Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्

Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning

संरब्धयोस्तदा घोर सुचिरं भरतर्षभ । यदा व्यवर्धत रणे वृत्रो बलसमन्वित:,भरतश्रेष्ठ! क्रोधमें भरे हुए उन दोनों वीरोंका वह भयानक संग्राम बहुत देरतक चलता रहा। वृत्रासुर त्वष्टाेके तेज और बलसे व्याप्त हो जब युद्धमें अधिक बलशाली हो बढ़ने लगा, तब इन्द्र युद्धसे विमुख हो गये। इन्द्रके विमुख होनेपर सब देवताओंको बड़ा दुःख हुआ

saṃrabdhayostadā ghoraṃ suciraṃ bharatarṣabha | yadā vyavardhata raṇe vṛtro balasamanvitaḥ ||

ଭରତର୍ଷଭ! କ୍ରୋଧରେ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ସେଇ ଦୁଇ ବୀରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଲା। ବଳସମନ୍ୱିତ ବୃତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଧିକ ପ୍ରବଳ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ରଣରୁ ବିମୁଖ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ।

संरब्धयोःof the two enraged (ones)
संरब्धयोः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसंरब्ध (√रभ् + सम्, क्त)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Dual
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
घोरःterrible
घोरः:
Karta
TypeAdjective
Rootघोर
FormMasculine, Nominative, Singular
सुचिरम्for a long time
सुचिरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसुचिर
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभरत + ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
व्यवर्धतgrew, increased
व्यवर्धत:
Karma
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते) + वि
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
वृत्रःVṛtra
वृत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootवृत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
बलसमन्वितःendowed with strength
बलसमन्वितः:
Karta
TypeAdjective
Rootबल + समन्वित (सम्-अनु-√इ + क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular

शल्य उवाच

Ś
Śalya
B
Bharatarṣabha (addressed person)
V
Vṛtra
I
Indra
D
Devas (gods)