
नरकवर्णनम् (Narakavarṇanam)
Auttami and Tamasa
ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କୁ ନରକମାନଙ୍କର ଭୟାନକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ମହାରୌରବ, ତମସ, ନିକୃନ୍ତନ, ଅପ୍ରତିଷ୍ଠ, ଅସିପତ୍ରବନ ଓ ତପ୍ତକୁମ୍ଭ—ଏହି ନରକରେ ପାପୀମାନେ କର୍ମାନୁସାରେ କଠୋର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି। ଧର୍ମାଚରଣ ଓ ପାପତ୍ୟାଗର ପ୍ରେରଣା ଦିଆଯାଏ।
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितृपुत्रसंवादो नाम एकादशोऽध्यायः । द्वादशोऽध्यायः । पितोवाच— साधु वत्स! त्वयाख्यातं संसारगहनं परम् । ज्ञानप्रदानसम्भूतं समाश्रित्य महाफलम् ॥
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣର ‘ପିତା–ପୁତ୍ର ସଂବାଦ’ ନାମକ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପିତା କହିଲେ— “ସାଧୁ, ସାଧୁ, ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର! ତୁମେ ସଂସାରର ଗହନ ଅରଣ୍ୟକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ; ଜ୍ଞାନଦାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମହାଫଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି…”
Verse 2
तत्र ते नरकाः सर्वे यथा वै रौरवस्तथा । वर्णितास्तान् समाचक्ष्व विस्तरेण महामते ॥
ସେଠାରେ ତୁମେ ରୌରବ ଆଦି ସମସ୍ତ ନରକମାନଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ। ଏବେ, ହେ ମହାତ୍ମନ୍, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
Verse 3
पुत्र उवाच— रौरवस्ते समाख्यातः प्रथमं नरको मया । महाराैरवसंज्ञं तु शृणुष्व नरकं पितः ॥
ପୁତ୍ର କହିଲା— “ରୌରବ ନାମକ ପ୍ରଥମ ନରକ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଛି। ଏବେ, ହେ ପିତା, ‘ମହାରୌରବ’ ନାମକ ନରକ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।”
Verse 4
योजनानां सहस्राणि सप्त पञ्च समन्ततः । तत्र ताम्रमयी भूमिरधस्तस्य हुताशनः ॥
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସାତ ଓ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାମ୍ରମୟ ଭୂମି ଅଛି; ତାହାର ତଳେ ଅଗ୍ନି ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 5
तत्तापतप्ता सर्वाशा प्रोद्यदिन्दुसमप्रभा । विभात्यतिमहारौद्रा दर्शनस्पर्शनादिषु ॥
ସେହି ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ତାହା ଉଦୟମାନ ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରଭା ପରି ଜ୍ଵଳମାନ; କିନ୍ତୁ ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ ଆଦିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର।
Verse 6
तस्यां बद्धः कराभ्यां च पद्भ्यां चैव यमानुगैः । मुच्यते पापकृन्मध्ये लुठमानः स गच्छति ॥
ସେଠାରେ ଯମଦୂତମାନେ ହାତ ପାଦ ବାନ୍ଧି ଦୁଷ୍କର୍ମୀକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି; ସେ ଛଟପଟାଇ ଗଡ଼ାଗଡ଼ି ହୋଇ ଆଗକୁ ଯାଏ।
Verse 7
काकैर्वकैर्वृकोलूकैर्वृश्चिकैर्मशकैस्तथा । भक्ष्यमाणस्तथा गृध्रैर्द्रुतं मार्गे विकृष्यते ॥
କାଉ, ବକ, ନେଉଳ/ଭେଡ଼ିଆ ଓ ପେଚା, ବିଛା ଓ ମଶା, ଏବଂ ଗିଧ—ଏମାନେ ତାକୁ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି; ଏବଂ ପଥରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ଟାଣିନିଆଯାଏ।
Verse 8
दह्यमानः पितर्मातर् भ्रातस्तातेति चाकुलः । वदत्यसकृदुद्विग्नो न शान्तिमधिगच्छति ॥
ଦହିଯାଉଥିବା, ବ୍ୟାକୁଳ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଚିତ୍କାର କରେ—‘ବାପା! ମାଆ! ଭାଇ! ପୁଅ!’—ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ସେ ଶାନ୍ତି ପାଉନାହିଁ।
Verse 9
एवं तस्मान्नरैर्मोक्षो ह्यतिक्रान्तैरवाप्यते । वर्षायुतायुतैः पापं यैः कृतं दुष्टबुद्धिभिः ॥
ସେହି ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲା ପରେ ମାତ୍ର ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି; ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ପାପୀମାନେ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି।
Verse 10
