Adhyaya 66

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे रुद्रसहस्रनामकथनं नाम पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः सूत उवाच त्रिधन्वा देवदेवस्य प्रसादात्तण्डिनस् तथा अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्य प्रयत्नतः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗରେ ‘ରୁଦ୍ରସହସ୍ରନାମକଥନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ସୂତ କହିଲେ—ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତ୍ରିଧନ୍ୱା ଓ ତଣ୍ଡିନ ପ୍ରୟାସପୂର୍ବକ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧର ଫଳ ପାଇଲେ।

Verse 2

गाणपत्यं दृढं प्राप्तः सर्वदेवनमस्कृतः आसीत्त्रिधन्वनश्चापि विद्वांस्त्रय्यारुणो नृपः

ସେ ରାଜା ବେଦତ୍ରୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ ଗାଣପତ୍ୟ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ନମସ୍କାରରେ ପୂଜିତ, ସେ ତ୍ରିଧନ୍ୱା ଓ ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନୀ ନୃପ ଥିଲେ।

Verse 3

तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून्महाबलः तेन भार्या विदर्भस्य हृता हत्वामितौजसम्

ତାଙ୍କର ସତ୍ୟବ୍ରତ ନାମକ ମହାବଳୀ କୁମାର ଜନ୍ମିଲା। ସେ ଅମିତ ପରାକ୍ରମୀକୁ ହତ୍ୟା କରି ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଅପହରଣ କଲା।

Verse 4

पाणिग्रहणमन्त्रेषु निष्ठाम् अप्रापितेष्विह तेनाधर्मेण संयुक्तं राजा त्रय्यारुणो ऽत्यजत्

ଏଠାରେ ପାଣିଗ୍ରହଣ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କରେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ନ ପାଇବାରୁ ରାଜା ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣ ସେଇ ଅଧର୍ମରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ; ଏବଂ ଅଧର୍ମବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 5

पितरं सो ऽब्रवीत् त्यक्तः क्व गच्छामीति वै द्विजाः पिता त्वेनमथोवाच श्वपाकैः सह वर्तय

ତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇ ସେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲା, “ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି?” ତେବେ ପିତା ତାକୁ କହିଲେ, “ଶ୍ୱପାକମାନଙ୍କ ସହିତ ରୁହ।”

Verse 6

इत्युक्तः स विचक्राम नगराद्वचनात् पितुः स तु सत्यव्रतो धीमाञ् छ्वपाकावसथान्तिके

ଏପରି କୁହାଯାଇ, ପିତାଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ସେ ନଗରରୁ ବାହାରିଲା। ସତ୍ୟବ୍ରତ ନାମକ ସେ ଧୀମାନ ଶ୍ୱପାକମାନଙ୍କ ଆବାସର ସମୀପକୁ ଗଲା।

Verse 7

पित्रा त्यक्तो ऽवसद्वीरः पिता चास्य वनं ययौ सर्वलोकेषु विख्यातस् त्रिशङ्कुरिति वीर्यवान्

ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇ ସେ ବୀର ରାଜକୁମାର ଅପମାନରେ ବସିଲା; ତାଙ୍କ ପିତା ମଧ୍ୟ ବନକୁ ଗଲେ। ତଥାପି ସେ ପରାକ୍ରମୀ ‘ତ୍ରିଶଙ୍କୁ’ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 8

वसिष्ठकोपात्पुण्यात्मा राजा सत्यव्रतः पुरा विश्वामित्रो महातेजा वरं दत्त्वा त्रिशङ्कवे

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ କ୍ରୋଧ ହେତୁ, ପୂର୍ବକାଳରେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ରାଜା ସତ୍ୟବ୍ରତ—ଯିଏ ‘ତ୍ରିଶଙ୍କୁ’ ଭାବେ ପରିଚିତ—ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ବର ପାଇଲେ।

Verse 9

राज्ये ऽभिषिच्य तं पित्र्ये याजयामास तं मुनिः मिषतां देवतानां च वसिष्ठस्य च कौशिकः

କୌଶିକ (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର) ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଇ ପିତୃୟଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ କରାଇଲେ—ଦେବତାମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଓ ବସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷୀ ଥିବାବେଳେ।

Verse 10

सशरीरं तदा तं वै दिवमारोपयद्विभुः तस्य सत्यव्रता नाम भार्या कैकयवंशजा

ତେବେ ବିଭୁ ତାଙ୍କୁ ଦେହସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆରୋହଣ କରାଇଲେ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ‘ସତ୍ୟବ୍ରତା’ ନାମରେ, କୈକୟ ବଂଶଜା ଥିଲେ।

