Adhyaya 26: Madālasa Names Alarka and Reorients Him Toward Kshatriya Duty

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसोपाख्याने पञ्चविंशोऽध्यायः । षड्विंशोऽध्यायः । जड उवाच वर्धमानं सुतं सा तु राजपत्नी दिने दिने । तमुल्लापादिना बोधमनयन्निर्ममात्मकम् ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣର ମଦାଲସା-ଉପାଖ୍ୟାନରେ ପଞ୍ଚବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଷଡ୍ବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ଜଡ କହିଲେ—ଦିନକୁ ଦିନ ପୁଅ ବଢ଼ୁଥିବାବେଳେ ସେ ରାଣୀ ଲୋରି ଆଦି ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ବୋଧ ଦେଇ, ତାକୁ ଅନାସକ୍ତ ଓ ଅପରିଗ୍ରହୀ ସ୍ୱଭାବର କରିଥିଲେ।

Verse 2

यथायथं बलं लेभे यथा लेभे मतिं पितुः । तथा तथात्मबोधञ्च सोऽवापन्मातृभाषितैः ॥

ସେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ବଳ ପାଇଲା ଏବଂ ପିତୃବଂଶୋଚିତ ଯେ ବୋଧ ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା ତାହା ଲାଭ କଲା; ଏହାସହ ମାତାଙ୍କ ବଚନରୁ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 3

इत्थं तया स तनयो जन्मप्रभृति बोधितः । चकार न मतिं प्राज्ञो गार्हस्थ्यं प्रति निर्ममः ॥

ଏହିପରି ଜନ୍ମରୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦିଷ୍ଟ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁତ୍ର—ଅପରିଗ୍ରହୀ ହୋଇ—ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ମନ ନ ଲଗାଇଲା।

Verse 4

द्वितीयोऽस्याः सुतो जज्ञे तस्य नामाकरोत्पिता । सुबाहुरयमित्युक्ते सा जाहास मदालसा ॥

ତାଙ୍କର ପୁଣି ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା। ପିତା ତାକୁ ନାମ ଦେଲେ; ‘ଏହିଜଣ ସୁବାହୁ’ ବୋଲି କୁହାଯିବାମାତ୍ରେ ମଦାଲସା ହସିଲେ।

Verse 5

तमप्येवं यथापूर्वं बालमुल्लापनादिना । प्राह बाल्यात् स च प्राप तथा बोधं माहामतिः ॥

ତାକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ପୂର୍ବବତ୍ ଶିଶୁକାଳରୁ ଲୋରି ଆଦି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବୋଧନ କରି ବୋଧ ଦେଲେ; ଏବଂ ସେ ମହାତ୍ମା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ବୋଧ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 6

तृतीयं तनयं जातं स राजा शत्रुमर्दनम् । यदाह तेन सा सुभ्रूर्जहासातिचिरं पुनः ॥

ତୃତୀୟ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ ରାଜା ତାହାର ନାମ “ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ” ରଖିଲେ। ଏହା କହିବାମାତ୍ରେ ସୁନ୍ଦର ଭୌହଯୁକ୍ତ ରାଣୀ ପୁଣି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହସିଲେ।

Verse 7

तथैव सोऽपि तन्वङ्ग्या बालत्वादवबोधितः । क्रियाश्चकार निष्कामो न किञ्चिदुपकारकम् ॥

ସେହିପରି ସେ ବାଳକ ମଧ୍ୟ—ସୁକୁମାରାଙ୍ଗୀ ମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୈଶବରୁ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ—ନିଷ୍କାମ କର୍ମ କରୁଥିଲା; ଲାଭ କିମ୍ବା ଗେନ୍‌ ପାଇଁ କିଛି କରୁନଥିଲା।

Verse 8

चतुर्थस्य सुतस्याथ चिकीर्षुर्नाम भूमिपः । ददर्श तां शुभाचारामीषद्धासां मदालसाम् । तामाह राजा हसतीं किञ्चित् कौतूहलान्वितः ॥

