ସରସ୍ୱତୀ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା; ହେ ଶ୍ରୀ, ହେ ବାଭ୍ରବୀ, ହେ ତାମସୀ, ହେ ନିୟତି—ହେ ଅଧୀଶ୍ୱରୀ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ହେ ନାରାୟଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 23

सर्वतः पाणिपादान्ते सर्वतोऽक्षिशिरोमुखे । सर्वतः श्रवणघ्राणे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୁମ ହସ୍ତ ଓ ପାଦ ଅଛି; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୁମ ଚକ୍ଷୁ, ଶିର ଓ ମୁଖ ଅଛି; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୁମ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ନାସିକା ଅଛି। ହେ ନାରାୟଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 24

सर्वस्वरूपे सर्वेशे सर्वशक्तिसमन्विते । भयेभ्यस्त्राहि नो देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते ॥

ହେ ସର୍ବରୂପା, ହେ ସର୍ବେଶ୍ୱରୀ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ସମନ୍ୱିତା; ହେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା, ଆମକୁ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 25

एतत्ते वदनं सौम्यं लोचनत्रयभूषितम् । पातु नः सर्वभीतिभ्यः कात्यायनि नमोऽस्तु ते ॥

ତ୍ରିନେତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ତୁମ ଏହି ସୌମ୍ୟ ମୁଖ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ; ଏହା ସମସ୍ତ ଭୟ ହରେ। ହେ କାତ୍ୟାୟନୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 26

ज्वालाकरालमत्युग्रमशेषासुरशूदनम् । त्रिशूलं पातु नो भीतेर्भद्रकाली नमोऽस्तु ते ॥

ଜ୍ୱାଳାରେ ଘୋର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କ ସଂହାରକ ତୁମ ତ୍ରିଶୂଳ ଆମକୁ ଭୟରୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁ। ହେ ଭଦ୍ରକାଳୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 27

हिनस्ति दैत्यतेजांसि स्वनेनापूर्य या जगत् । सा घण्टा पातु नो देवि पापेभ्यो नः सुतानिव ॥

ହେ ଦେବୀ! ଯେ ଘଣ୍ଟାଧ୍ୱନି ନିଜ ନାଦରେ ଜଗତକୁ ପୂରି ଦାନବମାନଙ୍କ ତେଜକୁ ଭଙ୍ଗ କରେ, ସେଇ ଆମକୁ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କରୁ—ମାତା ଯେପରି ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 28

असुरासृग्वसापङ्कचर्चितस्ते करोज्ज्वलः । शुभाय खड्गो भवतु चण्डिके त्वां नता वयम् ॥

ଅସୁରମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ଓ ମେଦର କାଦରେ ଲିପ୍ତ ତୁମ ଦୀପ୍ତ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ହସ୍ତ—ସେଇ ଖଡ୍ଗ ଆମ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳମୟ ରକ୍ଷକ ହେଉ। ହେ ଚଣ୍ଡିକା, ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁ।

Verse 29

रोगानशेषानपहंसि तुष्टा रुष्टा तु कामान्सकलानभीष्टान् । त्वामाश्रितानां न विपन्नराणां त्वामाश्रिता ह्याश्रयतां प्रयान्ति ॥

ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ହରଣ କର; କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ନାଶ କର। ଯେମାନେ ତୁମ ଶରଣ ନେନ୍ତି ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମ ଶରଣାଗତମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶରଣ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 30

एतत्कृतं यत्कदनं त्वयाद्य धर्मद्विषां देवि महासुराणाम् । रूपैरनेकैर्बहुधाऽऽत्ममूर्ति कृत्वाम्बिके तत्प्रकरोति काऽन्या ॥

ହେ ଦେବୀ! ଧର୍ମଦ୍ୱେଷୀ ମହାଅସୁରମାନଙ୍କ ଏହି ମର୍ଦ୍ଦନ ଓ ବିନାଶ ଆଜି ତୁମେ କରିଛ। ହେ ଅମ୍ବିକା, ନିଜ ରୂପକୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ଅନେକ ଆକୃତିରେ ବିସ୍ତାର କରି—ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଆଉ କିଏ କରିପାରିବ?

