Adhyaya 33
Upodghata PadaAdhyaya 3396 Verses

Adhyaya 33

श्रीनगर-त्रिपुरा-सप्तकक्षा-पालकदेवताप्रकाशनम् (Revelation of the Guardian Deities of Śrīnagara-Tripurā’s Seven Enclosures)

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନର ହୟଗ୍ରୀବ–ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସମ୍ବାଦର ଉତ୍ତରଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ହୟଗ୍ରୀବ ଶ୍ରୀନଗର/ତ୍ରିପୁରାକୁ ସ୍ତରବଦ୍ଧ ରତ୍ନମୟ ପବିତ୍ର ନଗର ଭାବେ ପ୍ରାଯୁକ୍ତିକ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ସାତଟି ‘ଶାଳା’ (କକ୍ଷ/ଆବରଣ-ଅଞ୍ଚଳ) ର ଲକ୍ଷଣ କହିବା ପରେ ରତ୍ନନିର୍ମିତ ପ୍ରାସାଦାଦି ଗଠନର ମାପ ଓ ଅନ୍ତରାଳ (ଯଥା କିଛି ରତ୍ନଶାଳାର ଭିତର ଵ୍ୟାପ୍ତି ସାତ ଯୋଜନ) ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଯୋଗ୍ୟ ବାସିନ୍ଦା—ସିଦ୍ଧ ଓ ସିଦ୍ଧା, ଚାରଣ, ଅପ୍ସରା, ଗନ୍ଧର୍ବ—ଏବଂ ଲଲିତାମନ୍ତ୍ର ଜପ, କୀର୍ତ୍ତନ ଓ ବିଧିବଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଦ୍ୱାର, କପାଟ, କଡ଼ି, ଗୋପୁର ଆଦି ପୁଷ୍ପରାଗ, ପଦ୍ମରାଗ, ଗୋମେଦକ, ହୀରା ପରି ରତ୍ନରେ ନିର୍ମିତ; ଏବଂ ପକ୍ଷୀ, ସରୋବର, ନଦୀ, ରତ୍ନବୃକ୍ଷ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆବରଣର ପ୍ରଧାନ ବର୍ଣ୍ଣ/ରତ୍ନ ସହ ସମଞ୍ଜସ। ଏହିପରି ଏହା ଲଲିତାଙ୍କ ମଣ୍ଡଳ-ନଗରରେ ଭକ୍ତି, ସିଦ୍ଧଲୋକ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଗଠନକୁ ‘ସ୍ଥାନ-ବିବରଣ’ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରେ।

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसम्वादे ललितोपाख्याने श्रीनगरत्रिपुरासप्तकक्षापालकदेवताप्रकाशन कथनं नाम द्वात्रिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच कथितं सप्तशालानां लक्षणं शिल्पिभिः कृतम् / अथ रत्नमयाः शालाः प्रकीर्त्यन्ते ऽवधारय

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ, ହୟଗ୍ରୀବ–ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସମ୍ବାଦର ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନରେ ‘ଶ୍ରୀନଗର-ତ୍ରିପୁରାର ସପ୍ତ କକ୍ଷାପାଳକ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରକାଶନ’ ନାମକ ବତ୍ତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ହୟଗ୍ରୀବ କହିଲେ—ଶିଳ୍ପୀମାନେ ନିର୍ମିତ ସପ୍ତଶାଳାର ଲକ୍ଷଣ କଥିତ; ଏବେ ରତ୍ନମୟ ଶାଳାମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି, ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣ।

Verse 2

सुवर्णमयशालस्य पुष्परागमयस्य च / सप्तयोजनमात्रं स्यान्मध्येन्तरमुदात्दृतम्

ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଶାଳା ଓ ପୁଷ୍ପରାଗମୟ ଶାଳା—ଏହି ଦୁଇଟିର ମଧ୍ୟାନ୍ତର ସାତ ଯୋଜନ ପରିମାଣ; ତାହା ଉଦାତ୍ତ ଭାବେ ଉଚ୍ଚକୃତ।

Verse 3

तत्र सिद्धाःसिद्धनार्यः खेलन्ति मदविह्वलाः / रसै रसायनैश्चापि खड्गैः पादाञ्जनैरपि

ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ସିଦ୍ଧନାରୀମାନେ ମଦରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କ୍ରୀଡା କରନ୍ତି—ନାନା ରସ, ରସାୟନ, ଖଡ୍ଗ ଓ ପାଦାଞ୍ଜନ ଆଦି ସହିତ ମଧ୍ୟ।

Verse 4

ललितायां भक्तियुक्तास्तर्पयन्तो महाजनान् / वसंति विविधास्तत्र पिबन्ति मदिरारसान्

ସେମାନେ ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମହାଜନମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରନ୍ତି; ନାନା ପ୍ରକାରେ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି ଏବଂ ମଦିରାରସ ପାନ କରନ୍ତି।

Verse 5

पुष्परागादिशालानां पूर्ववद्द्वारकॢप्तयः / पुष्परागादिशालेषु कवाटार्गलगोपुरम् / पुष्परागादिजं ज्ञेयमुच्चेन्द्वादित्यभास्वरम्

ପୁଷ୍ପରାଗ ଆଦି ଶାଳାମାନଙ୍କର ଦ୍ୱାର-ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୂର୍ବବତ୍। ପୁଷ୍ପରାଗାଦି ଶାଳାରେ କବାଟ, ଅର୍ଗଳା ଓ ଗୋପୁର ମଧ୍ୟ ପୁଷ୍ପରାଗାଦି ରତ୍ନଜନ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ର–ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଭାସ୍ୱର।

Verse 6

हेमप्राकारचक्रस्य पुष्परागमयस्य च / अन्तरे या स्वली सापि पुष्परागमयी स्मृता

ହେମପ୍ରାକାରଚକ୍ର ଯେପରି ପୁଷ୍ପରାଗମୟ, ତାହାର ଅନ୍ତରେ ଥିବା ସ୍ୱଲୀ (ଅନ୍ତର୍ବଳୟ) ମଧ୍ୟ ପୁଷ୍ପରାଗମୟୀ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 7

वक्ष्यमाणमहाशालाकक्षासु निखिलास्वपि / तद्वर्णाः पक्षिणस्तत्र तद्वर्णानि सरांसि च

ଆଗାମୀରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସମସ୍ତ ମହାଶାଳା-କକ୍ଷାରେ ସେଠାର ପକ୍ଷୀମାନେ ସେହି ବର୍ଣ୍ଣର, ଏବଂ ସରୋବରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ବର୍ଣ୍ଣର।

Verse 8

तद्वर्मसलिला नद्यस्तद्वर्णाश्च मणिद्रुमाः / सिद्धजातिषु ये देवीमुपास्य विविधैः क्रमै / त्यक्तवन्तो वपुः पूर्वं ते सिद्धास्तत्र सांगनाः

ସେଠାରେ ନଦୀମାନଙ୍କର ଜଳ ମଧ୍ୟ ସେହି ବର୍ଣ୍ଣର, ଏବଂ ମଣିମୟ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ବର୍ଣ୍ଣର। ସିଦ୍ଧଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରମରେ ଉପାସନା କରି ପୂର୍ବେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେ ସିଦ୍ଧମାନେ ସେଠାରେ ସଙ୍ଗିନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ରହନ୍ତି।

Verse 9

ललितामन्त्रजप्तारो ललिताक्रमतत्पराः / ते सर्वे ललितादेव्या नामकीर्तनकारिणः

ସେମାନେ ଲଲିତାମନ୍ତ୍ର ଜପକାରୀ, ଲଲିତାକ୍ରମରେ ତତ୍ପର; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ନାମକୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।

Verse 10

पुष्परागमहाशालान्तरे मारुतयोजने / पद्मरागमयः शालश्चतुरस्रः समन्ततः

ପୁଷ୍ପରାଗମୟ ମହାଶାଳାର ଅନ୍ତରେ, ଏକ ମାରୁତ-ଯୋଜନ ପରିମାଣରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଚତୁରସ୍ର ପଦ୍ମରାଗମୟ ଶାଳ (ପ୍ରାସାଦ) ଅଛି।

Verse 11

स्थली च पद्मरागढ्या गोपुराद्यं च तन्मयम् / तत्र चारणदेशस्थाः पूर्वदेहविनाशतः / सिद्धिं प्राप्ता महाराज्ञीचरमाम्भोजसेवकाः