ତାପରେ ରାଜା ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନାମ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସଦାଚାରିଣୀ ମଦାଲସାଙ୍କୁ ଅଲ୍ପ ହସୁଥିବା ଦେଖିଲେ। କିଛି କୁତୁହଳରେ, ସେ ହସୁଥିବାବେଳେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 9

राजोवाच क्रियमाणेऽसकृन्नाम्नि कथ्यतां हास्यकारणम् । विक्रान्तश्च सुबाहुश्च तथान्यः शत्रुमर्दनः ॥

ରାଜା କହିଲେ—“ନାମ ଦେବା ସମୟରେ ତୁମେ ପୁନଃପୁନଃ କାହିଁକି ହସୁଛ? ତୁମ ହସର କାରଣ ମୋତେ କୁହ। ମୁଁ ବିକ୍ରାନ୍ତ, ସୁବାହୁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ ନାମ ଦେଇଛି।”

Verse 10

शोभनानीति नामानि मया मन्ये कृतानि वै । योग्यानि क्षत्रबन्धूनां शौर्याटोपयुतानि च ॥

“ମୁଁ ଯେ ନାମ ଦେଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ତମ—କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶଜଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ଶୌର୍ୟର ଶୋଭାରେ ସମ୍ପନ୍ନ।”

Verse 11

असन्त्येतानि चेद्भद्रे ! यदि ते मनसि स्थितम् । तदस्य क्रियतां नाम चतुर्थस्य सुतस्य मे ॥

ହେ ଶୁଭେ! ଯଦି ତୁମ ମନରେ ଏହି (ନାମଗୁଡ଼ିକ) ଯଥୋଚିତ ନୁହେଁ ବୋଲି ଲାଗେ, ତେବେ ମୋର ଏହି ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ତୁମେ ନିଜେ ଏକ ନାମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର।

Verse 12

मदालसोवाच मयाज्ञा भवतः कार्याः महाराज ! यथात्थ माम् । तथा नाम करिष्यामि चतुर्थस्य सुतस्य ते ॥

ମଦାଲସା କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ! ଆପଣ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ନାମ ଦେବି।

Verse 13

अलर्क इति धर्मज्ञः ख्यातिं लोके प्रयास्यति । कनीयानेष ते पुत्रो मतिमांश्च भविष्यति ॥

ଏହାର ନାମ ‘ଅଲର୍କ’ ହେବ। ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ହେବ ଏବଂ ଲୋକେ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇବ। ଏହି ପୁତ୍ର ତୁମର କନିଷ୍ଠ; ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେବ।

Verse 14

तच्छ्रुत्वा नाम पुत्रस्य कृतं मात्रा महीपतिः । अलर्क इत्यसंबद्धं प्रहस्येदमथाब्रवीत् ॥

ମାଆ ଦିଆ ପୁତ୍ରନାମ ଶୁଣି ରାଜା ‘ଅଲର୍କ’ ନାମଟିକୁ ଅସମ୍ବଦ୍ଧ/ବିଚିତ୍ର ଭାବି ହସିଲେ, ତାପରେ ଏପରି କହିଲେ।

Verse 15

राजोवाच भवत्या यदिदं नाम मत्पुत्रस्य कृतं शुभे । किमीदृशमसंबद्धमर्थः कोऽस्य मदालसे ॥

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଶୁଭେ! ତୁମେ ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ଯେ ନାମ ଦେଇଛ, ସେହି ନାମ ଏତେ ଅସଙ୍ଗତ କାହିଁକି? ହେ ମଦାଲସା, ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?

