Adhyaya 44
Upodghata PadaAdhyaya 44151 Verses

Adhyaya 44

ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम् (Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation)

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ (ଉତ୍ତରଭାଗ, ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନ) ହୟଗ୍ରୀବ ଜପ-ନ୍ୟାସ-ଯୋଗର ଆଗମ-ତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସାଧକ ଜପସ୍ଥାନରେ ନିୟମିତ ପ୍ରବେଶ କରି ଆସନ ଓ ଦିଗ୍ନିୟମ (ପ୍ରାଙ୍ମୁଖ ପଦ୍ମାସନ) ସ୍ଥାପନ କରେ, ଆସନଶୁଦ୍ଧି ପରେ ଧ୍ୟାନଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଦେବତା-ମୂର୍ତ୍ତି ସହ ଏକାତ୍ମ ଭାବେ। ପରେ ଆଙ୍ଗୁଳି, କରତଳ ଏବଂ ନାଭି, ହୃଦୟ, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ ଆଦି କେନ୍ଦ୍ରରେ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଓ ମାତୃକାକ୍ଷରର କ୍ରମବଦ୍ଧ ନ୍ୟାସ, ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି-ପ୍ରାକାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ଷାବରଣ, ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣୋଚ୍ଚାର (କାର-ଉଚ୍ଚାର) ଦ୍ୱାରା ସୂକ୍ଷ୍ମ-ସ୍ଥୂଳ ଦେହଭାବନା ଉଲ୍ଲେଖିତ। ହୃଦୟମଣ୍ଡଳରେ ନବ-ଆସନ/ଦେବସ୍ଥାନ (ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଈଶ୍ୱର, ସଦାଶିବ ଆଦି) ବିନ୍ୟାସ, ମୁଦ୍ରା-ପ୍ରାଣ ସହ ‘ହୁଂ’ ଜପରେ କୁଣ୍ଡଲିନୀ ଜାଗରଣ, ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତକୁ ଉନ୍ନୟନ ଓ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଶେଷରେ କୁଙ୍କୁମ-ନ୍ୟାସାଦି ପରିଷ୍କାରରେ ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ସ୍ଥିର କରାଯାଏ; ଏହା ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା-ଶାକ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅନ୍ତର୍ଜଗତୀୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୂପେ ଦେଖାଏ।

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच प्रविश्य तु जपस्थानमानीय निजमासनम् / अभ्युक्ष्य विधिवन्मन्त्रैर्गुरूक्तक्रमयोगतः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗର ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନରେ ତ୍ରିଚତ୍ୱାରିଂଶ (ତେତାଳିଶ) ଅଧ୍ୟାୟ। ହୟଗ୍ରୀବ କହିଲେ— ଜପସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ନିଜ ଆସନ ଆଣି, ଗୁରୁ କହିଥିବା କ୍ରମଯୋଗ ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଭ୍ୟୁକ୍ଷଣ କରି ଶୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 2

स्वात्मानं देवतामूर्तिं ध्यायंस्तत्राविशेषतः / प्राङ्मुखो दृढमाबध्य पद्मासनमनन्यधीः

ସେଠାରେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଦେବତାମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ଅବିଶେଷ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପଦ୍ମାସନ ବାନ୍ଧି ବସିଲେ; ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଅନ୍ୟତ୍ର ଗଲା ନାହିଁ।

Verse 3

त्रिखण्डामनुबध्नीयाद्गुर्वादीनभिवन्द्य च / द्विरुक्तबालबीजानि मध्याद्यङ्गुलिषु क्रमात्

ଗୁରୁ ଆଦିଙ୍କୁ ଅଭିବନ୍ଦନ କରି ତ୍ରିଖଣ୍ଡା (ତ୍ରିବିଧ ବନ୍ଧ) ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ; ପରେ ‘ବାଲ’ ବୀଜକୁ ଦୁଇଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମଧ୍ୟମାଦି ଆଙ୍ଗୁଳିରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରିବା।

Verse 4

तलयोरपि विन्यस्य करशुद्धिपुरःसरम् / अग्निप्राकारपर्यन्तं कुर्यात्स्वास्त्रेण मन्त्रवित्

ହସ୍ତତଳରେ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ୟାସ କରି ପ୍ରଥମେ କରଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି-ପ୍ରାକାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ଷା-ଆବରଣ କରିବେ।

Verse 5

प्रतिलोमेन पादाद्यमनुलोमेन कादिकम् / व्याप कन्यासमारोप्य व्यापयन्वाग्भवादिभिः

ପ୍ରତିଲୋମ କ୍ରମରେ ପାଦାଦି ଏବଂ ଅନୁଲୋମ କ୍ରମରେ ‘କ’ ଆଦି ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନ୍ୟାସ କର। ପରେ ‘ବ୍ୟାପ’ କନ୍ୟାସ ଆରୋପ କରି ବାଗ୍ଭବ ଆଦି ମନ୍ତ୍ରରେ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତି କର।

Verse 6

व्यक्तैः कारमसूक्ष्मस्थूलशरीराणि कल्पयेत् / नाभौ हृदि भ्रुवोर्मध्ये बालाबीजान्यथ न्यसेत्

ସ୍ପଷ୍ଟ ‘କାର’ ବର୍ଣ୍ଣଦ୍ୱାରା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ସ୍ଥୂଳ ଶରୀରର କଳ୍ପନା କର। ପରେ ନାଭି, ହୃଦୟ ଓ ଭ୍ରୂମଧ୍ୟରେ ବାଲା-ବୀଜମନ୍ତ୍ରର ନ୍ୟାସ କର।

Verse 7

मातृकां मूलपुटितां न्यसेन्नाभ्यादिषु क्रमात् / बालाबीजानि तान्येव द्विरावृत्त्याथ विन्यसेत्

ମୂଳପୁଟିତ ମାତୃକାକୁ ନାଭି ଆଦି ସ୍ଥାନରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କର। ସେହି ବାଲା-ବୀଜଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ୱିବାର ଆବୃତ୍ତି କରି ପୁନଃ ବିନ୍ୟାସ କର।

Verse 8

मध्यादिकरशाखासु तलयोरपि नान्यथा / नाभ्यादावथ विन्यस्य न्यसेदथ पदद्वये

ମଧ୍ୟମା ଆଦି କରଶାଖାମାନେ ଓ ଦୁଇ ତଳୁରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ନ୍ୟାସ କର, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ନାଭି ଆଦିରେ ବିନ୍ୟାସ କରି ପରେ ଦୁଇ ପଦରେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 9

जानूरुस्फिग्गुह्यमूलनाभि हृन्मूर्धसु क्रमात् / नवासनानि ब्रह्माणं विष्णुं रुद्रं तथेश्वरम्

ଜାନୁ, ଊରୁ, ସ୍ଫିକ୍, ଗୁହ୍ୟ, ମୂଳ, ନାଭି, ହୃଦୟ ଓ ମୂର୍ଧାରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କର। ଏହି ନବ ଆସନ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆସନରୂପ।

Verse 10

सदाशिवं च पूषाणं तूलिकां च प्रकाशकम् / विद्यासनं च विन्यस्य हृदये दर्शयेत्ततः

ତତଃ ସଦାଶିବ, ପୂଷା, ତୂଲିକା ଓ ପ୍ରକାଶକ, ଏବଂ ବିଦ୍ୟାସନକୁ ହୃଦୟରେ ବିନ୍ୟାସ କରି ଦର୍ଶନ କରାଉ।

Verse 11

पद्मत्रिखण्डयोन्याख्यां मुद्रामोष्ठपुटेन च / वायुमापूर्य हुं हुं हुं त्विति प्राबीध्य कुण्डलीम्

ଓଷ୍ଠପୁଟରେ ‘ପଦ୍ମତ୍ରିଖଣ୍ଡଯୋନି’ ନାମକ ମୁଦ୍ରା କରି, ବାୟୁ ପୂରି ‘ହୁଂ ହୁଂ ହୁଂ’ ଇତି କହି କୁଣ୍ଡଲିନୀକୁ ପ୍ରବୋଧ କର।

Verse 12

मन्त्रशक्त्या समुन्नीय द्वादशान्ते शिवैकताम् / भावयित्वा पुनस्तं च स्वस्थाने विनिवेश्य च

ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିରେ ତାହାକୁ ଉନ୍ନତ କରି ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତରେ ଶିବଏକତା ଭାବନା କର; ପୁନଃ ତାହାକୁ ସ୍ୱସ୍ଥାନେ ବିନିବେଶ କର।

Verse 13

वाग्भवादीनि बीजानि मूलहृद्बाहुषु न्यसेत् / समस्तमूर्ध्नि दोर्मूलमध्याग्रेषु यथाक्रमम्

ବାଗ୍ଭବ ଆଦି ବୀଜମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମୂଳ, ହୃଦୟ ଓ ବାହୁରେ ନ୍ୟାସ କର; ଏବଂ କ୍ରମେ ମସ୍ତକ ଓ ବାହୁମୂଳ-ମଧ୍ୟ-ଅଗ୍ର ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 14

हस्तौ विन्यस्य चाङ्गेषु ह्यङ्गुष्ठादितलावधि / हृदयादौ च विन्यस्य कुङ्कुमं न्यासमाचरेत्

ହସ୍ତଦ୍ୱୟକୁ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକରେ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠରୁ ତଳୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିନ୍ୟାସ କର; ହୃଦୟାଦି ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ୟାସ କରି କୁଙ୍କୁମ-ନ୍ୟାସ ଆଚରଣ କର।

Verse 15

शुद्धा तृतीयबीजेन पुटितां मातृकां पुनः / आद्यबीजद्वयं न्यस्य ह्यन्त्यबीजं न्यसेदिति

ତୃତୀୟ ବୀଜଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା ମାତୃକାକୁ ପୁନଃ ପୁଟିତ କରି, ପ୍ରଥମେ ଆଦ୍ୟବୀଜଦ୍ୱୟ ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ଅନ୍ତ୍ୟବୀଜ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାସ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 16

