Shloka 17
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
तेन पापेन संयुक्तः पीडितश्च मुहुर्मुहुः / ततो मेरुगुहां नीत्वा बहूनब्दान्हि संस्थितः
Transliteration
tena pāpena saṃyuktaḥ pīḍitaśca muhurmuhuḥ / tato meruguhāṃ nītvā bahūnabdānhi saṃsthitaḥ
Translation
ସେହି ପାପରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ତା’ପରେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଗୁମ୍ଫାକୁ ଯାଇ ସେ ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ରହିଲେ ।
Word by Word
तेनby that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
पापेनby sin
पापेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
संयुक्तःjoined/afflicted
संयुक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-युज् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
पीडितःtormented
पीडितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीड् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formकाल/आवृत्ति-अव्यय (adverb)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरुक्ति (reduplication for emphasis)
ततःthen/from there
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)
मेरु-गुहाम्the cave of Meru
मेरु-गुहाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक) + गुहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—मेरोः गुहा (षष्ठी-तत्पुरुष)
नीत्वाhaving taken (him)
नीत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having led/taken’
बहून्many
बहून्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
अब्दान्years
अब्दान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/causal)
संस्थितःremained/stayed
संस्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)