Verse 11

कुमारं जनयामास हरिश्चन्द्रमकल्मषम् हरिश्चन्द्रस्य च सुतो रोहितो नाम वीर्यवान्

କୁମାରଙ୍କ ଠାରୁ ନିର୍ମଳ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ; ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ରୋହିତ’ ନାମରେ ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ।

Verse 12

हरितो रोहितस्याथ धुन्धुर्हारित उच्यते विजयश् च सुतेजाश् च धुन्धुपुत्रौ बभूवतुः

ରୋହିତଙ୍କ ଘରେ ହରିତ ଜନ୍ମିଲେ; ଧୁନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟ ‘ହାରିତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର—ବିଜୟ ଓ ସୁତେଜ—ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 13

जेता क्षत्रस्य सर्वत्र विजयस्तेन स स्मृतः रुचकस्तस्य तनयो राजा परमधार्मिकः

ସେ ସର୍ବତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟବର୍ଗର ଜେତା ଥିଲେ; ତେଣୁ ‘ବିଜୟ’ ନାମରେ ସ୍ମରଣୀୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୁଚକ—ପରମ ଧାର୍ମିକ ରାଜା।

Verse 14

रुचकस्य वृकः पुत्रस् तस्माद्बाहुश् च जज्ञिवान् सगरस्तस्य पुत्रो ऽभूद् राजा परमधार्मिकः

ରୁଚକଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃକ; ତାଙ୍କଠାରୁ ବାହୁ ଜନ୍ମିଲେ। ବାହୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଗର ନାମକ ରାଜା—ପରମ ଧାର୍ମିକ—ହେଲେ।

Verse 15

द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा ताभ्यामाराधितः पूर्वम् और्वो ऽग्निः पुत्रकाम्यया

ସଗର ରାଜାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟା—ପ୍ରଭା ଓ ଭାନୁମତୀ। ପୁତ୍ରକାମନାରେ ସେମାନେ ପୂର୍ବେ ଔର୍ବାଗ୍ନି (ଔର୍ବ ଋଷି)ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ।

Verse 16

और्वस्तुष्टस्तयोः प्रादाद् यथेष्टं वरमुत्तमम् एका षष्टिसहस्राणि सुतमेकं परा तथा

ଔର୍ବ ଋଷି ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦେଲେ—ଏକାଙ୍କୁ ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ପୁତ୍ର, ଅନ୍ୟାଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ମିଳିଲା।

Verse 17

अगृह्णाद् वंशकर्तारं प्रभागृह्णात्सुतान्बहून् एकं भानुमतिः पुत्रम् अगृह्णाद् असमञ्जसम्

ସେ ବଂଶକୁ ଅଗ୍ରସର କରିବା ପ୍ରବର୍ତ୍ତକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ପ୍ରଭା ତ ଅନେକ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କଲେ। ଭାନୁମତୀରୁ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା—ଅସମଞ୍ଜସ।

Verse 18

ततः षष्टिसहस्राणि सुषुवे सा तु वै प्रभा खनन्तः पृथिवीं दग्धा विष्णुहुङ्कारमार्गणैः

ତାପରେ ପ୍ରଭା ନିଶ୍ଚୟ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କଲେ। ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଖୋଦୁଥିବାବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହୁଂକାର-ରୂପ ଶରପ୍ରହାରରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 19

असमञ्जस्य तनयः सो ऽंशुमान्नाम विश्रुतः तस्य पुत्रो दिलीपस्तु दिलीपात्तु भगीरथः

ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଂଶୁମାନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ; ଦିଲୀପରୁ ଭଗୀରଥ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 20

येन भागीरथी गङ्गा तपः कृत्वावतारिता भगीरथसुतश्चापि श्रुतो नाम बभूव ह

ଯାହାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ଅବତରିଲେ। ଭଗୀରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ‘ଶ୍ରୁତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 21

नाभागस्तस्य दायादो भवभक्तः प्रतापवान् अंबरीषः सुतस्तस्य सिन्धुद्वीपस् ततो ऽभवत्

ତାଙ୍କର ଦାୟାଦ ନାଭାଗ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅମ୍ବରୀଷ ପ୍ରତାପବାନ ଏବଂ ଭବ (ଶିବ) ଭକ୍ତ ଥିଲେ; ଅମ୍ବରୀଷରୁ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 22