पुनर्भूतलविन्यासमाचरेन्नातिविस्तरम् / वर्गाष्टकं न्यसेन्मूले नाभौ हृदयकण्ठयोः

ପୁନଃ ଭୂତଳ-ବିନ୍ୟାସକୁ ଅତିବିସ୍ତାରରେ ନ କରି, ବର୍ଗାଷ୍ଟକକୁ ମୂଳେ, ନାଭିରେ, ହୃଦୟ ଓ କଣ୍ଠରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 17

प्रागाधायैषु शषसान्मूलहृन्मूर्द्धसु न्यसेत् / कक्षकट्यंसवामांसकटिहृत्सु च विन्यसेत्

ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ଏହି ‘ଶ-ଷ-ସ’ ଆଦିକୁ ମୂଳେ, ହୃଦୟେ ଓ ମୂର୍ଦ୍ଧାରେ ନ୍ୟାସ କରିବ; ଏବଂ କକ୍ଷ, କଟି, ଅଂସ, ବାମାଂସ, କଟି ଓ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 18

प्रभूताधः षडङ्गानि दादिवर्गैस्तु विन्यसेत् / ऋषिस्तु शब्दब्रह्मस्याच्छन्दो भूतलिपिर्मता

ତଳଭାଗରେ ‘ଦା’ ଆଦି ବର୍ଗଦ୍ୱାରା ଷଡଅଙ୍ଗକୁ ଯଥାବିଧି ବିନ୍ୟାସ କରିବ; ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମର ଋଷି ଓ ଛନ୍ଦ ‘ଭୂତଲିପି’ ବୋଲି ମତ।

Verse 19

श्रीमूलप्रकृतिस्त्वस्य देवता कथिता मनोः / अक्षस्रक्पुस्तके चोर्ध्वे पुष्पसायककार्मुके

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଦେବତା ‘ଶ୍ରୀମୂଳପ୍ରକୃତି’ ବୋଲି କଥିତ; ଉପରେ ଅକ୍ଷମାଳା ଓ ପୁସ୍ତକ, ଏବଂ ପୁଷ୍ପସାୟକ ଓ କାର୍ମୁକ ଧାରିଣୀ ଦେବୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଅଛି।

Verse 20

वराभीतिकराब्जैश्च धारयन्तीमनूपमाम् / रक्षणाक्षमयीं मानां वहन्ती कण्ठदेशतः

ସେ ଅନୁପମା ଦେବୀ ବର ଓ ଅଭୟମୁଦ୍ରାଯୁକ୍ତ ପଦ୍ମକର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ କଣ୍ଠଦେଶରେ ରକ୍ଷାସ୍ୱରୂପ ଅକ୍ଷରମୟ ମାଳା ବହନ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 21

हारकेयूरकटकच्छन्नवीरविभूषणाम् / दिव्याङ्गरागसंभिन्नमणिकुण्डलमण्डिताम्

ସେ ହାର, କେୟୂର ଓ କଟକ ଆଦି ବୀରଭୂଷଣରେ ଆବୃତ୍ତ; ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗରାଗର ସୁଗନ୍ଧରେ ଭିଜି, ମଣିମୟ କୁଣ୍ଡଳରେ ମଣ୍ଡିତ।

Verse 22

लिपिकल्पद्रुमस्याधो रूपिपङ्कजवासिनीम् / साक्षाल्लिपिमयीं ध्यायेद्भैरवीं भक्तवत्सलाम्

ଲିପି-କଳ୍ପଦ୍ରୁମର ତଳେ ରୂପମୟ ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା, ସାକ୍ଷାତ୍ ଲିପିମୟୀ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳା ଭୈରବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 23

अनेककोटिदूतीभिः समन्तात्समलङ्कृताम् / एवं ध्यात्वा न्यसेद्भूयो भूतलेप्यक्षरान्क्रमात्

ଅନେକ କୋଟି ଦୂତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଦିଗରୁ ଅଲଙ୍କୃତ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ପୁନଃ କ୍ରମକ୍ରମେ ଭୂତଳରେ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କର ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

मूलाद्याज्ञावसानेषु वर्गाष्टकमथो न्यसेत् / शषसान्मूर्ध्नि संन्यस्य स्वरानेष्वेव विन्यसेत्

ମୂଳାଧାରରୁ ଆଜ୍ଞାଚକ୍ରର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଗମାନଙ୍କ ଅଷ୍ଟକର ନ୍ୟାସ କରିବା; ପରେ ‘ଶ’, ‘ଷ’, ‘ସ’ କୁ ମୂର୍ଧ୍ନିରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ସ୍ୱରମାନଙ୍କରେ ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବିନ୍ୟାସ କରିବା।

Verse 25

हादिरूर्ध्वादिपञ्चास्येष्वग्रे मूले च मध्यमे / अङ्गुलीमूलमणिबन्धयोर्देष्णोश्च पादयोः

ହାଦିରୁ ଊର୍ଧ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଞ୍ଚାଶ ବର୍ଣ୍ଣର ଉଚ୍ଚାରଣ-ସ୍ଥାନ ଅଗ୍ର, ମୂଳ ଓ ମଧ୍ୟରେ; ଏବଂ ଅଙ୍ଗୁଳୀମୂଳ, ମଣିବନ୍ଧ, ଗୋଡ଼ଘୁଁଡ଼ି ଓ ପାଦରେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 26

जठरे पार्श्वयोर्दक्षवामयोर्नाभिपृष्ठयोः / शषसान्मूलहृन्मूर्धस्वेतान्वा लादिकान्न्य सेत्

ଜଠରରେ, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱର ଦକ୍ଷିଣ-ବାମ ଭାଗରେ, ନାଭି ଓ ପୃଷ୍ଠରେ; ଏବଂ ‘ଶଷସାନ୍’, ‘ମୂଳ’, ‘ହୃତ୍’, ‘ମୂର୍ଧ’, ‘ଶ୍ୱେତ’, ‘ଲାଦି’ ଆଦିକୁ ମଧ୍ୟ ଯଥାସ୍ଥାନେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

ह्रस्वाः पञ्चाथ सन्ध्यर्णाश्चत्वारो हयरा वलौ / अकौ खगेनगश्चादौ क्रमोयं शिष्टवर्गके

ହ୍ରସ୍ୱ ସ୍ୱର ପାଞ୍ଚଟି; ସନ୍ଧ୍ୟାକ୍ଷର ଚାରିଟି; ‘ହୟରା’ ବଲୟରେ; ଏବଂ ‘ଅକୌ’ ଓ ‘ଖଗେନଗ’ ଆଦି ଆରମ୍ଭରେ—ଏହି କ୍ରମ ଶିଷ୍ଟବର୍ଗର ବର୍ଣ୍ଣକ୍ରମରେ ସ୍ମୃତ।

Verse 28

शषसा इति विख्याता द्विचत्वारिंशदक्षराः / आद्यः पञ्चाक्षरो वर्गो द्वितीयश्चतुरक्षरः

‘ଶଷସା’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ବିଆଳିଶି ଅକ୍ଷର ଅଛି; ତାହାରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଗ ପାଞ୍ଚ ଅକ୍ଷରର, ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଗ ଚାରି ଅକ୍ଷରର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 29

पञ्चाक्षरी तु षड्वर्गी त्रिवर्णो नवमो मतः / ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च धनेशेन्द्रयमाः क्रमात्

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀରେ ଛଅ ବର୍ଗ ଅଛି; ନବମଟି ତ୍ରିବର୍ଣ୍ଣମୟ ବୋଲି ମତ; ଏବଂ କ୍ରମେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଧନେଶ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମ ଅଧିଷ୍ଠାତା ଅଟନ୍ତି।

Verse 30

वरुणश्चैव सोमश्च शक्तित्रयमिमे नव / वर्णानामीश्वराः प्रोक्ताः क्रमो भूतलिपेरयम्

ବରୁଣ ଓ ସୋମ—ଏହି ନବ, ତ୍ରିଶକ୍ତି-ସମନ୍ୱିତ, ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର ବୋଲି କଥିତ; ଏହା ଭୂତଲିପିର କ୍ରମ।

Verse 31

एवं सृष्टौ पाठो विपरीतः संहृतावमुन्येव / स्थानानि योजनीयौ विसर्गबिन्दू च वर्णान्तौ

ସୃଷ୍ଟିରେ ପାଠ ବିପରୀତ; ସଂହାରରେ ସେଇ କ୍ରମ। ସ୍ଥାନମାନ ଯୋଜନୀୟ; ବିସର୍ଗ ଓ ବିନ୍ଦୁ ବର୍ଣ୍ଣାନ୍ତେ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 32

ध्यानपूर्वं ततः प्राज्ञो रत्यादिन्यासमाचरेत् / जपाकुसुमसंकाशाः कुङ्कुमारुणविग्रहाः

ତତଃ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ରତି-ଆଦି ନ୍ୟାସ ଆଚରଣ କରୁ; ସେମାନେ ଜପାକୁସୁମ ସଦୃଶ, କୁଙ୍କୁମାରୁଣ ଦେହଧାରୀ।

Verse 33

कामवामाधिरूढाङ्का ध्येयाः शरधनुर्धराः / रतिप्रीतियुतः कामः कामिन्याः कान्तैष्यते

କାମର ବାମଭାଗରେ ଅଧିରୂଢା (ରତି) ସହ, ଶର-ଧନୁ ଧାରୀ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର; ରତି-ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତ କାମ କାମିନୀର ପ୍ରିୟକାନ୍ତକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ।

Verse 34

कान्तिमान्मोहिनीयुक्तकामाङ्गः कलहप्रियाम् / अन्वेति कामचारैस्तु विलासिन्या समन्वितः

କାନ୍ତିମାନ, ମୋହିନୀ-ଯୁକ୍ତ କାମସ୍ୱରୂପ, କଲହପ୍ରିୟା (ନାୟିକା)କୁ କାମଚାରରେ ଅନୁସରଣ କରେ; ବିଲାସିନୀ ସହ ସମନ୍ୱିତ ରହେ।

Verse 35

कामः कल्पलता युक्तः कामुकः श्यामवर्णया / शुचिस्मितान्वितः कामो बन्धको विस्मृतायुतः