ସେଇ ସ୍ଥଳୀ ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା, ଗୋପୁର ଆଦି ସବୁ ତାହାର ତେଜରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଚାରଣଦେଶସ୍ଥମାନେ, ପୂର୍ବଦେହ ବିନାଶ ପରେ, ମହାରାଜ୍ଞୀଙ୍କ ଚରଣାମ୍ଭୋଜ ସେବକ ହୋଇ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 12

चारणीनां स्त्रियश्चापि चार्वङ्ग्यो मदलालसाः / गायन्ति ललितादेव्या गीतिबन्धान्मुहुर्मुहुः

ଚାରଣୀମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗୀ ଓ ମଧୁର ମଦରେ ଲାଲସାପରାୟଣ ହୋଇ, ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ଗୀତିବନ୍ଧକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଗାଆନ୍ତି।

Verse 13

तत्रैव कल्पवृक्षाणां मध्यस्थवेदिकास्थिताः / भर्तृभिः सहचारिण्यः पिबन्ति मधुरं मधु

ସେଠାରେ ହିଁ କଳ୍ପବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ବେଦିକାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଭର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ସହ ସହଚରୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧୁର ମଧୁ ପାନ କରନ୍ତି।

Verse 14

पद्मरागमहाशालान्तरे मरुतयोजने / गोमेदकमहाशालः पूर्वशालासमाकृतिः / अतितुङ्गो हीरशालस्तयोर्मध्ये च हीरभूः

ପଦ୍ମରାଗ ମହାଶାଳାର ଭିତରେ, ଏକ ମରୁତ୍-ଯୋଜନ ଅନ୍ତରରେ, ପୂର୍ବ ଶାଳା ସଦୃଶ ଆକୃତିର ଗୋମେଦକ ମହାଶାଳା ଥିଲା। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ହୀରଶାଳା ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଦୁଇଟିର ମଧ୍ୟରେ ହୀରଭୂମି ଥିଲା।

Verse 15

तत्र देवीं समभ्यर्च्य पूर्वजन्मनि कुम्भज / वसन्त्यप्सरसां वृन्दैः साकं गन्धर्वपुङ्गवाः

ହେ କୁମ୍ଭଜ! ସେଠାରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କରି, ଗନ୍ଧର୍ବପୁଙ୍ଗବମାନେ ଅପ୍ସରାବୃନ୍ଦ ସହିତ ବସବାସ କରନ୍ତି।

Verse 16

महाराज्ञीगुणगणान्गायन्तो वल्लकीस्वनैः / कामभोजैकरसिकाः कामसन्निभविग्रहाः / सुकुमारप्रकृतयः श्रीदेवीभक्तिशालिनः

ସେମାନେ ବଲ୍ଲକୀର ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ମହାରାଣୀଙ୍କ ଗୁଣଗଣ ଗାଉଥିଲେ; କାମଭୋଗରେ ଏକରସିକ, କାମସଦୃଶ ମନୋହର ଦେହଧାରୀ, ସୁକୁମାର ପ୍ରକୃତିର ଏବଂ ଶ୍ରୀଦେବୀଭକ୍ତିରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 17

गोमेदकस्य शालस्तुपूर्वशालसमाकृतिः / तदन्तरे योगिनीनां भैरवाणां च कोटयः / कालसङ्कर्षणीमंबां सेवन्ते तत्र भक्तितः

ଗୋମେଦକର ସେଇ ଶାଳ ପୂର୍ବଶାଳ ସଦୃଶ ଆକୃତିର ଥିଲା; ତାହାର ଭିତରେ ଯୋଗିନୀ ଓ ଭୈରବଙ୍କ କୋଟି କୋଟି ସମୂହ ଥିଲେ, ଯେମାନେ ସେଠାରେ ଭକ୍ତିରେ କାଳସଙ୍କର୍ଷିଣୀ ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ସେବା-ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।

Verse 18

गोमेदकमहाशालान्तरे मारुतयोजने / उर्वशी मेनका चैव रम्भा चालंबुषा तथा

ଗୋମେଦକ ମହାଶାଳର ଭିତରେ, ଏକ ମାରୁତ-ଯୋଜନ ପରିମାଣର ବିସ୍ତାରରେ, ଉର୍ବଶୀ, ମେନକା, ରମ୍ଭା ଏବଂ ଆଲମ୍ବୁଷା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 19