नाभागेनांबरीषेण भुजाभ्यां परिपालिता बभूव वसुधात्यर्थं तापत्रयविवर्जिता

ନାଭାଗ ଓ ଅମ୍ବରୀଷ ନିଜ ପ୍ରବଳ ଭୁଜବଳରେ ପୃଥିବୀକୁ ପରିରକ୍ଷା କଲେ; ତେଣୁ ବସୁଧା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ–ଆଧିଭୌତିକ–ଆଧିଦୈବିକ ତ୍ରିତାପରୁ ମୁକ୍ତ ରହିଲା।

Verse 23

अयुतायुः सुतस्तस्य सिन्धुद्वीपस्य वीर्यवान् पुत्रो ऽयुतायुषो धीमान् ऋतुपर्णो महायशाः

ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପରୁ ବୀର୍ୟବାନ୍ ଅୟୁତାୟୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଏବଂ ଅୟୁତାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୀମାନ୍ ମହାଯଶସ୍ବୀ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 24

दिव्याक्षहृदयज्ञो वै राजा नलसखो बली नलौ द्वावेव विख्यातौ पुराणेषु दृढव्रतौ

ସେ ବଳବାନ୍ ରାଜା, ନଳଙ୍କ ସଖା, ଦିବ୍ୟାକ୍ଷ (ଶିବ)ଙ୍କ ହୃଦୟାଭିପ୍ରାୟ ଜାଣୁଥିଲେ। ତେଣୁ ପୁରାଣରେ ଏହି ଦୁଇ ନଳ ମାତ୍ର ଦୃଢବ୍ରତୀ ଭାବେ ବିଖ୍ୟାତ।

Verse 25

वीरसेनसुतश्चान्यो यश्चेक्ष्वाकुकुलोद्भवः ऋतुपर्णस्य पुत्रो ऽभूत् सार्वभौमः प्रजेश्वरः

ବୀରସେନରୁ ଆଉ ଜଣେ ବଂଶଜ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କୁଳଜ। ସେ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ସାର୍ବଭୌମ, ପ୍ରଜେଶ୍ୱର ରାଜାଧିରାଜ।

Verse 26

सुदासस्तस्य तनयो राजा त्विन्द्रसमो ऽभवत् सुदासस्य सुतः प्रोक्तः सौदासो नाम पार्थिवः

ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁଦାସ ଥିଲେ; ସେ ପରାକ୍ରମରେ ଇନ୍ଦ୍ରସମ ରାଜା ହେଲେ। ସୁଦାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ସୌଦାସ’ ନାମକ ସମ୍ରାଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 27

ख्यातः कल्माषपादो वै नाम्ना मित्रसहश् च सः वसिष्ठस्तु महातेजाः क्षेत्रे कल्माषपादके

ସେ କଲ୍ମାଷପାଦ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ, ଏବଂ ମିତ୍ରସହ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ମହାତେଜସ୍ବୀ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ କଲ୍ମାଷପାଦକ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିଥିଲେ।

Verse 28

अश्मकं जनयामास इक्ष्वाकुकुलवर्धनम् अश्मकस्योत्तरायां तु मूलकस्तु सुतो ऽभवत्

ସେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କୁଳବର୍ଧକ ଅଶ୍ମକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଅଶ୍ମକଙ୍କ ଉତ୍ତରାୟା (ପରବର୍ତ୍ତୀ) ପତ୍ନୀଠାରୁ ମୂଳକ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା।

Verse 29

स हि रामभयाद्राजा स्त्रीभिः परिवृतो वने बिभर्ति त्राणमिच्छन्वै नारीकवचमुत्तमम्

ରାମଭୟରୁ ସେ ରାଜା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ବନରେ ବସିଲେ। ରକ୍ଷା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ‘ନାରୀ-କବଚ’ ନାମକ ଉତ୍ତମ କବଚ ପିନ୍ଧିଲେ।

Verse 30

मूलकस्यापि धर्मात्मा राजा शतरथः सुतः तस्माच्छतरथाज्जज्ञे राजा त्विलविलो बली

ମୂଳକଙ୍କଠାରୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଶତରଥ ଜନ୍ମିଲେ। ଶତରଥଙ୍କଠାରୁ ପୁନଃ ବଳବାନ ରାଜା ଇଲବିଲ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 31

आसीत् त्वैलविलिः श्रीमान् वृद्धशर्मा प्रतापवान् पुत्रो विश्वसहस्तस्य पितृकन्या व्यजीजनत्

