Shloka 51
देखो, जैसे सिंहसे पीड़ित हुए मृग भागते हैं, उसी प्रकार इस आधी रातके समय सूतपुत्रके द्वारा की हुई बाण-वर्षासे व्यथित हो ये पांचाल सैनिक भागे जा रहे हैं ।। एतस्यैवं प्रवृद्धस्य सूतपुत्रस्य संयुगे । निषेद्धा विद्यते नान्यस्त्वामृते भीमविक्रम,भयंकर पराक्रमी वीर! इस युद्धस्थलमें तुम्हारे सिवा दूसरा कोई ऐसा योद्धा नहीं है, जो इस प्रकार आगे बढ़नेवाले सूतपुत्र कर्णको रोक सके
śrīvāyudeva uvāca |
paśyata, yathā siṃhena pīḍitā mṛgā dhāvanti, tathārdharātrasamaye sūtaputreṇa kṛtāyā bāṇavarṣāyā vyathitā ime pāñcālāḥ sainikā dhāvanti ||
etasyaivaṃ pravṛddhasya sūtaputrasya saṃyuge |
niṣeddhā vidyate nānyas tvām ṛte bhīmavikrama, bhayaṅkara-parākrama vīra |
asmīn yuddhasthale tvadanyo nāsti yo ’syaivaṃ vardhamānasya sūtaputrasya karṇasya gatiṃ nivārayitum arhati ||
ବାୟୁ କହିଲେ—“ଦେଖ, ଯେପରି ସିଂହରେ ପୀଡିତ ହରିଣମାନେ ଭୟରେ ପଳାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଅର୍ଧରାତ୍ରିରେ ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଣବର୍ଷାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାଭୋଗୀ ପାଞ୍ଚାଳ ସେନା ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଦୌଡ଼ି ପଳାଉଛି। ଯୁଦ୍ଧରେ ଏଭଳି ବଢ଼ି ଆସୁଥିବା କର୍ଣ୍ଣକୁ ରୋକିବାକୁ ତୁମ୍ଭ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ—ହେ ଭୀମବିକ୍ରମ, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ବୀର! ଏହି ରଣଭୂମିରେ ତୁମ୍ଭ ଛଡ଼ା ଏଭଳି ଆଗେଇ ଆସୁଥିବା କର୍ଣ୍ଣକୁ ଅଟକାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।”
श्रीवायुदेव उवाच
Educational Q&A
The passage highlights battlefield dharma: when many are overwhelmed by fear and superior force, responsibility concentrates upon the one capable leader. Valor is framed as ethical duty—Bhīma is urged to act not for pride, but to protect allies and restore balance against unchecked violence.
At midnight, Karṇa’s intense barrage of arrows causes the Pāñcāla troops to break ranks and flee like deer chased by a lion. Vāyu addresses Bhīma, declaring that only Bhīma has the strength and courage to stop Karṇa’s advancing momentum on the battlefield.