मञ्जुघोषा सुकेशी च पूर्वचित्तिर्घृताचिका / कृतस्थला च विश्वाची पुञ्जिकस्थलया सह

ମଞ୍ଜୁଘୋଷା, ସୁକେଶୀ, ପୂର୍ବଚିତ୍ତି, ଘୃତାଚିକା, କୃତସ୍ଥଳା, ବିଶ୍ୱାଚୀ—ଏ ସମସ୍ତେ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା ସହିତ ଥିଲେ।

Verse 20

तिलोत्तमेति देवानां वेश्या एतादृशो ऽपराः / गन्धर्वैः सह नव्यानि कल्पवृक्षम धूनि च

ତିଲୋତ୍ତମା ଦେବମାନଙ୍କ ‘ବେଶ୍ୟା’ (ଅପ୍ସରା) ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏପରି ଅନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ ନବୀନ କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ମଧୁ ପାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 21

पिबन्त्यो ललितादेवीं ध्यायन्त्यश्च मुहुर्मुहुः / स्वसौभाग्यविवृद्ध्यर्थं गुणयन्त्यश्च तन्मनुम्

ସେମାନେ ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କୁ ଅମୃତରସ ଭାବେ ପାନ କରି, ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ନିଜ ସୌଭାଗ୍ୟବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେହି ଦେବୀମନ୍ତ୍ରକୁ ଜପ-ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି।

Verse 22

चतुर्दशसुचोत्पन्ना स्थानेष्वप्सरसो ऽखिलाः / तत्रैव देवीमर्चन्त्यो वसंति मुदिताशयाः

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେଠାରେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ବସବାସ କରନ୍ତି।

Verse 23

अगस्त्य उवाच चतुर्दशापि जन्मानि तासामप्सरसां विभो / कीर्तय त्वं महाप्राज्ञ सर्वविद्यामहानिधे

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ବିଭୋ! ସେହି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଜନ୍ମକଥା କୀର୍ତ୍ତନ କର; ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସର୍ବବିଦ୍ୟାମହାନିଧେ, ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

Verse 24

हयग्रीव उवाच ब्राह्मणो हृदयं कामो मृत्युरुर्वी च मारुतः / तपनस्य कराश्चन्द्रकरो वेदाश्च पावकः

ହୟଗ୍ରୀବ କହିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହୃଦୟ, କାମ, ମୃତ୍ୟୁ, ଉର୍ବୀ (ପୃଥିବୀ) ଓ ମାରୁତ; ତପନ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ର କିରଣ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ, ବେଦ ଓ ପାବକ (ଅଗ୍ନି)।

Verse 25

सौदामिनी च पीयूषं दक्षकन्या जलं तथा / जन्मनः कारणान्येतान्या मनन्ति मनीषिणः

ସୌଦାମିନୀ, ପୀୟୂଷ (ଅମୃତ), ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ଓ ଜଳ—ଏହିମାନଙ୍କୁ ମନୀଷୀମାନେ ଜନ୍ମର କାରଣ ବୋଲି ମନନ କରନ୍ତି।

Verse 26

गीर्वाणगण्यनारीणां स्फुरत्सौभाग्यसंपदाम् / एताः समस्ता गन्धर्वैः सार्धमर्चन्ति चक्रिणीम्

ଦେବଗଣମଧ୍ୟରେ ଗଣ୍ୟ ସେହି ନାରୀମାନଙ୍କର ଦୀପ୍ତ ସୌଭାଗ୍ୟ-ସମ୍ପଦ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ ଚକ୍ରିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିଲେ।

Verse 27

किन्नराः सह नारीभिस्तथा किंपुरुषा मुने / स्त्रीभिः सह मदोन्मत्ता हीरकस्थलमाश्रिताः

ହେ ମୁନେ! କିନ୍ନରମାନେ ନାରୀମାନଙ୍କ ସହ, ଏବଂ କିମ୍ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ, ମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ହୀରକ-ସ୍ଥଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ।

Verse 28

महाराज्ञीमन्त्रजापैर्विधूताशेष कल्मषाः / नृत्यन्तश्चैव गायन्तो वर्तन्ते कुंभसंभव

ହେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ! ମହାରାଜ୍ଞୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରଜପରେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷ ନଶିଗଲା; ସେମାନେ ନୃତ୍ୟ କରି କରି ଗାଇ ଗାଇ ବିହାର କରୁଥିଲେ।