ତ୍ୱୈଲବିଲି ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ଶ୍ରୀମାନ ଓ ପ୍ରତାପବାନ ବୃଦ୍ଧଶର୍ମା ଥିଲେ। ସେ ବିଶ୍ୱସହସ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର; ପିତୃକନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

Verse 32

दिलीपस्तस्य पुत्रो ऽभूत् खट्वाङ्ग इति विश्रुतः येन स्वर्गाद् इहागत्य मुहूर्तं प्राप्य जीवितम्

ତାହାର ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ ହେଲେ; ଦିଲୀପଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଏଠାକୁ ଆସି କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାତ୍ର ଶେଷ ଜୀବନ ପାଇଲେ।

Verse 33

त्रयो ऽग्नयस्त्रयो लोका बुद्ध्या सत्येन वै जिताः दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत

ବିବେକବୁଦ୍ଧି ଓ ଅଚଳ ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା ତିନି ଅଗ୍ନି ଓ ତିନି ଲୋକ ଜୟ ହେଲା। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୀର୍ଘବାହୁ; ଦୀର୍ଘବାହୁଠାରୁ ରଘୁ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 34

अजः पुत्रो रघोश्चापि तस्माज्जज्ञे च वीर्यवान् राजा दशरथस्तस्माच् छ्रीमानिक्ष्वाकुवंशकृत्

ରଘୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଜ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ବୀର୍ୟବାନ୍, ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜା ଦଶରଥ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶକୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବିସ୍ତୃତ କଲେ।

Verse 35

रामो दशरथाद्वीरो धर्मज्ञो लोकविश्रुतः भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश् च महाबलः

ଦଶରଥଙ୍କ ବୀର ପୁତ୍ର ରାମ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଲୋକବିଶ୍ରୁତ ଥିଲେ; ଏବଂ ଭରତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମହାବଳୀ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 36

तेषां श्रेष्ठो महातेजा रामः परमवीर्यवान् रावणं समरे हत्वा यज्ञैरिष्ट्वा च धर्मवित्

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଓ ପରମବୀର୍ୟବାନ୍ ରାମ ଥିଲେ। ସେ ସମରେ ରାବଣକୁ ବଧ କରି, ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଇଷ୍ଟି କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ହୋଇ ଧର୍ମମର୍ଯ୍ୟାଦା ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏଭଳି ପଶୁ (ଜୀବ) ନିୟତ କର୍ମକୁ ପରମ ପତି—ଶିବଙ୍କୁ—ଅର୍ପଣ କରି ପାଶ (ବନ୍ଧନ) ଶୁଦ୍ଧ କରେ।

Verse 37

दशवर्षसहस्राणि रामो राज्यं चकार सः रामस्य तनयो जज्ञे कुश इत्यभिविश्रुतः

ଦଶ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀରାମ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘କୁଶ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 38

लवश् च सुमहाभागः सत्यवान् अभवत् सुधीः अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तस्य चात्मजः

ଲବ ମଧ୍ୟ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସତ୍ୟବାନ ଓ ସୁଧୀ ହେଲେ। କୁଶଠାରୁ ଅତିଥି ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଷଧ ଥିଲେ।

Verse 39

नलस्तु निषधाज्जातो नभस्तस्मादजायत नभसः पुण्डरीकाख्यः क्षेमधन्वा ततः स्मृतः

ନିଷଧଠାରୁ ନଲ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ନଭସ ଜନ୍ମିଲେ। ନଭସଠାରୁ ‘ପୁଣ୍ଡରୀକ’ ନାମକ, ତାପରେ କ୍ଷେମଧନ୍ୱା ବୋଲି ସ୍ମରଣ ହୁଏ।

Verse 40

तस्य पुत्रो ऽभवद् वीरो देवानीकः प्रतापवान् अहीनरः सुतस् तस्य सहस्राश्वस्ततः परः

ତାଙ୍କର ବୀର ଓ ପ୍ରତାପବାନ ପୁତ୍ର ଦେବାନୀକ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅହୀନର, ତାପରେ ସହସ୍ରାଶ୍ୱ ହେଲେ।

Verse 41

शुभश्चन्द्रावलोकश् च तारापीडस्ततो ऽभवत् तस्यात्मजश्चन्द्रगिरिर् भानुचन्द्रस् ततो ऽभवत्

ତାଙ୍କଠାରୁ ଶୁଭ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକ ଜନ୍ମିଲେ; ତାପରେ ତାରାପୀଡ ହେଲେ। ତାରାପୀଡଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଗିରି, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଭାନୁଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 42

