Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Udyoga Parva, Adhyaya 2 — Baladeva’s Counsel on Peace, Restitution, and Court Protocol

साम्ना जितो<र्थो5र्थकरो भवेत युद्धेडनयो भविता नेह सो<र्थ:,कौरव पाण्डवोंमें परस्पर युद्ध हो, ऐसी आकांक्षा न करो--ऐसा कोई कदम न उठाओ। सन्धि या समझौतेकी भावनासे ही दुर्योधनको आमन्त्रित करो। मेल-मिलापसे समझा- बुझाकर जो प्रयोजन सिद्ध किया जाता है, वही परिणाममें हितकारी होता है। युद्धमें तो दोनों पक्षकी ओरसे अन्याय अर्थात्‌ अनीतिका ही बर्ताव किया जाता है और अन्यायसे इस जगत्‌में किसी प्रयोजनकी सिद्धि नहीं हो सकती

sāmnā jito 'rtho 'rthakaro bhavet | yuddhe 'nayo bhavitā neha so 'rthaḥ | kaurava pāṇḍavayoḥ paraspara-yuddhaṃ bhavet, ity ākāṅkṣāṃ mā kṛthāḥ—tādṛśaṃ padaṃ mā kṛthāḥ | sandhi-samjñā-bhāvanayāiva duryodhanaṃ āmantraya | mela-milāpena samyak bodhayitvā yo prayojanaḥ sidhyati, sa eva pariṇāme hitakaraḥ | yuddhe tu ubhaya-pakṣataḥ anyāyaḥ, arthāt anītiḥ, eva pravartate; anyāyena ca asmin jagati kasyāpi prayojanasya siddhir na sambhavati ||

ବଳରାମ କହିଲେ— ସାମ୍ନା ଓ ସନ୍ଧି-ସମାଧାନରେ ଜିତା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହିଁ ସତ୍ୟରେ ଫଳଦାୟକ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତ ଅନ୍ୟାୟ ହିଁ ପ୍ରବଳ ହୁଏ; ତାହାରେ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ ନାହିଁ। କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର ସଂହାର ହେଉ— ଏମିତି ଆଶା କରନି, ଏବଂ ସେପରି କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟ ନେଉନି। ସନ୍ଧି ଓ ସମ୍ମତିର ଭାବନାରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର। ମେଳମିଳାପରେ ବୁଝାଇ ଯେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧିତ ହୁଏ, ସେଇ ଶେଷରେ ହିତକର ହୁଏ। ରଣରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଅନିବାର୍ୟ ଭାବେ ଅଧର୍ମାଚରଣକୁ ଝୁକେ; ଅଧର୍ମରେ ଏହି ଜଗତରେ କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।

साम्नाby conciliation / by gentle means
साम्ना:
Karana
TypeNoun
Rootसामन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
जितःwon, conquered
जितः:
Karta
TypeVerb
Rootजि
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
अर्थःpurpose, object, aim
अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्थकरःbeneficial; accomplishing the purpose
अर्थकरः:
Karta
TypeAdjective
Rootअर्थकर
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्would be / should become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormVidhi-lin (optative), Potential, 3rd, Singular, Parasmaipada
युद्धेin war
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
अनयःinjustice, improper conduct
अनयः:
Karta
TypeNoun
Rootअनय
FormMasculine, Nominative, Singular
भविताwill be / is bound to be
भविता:
Karta
TypeVerb
Rootभू
Formतृच् (agent noun / future sense), Masculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
इहhere, in this matter
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
सःthat / he
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्थःpurpose, desired end
अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular

बलदेव उवाच

B
Baladeva (Balarāma)
K
Kaurava
P
Pāṇḍava
D
Duryodhana