Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्

Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning

क्रोधसंरक्तनयन इदं वचनमत्रवीत्‌ | दैत्योंका संहार करनेवाले इन्द्रने शत्रुको मारकर अपने आपको कृतार्थ माना। इधर त्वष्टा प्रजापतिने जब यह सुना कि इन्द्रने मेरे पुत्रको मार डाला है, तब उनकी आँखें क्रोधसे लाल हो गयीं और वे इस प्रकार बोले || ४४ ह |। त्वष्टोवाच तप्यमानं तपो नित्य क्षान्तं दान्तं जितेन्द्रियम्‌ । विनापराधेन यतः: पुत्र हिंसितवान्‌ मम,त्वष्टाने कहा--मेरा पुत्र सदा क्षमाशील, संयमी और जितेन्द्रिय रहकर तपस्यामें लगा हुआ था, तो भी इन्द्रने बिना किसी अपराधके उसकी हत्या की है

tvaṣṭovāca | tapyamānaṃ tapo nityaṃ kṣāntaṃ dāntaṃ jitendriyam | vināparādhena yataḥ putraṃ hiṃsitavān mama ||

ତ୍ୱଷ୍ଟା କହିଲେ—ମୋ ପୁତ୍ର ସଦା ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ଥିଲା; ସେ କଷ୍ଟସହିଷ୍ଣୁ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ସଂୟମୀ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିଲା। ତଥାପି କୌଣସି ଅପରାଧ ବିନା ଇନ୍ଦ୍ର ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ବଧ କଲେ।

त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
Karta
TypeNoun
Rootत्वष्टृ
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
तप्यमानम्performing austerity; engaged in tapas
तप्यमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतप्
FormMasculine, Accusative, Singular, Present participle (Ātmanepada), accusative singular
तपःausterity, penance
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Accusative, Singular
नित्यम्always, constantly
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
क्षान्तम्patient, forbearing
क्षान्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्षान्त
FormMasculine, Accusative, Singular
दान्तम्self-controlled, restrained
दान्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदान्त
FormMasculine, Accusative, Singular
जितेन्द्रियम्one who has conquered the senses
जितेन्द्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय
FormMasculine, Accusative, Singular
विनाwithout
विना:
TypeIndeclinable
Rootविना
अपराधेनwith/for an offense; wrongdoing
अपराधेन:
Karana
TypeNoun
Rootअपराध
FormMasculine, Instrumental, Singular
यतःsince; because
यतः:
TypeIndeclinable
Rootयत्
FormRelative adverb
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
हिंसितवान्has killed; has harmed
हिंसितवान्:
TypeVerb
Rootहिंस्
FormMasculine, Nominative, Singular, Past active participle (periphrastic perfect), nominative singular
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular, First

शल्य उवाच

T
Tvaṣṭā (Tvaṣṭṛ)
I
Indra
T
Tvaṣṭā's son (unnamed in this verse)