श्रुतायुरभवत्तस्माद् बृहद्बल इति स्मृतः भारते यो महातेजाः सौभद्रेण निपातितः

ତାହାଠାରୁ ଶ୍ରୁତାୟୁ ଜନ୍ମିଲେ; ଏହିହେତୁ ସେ ‘ବୃହଦ୍ବଳ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଭାରତଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ସୌଭଦ୍ର (ଅଭିମନ୍ୟୁ) ଦ୍ୱାରା ନିପାତିତ ହେଲେ।

Verse 43

एते इक्ष्वाकुदायादा राजानः प्रायशः स्मृताः वंशे प्रधाना एतस्मिन् प्राधान्येन प्रकीर्तिताः

ଏମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶଜ ରାଜାମାନେ, ଯେମାନେ ସାଧାରଣତଃ ସ୍ମରଣୀୟ। ଏହି ବଂଶରେ ଏମାନେ ମୁଖ୍ୟ; ତେଣୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟାନୁସାରେ ଏଠାରେ ପ୍ରକୀର୍ତିତ।

Verse 44

सर्वे पाशुपते ज्ञानम् अधीत्य परमेश्वरम् समभ्यर्च्य यथाज्ञानम् इष्ट्वा यज्ञैर्यथाविधि

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାଶୁପତ ଜ୍ଞାନ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ନିଜ ନିଜ ଜ୍ଞାନାନୁସାରେ ପରମେଶ୍ୱର (ପଶୁପତି)ଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କରି, ବିଧିମତେ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଇଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

Verse 45

दिवं गता महात्मानः केचिन्मुक्तात्मयोगिनः नृगो ब्राह्मणशापेन कृकलासत्वम् आगतः

କେତେକ ମହାତ୍ମା—ମୁକ୍ତାତ୍ମ ଯୋଗୀ—ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଗଲେ। କିନ୍ତୁ ନୃଗ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣଶାପରେ କୃକଲାସତ୍ୱ (ଟିକଟିକି ଅବସ୍ଥା) ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 46

धृष्टश् च धृष्टकेतुश् च यमबालश् च वीर्यवान् रणधृष्टश् च ते पुत्रास् त्रयः परमधार्मिकाः

ଧୃଷ୍ଟ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ବୀର୍ୟବାନ୍ ଯମବାଳ, ଏବଂ ରଣଧୃଷ୍ଟ—ଏମାନେ ତାଙ୍କର ତିନି ପୁଅ; ସେମାନେ ପରମଧାର୍ମିକ।

Verse 47

आनर्तो नाम शर्यातेः सुकन्या नाम दारिका आनर्तस्याभवत् पुत्रो रोचमानः प्रतापवान्

ଶର୍ୟାତିଠାରୁ ଆନର୍ତ ନାମକ ପୁତ୍ର ଓ ସୁକନ୍ୟା ନାମକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ। ଆନର୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୋଚମାନ, ଯିଏ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରତାପବାନ୍।

Verse 48

रोचमानस्य रेवो ऽभूद् रेवाद् रैवत एव च ककुद्मी चापरो ज्येष्ठपुत्रः पुत्रशतस्य तु

ରୋଚମାନଠାରୁ ରେବ ଜନ୍ମିଲେ; ରେବଠାରୁ ରୈବତ ହେଲେ। ଶତପୁତ୍ରର ଜନକ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କକୁଦ୍ମୀ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।

Verse 49

रेवती यस्य सा कन्या पत्नी रामस्य विश्रुता नरिष्यन्तस्य पुत्रो ऽभूज् जितात्मा तु महाबली

ତାଙ୍କର ରେବତୀ ନାମକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ନରିଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା—ଜିତାତ୍ମା ଓ ମହାବଳୀ।

Verse 50

नाभागादंबरीषस्तु विष्णुभक्तः प्रतापवान् ऋतस्तस्य सुतः श्रीमान् सर्वधर्मविदांवरः

ନାଭାଗଠାରୁ ଅମ୍ବରୀଷ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରତାପବାନ୍। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଋତ—ଶ୍ରୀମାନ୍, ସର୍ବଧର୍ମବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 51

कृतस्तस्य सुधर्माभूत् पृषितो नाम विश्रुतः करूषस्य तु कारूषाः सर्वे प्रख्यातकीर्तयः