Verse 29

तत्रैव हीरकक्षोण्यां वज्रा नाम नदी मुने / वज्रकारैर्निबिडिता भासमाना तटद्रुमैः

ହେ ମୁନେ! ସେହି ହୀରକ-ଭୂମିରେ ‘ବଜ୍ରା’ ନାମକ ଏକ ନଦୀ ଅଛି; ତାହା ବଜ୍ରାକାର ଶିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘନଭାବେ ଘେରା ଏବଂ ତଟବୃକ୍ଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

Verse 30

वज्ररत्नैकसिकता वज्रद्रवमयोदका / सदा वहति सा सिंधुः परितस्तत्र पावनी

ସେହି ନଦୀର ବାଲୁକା କେବଳ ବଜ୍ରରତ୍ନମୟ, ଏବଂ ତାହାର ଜଳ ବଜ୍ରଦ୍ରବ ସଦୃଶ। ସେହି ପାବନୀ ସିନ୍ଧୁ ସେଠାରେ ଚାରିଦିଗରେ ସଦା ବହିଚାଲେ।

Verse 31

ललितापरमेशान्यां भक्त ये मानवोत्तमाः / ते तस्या उदकं पीत्वा वज्ररूपकलेवराः / दीर्घायुषश्च नीरोगा भवन्ति कलशोद्भव

ଲଲିତା-ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କର ଯେ ମାନବୋତ୍ତମ ଭକ୍ତମାନେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଉଦକ ପାନ କରି ବଜ୍ରସଦୃଶ ଦେହ ପାଆନ୍ତି। ହେ କଳଶୋଦ୍ଭବ! ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ନିରୋଗ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 32

भण्डासुरेण गलिते मुक्ते वज्रे शतक्रतुः / तरयास्तीरे तपस्तेपे वज्रेशीं प्रति भक्तिमान्

ଭଣ୍ଡାସୁର ଦ୍ୱାରା ବଜ୍ର ଗଳି ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭକ୍ତିଭାବରେ ତରୟା ନଦୀତଟରେ ବଜ୍ରେଶୀଙ୍କ ପ୍ରତି ତପ କଲେ।

Verse 33

तज्जलादुदिता देवी वज्रं दत्त्वा बलद्विषे / पुनरन्तर्दधेसो ऽपि कृतार्थःस्वर्गमेयिवान्

ସେହି ଜଳରୁ ଉଦିତ ଦେବୀ ବଲଦ୍ୱିଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦେଇ ପୁନଃ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ କୃତାର୍ଥ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 34

अथ वज्राख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने / वैदूर्यशाल उत्तुङ्गः पूर्ववद्गोपुरान्वितः / स्थाली च तत्र वैदृर्यनिर्मिता भास्वराकृतिः

ତାପରେ ‘ବଜ୍ର’ ନାମକ ଶାଳାର ଭିତରେ, ଏକ ମାରୁତ-ଯୋଜନ ଅନ୍ତରରେ, ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟମଣିର ଉଚ୍ଚ ଶାଳା ଥିଲା, ପୂର୍ବବତ୍ ଗୋପୁରସହିତ; ଏବଂ ସେଠାରେ ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟନିର୍ମିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆକୃତିର ସ୍ଥାଳୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 35

पातालवासिनो येये श्रीदेव्यर्चनसाधकाः / ते सिद्धमूर्तयस्तत्र वसन्ति सुखमेदुराः

ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା ଯେଯେ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନାର ସାଧକ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧରୂପ ହୋଇ ସୁଖସମୃଦ୍ଧିରେ ବସନ୍ତି।

Verse 36

शेषकर्केटकमहापद्मवासुकिशङ्खकाः / तक्षकः शङ्खचूडश्च महादन्तो महाफणः

ସେଠାରେ ଶେଷ, କର୍କେଟକ, ମହାପଦ୍ମ, ବାସୁକି ଓ ଶଙ୍ଖକ; ତଥା ତକ୍ଷକ, ଶଙ୍ଖଚୂଡ, ମହାଦନ୍ତ ଓ ମହାଫଣ—ଏହି ମହାନାଗମାନେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 37

