Shloka 7
Dvaipāyana–Kīṭa Saṃvāda: Karmic Memory, Fear of Death, and Embodied Pleasure
Devanagari script
कर्मणा लिप्यते जन्तुर्वाचा च मनसापि च
Translation
ଜୀବ ମନ, ବାଣୀ ଓ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ହିଂସା-ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯେ କ୍ରମେ ପ୍ରଥମେ ମନରେ, ପରେ ବାଣୀରେ ଏବଂ ଶେଷରେ କ୍ରିୟାରେ ହିଂସାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କେବେ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରେନାହିଁ, ସେ ଉକ୍ତ ତ୍ରିବିଧ ହିଂସା-ଦୋଷରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Word by Word
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
लिप्यतेis tainted/smeared
लिप्यते:
TypeVerb
Rootलिप्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
जन्तुःa living being/creature
जन्तुः:
Karta
TypeNoun
Rootजन्तु
FormMasculine, Nominative, Singular
वाचाby speech
वाचा:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मनसाby mind
मनसा:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes