Shloka 29
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
मृद्वासने समासीनो ध्यायेच्छ्रीनगरं महत् / नानावृक्षमहोद्यानमारभ्य ललितावधि
Transliteration
mṛdvāsane samāsīno dhyāyecchrīnagaraṃ mahat / nānāvṛkṣamahodyānamārabhya lalitāvadhi
Translation
ମୃଦୁ ଆସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇ ମହାନ୍ ଶ୍ରୀନଗରକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ। ନାନାବୃକ୍ଷଶୋଭିତ ମହୋଦ୍ୟାନରୁ ଲଲିତା-ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକୁ ଚିନ୍ତନ କରୁ।
Word by Word
मृदु-आसनेon a soft seat
मृदु-आसने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमृदु (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः कर्मधारयः (मृदुं च तत् आसनम्)
समासीनःseated
समासीनः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-आस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘समासीन’ = seated
ध्यायेत्should meditate
ध्यायेत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
श्री-नगरम्the auspicious city (Śrīnagara)
श्री-नगरम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + नगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रियाः नगरम्)
महत्great
महत्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘नगरम्’)
नाना-वृक्ष-महत्-उद्यानम्a great garden with various trees
नाना-वृक्ष-महत्-उद्यानम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootनाना (अव्यय) + वृक्ष (प्रातिपदिक) + महत् (प्रातिपदिक) + उद्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (नानावृक्षैः महद् उद्यानम्)
आरभ्यstarting from
आरभ्य:
सम्बन्ध (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootआ-रभ् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/त्वा-प्रत्यय), उपपद-अव्यय; ‘starting from’
ललिता-अवधिup to (the shrine/point of) Lalitā
ललिता-अवधि:
अधिकरण/पर्यन्त (Limit/पर्यन्त)
TypeIndeclinable
Rootललिता (प्रातिपदिक) + अवधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; ‘ललितायाः अवधिः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः, अव्ययार्थे (up to Lalitā)