ତାଙ୍କଠାରୁ ସୁଧର୍ମା ଜନ୍ମିଲେ; (ସୁଧର୍ମାଠାରୁ) ପୃଷିତ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ହେଲେ। କରୂଷଠାରୁ କାରୂଷମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ।

Verse 52

पृषितो हिंसयित्वा गां गुरोः प्राप सुकल्मषम् शापाच्छूद्रत्वम् आपन्नश् च्यवनस्येति विश्रुतः

ଗୁରୁଙ୍କ ଗାଈକୁ ହିଂସା କରି ପୃଷିତ ଘୋର ପାପ ଲାଭ କଲା। ଶାପବଳରେ ସେ ଶୂଦ୍ରତ୍ୱକୁ ପତିତ ହୋଇ ‘ଚ୍ୟବନଙ୍କର’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 53

दिष्टपुत्रस्तु नाभागस् तस्मादपि भलन्दनः भलन्दनस्य विक्रान्तो राजासीद् अजवाहनः

ଦିଷ୍ଟଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାଭାଗ; ତାହାରୁ ଭଲନ୍ଦନ ଜନ୍ମିଲେ। ଭଲନ୍ଦନଙ୍କୁ ନେଇ ପରାକ୍ରମୀ ରାଜା ଅଜବାହନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ—ଏଭଳି ବଂଶଧାରା କ୍ରମେ ଚାଲିଲା।

Verse 54

एते समासतः प्रोक्ता मनुपुत्रा महाभुजाः इक्ष्वाकोः पुत्रपौत्राद्या एलस्याथ वदामि वः

ଏହିପରି ମନୁଙ୍କ ମହାବାହୁ ପୁତ୍ରମାନେ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଗଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରମାନଙ୍କୁ, ଏଲାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କହିବି।

Verse 55

सूत उवाच ऐलः पुरूरवा नाम रुद्रभक्तः प्रतापवान् चक्रे त्वकण्टकं राज्यं देशे पुण्यतमे द्विजाः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଐଲ ନାମକ ପୁରୂରବା ରୁଦ୍ରଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ପରମ ପୁଣ୍ୟ ଦେଶରେ କଣ୍ଟକରହିତ, ଉପଦ୍ରବଶୂନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 56

उत्तरे यमुनातीरे प्रयागे मुनिसेविते प्रतिष्ठानाधिपः श्रीमान् प्रतिष्ठाने प्रतिष्ठितः

ଯମୁନାର ଉତ୍ତର ତଟରେ, ମୁନିମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ପ୍ରୟାଗରେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଧିପତି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 57

तस्य पुत्राः सप्त भवन् सर्वे वितततेजसः गन्धर्वलोकविदिता भवभक्ता महाबलाः

ତାହାର ସପ୍ତ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ସମସ୍ତେ ବିସ୍ତୃତ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଗନ୍ଧର୍ବଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ମହାବଳୀ ଏବଂ ଭବ (ଶ୍ରୀଶିବ)ଙ୍କ ଭକ୍ତ, ଯିଏ ପଶୁକୁ ପାଶବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା ପତି।

Verse 58

आयुर् मायुर् अमायुश् च विश्वायुश्चैव वीर्यवान् श्रुतायुश् च शतायुश् च दिव्याश्चैवोर्वशीसुताः

ଆୟୁ, ମାୟୁ, ଅମାୟୁ, ବିଶ୍ୱାୟୁ ଏବଂ ବୀର୍ୟବାନ; ତଥା ଶ୍ରୁତାୟୁ, ଶତାୟୁ, ଦିବ୍ୟ—ଏମାନେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ପୁତ୍ର।

Verse 59

आयुषस्तनया वीराः पञ्चैवासन्महौजसः स्वर्भानुतनयायां ते प्रभायां जज्ञिरे नृपाः

ଆୟୁଷରୁ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ବୀର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ସେମାନେ ମହାଓଜସ୍ବୀ। ସେଇ ରାଜାମାନେ ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରଭାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 60

नहुषः प्रथमस्तेषां धर्मज्ञो लोकविश्रुतः नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନହୁଷ ପ୍ରଥମ—ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ଲୋକବିଖ୍ୟାତ। ନହୁଷଙ୍କ ଦାୟାଦ ଛଅଜଣ; ସେମାନଙ୍କ ତେଜ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ।

Verse 61

उत्पन्नाः पितृकन्यायां विरजायां महौजसः यतिर्ययातिः संयातिर् आयातिः पञ्चमो ऽन्धकः

ପିତୃମାନଙ୍କ କନ୍ୟା ବିରଜାରୁ ମହାଓଜସ୍ବୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ—ଯତି, ଯୟାତି, ସଂଯାତି, ଆୟାତି ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଅନ୍ଧକ।