କାମ ଦେବ କଳ୍ପଲତା ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା କାମିନୀ ସହ ରମଣକାରୀ। ଶୁଚି ସ୍ମିତରେ ଶୋଭିତ ସେଇ କାମ ବନ୍ଧନକାରୀ, ବିସ୍ମୃତିଯୁକ୍ତ ବୋଲି କଥିତ।

Verse 36

रमणो विस्मिताक्ष्या च रामो ऽयं लेलिहानया / रमण्या रतिनाथोपि दिग्वस्त्राढ्यो रतिप्रियः

ବିସ୍ମିତ ନୟନୀ ଓ ଲେଲିହାନା ସହ ଏହି ରମଣ-ସ୍ୱରୂପ ରାମ। ରମଣ୍ୟା ସହ ରତିନାଥ ମଧ୍ୟ, ଦିଗ୍ବସ୍ତ୍ର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ରତିର ପ୍ରିୟ।

Verse 37

वामया कुब्जया युक्तो रतिनाथो धरायुतः / रमाकान्तो रमोपास्यो रममाणो निशाचरः

ବାମା କୁବ୍ଜା ସହ ଯୁକ୍ତ ରତିନାଥ ଧରାସହ ସଂଯୁକ୍ତ। ସେ ରମାକାନ୍ତ, ରମାଙ୍କ ଉପାସ୍ୟ, ଏବଂ ରମଣରତ ନିଶାଚର।

Verse 38

कल्याणो मोहिनीनाथो नन्दकश्चोत्तमान्वितः / नन्दी सुरोत्तमाढ्यो नन्दनो नन्दयिता पुनः

ସେ କଲ୍ୟାଣମୟ, ମୋହିନୀନାଥ, ଉତ୍ତମଗୁଣଯୁକ୍ତ ନନ୍ଦକ। ନନ୍ଦୀ, ସୁରୋତ୍ତମରେ ସମୃଦ୍ଧ, ନନ୍ଦନ, ଏବଂ ପୁନଃ ଆନନ୍ଦଦାତା।

Verse 39

सुलावण्यान्वितः पञ्चबाणो बालनिधीश्वरः / कलहप्रियया युक्तस्तथा रतिसखः पुनः

ସେ ସୁଲାବଣ୍ୟଯୁକ୍ତ ପଞ୍ଚବାଣ, ବାଳନିଧିର ଈଶ୍ୱର। କଳହପ୍ରିୟା ସହ ଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ପୁନଃ ରତିର ସଖା।

Verse 40

एकाक्ष्या पुष्पधन्वापि सुमुखेशो महाधनुः / नीली जडिल्यो भ्रमणः क्रमशः पालिनीपतिः

ଏକାକ୍ଷ୍ୟା ସହ ପୁଷ୍ପଧନ୍ୱା, ସୁମୁଖେଶ ଓ ମହାଧନୁ; ପରେ ନୀଳୀ ଓ ଜଡିଲ୍ୟା ସହ ‘ଭ୍ରମଣ’ କ୍ରମେ ‘ପାଲିନୀପତି’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ।

Verse 41

भ्रममाणः शिवाकान्तो भ्रमो भ्रान्तश्च मुग्धया / भ्रामको रमया प्राप्तो भ्रामितो भृङ्ग इष्यते

ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସେ ଶିବାକାନ୍ତ; ମୁଗ୍ଧା ହେତୁ ‘ଭ୍ରମ’ ଓ ‘ଭ୍ରାନ୍ତ’ ନାମେ ପରିଚିତ; ରମା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ‘ଭ୍ରାମକ’, ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ‘ଭୃଙ୍ଗ’ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 42

भ्रान्ताचारो लोचनया दीर्घजिह्विकया पुनः / भ्रमावहं समन्वेति मोहनस्तु रतिप्रियाम्

ଲୋଚନା ସହ ସେ ‘ଭ୍ରାନ୍ତାଚାର’ ଭାବେ ପରିଚିତ; ପୁଣି ଦୀର୍ଘଜିହ୍ୱିକା ସହ ‘ଭ୍ରମାବହ’ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ‘ମୋହନ’ ରତିପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଗମନ କରେ।

Verse 43

मोहकस्तु पलाशाक्ष्या गृहिण्यां मोह इष्यते / विकटेशो मोहधरो वर्धनोयं धरायुतः

ପଲାଶାକ୍ଷୀ ସହ ସେ ‘ମୋହକ’; ଗୃହିଣୀରେ ‘ମୋହ’ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ; ‘ବିକଟେଶ’ ‘ମୋହଧର’ ଏବଂ ଏହି ‘ବର୍ଧନ’ ‘ଧରାୟୁତ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ।

Verse 44

मदनाथो ऽनूपमस्तु मन्मथो मलयान्वितः / मादकोह्लादिनीयुक्तः समिच्छन्विश्वतोमुखी

ସେ ‘ମଦନାଥ’ ଅନୁପମ; ‘ମନ୍ମଥ’ ମଲୟସହିତ; ମାଦକ-ଆହ୍ଲାଦିନୀ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ‘ବିଶ୍ୱତୋମୁଖୀ’କୁ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।

Verse 45

नायको भृङ्गपूर्वस्तु गायको नन्दिनीयुतः / गणको ऽनामया ज्ञेयः काल्या नर्तक इष्यते

ନାୟକ ‘ଭୃଙ୍ଗପୂର୍ବ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଗାୟକ ନନ୍ଦିନୀସହିତ। ଗଣକ ‘ଅନାମୟା’ ବୋଲି ଜ୍ଞେୟ, ନର୍ତ୍ତକ ‘କାଲ୍ୟା’ ବୋଲି ଇଷ୍ଟ।

Verse 46

क्ष्वेल्लकः कालकर्ण्यढ्यः कन्दर्पो मत्त इष्यते / नर्तकः श्यामलाकान्तो विलासी झषयान्वितः

‘କ୍ଷ୍ୱେଲ୍ଲକ’ କାଳକର୍ଣ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ; ‘କନ୍ଦର୍ପ’ ମତ୍ତ ବୋଲି ଇଷ୍ଟ। ନର୍ତ୍ତକ ‘ଶ୍ୟାମଲାକାନ୍ତ’—ବିଲାସୀ ଓ ଝଷୟା-ଯୁକ୍ତ।

Verse 47

उन्मत्तामुपसंगम्य मोदते कामवर्धनः / ध्यानपूर्वं ततः श्रीकण्ठादिविन्यासमाचरेत्

ଉନ୍ମତ୍ତାଙ୍କୁ ସମୀପ କରି ‘କାମବର୍ଧନ’ ଆନନ୍ଦ କରେ। ପରେ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠାଦି ବିନ୍ୟାସ (ନ୍ୟାସ) ଆଚରିବା ଉଚିତ।

Verse 48

सिंदूरकाञ्चनसमोभयभागमर्धनारीश्वरं गिरिसुताहरभूपचिह्नम् / पाशद्वयाक्षवलयेष्टदहस्तमेव स्मृत्वा न्यसेल्लिपिपदेषु समीहितार्थम्

ସିନ୍ଦୂର ଓ କାଞ୍ଚନ ସମ ଉଭୟ ଭାଗଯୁକ୍ତ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର—ଗିରିସୁତା ଓ ହରଙ୍କ ଭୂଷଣ-ଚିହ୍ନ ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ଅଛି। ଦ୍ୱିପାଶ, ଅକ୍ଷମାଳା ଓ ବରଦହସ୍ତଧାରୀ ସେ ଦେବଙ୍କୁ ମନେ କରି, ଅଭୀଷ୍ଟାର୍ଥେ ଲିପି-ପଦରେ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 49

श्रीकण्ठानन्तसूक्ष्मौ च त्रिमूर्तिरमरेश्वरः / उर्वीशोभारभूतिश्चातिथीशः स्थाणुको हरः

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ଅନନ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ—ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ; ସେ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଅମରେଶ୍ୱର। ସେଇ ଉର୍ବୀଶ, ଭାରଭୂତି, ଅତିଥୀଶ, ସ୍ଥାଣୁ ଓ ହର ବୋଲି ଖ୍ୟାତ।

Verse 50

चण्डीशो भौतिकः सद्योजातश्चानुग्रहेश्वरः / अक्रूरश्च महासेनः स्युरेते वरमूर्त्तयः

ଚଣ୍ଡୀଶ, ଭୌତିକ, ସଦ୍ୟୋଜାତ, ଅନୁଗ୍ରହେଶ୍ୱର, ଅକ୍ରୂର ଓ ମହାସେନ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବରଦାୟକ ଦିବ୍ୟମୂର୍ତ୍ତିମାନେ।

Verse 51

ततः क्रोधीशचण्डीशौ पञ्चान्तकशिवोत्तमौ / तथैकरुद्रकूर्मैकनेत्राः सचतुरातनाः

ତାପରେ କ୍ରୋଧୀଶ ଓ ଚଣ୍ଡୀଶ, ପଞ୍ଚାନ୍ତକ ଓ ଶିବୋତ୍ତମ; ଏବଂ ଏକରୁଦ୍ର, କୂର୍ମ, ଏକନେତ୍ର, ଚତୁରାତନ—ଏହି ରୂପମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 52

अजेशः शर्वसोमेशौ हरो लागलिदारुकौ / अर्धनारीश्वरश्चोमाकान्तश्चापाढ्यदण्डिनौ

ଅଜେଶ, ଶର୍ବ ଓ ସୋମେଶ; ହର, ଲାଗଲି ଓ ଦାରୁକ; ଏବଂ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର, ଉମାକାନ୍ତ, ଆପାଢ୍ୟ ଓ ଦଣ୍ଡୀ—ଏହି ପବିତ୍ର ନାମ-ରୂପମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 53

अत्रिर्मीनश्च मेषश्च लोहितश्च शिखी तथा / खड्गदण्डद्विदण्डौ च सुमहाकालव्या लिनौ

ଅତ୍ରି, ମୀନ, ମେଷ, ଲୋହିତ ଓ ଶିଖୀ; ଏବଂ ଖଡ୍ଗଦଣ୍ଡ, ଦ୍ୱିଦଣ୍ଡ, ସୁମହାକାଳ ଓ ବ୍ୟାଲିନ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 54

भुजङ्गेशः पिनाकी च खड्गेशश्च बकस्तथा / श्वेतो ह्यभ्रश्च लकुलीशिवः संवर्त्तकस्तथा

ଭୁଜଙ୍ଗେଶ, ପିନାକୀ, ଖଡ୍ଗେଶ ଓ ବକ; ଏବଂ ଶ୍ୱେତ, ଅଭ୍ର, ଲକୁଳୀଶିବ ଓ ସଂବର୍ତ୍ତକ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ପବିତ୍ର ରୂପ।

Verse 55

पूर्णोदरी च विरजा तृतीया शाल्म तथा / लोलाक्षी वर्तुलाक्षी च दीर्घङ्घोणा तथैव च

ପୂର୍ଣ୍ଣୋଦରୀ, ବିରଜା, ତୃତୀୟା ଓ ଶାଲ୍ମ; ତଥା ଲୋଲାକ୍ଷୀ, ବର୍ତୁଳାକ୍ଷୀ ଏବଂ ଦୀର୍ଘନାସିକା—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ (ଦେବୀଶକ୍ତି) ।

Verse 56

सुदीर्घमुखिगो मुख्यौ नवमी दीर्घजिह्विका / कुञ्जरी चौर्ध्वकेशा च द्विमुखी विकृतानना

ସୁଦୀର୍ଘମୁଖିଗୋ, ମୁଖ୍ୟୌ, ନବମୀ, ଦୀର୍ଘଜିହ୍ୱିକା; ତଥା କୁଞ୍ଜରୀ, ଊର୍ଧ୍ୱକେଶା, ଦ୍ୱିମୁଖୀ ଓ ବିକୃତାନନା—ଏମାନେ (ଦେବୀଶକ୍ତି) ।

Verse 57

सत्यलीलाकलाविद्यामुख्याः स्युः स्वरशक्तयः / महाकाली सरस्वत्यौ सर्वसिद्धिसमन्विते

ସତ୍ୟ, ଲୀଳା, କଳା ଓ ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରଧାନ—ଏମାନେ ସ୍ୱରଶକ୍ତି; ମହାକାଳୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ—ଦୁହେଁ ସର୍ବସିଦ୍ଧିସମନ୍ୱିତ।

Verse 58

गौरी त्रैलोक्यविद्या च तथा मन्त्रात्मशक्तिका / लंबोदरी भूतमता द्राविणी नागरी तथा

ଗୌରୀ, ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟବିଦ୍ୟା, ତଥା ମନ୍ତ୍ରାତ୍ମଶକ୍ତିକା; ଏବଂ ଲମ୍ବୋଦରୀ, ଭୂତମତା, ଦ୍ରାବିଣୀ, ନାଗରୀ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ (ଶକ୍ତି) ।

Verse 59

खेचरी मञ्जरी चैव रूपिणी वीरिणी तथा / कोटरा पूतना भद्रा काली योगिन्य एव च

ଖେଚରୀ, ମଞ୍ଜରୀ, ରୂପିଣୀ ଓ ବୀରିଣୀ; ତଥା କୋଟରା, ପୂତନା, ଭଦ୍ରା, କାଳୀ ଓ ଯୋଗିନୀ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ (ଶକ୍ତି) ।

Verse 60

शङ्खिनीगर्जिनीकालरात्रिकूर्दिन्य एव च / कपर्दिनी तथा वज्रा जया च सुमुखेश्वरी

ଶଙ୍ଖିନୀ, ଗର୍ଜିନୀ, କାଳରାତ୍ରି ଓ କୂର୍ଦିନୀ; କପର୍ଦିନୀ ତଥା ବଜ୍ରା, ଜୟା ଓ ସୁମୁଖେଶ୍ୱରୀ—ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ।

Verse 61

रेवती माधवी चैव वारुणी वायवी तथा / रक्षावधारिणी चान्या तथा च सहजाह्वया

ରେବତୀ, ମାଧବୀ, ବାରୁଣୀ ଓ ବାୟବୀ; ତଥା ରକ୍ଷାବଧାରିଣୀ ନାମକ ଅନ୍ୟା ଶକ୍ତି, ଏବଂ ସହଜାହ୍ୱୟା।

Verse 62

लक्ष्मीश्च व्यापिनीमाये संख्याता वर्णशक्तयः / द्विरुक्तवालाया वर्णै रङ्गं कृत्वाथ केवलैः

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ବ୍ୟାପିନୀ ମାୟା ସହିତ ବର୍ଣ୍ଣ-ଶକ୍ତିମାନେ ଗଣିତ ହେଲେ; ପରେ ଦ୍ୱିରୁକ୍ତବାଲାର ବର୍ଣ୍ଣଦ୍ୱାରା, କେବଳ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ରଙ୍ଗ-ବିନ୍ୟାସ କରାଗଲା।

Verse 63

षोढा न्यासं प्रकुर्वीत देवतात्मत्वसिद्धये / विघ्नेशादींस्तु तत्रादौ विन्यसेद्ध्यानपूर्वकम्

ଦେବତାତ୍ମତ୍ୱ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଷୋଡଶ-ନ୍ୟାସ କରିବ; ଏବଂ ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ବିଘ୍ନେଶ ଆଦି ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 64

तरुणारुणसंकाशान्गजवक्त्रांस्त्रिलोचनान् / पाशाङ्कुशवराभीतिहस्ताञ्छक्तिसमन्वितान्

ତରୁଣ ଅରୁଣ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ଗଜମୁଖ ଓ ତ୍ରିଲୋଚନ; ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ବର ଓ ଅଭୟ ହସ୍ତଧାରୀ, ଶକ୍ତିସମନ୍ୱିତ।

Verse 65

विघ्नेशो विघ्नराजश्च विनायकशिवोत्तमौ / विघ्नकृद्विघ्नहन्ता च विघ्नराढ्गणनायकः

ସେ ବିଘ୍ନେଶ, ବିଘ୍ନରାଜ, ବିନାୟକ ଓ ଶିବୋତ୍ତମ; ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ, ବିଘ୍ନ ନାଶ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ—ଗଣନାୟକ, ବିଘ୍ନସମ୍ରାଟ।

Verse 66

एकदन्तो द्विदन्तश्च गजवक्त्रो निरञ्जनः / कपर्दवान्दीर्घमुखः शङ्कुकर्णो वृषध्वजः

ସେ ଏକଦନ୍ତ, ଦ୍ୱିଦନ୍ତ, ଗଜବକ୍ତ୍ର ଓ ନିରଞ୍ଜନ; ଜଟାଧାରୀ, ଦୀର୍ଘମୁଖ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜ।

Verse 67

गणनाथो गजेन्द्रास्यः शूर्पकर्णस्त्रिलोचनः / लम्बोदरो महानादश्चतुर्मूर्तिः सदाशिवः

ସେ ଗଣନାଥ, ଗଜେନ୍ଦ୍ରାସ୍ୟ, ଶୂର୍ପକର୍ଣ୍ଣ ଓ ତ୍ରିଲୋଚନ; ଲମ୍ବୋଦର, ମହାନାଦ, ଚତୁର୍ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ସଦାଶିବସ୍ୱରୂପ।

Verse 68

आमोदो दुर्मदश्चैव सुमुखश्च प्रमोदकः / एकपादो द्विपादश्च शूरो वीरश्च षण्मुखः

ସେ ଆମୋଦ, ଦୁର୍ମଦ, ସୁମୁଖ ଓ ପ୍ରମୋଦକ; ଏକପାଦ, ଦ୍ୱିପାଦ, ଶୂର, ବୀର ଓ ଷଣ୍ମୁଖ।

Verse 69

वरदो नाम देवश्च वक्रतुण्डो द्विदन्तकः / सेनानीर्ग्रामणीर्मत्तो मत्तमूषकवाहनः

ସେ ବରଦ ନାମକ ଦେବ, ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ ଓ ଦ୍ୱିଦନ୍ତକ; ସେନାନୀ, ଗ୍ରାମଣୀ, ମତ୍ତ ଓ ମତ୍ତମୂଷକବାହନ।

Verse 70

जटी मुण्डी तथा खड्गी वरेण्यो वृषकेतनः / भङ्यप्रियो गणेशश्च मेघनादो गणेश्वरः

ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡିତଶିର ଓ ଖଡ୍ଗଧାରୀ, ବରେଣ୍ୟ ବୃଷକେତନ; ଭଙ୍ଗିପ୍ରିୟ ଗଣେଶ, ମେଘନାଦ ଓ ଗଣେଶ୍ୱର—ଏହି ପବିତ୍ର ନାମ।

Verse 71

एते गणेशा वर्णानामेकपञ्चाशतः क्रमात् / श्रीश्च ह्रीश्चैव पुष्टिश्च शान्तिस्तुष्टिः सरस्वती

ବର୍ଣ୍ଣକ୍ରମରେ ଏମାନେ ଏକପଞ୍ଚାଶତ୍ ଗଣେଶ-ସ୍ୱରୂପ; ଶ୍ରୀ, ହ୍ରୀ, ପୁଷ୍ଟି, ଶାନ୍ତି, ତୁଷ୍ଟି ଓ ସରସ୍ୱତୀ।

Verse 72

रतिर्मेधा तथा कान्तिः कामिनी मोहिनी तथा / तीव्रा च ज्वालिनी नन्दा सुयशाः कामरूपिणी

ରତି, ମେଧା ଓ କାନ୍ତି; କାମିନୀ ଓ ମୋହିନୀ; ତୀବ୍ରା, ଜ୍ୱାଲିନୀ, ନନ୍ଦା, ସୁଯଶା ଓ କାମରୂପିଣୀ।

Verse 73

उग्रा तेजोवती सत्या विघ्नेशानी स्वरूपिणी / कामार्त्ता मदजिह्वा च विकटा घूर्णितानना

ଉଗ୍ରା, ତେଜୋବତୀ, ସତ୍ୟା, ବିଘ୍ନେଶାନୀ-ସ୍ୱରୂପିଣୀ; କାମାର୍ତ୍ତା, ମଦଜିହ୍ୱା, ବିକଟା ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତାନନା।

Verse 74

भूतिर्भूमिर्द्विरम्या चामारूपा मकरध्वजा / विकर्णभ्रुकुटी लज्जा दीर्घघोणा धनुर्धरी