इत्येवमादयस्तत्र नागा नागास्त्रयो ऽपि च / बलीन्द्रप्रमुखानां च दैत्यानां धर्मवर्तिनाम् / गणस्तत्र तथा नागैः सार्धं वसति सांगनाः

ଏହିପରି ସେଠାରେ ଅନେକ ନାଗ ରହନ୍ତି; ଏବଂ ବଲୀନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଧର୍ମବର୍ତ୍ତୀ ଦୈତ୍ୟଗଣ ମଧ୍ୟ। ସେହି ଗଣ ସେଠାରେ ନାଗମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ତ୍ରୀସହିତ ବସେ।

Verse 38

ललितामन्त्र जप्तारो ललिताशास्त्रदीक्षिताः / ललितापूजका नित्यं वसन्त्यसुरभोगिनः

ଲଲିତାମନ୍ତ୍ର ଜପକାରୀ, ଲଲିତାଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦୀକ୍ଷିତ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଲଲିତାପୂଜକ ଅସୁରଭୋଗୀମାନେ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 39

तत्र वैदूर्यकक्षायां नद्यः शिशिरपाथसः / सरांसिविमलांभांसि सारसालङ्कृतानि च

ସେଠାରେ ବୈଦୂର୍ୟକକ୍ଷରେ ଶୀତଳ ଜଳବହିନୀ ନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଜଳର ସରୋବର, ସାରସପକ୍ଷୀଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

Verse 40

भवनानि तु दिव्यानि वैदूर्यमणिमन्ति च / तेषु क्रीडन्ति ते नागा असुराश्च सहाङ्गनाः

ସେଠାରେ ବୈଦୂର୍ୟମଣିଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଭବନମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ସେହି ନାଗ ଓ ଅସୁରମାନେ ସ୍ତ୍ରୀସହିତ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି।

Verse 41

वैदूर्याख्यमहाशालान्तरे मारुतयोजने / इन्द्रनीलमयः शालश्चक्रवाल इवापरः

ବୈଦୂର୍ୟ ନାମକ ମହାଶାଳବନର ଅନ୍ତରେ, ଏକ ମାରୁତ-ଯୋଜନ ପରିମାଣରେ, ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳମୟ ଶାଳବୃକ୍ଷ ଅପର ଚକ୍ରବାଳ ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭିତ।

Verse 42

तन्मध्यकक्षाभूमिश्च नीलरत्नमयी मुने / तत्र नद्यश्च मधुराः सरांसि शिशिराणि च / नानाविधानि भोग्यानि वस्तूनि सरसान्यपि

ହେ ମୁନେ! ତାହାର ମଧ୍ୟକକ୍ଷାଭୂମି ନୀଳରତ୍ନମୟ। ସେଠାରେ ମଧୁର ନଦୀମାନେ, ଶିଶିର ସରୋବରମାନେ, ଏବଂ ନାନାପ୍ରକାର ରସାଳ ଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 43

ये भूलोकगता मर्त्या ललितामन्त्रसाधकाः / ते देहान्ते शक्रनीलकक्ष्यां प्राप्य वसंति वै

ଭୂଲୋକରେ ଥିବା ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଲଲିତାମନ୍ତ୍ର ସାଧନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହାନ୍ତେ ଶକ୍ରନୀଳ-କକ୍ଷ୍ୟାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ନିଶ୍ଚୟ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 44

तत्र दिव्यानि वस्तूनि भुञ्जाना वनितासखाः / पिबन्तो मधुरं मद्यं नृत्यन्तो भक्तिनिर्भराः

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ଭୋଗ କରି, ବନିତାମାନଙ୍କ ସଖା ହୋଇ, ମଧୁର ମଦ୍ୟ ପାନ କରି, ଭକ୍ତିରେ ନିର୍ଭର ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି।

Verse 45

सरस्सु तेषु सिंधूनां कुलेषु कलशोद्भव / लतागृहेषु रम्येषु मन्दिरेषु महर्द्धिषु

ହେ କଳଶୋଦ୍ଭବ! ସେମାନେ ସେହି ସରୋବରମାନେ, ସିନ୍ଧୁମାନଙ୍କ କୂଳମାନେ, ରମ୍ୟ ଲତାଗୃହମାନେ ଓ ମହର୍ଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ମନ୍ଦିରମାନେ (ବିହାର କରନ୍ତି)।