Verse 16

मदालसोवाच कल्पनेयं महाराज ! कृता सा व्यावहारिको / त्वत्कृतानां तथा नाम्नां शृणु भूप ! निरर्थताम्

ମାଦାଲସା କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ଏହା କେବଳ ଲୋକବ୍ୟବହାରରେ କଳ୍ପିତ ପରମ୍ପରା। ହେ ରାଜନ, ତୁମେ ଦିଆ ନାମମାନଙ୍କର ନିରର୍ଥକତା ଶୁଣ।

Verse 17

वदन्ति पुरुषाः प्राज्ञा व्यापिनं पुरुषं यतः / क्रान्तिश्च गतिरुद्दिष्टा देशाद्देशान्तरं तु या

ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପୁରୁଷକୁ ‘ବ୍ୟାପୀ’ ବୋଲି କହନ୍ତି; କାରଣ ‘କ୍ରାନ୍ତି’ ମାନେ ଗତି—ଏକ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା—ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 18

सर्वगो न प्रयातीति व्यापी देहेश्वरो यतः / ततो विक्रान्तसंज्ञेयं मता मम निरर्थिका

ଦେହାନ୍ତର୍ଗତ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ କେଉଁଠିମଧ୍ୟ ‘ଯାଆନ୍ତି’ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୋ ମତରେ ‘ବିକ୍ରାନ୍ତ’ ନାମ ନିରର୍ଥକ।

Verse 19

सुबाहुरिति या संज्ञा कृतान्यस्य सुतस्य ते / निरर्था साप्यमूर्तत्वात् पुरुषस्य महीपते

ହେ ନୃପ, ତୁମ ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ରକୁ ଦିଆ ‘ସୁବାହୁ’ ନାମଟି ମଧ୍ୟ ନିରର୍ଥକ; କାରଣ ପୁରୁଷ (ଆତ୍ମା) ନିରାକାର।

Verse 20

पुत्रस्य यद् कृतं नाम तृतीयस्यारिमर्दनः / मन्ये तदप्यसंबद्धं शृणु चाप्यत्र कारणम्

ତୁମ ତୃତୀୟ ପୁତ୍ରକୁ ଦିଆ ‘ଅରିମର୍ଦନ’ ନାମଟିକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଅସଙ୍ଗତ ମନେ କରେ। ଏହାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 21

एक एव शरीरेषु सर्वेषु पुरुषो यदा / तदास्य राजन् ! कः शत्रुः को वा मित्रमिहेष्यते

ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେହରେ ସେଇ ଏକେ ପୁରୁଷ ଅବସ୍ଥିତ, ହେ ରାଜନ୍, ତାହାର ଶତ୍ରୁ କିଏ, ଏଠାରେ ମିତ୍ର କାହାକୁ ଖୋଜିବା?

Verse 22

भूतैर्भूतानि मृद्यन्ते अमूर्तो मृद्यते कथम् / क्रोधादीनां पृथग्भावात् कल्पनेयं निरर्थिका

ଭୂତମାନେ ଭୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି; ନିରାକାର କିପରି ପୀଡିତ ହେବ? କ୍ରୋଧ ଆଦି ଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥା ଥିବାରୁ ଏହା କେବଳ କଳ୍ପନା—ବାସ୍ତବରେ ନିରର୍ଥକ।

Verse 23

यदि संव्यवहारार्थमसन्नाम प्रकल्प्यते / नाम्नि कस्मादलर्काख्ये नैरर्थ्यं भवतो मतम्

ଯଦି ଲୋକବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଅସତ୍ୟ ନାମ କଳ୍ପିତ ହୁଏ, ତେବେ ‘ଅଲର୍କ’ ନାମରେ ତୁମେ ‘ନିରର୍ଥକତା’ କାହିଁକି ମାନୁନାହ?