ଭୂତି, ଭୂମି, ଦ୍ୱିରମ୍ୟା, ଚାମାରୂପା, ମକରଧ୍ୱଜା; ବିକର୍ଣ୍ଣଭ୍ରୁକୁଟୀ, ଲଜ୍ଜା, ଦୀର୍ଘଘୋଣା ଓ ଧନୁର୍ଧରୀ।

Verse 75

तथैव यामिनी रात्रिश्चन्द्रकान्ता शशिप्रभा / लोलाक्षी चपला ऋज्वी दुर्भगा सुभगा शिवा

ସେହିପରି ରାତ୍ରି ‘ୟାମିନୀ’—ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତା, ଶଶିପ୍ରଭା; ଲୋଲାକ୍ଷୀ, ଚପଳା, ଋଜ୍ୱୀ; କେବେ ଦୁର୍ଭଗା, କେବେ ସୁଭଗା, ଶିବା-ସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 76

दुर्गा गुहप्रिया काली कालजिह्वा च शक्तयः / ग्रहन्यासं ततः कुर्याद्ध्यानपूर्वं समाहितः

ଦୁର୍ଗା, ଗୁହପ୍ରିୟା, କାଳୀ, କାଳଜିହ୍ୱା—ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ; ତାପରେ ସାଧକ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ସମାହିତ ହୋଇ ଗ୍ରହନ୍ୟାସ କରୁ।

Verse 77

वरदाभयहस्ताढ्याञ्छक्त्यालिङ्गितविग्रहान् / कुङ्कुमक्षीररुधिरकुन्दकाञ्चनकंबुभिः

ବରଦ ଓ ଅଭୟ ହସ୍ତଯୁକ୍ତ, ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗିତ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ—କୁଙ୍କୁମ, କ୍ଷୀର, ରୁଧିର, କୁନ୍ଦପୁଷ୍ପ, କାଞ୍ଚନ ଓ କମ୍ବୁ (ଶଙ୍ଖ) ସଦୃଶ ବର୍ଣ୍ଣରେ ସ୍ମର।

Verse 78

अम्भोदधूमतिमिरैः सूर्यादीन्सदृशान्स्मरेत् / हृदयाधो रविं न्यस्य शीर्ष्णि सोमं दृशोः कुजम्

ମେଘ, ଧୂମ ଓ ତିମିର ସଦୃଶ ବର୍ଣ୍ଣରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଦି ଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ସ୍ମର; ହୃଦୟାଧୋ ରବିକୁ ନ୍ୟସ, ଶିରେ ସୋମକୁ, ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁରେ କୁଜ (ମଙ୍ଗଳ)କୁ।

Verse 79

हृदि शुक्रं च हृन्मध्ये बुधं कण्ठे बृहस्पतिम् / नाभौ शनैश्चरं वक्त्रे राहुं केतुं पदद्वये

ହୃଦୟରେ ଶୁକ୍ରକୁ, ହୃନ୍ମଧ୍ୟରେ ବୁଧକୁ, କଣ୍ଠରେ ବୃହସ୍ପତିକୁ; ନାଭିରେ ଶନୈଶ୍ଚରକୁ, ମୁଖରେ ରାହୁକୁ, ଦୁଇ ପଦରେ କେତୁକୁ ନ୍ୟସ।

Verse 80

ज्वलत्कालानलप्रख्या वरदाभयपाणयः / तारा न्यसेत्ततो ध्यायन्सर्वाभरणभूषिताः

ଜ୍ୱଳନ୍ତ କାଳାଗ୍ନି ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ବରଦ ଓ ଅଭୟମୁଦ୍ରାଧାରିଣୀ, ସର୍ବ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ ତାରାଦେବୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ଧ୍ୟାନ କର।

Verse 81

भाले नयनयोः कर्णद्वये नासापुडद्वये / कण्ठे स्कन्धद्वये पश्चात्कूर्पयोर्मणिबन्धयोः

ଭାଳରେ, ଦୁଇ ନୟନରେ, ଦୁଇ କର୍ଣ୍ଣରେ, ଦୁଇ ନାସାପୁଟରେ, କଣ୍ଠରେ, ଦୁଇ ସ୍କନ୍ଧରେ; ପରେ ଦୁଇ କୂର୍ପ ଓ ଦୁଇ ମଣିବନ୍ଧରେ କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 82

स्तनयोर्नाभिकट्यूरुजानुजङ्घापदद्वये / योगिनीन्यासमादध्या द्विशुद्धो हृदये तथा

ଦୁଇ ସ୍ତନରେ, ନାଭିରେ, କଟିରେ, ଊରୁରେ, ଜାନୁରେ, ଜଙ୍ଘାରେ ଓ ଦୁଇ ପାଦରେ ଯୋଗିନୀ-ନ୍ୟାସ ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ହୃଦୟରେ ଦ୍ୱିଶୁଦ୍ଧି ନ୍ୟାସ କର।

Verse 83

नाभौ स्वाधिष्ठिते मूले भ्रूमध्ये मूर्धनि क्रमात् / पद्मेन्दुकर्णिकामध्ये वर्णशक्तीर्दलेष्वथ

ନାଭିରେ, ସ୍ୱାଧିଷ୍ଠାନରେ, ମୂଳାଧାରରେ, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟରେ, ମୂର୍ଧ୍ନିରେ କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କର; ପରେ ପଦ୍ମ-ଚନ୍ଦ୍ର କର୍ଣ୍ଣିକାମଧ୍ୟରେ ଓ ଦଳମାନେରେ ବର୍ଣ୍ଣଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବିନ୍ୟସ କର।

Verse 84

दलाग्रेषु तु पद्मस्य मूर्ध्नि सर्वाश्च विन्यसेत् / अमृता नन्दिनीन्द्राणी त्वीशानी चात्युमा तथा

ପଦ୍ମର ଦଳାଗ୍ରମାନେ ଓ ମୂର୍ଧ୍ନିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିନ୍ୟସ କର—ଅମୃତା, ନନ୍ଦିନୀ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ଈଶାନୀ ଓ ଚାତ୍ୟୁମା।

Verse 85

ऊर्ध्वकेशी ऋद्विदुषी ऌकारिका तथैव च / एकपादात्मिकैश्वर्यकारिणी चौषधात्मिका

ଊର୍ଧ୍ୱକେଶୀ, ଋଦ୍ୱିଦୁଷୀ ଓ ଌକାରିକା; ତଥା ଏକପାଦାତ୍ମିକା, ଐଶ୍ୱର୍ୟକାରିଣୀ, ଔଷଧାତ୍ମିକା ଶକ୍ତି।

Verse 86

ततोंबिकाथो रक्षात्मिकेति षोडश शक्तयः / कालिका खेचरी गायत्री घण्टाधारिणी तथा

ତତଃ ଅମ୍ବିକା ଓ ରକ୍ଷାତ୍ମିକା—ଏହି ଷୋଡଶ ଶକ୍ତି; କାଳିକା, ଖେଚରୀ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଘଣ୍ଟାଧାରିଣୀ।

Verse 87

नादात्मिका च चामुण्टा छत्रिका च जया तथा / झङ्कारिणी च संज्ञा च टङ्कहस्ता ततः परम्

ନାଦାତ୍ମିକା ଓ ଚାମୁଣ୍ଡା, ଛତ୍ରିକା ଏବଂ ଜୟା; ଝଙ୍କାରିଣୀ ଓ ସଂଜ୍ଞା, ତତଃ ପରଂ ଟଙ୍କହସ୍ତା।

Verse 88

टङ्कारिणी च विज्ञेयाः शक्तयो द्वादश क्रमात् / डङ्कारी टङ्कारिणी च णामिनी तामसी तथा

କ୍ରମେ ଦ୍ୱାଦଶ ଶକ୍ତି ଟଙ୍କାରିଣୀ ଆଦି ଜ୍ଞେୟ; ଡଙ୍କାରୀ, ଟଙ୍କାରିଣୀ, ଣାମିନୀ ଓ ତାମସୀ।

Verse 89

थङ्कारिणी दया धात्री नादिनी पार्वती तथा / फट्कारिणी च विज्ञेयाः शक्तयो द्वयपन्नगाः

ଥଙ୍କାରିଣୀ, ଦୟା, ଧାତ୍ରୀ, ନାଦିନୀ, ପାର୍ବତୀ; ଏବଂ ଫଟ୍କାରିଣୀ—ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ଦ୍ୱୟପଙ୍କ୍ତିରେ ଜ୍ଞେୟ।

Verse 90

वर्धिनी च तथा भद्रा मज्जा चैव यशस्विनी / रमा च लामिनी चेति षडेताः शक्तयः क्रमात्

ବର୍ଧିନୀ ତଥା ଭଦ୍ରା, ମଜ୍ଜା ଏବଂ ଯଶସ୍ୱିନୀ; ରମା ଓ ଲାମିନୀ—କ୍ରମେ ଏହି ଛଅ ଶକ୍ତି।

Verse 91

नारदा श्रीस्तथा षण्ढाशश्वत्यपि च शक्तयः / चतस्रो ऽपि तथैव द्वे हाकिनी च क्षमा तथा

ନାରଦା, ଶ୍ରୀ, ଷଣ୍ଢା ଓ ଶାଶ୍ୱତୀ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି; ଆଉ ଚାରିଟି, ଏବଂ ଦୁଇଟି—ହାକିନୀ ଓ କ୍ଷମା।

Verse 92

ततः पादे च लिङ्गे च कुक्षौ हृद्दोःशिरस्मु च / दक्षा दिवामपादान्तं राशीन्मेषादिकान्न्यसेत्

ତାପରେ ପାଦ, ଲିଙ୍ଗ, କୁକ୍ଷି, ହୃଦୟ, ଭୁଜା ଓ ଶିରରେ—ଦକ୍ଷ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଉପରୁ ପାଦାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ମେଷାଦି ରାଶିମାନଙ୍କର ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 93

