Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 50
Āloka-dāna (Dīpa-dāna), Sumanas–Dhūpa–Dīpa Phala: Manu–Suvarṇa and Śukra–Bali Exempla
देवता तेजस्वी, कांतिमान् और प्रकाश फैलानेवाले होते हैं और राक्षस अंधकारप्रिय होते हैं; इसलिये देवताओंकी प्रसन्नताके लिये दीपदान किया जाता है ।।
śukra uvāca: devatāḥ tejasvinaḥ kāntimantaḥ prakāśa-prasāriṇaś ca bhavanti, rākṣasāś ca andhakāra-priyāḥ; tasmād devatā-prasannatāyai dīpa-dānaṃ kriyate. āloka-dānāc cakṣuṣmān prabhā-yukto bhaven naraḥ. tān dattvā nopahiṃset na haret nopanāśayet.
ଶୁକ୍ର କହିଲେ—ଦେବତାମାନେ ତେଜସ୍ୱୀ, କାନ୍ତିମାନ୍ ଓ ପ୍ରକାଶ ପ୍ରସାରକ; ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନ୍ଧକାରପ୍ରିୟ। ତେଣୁ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଦୀପଦାନ କରାଯାଏ। ଆଲୋକଦାନରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିସ୍ପଷ୍ଟତା ପାଏ ଓ ତେଜଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ସେହି ଦୀପ ଦାନ କରି ସାରିଲେ ପରେ ତାହାକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ନ ବୁଝାଇବ, ନ ଉଠାଇ ଅନ୍ୟତ୍ର ନେବ, ନ ନଷ୍ଟ କରିବ।
शुक्र उवाच
Educational Q&A
Giving lamps (dīpa-dāna) is praised as a dharmic act aligned with the gods’ nature of radiance; it yields inner and outer clarity (symbolized as strengthened sight and personal brilliance). The gift must be respected: once offered, it should not be extinguished, reclaimed, or destroyed.
In a didactic passage of the Anuśāsana Parva, Śukra instructs on the merit and proper conduct of lamp-giving, contrasting the luminous disposition of the gods with the darkness-loving nature of rākṣasas, and prescribing how the donated lamps should be treated.