तथान्यस्तु तमो नाम सोऽतिशीतः स्वभावतः । महारौरववद्दीर्घस्तथा स तमसा वृतः ॥
ଅନ୍ୟ ଏକ ନରକ ‘ତମସ’ ନାମରେ ପରିଚିତ; ସ୍ୱଭାବତଃ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୀତଳ। ମହାରୌରବ ପରି ଏହା ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ।
Verse 11
शीतार्तास्तत्र धावन्तो नरास्तमसि दारुणे । परस्परं समासाद्य परिरभ्याश्रयन्ति च ॥
ଶୀତରେ ପୀଡିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ଏଠି-ସେଠି ଦୌଡ଼ନ୍ତି; ପରସ୍ପରକୁ ପାଇଲେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଉଷ୍ଣତାର ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ଲଗି ରହନ୍ତି।
Verse 12
दन्तास्तेषाञ्च भज्यन्ते शीतार्तिपरिकम्पिताः । क्षुत्तृष्णाप्रबलास्तत्र तथैवान्येऽप्युपद्रवाः ॥
ଶୀତ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିବା ସେମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ଝଡ଼ିପଡ଼େ; ସେଠାରେ ଭୁଖ ଓ ତୃଷ୍ଣା ତୀବ୍ର, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ଲେଶମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
Verse 13
हिमखण्डवहो वायुर्भिनत्त्यस्थीनि दारुणः । मज्जासृग्गलितं तस्मादश्नुवन्ति क्षुधान्विताः ॥
ହିମଖଣ୍ଡ ବହନକାରୀ ଭୟଙ୍କର ପବନ ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥିକୁ ଫାଟିଦିଏ; ଭୁଖରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଯାହା ସ୍ରବେ—ମଜ୍ଜା ଓ ରକ୍ତ—ତାହାକୁ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।
Verse 14
लेलिह्यमाना भ्राम्यन्ते परस्परसमागमे । एवं तत्रापि सुमहान् क्लेशस्तमसि मानवैः ॥
ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହିତ ଧକ୍କା ହୋଇ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଗଡ଼ନ୍ତି | ସେହି ଅନ୍ଧକାରରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି |
Verse 15
प्राप्यते ब्राह्मणश्रेष्ठ यावद्दुष्कृतसंक्षयः । निकृन्तन इति ख्यातस्ततो ’न्यो नरकोत्तमः ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାପ କ୍ଷୟ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବ ସେଠାରେ ରହେ | ଏହାକୁ 'ନିକୃନ୍ତନ' କୁହାଯାଏ; ଏହା ପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ନର୍କ ଅଛି |
Verse 16
तस्मिन् कुलालचक्राणि भ्राम्यन्त्यविरतं पितः । तेष्वारोप्य निकृत्यन्ते कालसूत्रेण मानवाः ॥
ହେ ତାତ, ସେହି ନର୍କରେ କୁମ୍ଭାରର ଚକ ନିରନ୍ତର ଘୁରୁଥାଏ | ସେଥିରେ ଚଢ଼ିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କାଳସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି କଟାଯାଏ |
Verse 17
यमानुगाङ्गुलिस्थेन आपादतलमस्तकम् । न चैषां जीवितभ्रंशो जायते द्विजसत्तम ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା (ପରିଚାଳିତ ସୂତ୍ରରେ) ପାଦରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଟାଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଯାଏ ନାହିଁ |
Verse 18
छिन्नानि तेषां शतशः खण्डान्यैक्यं व्रजन्ति च । एवं वर्षसहस्राणि छिद्यन्ते पापकर्मिणः ॥
ଶହ ଶହ ଥର କଟାଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରର ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପୁନର୍ବାର ଯୋଡ଼ି ହୋଇଯାଏ | ଏହିପରି ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପାପୀମାନଙ୍କୁ କଟାଯାଏ |
Verse 19
तावद् यावदशेषं वै तत्पापं हि क्षयं गतम् । अप्रतिष्ठञ्च नरकं शृणुष्व गदतो मम ॥
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ପାପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (ଦଣ୍ଡ ରହେ)। ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ—‘ଅପ୍ରତିଷ୍ଠ’ ନାମକ ନରକ ବିଷୟରେ କହୁଛି।
Verse 20
अत्रस्थैर्नारकैर्दुःखमसह्यमनुभूयते । तान्येव यत्र चक्राणि घटीयन्त्राणि चान्यतः ॥
ଏହି ନରକରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି—ଯେଉଁଠି ସେଇ ଚକ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ଏବଂ ଅନ୍ୟତ୍ର ଘଟୀ-ଯନ୍ତ୍ର (ଜଳଚକ୍ର ଯନ୍ତ୍ର) ମଧ୍ୟ ଅଛି।
