Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः

Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya

उद्यच्छेदेव न नमेदुद्यमो होव पौरुषम्‌ । अप्यपर्वणि भज्येत न नमेतेह कस्यचित्‌,सदा उद्यम करे, किसीके आगे सिर न झुकावे। उद्यम ही पुरुषार्थ है। असमयमें नष्ट भले ही हो जाय, परंतु किसीके आगे नतमस्तक न हो

udyacchedeva na named udyamo hi vai pauruṣam | apy aparvaṇi bhajyeta na namet iha kasyacit | sadā udyamaṃ kuryāt, kasyacid agre śiraḥ na jhūkayet | udyama eva puruṣārthaḥ | asamaye naṣṭo bhaved api, parantu kasyacid agre natamastakaḥ na bhavet |

କାଟିଦିଆଯାଉ ତଥାପି ମୁଣ୍ଡ ନମାଅ ନାହିଁ; ଉଦ୍ୟମ ହିଁ ପୌରୁଷ। ଅସମୟରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ କାହା ପାଖରେ ନମିବା ନୁହେଁ।

उद्यच्छेदेin (the event of) being cut down while rising/striving
उद्यच्छेदे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउद्यच्छेद
FormMasculine, Locative, Singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
not
:
TypeIndeclinable
Root
नमेत्should bow
नमेत्:
TypeVerb
Rootनम्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
उद्यमःeffort, enterprise
उद्यमः:
Karta
TypeNoun
Rootउद्यम
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
पौरुषम्manliness; human effort (puruṣārtha)
पौरुषम्:
Karta
TypeNoun
Rootपौरुष
FormNeuter, Nominative, Singular
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अ-पर्वणिat an improper time; out of season
अ-पर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
भज्येतmight be broken/destroyed
भज्येत:
TypeVerb
Rootभञ्ज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada (passive sense)
not
:
TypeIndeclinable
Root
नमेतshould bow
नमेत:
TypeVerb
Rootनम्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
कस्यचित्of anyone; to anyone (in sense: before anyone)
कस्यचित्:
Sampradana
TypePronoun
Rootकश्चित्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular

पुत्र उवाच

P
putra (the son, speaker)