Verse 62

विजातिश्चेति षडिमे सर्वे प्रख्यातकीर्तयः यतिर्ज्येष्ठश् च तेषां वै ययातिस्तु ततो ऽवरः

“ବିଜାତି” ଆଦି ଏହି ଛଅଜଣ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଖ୍ୟାତ କର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯତି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ତାହା ପରେ ଯୟାତି କନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।

Verse 63

ज्येष्ठस्तु यतिर्मोक्षार्थो ब्रह्मभूतो ऽभवत्प्रभुः तेषां ययातिः पञ्चानां महाबलपराक्रमः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଯତି ମୋକ୍ଷାର୍ଥେ ବ୍ରହ୍ମଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରଭୁତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଇ ପାଞ୍ଚଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଯୟାତି ମହାବଳ ଓ ବୀରପରାକ୍ରମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 64

ययाति देवयानीमुशनसः सुतां भार्यामवाप सः शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः

ରାଜା ଯୟାତି ଉଶନସ (ଶୁକ୍ର)ଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ପତ୍ନୀରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏବଂ ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଅସୁରୀ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 65

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत तावुभौ शुभकर्माणौ स्तुतौ विद्याविशारदौ

ଦେବୟାନୀ ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ଦୁହେଁ ଶୁଭକର୍ମଶୀଳ, ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଥିଲେ।

Verse 66

द्रुह्यं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ययातये रथं तस्मै ददौ शुक्रः प्रतापवान्

ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଯୟାତିଙ୍କୁ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୂରୁ—ଏ ତିନି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଶୁକ୍ର ତାଙ୍କୁ ଏକ ରଥ ଦାନ କଲେ। ଏହି ରାଜବଂଶରେ ପତି-ସ୍ୱରୂପ ଶିବ ନିରବରେ କର୍ମର ଗତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି; ଧର୍ମ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ ସେ ପଶୁ-ଜୀବର ପାଶକୁ ଶିଥିଳ କରନ୍ତି।

Verse 67

तोषितस्तेन विप्रेन्द्रः प्रीतः परमभास्वरम् सुसंगं काञ्चनं दिव्यम् अक्षये च महेषुधी

ତାହାରେ ତୋଷିତ ହୋଇ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ। ସେ ପରମଭାସ୍ୱର, ସୁଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନ ଓ ଅକ୍ଷୟ ସାମଗ୍ରୀ ଦେଲେ।

Verse 68

युक्तं मनोजवैर् अश्वैर् येन कन्यां समुद्वहन् स तेन रथमुख्येन षण्मासेनाजयन्महीम्

ମନୋଜବ ଅଶ୍ୱ ଯୁକ୍ତ ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ସେ କନ୍ୟାକୁ ନେଇଥିଲା, ସେହି ରଥଦ୍ୱାରା ସେ ଛଅ ମାସରେ ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କଲା।

Verse 69

ययातिर्युधि दुर्धर्षो देवदानवमानुषैः भवभक्तस्तु पुण्यात्मा धर्मनिष्ठः समञ्जसः

ଯୟାତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଥିଲା; ତଥାପି ସେ ଭବ (ଶିବ) ଭକ୍ତ, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସମଞ୍ଜସ ଆଚରଣଶୀଳ ଥିଲା।

Verse 70

यज्ञयाजी जितक्रोधः सर्वभूतानुकम्पनः कौरवाणां च सर्वेषां स भवद्रथ उत्तमः

ଭବଦ୍ରଥ ଯଜ୍ଞକାରୀ, କ୍ରୋଧଜୟୀ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତପ୍ରତି କରୁଣାଶୀଳ ଥିଲା; ସମସ୍ତ କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଉତ୍ତମ ଥିଲା।

Verse 71

यावन्नरेन्द्रप्रवरः कौरवो जनमेजयः पूरोर्वंशस्य राज्ञस्तु राज्ञः पारिक्षितस्य तु

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରେନ୍ଦ୍ରପ୍ରବର କୌରବ ଜନମେଜୟ—ରାଜା ପାରିକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପୂରୁବଂଶର ଅଧିପତି—ୟଶ ଓ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ରହିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରାଜବଂଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହିବ।