ततः पीठानि पञ्चाशदेकं चक्रं मनो न्यसेत् / वाराणसी कामरूपं नेपालं पौण्ड्रवर्धनम्

ତାପରେ ପଞ୍ଚାଶ ପୀଠ ଓ ଏକ ଚକ୍ରକୁ ମନରେ ନ୍ୟାସ କରିବ—ବାରାଣସୀ, କାମରୂପ, ନେପାଳ, ପୌଣ୍ଡ୍ରବର୍ଧନ।

Verse 94

वरस्थिरं कान्यकुब्जं पूर्णशैलं तथार्बुदम् / आम्रातकेश्वरैकाम्रं त्रिस्रोतः कामकोष्ठकम्

ବରସ୍ଥିର, କାନ୍ୟକୁବ୍ଜ, ପୂର୍ଣ୍ଣଶୈଳ ଓ ଆର୍ବୁଦ; ଆମ୍ରାତକେଶ୍ୱର, ଏକାମ୍ର, ତ୍ରିସ୍ରୋତଃ ଓ କାମକୋଷ୍ଠକ।

Verse 95

कैलासं भृगुनगरं केदारं चन्द्रपुष्करम् / श्रीपीठं चैकवीरां च जालन्ध्रं मालवं तथा

କୈଲାସ, ଭୃଗୁନଗର, କେଦାର ଓ ଚନ୍ଦ୍ରପୁଷ୍କର; ଶ୍ରୀପୀଠ, ଏକବୀରା, ଜାଲନ୍ଧର ଏବଂ ମାଳବ—ଏସବୁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ।

Verse 96

कुलान्नं देविकोटं च गोकर्णं मारुतेश्वरम् / अट्टहासं च विरजं राजवेश्म महापथम्

କୁଲାନ୍ନ, ଦେବୀକୋଟ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମାରୁତେଶ୍ୱର; ଅଟ୍ଟହାସ, ବିରଜ, ରାଜବେଶ୍ମ ଏବଂ ମହାପଥ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ।

Verse 97

कोलापुरकैलापुरकालेश्वरजयन्तिकाः / उज्ज्यिन्यपि चित्रा च क्षीरकं हस्तिनापुरम्

କୋଲାପୁର, କୈଲାପୁର, କାଲେଶ୍ୱର ଓ ଜୟନ୍ତିକା; ତଥା ଉଜ୍ଜୟିନୀ, ଚିତ୍ରା, କ୍ଷୀରକ ଓ ହସ୍ତିନାପୁର—ଏସବୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର।

Verse 98

उडीरां च प्रयागं च षष्टिमायापुरं तथा / गौरीशं सलयं चैव श्रीशैलं मरुमेव च

ଉଡୀରା, ପ୍ରୟାଗ ଓ ଷଷ୍ଟିମାୟାପୁର; ତଥା ଗୌରୀଶ, ସଲୟ, ଶ୍ରୀଶୈଳ ଓ ମରୁ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ।

Verse 99

पुनर्गिरिवरं पश्चान्महेन्द्रं वामनं गिरिम् / स्याद्धिरण्यपुरं पश्चान्महालक्ष्मीपुरं तथा

ପୁନଃ ଗିରିବର; ତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବାମନଗିରି; ଏବଂ ପରେ ହିରଣ୍ୟପୁର ଓ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀପୁର—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଧାମ।

Verse 100

पुरोद्यानं तथा छायाक्षेत्रमाहुर्मनीषिणः / लिपिक्रमसमायुक्तांल्लिपिस्थानेषु विन्यसेत्

ମନୀଷୀମାନେ ପୁରୋଦ୍ୟାନ ଓ ଛାୟାକ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି କହନ୍ତି। ଲିପିକ୍ରମସଂଯୁକ୍ତ ନ୍ୟାସକୁ ଲିପିସ୍ଥାନରେ ବିନ୍ୟସ କର।

Verse 101

अन्यान्यथीक्तस्थानेषु संयुक्तांल्लिपिसङ्कमात् / षोढा न्यासो मयाख्यातः साक्षादीश्वरभाषितः

ଅନ୍ୟଥା କହିଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଲିପିସଂକ୍ରମସଂଯୁକ୍ତ ନ୍ୟାସ କର। ଏହି ଷୋଢା-ନ୍ୟାସକୁ ମୁଁ କହିଲି; ଏହା ସାକ୍ଷାତ୍ ଈଶ୍ୱରଭାଷିତ।

Verse 102

एवं विन्यस्तदेहस्तु देवताविग्रहो भवेत् / ततः षोढा पुरः कृत्वा श्रीचक्रन्यासमाचरेत्

ଏଭଳି ଦେହ ବିନ୍ୟସିତ ହେଲେ ସେ ଦେବତାର ବିଗ୍ରହ ହୁଏ। ତାପରେ ପ୍ରଥମେ ଷୋଢା କରି ଶ୍ରୀଚକ୍ର-ନ୍ୟାସ ଆଚରଣ କର।

Verse 103

अंशाद्यानन्द्यमूर्त्यन्तं मन्त्रैस्तु व्यापकं चरेत् / चक्रेश्वरीं चक्रसमर्पणमन्त्रान्हृदि न्यसेत्

ଅଂଶାଦିରୁ ଆନନ୍ଦ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପକ-ନ୍ୟାସ କର। ଚକ୍ରେଶ୍ୱରୀ ଓ ଚକ୍ର-ସମର୍ପଣ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ହୃଦୟରେ ନ୍ୟସ।

Verse 104

अन्यान्यथोक्तस्थानेषु गणपत्यादिकान्न्यसेत् / दक्षिणोरुसमं वामं सर्वांश्च क्रमशो न्यसेत्

ଅନ୍ୟଥା କହିଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଗଣପତି ଆଦିଙ୍କୁ ନ୍ୟସ। ଦକ୍ଷିଣ ଊରୁ ସମାନ ବାମ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ନ୍ୟସ।

Verse 105

गणेशं क्षेत्रपालं च योगिनीं बटुकं तथा / आदाविन्द्रादयो न्यस्याः पदाङ्गुष्ठद्वयाग्रके

ପ୍ରଥମେ ଗଣେଶ, କ୍ଷେତ୍ରପାଳ, ଯୋଗିନୀ ଓ ବଟୁକଙ୍କ ନ୍ୟାସ କର; ପରେ ଆରମ୍ଭରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ପାଦର ଅଙ୍ଗୁଠିର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 106

जानुपार्श्वंसमूर्धास्यपार्श्वजानुषु मूर्धनि / मूलाधारे ऽणिमादीनां सिद्धीनां दशकं ततः

ଜାନୁର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ମୁଖର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଜାନୁର ପାର୍ଶ୍ୱଗୁଡ଼ିକରେ ଓ ମସ୍ତକରେ; ପରେ ମୂଳାଧାରେ ଅଣିମା ଆଦି ଦଶ ସିଦ୍ଧିଙ୍କ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 107

न्यस्तव्यमंसदोः पृष्ठवक्षस्सु प्रपदोः स्फिजि / दोर्देशपृष्ठयोर्मूर्धपादद्वितययोः क्रमात्

କାନ୍ଧ, ବାହୁ, ପିଠି ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ, ପାଦତଳ ଓ ନିତମ୍ବରେ; ଏବଂ କ୍ରମକ୍ରମେ ବାହୁପ୍ରଦେଶ, ପିଠି, ମସ୍ତକ ଓ ଦୁଇ ପାଦରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 108

अणिमा चैव लघिमा तृतीया महिमा तथा / ईशित्वं च वशित्वं च प्राकाम्यं प्राप्तिरेव च / इच्छासिद्धी रससिद्धिर्मोक्षसिद्धिरिति स्मृताः

ଅଣିମା, ଲଘିମା, ମହିମା; ଈଶିତ୍ୱ ଓ ବଶିତ୍ୱ; ପ୍ରାକାମ୍ୟ ଓ ପ୍ରାପ୍ତି; ଏବଂ ଇଚ୍ଛାସିଦ୍ଧି, ରସସିଦ୍ଧି, ମୋକ୍ଷସିଦ୍ଧି—ଏହି ସିଦ୍ଧିମାନେ ସ୍ମୃତ।

Verse 109

ततो विप्र न्यसेद्धीमान्मातृणामष्टकं क्रमात् / पादाङ्गुष्ठयुगे दक्षपार्श्वे मूर्द्धनि वामतः

ତାପରେ, ହେ ବିପ୍ର! ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାଧକ ମାତୃକାମାନଙ୍କ ଅଷ୍ଟକକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରୁ—ଦୁଇ ପାଦର ଅଙ୍ଗୁଠି-ଯୁଗଳରେ, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଏବଂ ମସ୍ତକରେ ବାମଦିଗରେ।

Verse 110

वामजनौ दक्षजानौ दक्षवामांसयोस्तथा

ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାମଜନ, ଦକ୍ଷ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦକ୍ଷଜନ; ତଥା ଦକ୍ଷ‑ବାମ କାନ୍ଧଦ୍ୱୟରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 111

ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा / वाराही च तथेन्द्राणी चामुण्डा चैव सप्तमी

ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, କୌମାରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ; ତଥା ବାରାହୀ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଓ ଚାମୁଣ୍ଡା—ଏହି ସପ୍ତମୀ ମାତୃକା।

Verse 112

महालक्ष्मीश्च विज्ञेया मातरो वै क्रमाद् बुधैः / मुद्रादेवीर्न्यसेदष्टावेष्वेव द्वे च ते पुनः

ବୁଧଜନ କ୍ରମେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାତୃକା ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ମୁଦ୍ରାଦେବୀମାନଙ୍କ ନ୍ୟାସ ଆଠ ସ୍ଥାନରେ କରିବା ଉଚିତ, ତାହାରେ ଦୁଇଟି ପୁନଃ ବିଶେଷ।

Verse 113

मूर्द्धार्न्ध्योरपि मुद्रास्तु सर्वसंक्षोभिणी तथा / सर्वविद्राविणी पश्चात्सर्वार्थाकर्षणी तथा

ମୁଣ୍ଡ ଓ ଭ୍ରୂମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁଦ୍ରା—‘ସର୍ବସଂକ୍ଷୋଭିଣୀ’; ପରେ ‘ସର୍ବବିଦ୍ରାବିଣୀ’; ଏବଂ ‘ସର୍ବାର୍ଥାକର୍ଷଣୀ’ ନ୍ୟସିତ ହେଉ।

