Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

यह कर्ण महाथधनुर्धर, बुद्धिमान्‌ और दृढ़तापूर्वक पराक्रम प्रकट करनेवाला है। यह पाण्डवोंकी सेनाओंमें जो श्रेष्ठ क्षत्रिय वीर हैं, उनका विनाश कर रहा है ।। किरन्त: शरवर्षाणि महान्ति दृढ्धन्विन: । न शवनुवन्त्यवस्थातुं पीड्यमाना: शरार्चिषा,इसके बाणोंकी आगसे संतप्त हो बाणोंकी बड़ी भारी वर्षा करनेवाले सुदृढ़ धनुर्धर वीर भी युद्धभूमिमें ठहर नहीं पाते हैं

karṇaḥ mahā-dhanurdharaḥ buddhimān dṛḍhatayā parākramaṁ prakaṭayati; sa pāṇḍavānāṁ senāsu ye śreṣṭhāḥ kṣatriya-vīrāḥ, tān vināśayati. kirantaḥ śaravarṣāṇi mahānti dṛḍha-dhanvinaḥ; na śaknuvanty avasthātuṁ pīḍyamānāḥ śarārcīṣā.

ଏହି କର୍ଣ୍ଣ ମହାଧନୁର୍ଧର, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଦୃଢବିକ୍ରମ; ପାଣ୍ଡବ ସେନାମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୀରମାନଙ୍କୁ ସେ ନାଶ କରୁଛି। ତାହାର ବାଣାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ମହାନ ଶରବର୍ଷା କରୁଥିବା ଦୃଢଧନ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟ ରଣଭୂମିରେ ଠିଆ ରହିପାରୁନାହାନ୍ତି—ଶରତେଜରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସ୍ଥିର ରହିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି।

किरन्तःshowering, scattering
किरन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootकिर् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपद-भाव, पुं, प्रथमा, बहुवचन
शर-वर्षाणिshowers of arrows
शर-वर्षाणि:
Karma
TypeNoun
Rootशर + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुं, द्वितीया, बहुवचन
महान्तिgreat, huge
महान्ति:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुं, द्वितीया, बहुवचन
दृढ-धन्विनःfirm-bowed archers
दृढ-धन्विनः:
Karta
TypeNoun
Rootदृढ + धन्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
शक्नुवन्तिare able
शक्नुवन्ति:
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
अवस्थातुम्to stand, to remain
अवस्थातुम्:
TypeVerb
Rootअव + स्था (धातु)
Formतुमुन् (infinitive)
पीड्यमानाःbeing tormented/pressed
पीड्यमानाः:
Karta
TypeVerb
Rootपीड् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शानच्), कर्मणि, पुं, प्रथमा, बहुवचन
शर-अर्चिषाby the flame/fire of arrows
शर-अर्चिषा:
Karana
TypeNoun
Rootशर + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्री, तृतीया, एकवचन

श्रीवायुदेव उवाच

V
Vāyudeva
K
Karna
P
Pandavas
K
Kshatriya warriors
A
arrows (śara)
B
bow/archery (dhanus)

Educational Q&A

The verse highlights how concentrated skill and steadfast resolve in war can overwhelm even strong opponents; ethically, it underscores the severe consequences of martial power when directed toward destruction, reminding readers that Kshatriya valor carries grave responsibility.

Vāyudeva describes Karna’s dominance in battle: he is cutting down the foremost warriors among the Pandava forces, and his arrows—likened to fire—drive even formidable archers from their positions.