Verse 21
दुःखस्य हेतुभूतानि पापकर्मकृतां नृणाम् । चक्रेष्वारोपिताः केचिद् भ्राम्यन्ते तत्र मानवाः ॥
ପାପକର୍ମ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖର ଆଧାର ହେବା ପରି କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଥାଏ। କେତେକ ଲୋକ ଚକ୍ରରେ ଆରୋହଣ କରି ସେଠାରେ ଘୂରନ୍ତି।
Verse 22
यावद्वर्षसहस्राणि न तेषां स्थितिरन्तरा । घटीयन्त्रेषु चैवाऽन्यो बद्धस्तोये यथा घटी ॥
ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ବିରାମ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟଜଣ ଘଟୀ-ଯନ୍ତ୍ରରେ ବାନ୍ଧାଯାଏ, ଯେପରି ଜଳରେ ଘଟ (ଘଟୀ) ଥାଏ।
Verse 23
भ्राम्यन्ते मानवाः रक्तमुदिगरन्तः पुनः पुनः । अस्त्रैर्मुखविनिष्क्रान्तैः नेत्रैरश्रुविलम्बिभिः ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କରି କରି ଘୂରନ୍ତି—ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶସ୍ତ୍ର ବାହାରୁଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଖି ଅଶ୍ରୁଧାରାରେ ଝୁଲି ଝରୁଛି।
Verse 24
दुःखानि ते प्राप्नुवन्ति यान्यसह्यानि जन्तुभिः । असिपत्रवनं नाम नरकं शृणु चापरम् ॥
ସେମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଆଉ ଗୋଟିଏ ନରକ ଶୁଣ—‘ଅସିପତ୍ରବନ’ ନାମ, ଖଡ୍ଗ-ପତ୍ରର ଜଙ୍ଗଲ।
Verse 25
योजनानां सहस्रं यो ज्वलदग्न्यास्तृतावनिः । तप्ताः सूर्यकरैश्चण्डैर्यत्रातीव सुदारुणैः ॥
ସେଠାରେ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ଏକ ପ୍ରଦେଶ ଅଛି; ତାହାର ଭୂମି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଆବୃତ। ସେଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତୀବ୍ର, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର କିରଣରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 26
प्रपतन्ति सदा तत्र प्राणिनो नरकौकसः । तन्मध्ये च वनं रम्यं स्निग्धपत्रं विभाव्यते ॥
ନରକରେ ବସୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିରନ୍ତର ସେଠାରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଚମକଦାର, ସଘନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଏକ ମନୋହର ବନ ଦିଶେ।
Verse 27
पत्राणि तत्र खङ्गानां फलानि द्विजसत्तमम् । श्वानश्च तत्र सबलाः स्वनन्त्ययुतशोभिताः ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ ପତ୍ରମାନେ ଓ ଫଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଖଡ୍ଗ ସ୍ୱରୂପ। ଏବଂ ସେଠାରେ ନାନା ପ୍ରକାର ହୁଙ୍କାର ଓ କ୍ରନ୍ଦନରେ ଭୟଙ୍କର ବଳବାନ କୁକୁରମାନେ ଅଛନ୍ତି।
Verse 28
महावक्त्रा महादंष्ट्रा व्याघ्रा इव भयानकाः । ततस्तद्वनमालोक्य शिशिरच्छायमग्रतः ॥
ସେମାନଙ୍କର ବଡ଼ ମୁହଁ ଓ ବିଶାଳ ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଅଛି—ବାଘ ପରି ଭୟଙ୍କର। ତାପରେ ସେହି ବନର ଶୀତଳ ଛାୟାକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖି,
Verse 29
प्रयान्ति प्राणिनस्तत्र तीव्रतृट्परिपीडिताः । हा मातर्हा तात ! इति क्रन्दन्तोऽतीव दुःखिताः ॥
ପ୍ରବଳ ଶୋଷରେ ଆକୁଳ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, 'ହା ମାତା! ହା ପିତା!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ଜୀବମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
Verse 30
दह्यमानाङ्घ्रयुगला धरणीस्थेन वह्निना । तेषां गतानां तत्रासिपत्रपाती समीरणः ॥
ଭୂମିର ଅଗ୍ନିରେ ସେମାନଙ୍କର ପାଦ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିବା ମାତ୍ରେ ଏପରି ପବନ ବହେ ଯାହା ଖଡ୍ଗ ସଦୃଶ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଝରାଇଦିଏ।
Verse 31
प्रवाति तेन पात्यन्ते तेषां खड्गान्यथोपरि । ततः पतन्ति ते भूमौ ज्वलत्पावकसञ्चये ॥
ପବନ ଯୋଗୁଁ ଉପରୁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଖଡ୍ଗ ପଡ଼େ; ତା’ପରେ ସେମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରାଶି ମଧ୍ୟରେ ଭୂପତିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 32