Verse 114

सर्वाद्या वशकरिणी सर्वाद्या प्रियकारिणी / महाङ्कुशी च सर्वाद्या सर्वाद्या खेचरी तथा

‘ସର୍ବାଦ୍ୟା’ ବଶକରିଣୀ, ‘ସର୍ବାଦ୍ୟା’ ପ୍ରିୟକରିଣୀ; ‘ସର୍ବାଦ୍ୟା’ ମହାଙ୍କୁଶୀ, ଏବଂ ‘ସର୍ବାଦ୍ୟା’ ଖେଚରୀ ମଧ୍ୟ।

Verse 115

त्रिखण्डा सर्वबीजा च मूद्रा सर्वप्रपीरिका / योनिमुद्रेति विज्ञेयास्तत्र चक्रेश्वरीं न्यसेत्

ତ୍ରିଖଣ୍ଡା, ସର୍ବବୀଜା ଓ ସର୍ବପ୍ରପୀରିକା—ଏହି ମୁଦ୍ରା ‘ଯୋନିମୁଦ୍ରା’ ବୋଲି ଜ୍ଞେୟ; ସେଠାରେ ଚକ୍ରେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 116

त्रैलोक्य मोहनं चक्रं समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / ततः कलानां नित्यानां क्रमात्षोडशकं न्यसेत्

ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟମୋହନ ଚକ୍ରକୁ ସମର୍ପଣ କରି ଦେହରେ ବ୍ୟାପ୍ତ କର; ପରେ ନିତ୍ୟ କଳାମାନଙ୍କର ଷୋଡଶକକୁ କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 117

कामाकर्षणरूपा च शब्दाकर्षणरूपिणी / अहङ्काराकर्षिणी च शब्दाकर्षणरूपिणी

ସେ କାମ-ଆକର୍ଷଣ-ସ୍ୱରୂପା ଓ ଶବ୍ଦ-ଆକର୍ଷଣ-ରୂପିଣୀ; ଏବଂ ଅହଂକାର-ଆକର୍ଷିଣୀ ମଧ୍ୟ, ଶବ୍ଦ-ଆକର୍ଷଣ-ରୂପିଣୀ।

Verse 118

स्पर्शाकर्षणरूपा च रूपाकर्षणरूपिणी / रसाकर्षणरूपा च गन्धाकर्षणरूपिणी

ସେ ସ୍ପର୍ଶ-ଆକର୍ଷଣ-ସ୍ୱରୂପା ଓ ରୂପ-ଆକର୍ଷଣ-ରୂପିଣୀ; ରସ-ଆକର୍ଷଣ-ସ୍ୱରୂପା ଓ ଗନ୍ଧ-ଆକର୍ଷଣ-ରୂପିଣୀ।

Verse 119

चित्ताकर्षणरूपा च धैर्याकर्षणरूपिणी / स्मृत्याकर्षणरूपा च हृदाकर्षणरूपिणी

ସେ ଚିତ୍ତ-ଆକର୍ଷଣ-ସ୍ୱରୂପା ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ-ଆକର୍ଷଣ-ରୂପିଣୀ; ସ୍ମୃତି-ଆକର୍ଷଣ-ସ୍ୱରୂପା ଓ ହୃଦୟ-ଆକର୍ଷଣ-ରୂପିଣୀ।

Verse 120

श्रद्धाकर्षणरूपा च ह्यात्माकर्षणरूपिणी / अमृताकर्षिणी प्रोक्ता शरीराकर्षणी तथा

ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା ସ୍ୱରୂପିଣୀ ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା ରୂପିଣୀ। ତାଙ୍କୁ ଅମୃତାକର୍ଷିଣୀ ଓ ଶରୀରାକର୍ଷିଣୀ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 121

स्थानानि दक्षिणं श्रोत्रं पृष्ठमंसश्च कूर्परः / दक्षहस्त तलस्याथ पृष्ठं तत्स्फिक्च जानुनी

ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ହେଲା—ଦକ୍ଷିଣ କାନ, ପିଠିର ମାଂସଭାଗ ଓ କୋହୁଣି; ପରେ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତତଳର ପୃଷ୍ଠଭାଗ, ଏବଂ ନିତମ୍ବ ଓ ଦୁଇ ଜାନୁ।

Verse 122

तज्जङ्घाप्रपदे वामप्रपदादिविलोमतः / चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्च्य व्याप्य वर्ष्मणि

ତାହାର ଜଂଘା ଓ ପାଦରେ, ଏବଂ ବାମ ପାଦାଦିରେ ପ୍ରତିଲୋମ କ୍ରମରେ ଚକ୍ରେଶୀଙ୍କୁ ନ୍ୟାସ କରିବ; ପରେ ଚକ୍ରକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ଦେହରେ ବ୍ୟାପ୍ତ କରିବ।

Verse 123

न्यसेदनङ्गकुसुमदेव्यादीनामथाष्टकम् / शङ्खजत्रूरुजङ्घासु वामे तु प्रतिलोमतः

ତାପରେ ଅନଙ୍ଗକୁସୁମା ଦେବୀ ଆଦିଙ୍କ ଅଷ୍ଟକର ନ୍ୟାସ କରିବ—ଶଙ୍ଖ, ଜତ୍ରୁ, ଊରୁ ଓ ଜଂଘାରେ; ବାମ ପକ୍ଷରେ ପ୍ରତିଲୋମ କ୍ରମରେ।

Verse 124

अनङ्गकुसुमा पश्चाद्द्वितीयानङ्ग मेखला / अनङ्गमदना पश्चादनङ्गमदनातुरा

ପ୍ରଥମେ ଅନଙ୍ଗକୁସୁମା; ତାପରେ ଦ୍ୱିତୀୟା ଅନଙ୍ଗମେଖଲା। ପୁଣି ଅନଙ୍ଗମଦନା; ତାପରେ ଅନଙ୍ଗମଦନାତୁରା।

Verse 125

अनङ्गरेखा तत्पश्चाद्वेगाख्यानङ्गपूर्विका / ततो ऽनङ्गाङ्कुशा पश्चादनङ्गाधारमालिनी

ତଦନନ୍ତରେ ଅନଙ୍ଗରେଖା, ପରେ ବେଗାଖ୍ୟ ଅନଙ୍ଗପୂର୍ବିକା; ତାପରେ ଅନଙ୍ଗାଙ୍କୁଶା, ଶେଷେ ଅନଙ୍ଗାଧାରମାଲିନୀକୁ ନ୍ୟାସ କରାଯାଏ।

Verse 126

चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / शक्तिदेवीर्न्यसेत्सर्वसंक्षोभिण्यादिका अथ

ଚକ୍ରେଶୀକୁ ନ୍ୟାସ କରି ଚକ୍ରକୁ ସମର୍ପଣ କରି ଦେହରେ ବ୍ୟାପ୍ତ କର; ତାପରେ ସର୍ବସଂକ୍ଷୋଭିଣୀ ଆଦି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଦେବୀଙ୍କୁ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 127

ललाटगण्डयोरं से पादमूले च जानुनि / उपर्यधश्च जङ्घायां तथा वामे विलोमतः

ଲଲାଟ ଓ ଗଣ୍ଡଦେଶରେ, ପାଦମୂଳ ଓ ଜାନୁରେ; ଜଂଘାରେ ଉପରେ-ତଳେ ଏବଂ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଲୋମକ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 128

सर्वसंक्षोभिणी शक्तिः सर्वविद्राविणी तथा / सर्वाद्याकर्षणी शक्तिः सर्वप्रह्लादिनी तथा

ସର୍ବସଂକ୍ଷୋଭିଣୀ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ସର୍ବବିଦ୍ରାବିଣୀ; ସର୍ବାଦ୍ୟାକର୍ଷଣୀ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ସର୍ବପ୍ରହ୍ଲାଦିଣୀ।

Verse 129

सर्वसंमोहिनी शक्तिः सर्वाद्या स्तंभिनी तथा / सर्वाद्या जृंभिणी शक्तिः सर्वाद्या वशकारिणी

ସର୍ବସମ୍ମୋହିଣୀ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ସର୍ବାଦ୍ୟା ସ୍ତମ୍ଭିଣୀ; ସର୍ବାଦ୍ୟା ଜୃମ୍ଭିଣୀ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ସର୍ବାଦ୍ୟା ବଶକାରିଣୀ।

Verse 130

सर्वाद्या रञ्जिनी शक्तिः सर्वाद्योन्मादिनी तथा / सर्वार्थसाधिनी शक्तिस्सर्वाशापूरिणी तथा

ସେ ଆଦ୍ୟା ଶକ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରଞ୍ଜିତ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଆଦ୍ୟ ଉନ୍ମାଦିନୀ ମଧ୍ୟ। ସେ ସର୍ବାର୍ଥ ସାଧିନୀ ଶକ୍ତି, ସର୍ବ ଆଶା ପୂରଣକାରିଣୀ।

Verse 131

सर्वमन्त्रमयी शक्तिः सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करा / चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि

ସେ ଶକ୍ତି ସର୍ବମନ୍ତ୍ରମୟୀ ଏବଂ ସର୍ବଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକ୍ଷୟକାରିଣୀ। ଚକ୍ରେଶୀଙ୍କୁ ନ୍ୟାସ କରି, ଚକ୍ରକୁ ସମର୍ପଣ କରି, ଦେହରେ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ କର।

Verse 132

सर्वसिद्धिप्रदादीनां दशकं चाथ विन्यसेत् / दक्षनासापुटे दन्तमूले दक्षस्तने तथा

ତାପରେ ‘ସର୍ବସିଦ୍ଧିପ୍ରଦା’ ଆଦି ଦଶକର ନ୍ୟାସ କର—ଦକ୍ଷିଣ ନାସାପୁଟରେ, ଦନ୍ତମୂଳରେ, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ସ୍ତନରେ।

Verse 133

कूर्परे मणिबन्धे च न्यस्येद्वामे विलोमतः / सर्वसिद्धिप्रदा नित्यं सर्वसंपत्प्रदा तथा

ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଲୋମକ୍ରମେ—କୂର୍ପର (କୋହୁଣି) ଓ ମଣିବନ୍ଧ (କଳାଇ)ରେ ନ୍ୟାସ କର। ସେ ନିତ୍ୟ ‘ସର୍ବସିଦ୍ଧିପ୍ରଦା’ ଏବଂ ‘ସର୍ବସମ୍ପତ୍ପ୍ରଦା’ ମଧ୍ୟ।

Verse 134

सर्वप्रियङ्करा देवी सर्वमङ्गलकारिणी / सर्वाघमोचिनी शक्तिः सर्वदुःखविमोचिनी

ଦେବୀ ସର୍ବପ୍ରିୟଙ୍କରୀ, ସର୍ବମଙ୍ଗଳକାରିଣୀ। ସେ ଶକ୍ତି ସର୍ବପାପମୋଚିନୀ ଏବଂ ସର୍ବଦୁଃଖବିମୋଚିନୀ।

Verse 135

सर्व मृत्युप्रशमिनी सर्वविघ्नविनाशिनी / सर्वाङ्गसुन्दरी चैव सर्वसौभाग्यदायिनी

ସେ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଶମନ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନକୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା; ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ ଏବଂ ସର୍ବ ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟିନୀ।

Verse 136

चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / सर्वज्ञाद्यान्न्यसेद्वक्षस्यपि दन्तस्थलेष्वथ

ଚକ୍ରେଶୀଙ୍କ ନ୍ୟାସ କରି ଚକ୍ରକୁ ସମର୍ପଣ କରି, ତାହା ଦେହମୟେ ବ୍ୟାପ୍ତ ବୋଲି ଭାବି; ପରେ ‘ସର୍ବଜ୍ଞା’ ଆଦି ନାମମାନଙ୍କ ନ୍ୟାସ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଓ ଦନ୍ତସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ କର।

Verse 137

सर्वज्ञा सर्वशक्तिश्च सर्वज्ञानप्रदा तथा / सर्वज्ञानमयी देवी सर्वव्याधिविनाशिनी

ଦେବୀ ସର୍ବଜ୍ଞା, ସର୍ବଶକ୍ତି, ଏବଂ ସର୍ବଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାୟିନୀ; ସେ ସର୍ବଜ୍ଞାନମୟୀ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାଧିବିନାଶିନୀ।

Verse 138

सर्वाधारस्वरूपा च सर्वपापहरा तथा / सर्वानन्दमयी देवी सर्वरक्षास्वरूपिणी / विज्ञेया दशमी चैव सर्वेप्सितफलप्रदा

ଦେବୀ ସର୍ବାଧାରସ୍ୱରୂପା ଓ ସର୍ବପାପହରା; ସେ ସର୍ବାନନ୍ଦମୟୀ ଏବଂ ସର୍ବରକ୍ଷାସ୍ୱରୂପିଣୀ। ତାଙ୍କୁ ‘ଦଶମୀ’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ—ଯିଏ ସମସ୍ତ ଇପ୍ସିତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 139

चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / प्राग्वामाद्याश्च विन्यस्य पक्षिण्याद्यास्ततः सुधीः

ଚକ୍ରେଶୀଙ୍କ ନ୍ୟାସ କରି ଚକ୍ରକୁ ସମର୍ପଣ କରି, ତାହା ଦେହମୟେ ବ୍ୟାପ୍ତ ବୋଲି ଭାବି; ପରେ ସୁଧୀ ସାଧକ ‘ପ୍ରାଗ୍’, ‘ବାମ’ ଆଦିଙ୍କ ବିନ୍ୟାସ କରି, ତାପରେ ‘ପକ୍ଷିଣୀ’ ଆଦିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ୟସ କରେ।

Verse 140

दक्षे तु चिबुके कण्ठे स्तने नाभौ च पार्श्वयोः / वामा विनोदिनी विद्या वशिता कामिकी मता

ଦକ୍ଷ ଗଣ୍ଡ, ଚିବୁକ, କଣ୍ଠ, ସ୍ତନ, ନାଭି ଓ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ—ବାମା, ବିନୋଦିନୀ ବିଦ୍ୟା, ବଶିତା ଓ କାମିକୀ—ଏହିପରି ମତ।

Verse 141

कामेश्वरी परा ज्ञेया मोहिनी विमला तथा / अरुणा जयिनी पश्चात्तथा सर्वेश्वरी मता / कौलिनीति समुक्तानि तासां नामानि सूरिभिः

କାମେଶ୍ୱରୀକୁ ପରା ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ମୋହିନୀ ଓ ବିମଳା; ପରେ ଅରୁଣା ଓ ଜୟିନୀ; ଏବଂ ସର୍ବେଶ୍ୱରୀ—ଏହିପରି ମତ। ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ମୁନିମାନେ ‘କୌଲିନୀ’ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

Verse 142

चक्रेश्वरीं न्यसेच्चक्रं समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / हृदि त्रिकोणं संभाव्य दिक्षु प्रागादितः क्रमात्

ଚକ୍ରେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ନ୍ୟାସ କରି ଚକ୍ରକୁ ସମର୍ପଣ କରି, ଦେହରେ ବ୍ୟାପ୍ତ କରିବ। ହୃଦୟରେ ତ୍ରିକୋଣ ଭାବି, ଦିଗମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 143

तद्बहिर्विन्न्यसेद्धीमानायुधानां चतुष्टयम् / न्यसेदग्न्यादिकोणेषु मध्ये पीठचतुष्टयम्

ତାହାର ବାହାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାଧକ ଚାରି ଆୟୁଧର ନ୍ୟାସ କରିବ। ଅଗ୍ନି ଆଦି କୋଣମାନେ ନ୍ୟସି, ମଧ୍ୟରେ ପୀଠଚତୁଷ୍ଟୟ ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 144

मध्यवृत्तंन्यसित्वा च नित्याषोडशकं न्यसेत् / कामेश्वरी तथा नित्या नित्या च भगमालिनी

ମଧ୍ୟବୃତ୍ତକୁ ନ୍ୟାସ କରି, ଷୋଳ ନିତ୍ୟାଙ୍କ ନ୍ୟାସ କରିବ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାମେଶ୍ୱରୀ ନିତ୍ୟା, ଏବଂ ଭଗମାଲିନୀ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟା।

Verse 145

नित्यक्लिन्ना तथा नित्या नित्या भेरुण्डिनी मता / वह्निवासिनिका नित्या महावज्रेश्वरी तथा

ନିତ୍ୟକ୍ଲିନ୍ନା ତଥା ନିତ୍ୟା, ଏବଂ ନିତ୍ୟା ଭେରୁଣ୍ଡିନୀ ବୋଲି ମତ। ନିତ୍ୟା ବହ୍ନିବାସିନିକା, ତଥା ନିତ୍ୟା ମହାବଜ୍ରେଶ୍ୱରୀ॥

Verse 146

नित्या च दूती नित्या च त्वरिता तु ततः परम् / कुलसुन्दरिका नित्या कुल्या नित्या ततः परम्

ନିତ୍ୟା ଦୂତୀ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟା, ଏବଂ ନିତ୍ୟା ତ୍ୱରିତା; ତତଃ ପରେ ନିତ୍ୟା କୁଲସୁନ୍ଦରିକା, ଏବଂ ପରେ ନିତ୍ୟା କୁଲ୍ୟା॥

Verse 147

नित्या नीलपताका च नित्या तु विजया परा / ततस्तु मङ्गला चैव नित्यपूर्वा प्रचक्ष्यते

ନିତ୍ୟା ନୀଳପତାକା, ଏବଂ ନିତ୍ୟା ପରା ବିଜୟା। ତତଃ ପରେ ନିତ୍ୟା ମଙ୍ଗଳା, ଏବଂ ନିତ୍ୟପୂର୍ବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ॥

Verse 148

प्रभामालिनिका नित्या चित्रा नित्या तथैव च / एतास्त्रिकोणान्तरेण पादतो हृदि विन्यसेत्

ନିତ୍ୟା ପ୍ରଭାମାଲିନିକା, ଏବଂ ନିତ୍ୟା ଚିତ୍ରା ମଧ୍ୟ। ଏମାନଙ୍କୁ ତ୍ରିକୋଣାନ୍ତରେ, ପାଦରୁ ହୃଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିନ୍ୟାସ କରିବ॥

Verse 149

नित्या प्रमोदिनी चैव नित्या त्रिपुरसुन्दरी / तन्मध्ये विन्यसेद्देवीमखण्डजगदात्मिकाम्

ନିତ୍ୟା ପ୍ରମୋଦିନୀ ଏବଂ ନିତ୍ୟା ତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଖଣ୍ଡ ଜଗଦାତ୍ମିକା ଦେବୀଙ୍କୁ ବିନ୍ୟାସ କରିବ॥

Verse 150

चक्रेश्वरीं हृदि न्यस्य कृत्वा चक्रं समुद्धृतम् / प्रदर्श्य मुद्रां योन्याख्यां सर्वानन्दमनुं जपेत्

ଚକ୍ରେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ନ୍ୟାସ କରି, ଚକ୍ରକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ଧାରଣ କର। ‘ଯୋନି’ ନାମକ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇ ‘ସର୍ବାନନ୍ଦ’ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର।

Verse 151

इत्यात्मनस्तु चक्रस्य चक्रदेवी भविष्यति

ଏହିପରି ନିଜ ଚକ୍ରର ଚକ୍ରଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେବେ।

Frequently Asked Questions

None is foregrounded in the sampled material; the chapter’s focus is ritual technology (japa, nyāsa, kuṇḍalinī procedure) within the Lalitopākhyāna rather than solar/lunar or ṛṣi genealogies.

No bhuvana-kośa measurements are central here; instead, the text uses an internalized cosmography—mapping mantra-phonemes and deity-seats onto bodily loci (nābhi, hṛdaya, bhrūmadhya, mūrdhan, etc.).

The significance lies in Śākta praxis: bīja–mātṛkā nyāsa and kuṇḍalinī elevation operationalize “deity as mantra” and “body as shrine,” enabling the sādhaka to stabilize mantra-śakti before worship/japa; this is a hallmark of Śrīvidyā-style internal ritualization within Purāṇic narrative frames.