Verse 31

विद्यासु शास्त्रेषु विवेकदीपेष्वाद्येषु वाक्येषु च का त्वदन्या । ममत्वगर्तेऽतिमहान्धकारे विभ्रामयत्येतदतीव विश्वम् ॥

ବିଦ୍ୟାରେ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ, ବିବେକର ଦୀପରେ, ଏବଂ ଆଦ୍ୟ ବାକ୍ୟରେ—ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ସେଠାରେ ଆଉ କିଏ? ତଥାପି ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ମହାମୋହରେ ମୋହିତ ହୋଇ ‘ମମତ୍ୱ’ କୂପର ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାରରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି।

Verse 32

रक्षांसि यत्रोग्रविषाश्च नागा यत्रारयो दस्युबलानि यत्र । दावानलो यत्र तथाब्धिमध्ये तत्र स्थिता त्वं परिपासि विश्वम् ॥

ଯେଉଁଠି ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଭୟଙ୍କର ବିଷଧର ସର୍ପ ବସନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶତ୍ରୁ ଓ ଦସ୍ୟୁଦଳ ମିଳେ; ଯେଉଁଠି ବନଦାହ ହୁଏ, ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ—ସେଠି ସର୍ବତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ତୁମେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 33

विश्वेश्वरि त्वं परिपासि विश्वं विश्वात्मिका धारयसिति विश्वम् । विश्वेशवन्द्या भवती भवन्ति विश्वाश्रया ये त्वयि भक्तिनम्राः ॥

ହେ ଜଗଦୀଶ୍ୱରୀ, ତୁମେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କର; ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପା ହୋଇ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କର। ଜଗଦୀଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି; ଯେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଲୋକର ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 34

देवि प्रसीद परिपालय नोऽपरिभीतेर्नित्यं यथासुरवधादधुनैव सद्यः । पापानि सर्वजगतां प्रशमं नयाशु उत्पातपाकजनितांश्च महोपसर्गान् ॥

ହେ ଦେବୀ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ଅସୁରବଧ କରି ଯେପରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲ, ସେପରି ଆମକୁ ସଦା ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କର—ଏବେଇ, ତତ୍କ୍ଷଣ। ଶୀଘ୍ର ସମସ୍ତ ଲୋକର ପାପକୁ ଶାନ୍ତ କର, ଏବଂ ଅଶୁଭ ନିମିତ୍ତର ପରିପାକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମହାବିପଦକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶମିତ କର।

Verse 35

प्रणतानां प्रसीद त्वं देवि विश्वार्तिहारिणी । त्रैलोक्यवासिनामीड्ये लोकानां वरदा भव ॥

ହେ ଦେବୀ, ଜଗତର ଦୁଃଖ ହରଣକାରିଣୀ, ଯେମାନେ ନମ୍ର ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ତ୍ରିଲୋକବାସୀମାନେ ଯାହାକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେଇ ତୁମେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବରଦାୟିନୀ ହୁଅ।

Verse 36

श्रीदेव्युवाच वरदाहं सुरगण वरं यन्मनसेच्छथ । तं वृणुध्वं प्रयच्छामि जगतामुपकारकम् ॥

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବଗଣ, ମୁଁ ବରଦାୟିନୀ। ତୁମ ମନରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ବର ଇଚ୍ଛା, ସେହି ବର ବାଛ; ମୁଁ ଲୋକହିତକର ବର ପ୍ରଦାନ କରିବି।

Verse 37

देवा ऊचुः सर्वबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि । एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम् ॥

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ସର୍ବେଶ୍ୱରୀ, ତ୍ରିଲୋକର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ‑ଉପଦ୍ରବକୁ ଶାନ୍ତ କର; ଏବଂ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ବିନାଶ ମଧ୍ୟ ସାଧନ କର।

Verse 38

श्रीदेव्युवाच वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते अष्टाविंशतिमे युगे । शुम्भो निशुम्भश्चैवाऽन्यावुत्पत्स्येते महासुरौ ॥

ଭଗବତୀ ଦେବୀ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିବ, ଅଷ୍ଟାବିଂଶତମ ଯୁଗ‑ଚକ୍ରରେ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ନାମର ଦୁଇ ମହା ଅସୁର ଉଦ୍ଭବିବେ।

Verse 39

नन्दगोपगृहे जाता यशोदागर्भसम्भवा । ततस्तौ नाशयिष्यामि विन्ध्याचलनिवासिनी ॥

ନନ୍ଦ ଗୋପଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଉଦ୍ଭବି—ତେବେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବାସ କରି ମୁଁ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ (ଶୁମ୍ଭ‑ନିଶୁମ୍ଭ) ସଂହାର କରିବି।

Verse 40

पुनरप्यतिरौद्रेण रूपेण पृथिवीतले । अवतीर्य हनिष्यामि वैप्रचित्तांस्तु दानवान् ॥

ପୁନର୍ବାର ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭୂମିତଳରେ ଅବତରି, ବୈପ୍ରଚିତ୍ତ ବଂଶଜ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।

Verse 41

भक्षयन्त्याश्च तानुग्रान् वैप्रचित्तान् सुदानवान् । रक्ता दन्ता भविष्यन्ति दाडिमी कुसुमोपमाः ॥