Verse 24

जड उवाच एवमुक्तस्तया साधु महीष्या स महीपतिः / तथे त्याह महाबुद्धिर्दयितां तथ्यवादिनीम्

ଜଡ କହିଲା—ସେଇ ଆର୍ଯ୍ୟା ରାଣୀ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଭୂପତି ରାଜା ନିଜ ସତ୍ୟବାଦିନୀ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏବମସ୍ତୁ।”

Verse 25

तञ्चापि सा सुतं सुभ्रूर्यथा पूर्वसुतांस्तथा / प्रोवाच बोधजननं तामुवाच स पार्थिवः

ସେଇ ସୁଭ୍ରୂ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁତ୍ରକୁ—ପୂର୍ବ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି—ଜ୍ଞାନ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ବାକ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ; ତାପରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 26

करोषि किमिदं मूढे ! ममाभावाय सन्ततेः । दुष्टावबोधदानेन यथापूर्वं सुतेषु मे ॥

ହେ ମୂଢ, ତୁମେ କ’ଣ କରୁଛ—ମୋ ବଂଶର ଉଚ୍ଛେଦ ଘଟାଉଛ? ପୂର୍ବେ ଯେପରି ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କୁ କୁଟିଳ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲ, ସେପରି ଏବେ ମଧ୍ୟ ବିପରୀତ ଉପଦେଶ ଦେଉଛ।

Verse 27

यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि ग्राह्यं वचो मम । तदेनं तनयं मार्गे प्रवृत्तेः सन्नियोजय ॥

ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ଯଦି ମୋ କଥା ଗ୍ରାହ୍ୟ—ତେବେ ଏହି ପୁଅକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରବୃତ୍ତିମାର୍ଗରେ, ଲୋକଧର୍ମକର୍ମପଥରେ ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 28

कर्ममार्गः समुच्छेदं नैवं देवि ! गमिष्यति । पितृपिण्डनिवृत्तिश्च नैवं साध्वि ! भविष्यति ॥

ହେ ଦେବୀ, ଏଭଳି କଲେ ପ୍ରବୃତ୍ତିଧର୍ମର ମାର୍ଗ କଟିବ ନାହିଁ। ହେ ସାଧ୍ବୀ, ଏଭଳି କଲେ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ; ତାହା ବନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 29

पितरो देवलोकस्थास्तथा तिर्यक्त्वमागताः । तद्वन्मनुष्यतां याता भूतवर्गे च संस्थिताः ॥

ପିତୃମାନେ ଦେବଲୋକରେ ବସିପାରନ୍ତି; ସେହିପରି ସେମାନେ ତିର୍ୟକ୍‌ୟୋନି (ପଶୁଅବସ୍ଥା)କୁ ଯାଇଥାଇପାରନ୍ତି; ଏହିପରି ମନୁଷ୍ୟତ୍ୱ ପାଇଥାଇପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭୂତଗଣମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ଥାଇପାରନ୍ତି।

Verse 30

सपुण्यानसपुण्यांश्च क्षुत्क्षामान् तृट्परिप्लुतान् । पिण्डोदकप्रदानेन नरः कर्मण्यवस्थितः ॥

ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟବାନ ହେଉନ୍ତୁ କି ନ ହେଉନ୍ତୁ, ଭୁଖରେ କ୍ଷୀଣ ହେଉନ୍ତୁ କି ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ—ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳଦାନ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ।

Verse 31

सदाप्यायते सुभ्रु ! तद्वद्देवातिथोऽनपि । देवैर्मनुष्यैः पितृभिः प्रेतैर्भूतैः सगुह्यकैः ॥

ହେ ସୁନ୍ଦର-ଭ୍ରୂବତୀ, ଏହିପରି ଦେବମାନେ ଓ ଅତିଥିମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି—ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ପିତୃ, ପ୍ରେତ, ଭୂତ ଏବଂ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

Verse 32

वयोभिः कृमिकीडैश्च नर एवोपजीव्यते । तस्मात् तन्वङ्गि ! पुत्रं यत्कार्यं क्षत्रयोनिभिः ॥

ମନୁଷ୍ୟ ନିଜେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଓ କୃମି-କୀଟମାନଙ୍କ ଆଧାରରେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ। ତେଣୁ, ହେ ସୁକୋମଳାଙ୍ଗୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟଜନ୍ମୀମାନେ ପୁତ୍ରବିଷୟରେ ଯାହା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ତାହା କର।

