Shloka 18
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा ज्ञात्वा तु मुनिवाक्यतः / पुत्र शोकेन संतप्तस्त्वां शशाप रुषान्वितः
Transliteration
tatastasya vacaḥ śrutvā jñātvā tu munivākyataḥ / putra śokena saṃtaptastvāṃ śaśāpa ruṣānvitaḥ
Translation
ତା’ପରେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ମୁନିଙ୍କ ବାକ୍ୟରୁ ସତ୍ୟ ଜାଣି, ପୁତ୍ର ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ସେ କ୍ରୋଧରେ ତୁମକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
वचःspeech/words
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having heard’
ज्ञात्वाhaving understood
ज्ञात्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having known/understood’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
मुनि-वाक्यतःfrom the sage’s statement
मुनि-वाक्यतः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; समासः—मुनिवाक्यात् (ablatival adverb)
पुत्रO son
पुत्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
शोकेनwith grief
शोकेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
संतप्तःburning/afflicted
संतप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-तप् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मध्यम-पुरुष सर्वनाम
शशाप(he) cursed
शशाप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
रुषा-अन्वितःaccompanied by anger
रुषा-अन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरुषा (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त; अन्वि-इ धातु-प्राय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); समासः—रुषया अन्वितः (तृतीया-तत्पुरुष)