ସେଇ ଘୋର ବୈପ୍ରଚିତ୍ତ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୋର ଦାନ୍ତ ଦାଡିମ୍ବ ପୁଷ୍ପ ପରି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହେବ।

Verse 42

ततो मां देवताः स्वर्गे मर्त्यलोके च मानवाः । स्तुवन्तो व्याहरिष्यन्ति सततं रक्तदन्तिकाम् ॥

ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବମାନେ ଓ ମର୍ତ୍ୟଲୋକର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରି ନିରନ୍ତର ‘ରକ୍ତଦନ୍ତିକା’ (ଲାଲ ଦାନ୍ତ ଥିବା) ବୋଲି ମୋର ନାମ ଘୋଷଣା କରିବେ।

Verse 43

भूयश्च शतवार्षिक्यामनावृष्ट्यामनम्भसि । मुनिभिः संस्तुता भूमौ संभविश्याम्ययोनिजा ॥

ପୁନର୍ବାର ଯେତେବେଳେ ଶତବର୍ଷର ଖରା ପଡିବ—ଯେତେବେଳେ ବର୍ଷା ନଥିବ ଓ ଜଳ ନଥିବ—ତେବେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଅୟୋନିଜା (ଗର୍ଭଜନ୍ମ ନୁହେଁ) ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେବି।

Verse 44

ततः शतेन नेत्राणां निरीक्षिष्यामि यन्मुनीन् । कीर्तयिष्यन्ति मनुजाः शताक्षीमिति मां ततः ॥

ତେବେ ମୁଁ ଶତ ନେତ୍ରରେ ସେଇ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବି; ତାପରେ ଲୋକେ ମୋତେ ‘ଶତାକ୍ଷୀ’ (ଶତନେତ୍ରୀ) ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତନ କରିବେ।

Verse 45

ततोऽहमखिलं लोकमात्मदेहसमुद्भवैः । भरिष्यामि सुराः शाकैरावृष्टेः प्राणधारकैः ॥

ତେବେ ମୋର ନିଜ ଶରୀରରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଶାକ-ତରକାରୀ ଦ୍ୱାରା—ବର୍ଷା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା—ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ମୁଁ ଧାରଣ ଓ ପାଳନ କରିବି।

Verse 46

शाकम्भरीति विख्यातिं तदा यास्याम्यहं भुवि । तत्रैव च वधिष्यामि दुर्गमाख्यं महासुरम् । दुर्गा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ॥

ତେବେ ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ‘ଶାକମ୍ଭରୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି। ସେଠାରେଇ ‘ଦୁର୍ଗମ’ ନାମକ ମହା ଅସୁରକୁ ମୁଁ ବଧ କରିବି; ଏବଂ ‘ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ’ ମୋର ନାମ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ହେବ।

Verse 47

पुनश्चाहं यदा भीमं रूप कृत्वा हिमाचले । रक्षांसि भक्षयिष्यामि पुनीनां त्राणकारणात् ॥

ପୁନର୍ବାର ହିମାଳୟରେ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଋଷିମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରସିବି।

Verse 48

तदा मां मुनयः सर्वे स्तोष्यन्त्यानम्रमूर्तयः । भीमा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ॥

ତେବେ ସମସ୍ତ ଋଷି ନତଦେହେ ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରିବେ; ଏବଂ ‘ଭୀମା ଦେବୀ’ ମୋର ନାମ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 49

यदारुणाख्यस्त्रैलोक्ये महाबाधां करिष्यति । तदाहं भ्रातरं रूपं कृत्वासंख्येयषट्पदम् ॥

ଯେତେବେଳେ ‘ଅରୁଣ’ ନାମଧାରୀ ତିନି ଲୋକରେ ମହା ପୀଡା ସୃଷ୍ଟି କରିବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଭ୍ରାମରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି—ଅସଂଖ୍ୟ ମଧୁମକ୍ଷୀ ହେବି।

Verse 50

त्रैलोक्यस्य हितार्थाय वधिष्यामि महासुरम् । भ्रामरीति च मां चोका स्तदा स्तोष्यन्ति सर्वतः ॥

ତିନି ଲୋକର ହିତାର୍ଥେ ମୁଁ ସେଇ ମହା ଅସୁରକୁ ବଧ କରିବି; ତାପରେ ସର୍ବତ୍ର ଲୋକେ ମୋତେ ‘ଭ୍ରାମରୀ’ ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରିବେ।

Verse 51

इत्थं यदा यदा बाधा दानवोत्था भविष्यति । तदा तदावतार्याहं करिष्याम्यरिसंक्षयम् ॥

ଏହିପରି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଯେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ, ସେତେବେଳେ ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଅବତରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବିନାଶ କରିବି।