Verse 46

सदा जपन्तः श्रीदेवी पठन्तश्चापि तद्गुणान् / निवसंति महाभागा नारीभिः परिवेष्टिताः

ସେମାନେ ସଦା ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କୁ ଜପ କରନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ପାଠ କରନ୍ତି; ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 47

कर्मक्षये पुनर्यान्ति भूलोके मानुषीं तनुम् / पूर्ववासनया युक्ताः पुनरर्चन्ति चक्रिणीम् / पुनर्यान्ति श्रीनगरे शक्रनीलमहास्थलीम्

କର୍ମକ୍ଷୟ ହେଲେ ସେମାନେ ପୁନଃ ଭୂଲୋକରେ ମାନବ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ପୂର୍ବବାସନାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ଚକ୍ରିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି ଏବଂ ପୁନଃ ଶ୍ରୀନଗରର ଶକ୍ରନୀଳ ମହାସ୍ଥଳୀକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 48

तत्स्थलस्यैव संपर्काद्रागद्वेषसमुद्भवैः / नीलैर्भावैः सदा युक्ता वर्तन्ते मनुजा मुने

ହେ ମୁନେ! ସେହି ସ୍ଥଳର ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷଜନିତ ନୀଳ ଭାବମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏମିତି ହିଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।

Verse 49

ये पुनर्ज्ञानिनो मर्त्या निर्द्वन्द्वा नियतेन्द्रियाः / ते मुने विस्मयाविष्टाः संविशन्ति महेश्वरीम्

କିନ୍ତୁ ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ମର୍ତ୍ୟ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ ଓ ନିୟତେନ୍ଦ୍ରିୟ, ହେ ମୁନେ, ସେମାନେ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ମହେଶ୍ୱରୀରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

Verse 50

इन्द्रनीलाख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने / मुक्ताफलमयःशालः पूर्ववद्गोपुरान्वितः

ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ନାମକ ଶାଳାର ଭିତରେ, ଏକ ମାରୁତ-ଯୋଜନ ଅନ୍ତରେ, ପୂର୍ବବତ୍ ଗୋପୁରସହିତ ମୁକ୍ତାଫଳମୟ ଏକ ଶାଳା ଅଛି।

Verse 51

अत्यन्तभास्वरा स्वच्छा तयोर्मध्ये स्थली मुने / सर्वापि मुक्ताखचिताः शिशिरातिमनोहराः

ହେ ମୁନେ! ସେ ଦୁଇଟିର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଭୂମି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ; ସର୍ବତ୍ର ମୁକ୍ତାରେ ଖଚିତ, ଶୀତଳ ଓ ଅତିମନୋହର।

Verse 52

ताम्रपर्णी महापर्णी सदा मुक्ताफलोदका / एवमाद्या महानद्यः प्रवरन्ति महास्थले

ତାମ୍ରପର୍ଣୀ, ମହାପର୍ଣୀ ଏବଂ ସଦା ମୁକ୍ତାଫଳସମ ଜଳଯୁକ୍ତ—ଏପରି ଆଦି ମହାନଦୀମାନେ ସେ ମହାସ୍ଥଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 53

तासां तीरेषु सर्वे ऽपि देवलोकनिवासिनः / वसंति पूर्वजनुषि श्रीदेवीमन्त्रसाधकाः

ସେହି ନଦୀମାନଙ୍କ ତୀରରେ ଦେବଲୋକନିବାସୀ ସମସ୍ତେ ବସନ୍ତି—ଯେମାନେ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଶ୍ରୀଦେବୀମନ୍ତ୍ରସାଧକ ଥିଲେ।

Verse 54

पूर्वाद्यष्टसु भागेषु लोकाः शक्रादिगोचराः / मुक्ताशालस्य परितः संयुज्य द्वारदेशकान्

ପୂର୍ବ ଆଦି ଆଠ ଭାଗରେ ଶକ୍ରାଦି-ଗୋଚର ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ନୀଳ ମୁକ୍ତାଶାଳର ଚାରିପାଖେ ଦ୍ୱାର-ପ୍ରଦେଶମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 55

