The Second Part
ଉତ୍ତର ଭାଗ ଲିଙ୍ଗପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଗ, ଯେଉଁଥିରେ ମୋକ୍ଷ, ଯୋଗସାଧନା ଏବଂ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ‘ମହାମହିମା’ ଗଭୀର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏଠାରେ ଜୀବବନ୍ଧନର କାରଣ—କର୍ମ, ବାସନା, ଅଜ୍ଞାନ—ଓ ସେଥିରୁ ନିବୃତ୍ତିର ଉପାୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାବେ ଦିଆଯାଇ, ଶିବାନୁଗ୍ରହକୁ ମୁକ୍ତିର ପରମ ଆଧାର ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି। ଏହି ଭାଗରେ ଯୋଗର ଅଙ୍ଗ—ୟମ, ନିୟମ, ଆସନ, ପ୍ରାଣାୟାମ, ପ୍ରତ୍ୟାହାର, ଧାରଣା, ଧ୍ୟାନ ଓ ସମାଧି—ଶିବସ୍ମରଣ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯୋଡ଼ି ଉପଦେଶ ହୋଇଛି। ଲିଙ୍ଗୋପାସନା, ମନ୍ତ୍ରଜପ, ବ୍ରତ ଓ ତପକୁ କେବଳ ବାହ୍ୟ କର୍ମ ନୁହେଁ, ଅନ୍ତଃକରଣଶୁଦ୍ଧି ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ପଥ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି। ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଶିବଙ୍କୁ ପରବ୍ରହ୍ମ—ନିର୍ଗୁଣ ଓ ସଗୁଣ ଉଭୟ—ରୂପେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ଲୟର ଅଧିଷ୍ଠାତା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, କରୁଣାମୟ ଓ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ମହିମାବର୍ଣ୍ଣନା ସାଧକଙ୍କ ମନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ବିବେକ ଜାଗ୍ରତ କରେ। ଶେଷରେ ଏହି ଉପଦେଶ ମିଳେ—ଅହଂକାର, ରାଗ-ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅଜ୍ଞାନକୁ କ୍ଷୟ କରି, ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ଓ ଶିବଭକ୍ତିସହିତ ଯୋଗସାଧନାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ, ଜୀବ ଶିବସ୍ୱରୂପରେ ଲୀନ ହୋଇ ପରମଶାନ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।