लेलिह्यमाने चान्यत्र व्याप्ताशेषमहीतले । सारमेयास्ततः शीघ्रं शातयन्ति शरीरतः ॥
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ସମଗ୍ର ଭୂମିକୁ ବ୍ୟାପିଯାଏ, ସେତେବେଳେ କୁକୁରମାନେ ଶୀଘ୍ର ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
Verse 33
तेषामङ्गानि रुदतामनेकान्यतिभीषणाः । असिपत्रवनं तात ! मयैतत्कीर्तितं तव ॥
ସେମାନେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବା ବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ବହୁ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଅସିପତ୍ରବନ ନର୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି।
Verse 34
अतः परं भीमतरेण तप्तकुम्भं निबोध मे । समन्ततस्तप्तकुम्भा वह्निज्वालासमावृताः ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋ ଠାରୁ ତପ୍ତକୁମ୍ଭ ନାମକ ଅତି ଭୟଙ୍କର ନର୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଚାରିଆଡେ ଅଗ୍ନି ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଉତ୍ତପ୍ତ କଡ଼େଇମାନ ରହିଛି।
Verse 35
ज्वलदग्निचयोद्वृत्ततैलायश्चूर्णपूरिताः । तेषु दुष्कृतकर्माणो याम्यैः क्षिप्ता ह्यधोमुखाः ॥
ସେହି କଡ଼େଇଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଫୁଟୁଥିବା ତେଲ ଏବଂ ଲୁହା ଗୁଣ୍ଡରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯମଦୂତମାନେ ପାପୀମାନଙ୍କୁ ସେଥିରେ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ଫିଙ୍ଗି ଦିଅନ୍ତି।
Verse 36
क्वाथ्यन्ते विस्फुटद्गात्र-गलन्मज्जजलाविलाः । स्फुरत्कपालनेत्रास्थिच्छिद्यमाना विभीषणैः ॥
ସେମାନେ ସିଝନ୍ତି—ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଫାଟିଯାଏ, ମଜ୍ଜା ବାହାରି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଗୋଳିଆ ହୋଇଯାଏ—ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଜୀବମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ କାଟନ୍ତି।
Verse 37
गृध्रैरुत्पाट्य मुच्यन्ते पुनस्तेष्वेव वेगितैः । पुनः सिमसिमायन्ते तैलेनैक्यं व्रजन्ति च ॥
ଶାଗୁଣାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟଣାଯାଇ ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁନର୍ବାର ସେହି କଡ଼େଇରେ ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଏ। ପୁଣି ସେମାନେ ଜଳନ୍ତି ଏବଂ ତେଲ ସହିତ ମିଶିଯାନ୍ତି।
Verse 38
द्रवीभूतैः शिरोगात्र-स्नायु-मांस-त्वगस्थिभिः । ततो याम्यैर्नरैराशु दर्व्या घट्टनघट्टिताः ॥
ମୁଣ୍ଡ, ଶରୀର, ସ୍ନାୟୁ, ମାଂସ, ଚର୍ମ ଏବଂ ହାଡ ତରଳି ଗଲେ, ଯମର ସେବକମାନେ ଚଟୁ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ମନ୍ଥନ କରନ୍ତି।
Verse 39
कृतावर्ते महातैले मथ्यन्ते पापकर्मिणः । एष ते विस्तरेणोक्तस्तप्तकुम्भो मया पितः ॥
ସେହି ବିଶାଳ ତୈଳରେ, ଘୂର୍ଣ୍ଣିବଳୟରେ ଘୂରାଇ, ପାପୀମାନଙ୍କୁ ମନ୍ଥନ କରାଯାଏ | ଏହିପରି ଭାବରେ ମୁଁ, ତୁମର ପିତା, ତୁମକୁ ତପ୍ତକୁମ୍ଭ ନରକ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଅଛି |
The chapter examines karmic proportionality: how specific forms of pāpa mature into correspondingly structured punishments, endured for immense but finite periods until demerit is exhausted. The ethical emphasis is deterrence through a concrete, sensory mapping of consequence.
It does not develop Manvantara chronology directly. Instead, it functions as an eschatological and moral excursus within the dialogue framework, reinforcing karma-doctrine that underlies Purāṇic historiography across Manvantaras.
This Adhyāya is outside the Devi Māhātmya section (Adhyāyas 81–93) and contains no direct Śākta stuti, goddess-epithet theology, or battle narrative. Its contribution is indirect: it supplies a karmic-ethical backdrop commonly presupposed by later devotional and theological portions of the Purāṇa.