Verse 33

ऐहिकामुष्मिकफलं तत् सम्यक् प्रतिपादय ॥

ତାହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର, ଯେପରି ଏହା ଲୋକିକ ଓ ପାରଲୋକିକ—ଉଭୟ ଫଳ ଦେଉ।

Verse 34

जड उवाच तेनैवमुक्ता सा भर्त्रा वरनारी मदालसा । अलर्कं नाम तनयमुवाचोल्लापवादिनी ॥

ଜଡ କହିଲେ—ସ୍ୱାମୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୃଦୁଭାଷିଣୀ ଓ ବାକ୍ନିପୁଣା ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ମଦାଲସା, ଅଲର୍କ ନାମକ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 35

पुत्र वर्धस्व मद्भर्तुर्मनो नन्दय कर्मभिः । मित्राणामुपकाराय दुर्हृदां नाशनाय च ॥

ପୁତ୍ର, ବୃଦ୍ଧି ପାଅ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କର; ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ପିତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର—ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଓ ଦ୍ୱେଷମନ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।

Verse 36

धन्योऽसि रे यो वसुधामशत्रुरेकश्चिरं पालयितासि पुत्र । तत्पालनादस्तु सुखोपभोगो धर्मात्फलं प्राप्स्यसि चामरत्वम् ॥

ତୁମେ ଧନ୍ୟ—ଏହି ଦେଶରେ ନିର୍ବୈର। ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବ। ସେଇ ରକ୍ଷାରୁ ସମୃଦ୍ଧି ଭୋଗିବ; ଧର୍ମରୁ ତାହାର ଫଳ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମରତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ପାଇବ।

Verse 37

धरामरान् पर्वसु तर्पयेथाः समीहितं बन्धुषु पूरयेथाः । हितं परस्मै हृदि चिन्तयेथाः मनः परस्त्रीषु निवर्तयेथाः ॥

ପୁଣ୍ୟକାଳରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କର; ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଯଥୋଚିତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର; ହୃଦୟରେ ପରହିତ ଭାବ କର; ଏବଂ ପରସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ମନକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କର।

Verse 38

यज्ञौरनेकैर्विबुधानजस्त्रमर्थैर्द्विजान् प्रीणय संश्रितांश्च । स्त्रियश्च कामैरतुलैश्चिराय युद्धैश्चारींस्तोṣयितासि वीर ॥

ବହୁ ଯଜ୍ଞରେ ସଦା ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର; ଧନରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଓ ଆଶ୍ରିତମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ଅନୁପମ ସୁଖରେ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ତର୍ପିତ କର; ହେ ବୀର, ଧର୍ମ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତର୍ପିତ କର।

Verse 39

बालो मनो नन्दय बान्धवानां गुरोस्तथाज्ञाकरनैः कुमारः । स्त्रीणां युवा सत्कुलभूषणानां वृद्धो वने वत्स ! वनॆचराणाम् ॥

ଶିଶୁବୟସରେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କର; ଯୌବନରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କର। ତରୁଣବୟସରେ ସଜ୍ଜନ କୁଳମାନଙ୍କର ଭୂଷଣ ହେ; ଏବଂ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ, ହେ ପୁତ୍ର, ବନବାସୀମାନଙ୍କ ସହ ବନରେ ବସ।

Verse 40

राज्यं कुर्वन् सुहृदो नन्दयेथाः साधून् रक्षंस्तात ! यज्ञैर्यजेथाः । दुष्टान्निघ्रन् वैरिणश्चाजिमध्ये गोविप्रार्थे वत्स ! मृत्युं व्रजेथाः ॥

ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଶାସନ କରିବାବେଳେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କର; ଧର୍ମିଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଯଜ୍ଞ କର। ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରି ଓ ରଣମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ—ଗୋ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ହେଲେ, ହେ ଶିଶୁ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଅ।