Home›Kurma Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 29›Shloka 47
←Previous Verse
Next Verse→

Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 47

Yati-Āśrama: Bhikṣā-vidhi, Īśvara-dhyāna, and Prāyaścitta

Mahādeva as Non-dual Brahman

Devanagari script

इति यतिनियमानामेतदुक्तं विधानं पशुपतिपरितोषे यद् भवेदेकहेतुः / न भवति पुनरेषामुद्भवो वा विनाशः प्रणिहितमनसो ये नित्यमेवाचरन्ति

Transliteration

iti yatiniyamānāmetaduktaṃ vidhānaṃ paśupatiparitoṣe yad bhavedekahetuḥ / na bhavati punareṣāmudbhavo vā vināśaḥ praṇihitamanaso ye nityamevācaranti

Translation

ଏହିପରି ଯତି-ନିୟମମାନଙ୍କର ଏହି ବିଧାନ କୁହାଗଲା—ପଶୁପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାରଣ। ଯେମାନଙ୍କର ମନ ସଦା ଈଶ୍ୱରେ ନିବିଷ୍ଟ ଓ ଯେମାନେ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନଃ ବନ୍ଧନର ଉଦ୍ଭବ ନାହିଁ, ଲାଭିତ ଅବସ୍ଥାରୁ ପତନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
यतिनियमानाम्of the rules of ascetics
यतिनियमानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयति (प्रातिपदिक) + नियम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (यतीनां नियमाः); पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
उक्तम्said
उक्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भाव (said)
विधानम्injunction/ordinance
विधानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
पशुपतिपरितोषेin/for the satisfaction of Paśupati (Śiva)
पशुपतिपरितोषे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपशुपति (प्रातिपदिक) + परितोष (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष (पशुपतेः परितोषे); पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
यत्which
यत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
भवेत्would be/becomes
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एकहेतुःthe single cause
एकहेतुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष (एकः हेतुः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
भवतिis/occurs
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)
एषाम्of these (people)
एषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
उद्भवःarising/birth
उद्भवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
विनाशःdestruction
विनाशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रणिहितमनसःthose whose minds are fixed/intent
प्रणिहितमनसः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रणिहित (प्र√धा/√धा, क्त-प्रत्यय) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (प्रणिहितं मनः यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (ये इत्यस्य विशेषण)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative), नपुंसक एकवचन द्वितीया-रूप; अव्ययवत् प्रयोग
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; अवधानार्थक
आचरन्तिpractice/observe
आचरन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√चर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
Speaker

Lord Kūrma (Viṣṇu) instructing in a Śaiva–Vaiṣṇava synthesis (Iśvara-oriented yoga and yati-dharma)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities
P
Paśupati
Y
Yati (ascetic discipline)
Y
Yoga (steadfast mind / praṇihita-manas)

FAQs

It implies that steadfast, uninterrupted practice oriented to the Lord (Paśupati) leads to a state beyond repeated “arising” into bondage and beyond “loss,” indicating stable realization where the self is no longer entangled in cyclical becoming.

The verse stresses disciplined observance (yati-niyama) combined with praṇihita-manas—an unwaveringly focused mind—i.e., continuous īśvara-centered meditation and conduct as the decisive means (eka-hetu) to attain firmness and freedom from relapse.

Though the teaching is delivered by Lord Kūrma (Viṣṇu), the goal is explicitly “Paśupati’s satisfaction,” reflecting the Purāṇa’s non-sectarian synthesis where devotion and yoga directed to Śiva are affirmed within a Vaiṣṇava narrator’s framework.

←Previous Verse
Next Verse→