Verse 72

जगाम स रथो नाशं शापाद्गर्गस्य धीमतः गर्गस्य हि सुतं बालं स राजा जनमेजयः

ଧୀମାନ୍ ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଶାପରୁ ସେଇ ରଥ ନାଶ ପାଇଲା। କାରଣ ରାଜା ଜନମେଜୟ ଗର୍ଗଙ୍କ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ଅପମାନ/ଆଘାତ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ଏହି ବିନାଶ ତାଙ୍କୁ ଆସିଲା।

Verse 73

अक्रूरं हिंसयामास ब्रह्महत्यामवाप सः स लोहगन्धी राजर्षिः परिधावन्नितस्ततः

ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ହିଂସା କରି ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ଲାଭ କଲା। ସେଇ ରାଜର୍ଷି ଲୋହା ଗନ୍ଧରେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧିତ ହୋଇ, ଦୁଷ୍କୃତଜ ପାଶବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ପରି ଇତସ୍ତତଃ ଦୌଡ଼ିଲା।

Verse 74

पौरजानपदैस्त्यक्तो न लेभे शर्म कर्हिचित् ततः स दुःखसंतप्तो न लेभे संविदं क्वचित्

ପୌର ଓ ଜାନପଦ ଲୋକେ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ; ସେ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା ନାହିଁ। ପରେ ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ସେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ବୁଝାମଣା କିମ୍ବା ଉଚିତ ପରାମର୍ଶ ପାଇଲା ନାହିଁ।

Verse 75

जगाम शौनकमृषिं शरण्यं व्यथितस्तदा इन्द्रेतिर् नाम विख्यातो यो ऽसौ मुनिरुदारधीः

ତେବେ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ‘ଇନ୍ଦ୍ରେତି’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ମୁନି, ଶରଣଦାତା ଶୌନକ ଋଷିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 76

याजयामास चेन्द्रेतिस् तं नृपं जनमेजयम् अश्वमेधेन राजानं पावनार्थं द्विजोत्तमाः

ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରେତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହ ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ପାବନାର୍ଥେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଇଲେ, ଯେପରି ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତୁ—ପଶୁପତି (ଶିବ) ପତିଙ୍କ ଅଦୃଶ୍ୟ ଅଧିପତ୍ୟ ଅଧୀନରେ।

Verse 77

स लोहगन्धान्निर्मुक्त एनसा च महायशाः यज्ञस्यावभृथे मध्ये यातो दिव्यो रथः शुभः

ସେ ଲୋହଗନ୍ଧର ମଲିନତାରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ପାପରୁ ବିମୋଚିତ ମହାଯଶସ୍ବୀ—ଯଜ୍ଞର ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନର ମଧ୍ୟରେ—ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୁଭ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 78

तस्माद्वंशात्परिभ्रष्टो वसोश्चेदिपतेः पुनः दत्तः शक्रेण तुष्टेन लेभे तस्माद् बृहद्रथः

ସେହି ବଂଶରୁ ପରିଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଚେଦିପତି ବସୁ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ—ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପୁନର୍ବାର ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ବୃହଦ୍ରଥ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 79

ततो हत्वा जरासंधं भीमस्तं रथमुत्तमम् प्रददौ वासुदेवाय प्रीत्या कौरवनन्दनः

ତାପରେ ଜରାସନ୍ଧକୁ ବଧ କରି, କୌରବବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଭୀମ ପ୍ରୀତିସହିତ ସେହି ଉତ୍ତମ ରଥଟି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 80

सूत उवाच अभ्यषिञ्चत्पुरुं पुत्रं ययातिर्नाहुषः प्रभुः कृतोपकारस्तेनैव पुरुणा द्विजसत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ନହୁଷପୁତ୍ର ପ୍ରଭୁ ଯୟାତି ନିଜ ପୁତ୍ର ପୁରୁଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ; କାରଣ ସେହି ପୁରୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ମହାନ ଉପକାର କରିଥିଲେ।

Verse 81

अभिषेक्तुकामं च नृपं पुरुं पुत्रं कनीयसम् ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन्

କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବାବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 82

कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हति

ହେ ପ୍ରଭୁ! ଦେବଯାନୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପୌତ୍ର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଯଦୁଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି କନିଷ୍ଠ କିପରି ରାଜ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ ହେବ?

Verse 83

एते संबोधयामस्त्वां धर्मं च अनुपालय

ଏହେତୁ ଆମେ ତୁମକୁ ବୋଧ କରୁଛୁ—କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଅ ଏବଂ ଧର୍ମକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପାଳନ କର।