मुक्ताशालस्य नीलस्य द्वारयोर्मध्यदेशतः / पूर्वभागे शक्रलोकस्तत्कोणे वह्निलोकभूः

ନୀଳ ମୁକ୍ତାଶାଳର ଦୁଇ ଦ୍ୱାରର ମଧ୍ୟଦେଶରୁ ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ଶକ୍ରଲୋକ ଅଛି; ତାହାର କୋଣରେ ବହ୍ନିଲୋକର ଭୂମି ଅଛି।

Verse 56

याम्यभागे यमपुरं तत्र दण्डधरः प्रभुः / सर्वत्र ललितामन्त्रजापी तीव्रस्वभाववान्

ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଯମପୁର ଅଛି, ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡଧର ପ୍ରଭୁ (ଯମରାଜ) ବିରାଜମାନ କରନ୍ତି | ସେ ସର୍ବତ୍ର ଲଳିତା ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି ଏବଂ ତୀବ୍ର ସ୍ୱଭାବ ବିଶିଷ୍ଟ ଅଟନ୍ତି |

Verse 57

आज्ञाधरो यमभटैश्चित्रगुप्तपुरोगमैः / सार्धं नियमयत्येव श्रीदेवीसमयं गुहः

ଆଜ୍ଞାକାରୀ ଗୁହ (କାର୍ତ୍ତିକେୟ), ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଆଦି ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଶ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା (ନିୟମ) ପାଳନ କରାନ୍ତି |

Verse 58

गुहशप्तान्दुराचाराल्लंलिताद्वेषकारिणः / कूडभक्तिपरान्मूर्खांस्तब्धानत्यन्तदर्पितान्

ଗୁହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଶପ୍ତ, ଦୁରାଚାରୀ, ଲଳିତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା, କପଟୀ ଭକ୍ତ, ମୂର୍ଖ, ଜଡ଼ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ ଲୋକମାନଙ୍କୁ...

Verse 59

मन्त्रचोरान्कुमन्त्रांश्च कुविद्यानघसंश्रयान् / नास्तिकान्पापशीलांश्च वृथैव प्राणिहिंसकान्

ମନ୍ତ୍ର ଚୋର, କୁମନ୍ତ୍ରୀ, କୁବିଦ୍ୟା ଓ ପାପର ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିବା ଲୋକ, ନାସ୍ତିକ, ପାପୀ ଏବଂ ବ୍ୟର୍ଥରେ ପ୍ରାଣୀ ହିଂସା କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ...

Verse 60

स्त्रीद्विष्टांल्लोकविद्विष्टान्पाषण्डानां हि पालिनः / कालसूत्रे रौरवे च कुम्भीपाके च कुम्भज

ହେ କୁମ୍ଭଜ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)! ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱେଷୀ, ଲୋକ ନିନ୍ଦିତ ଏବଂ ପାଖଣ୍ଡୀମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ କାଳସୂତ୍ର, ରୌରବ ଏବଂ କୁମ୍ଭୀପାକ ନର୍କରେ ପକାଯାଏ |

Verse 61

असिपत्रवने घोरे कृमिभक्षे प्रतापने / लालाक्षेपे सूचिवेधे तथैवाङ्गारपातने

ଭୟଙ୍କର ଅସିପତ୍ରବନରେ, କୃମିଭକ୍ଷ ନରକରେ, ଦାହକ ପ୍ରତାପନରେ; ଲାଲାକ୍ଷେପ, ସୂଚିବେଧ ଓ ଅଙ୍ଗାରପାତନରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 62

एवमादिषु कष्टेषु नरकेषु घटोद्भव / पातयत्याज्ञया तस्याः श्रीदेव्याः स महौजसः

ହେ ଘଟୋଦ୍ଭବ! ଏପରି କଷ୍ଟଦାୟକ ନରକମାନଙ୍କରେ ସେ ମହାଉଜସ୍ବୀ, ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ (ଜୀବମାନଙ୍କୁ) ପତିତ କରାଏ।

Verse 63

तस्यैव पश्चिमे भागे निरृतिः खड्गधारकः / राक्षसं लोकमाश्रित्य वर्तते ललितार्चकः

ତାହାର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ନିରୃତି, ରାକ୍ଷସ-ଲୋକକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ଆର୍ଚ୍ଚକ ଭାବେ ବର୍ତ୍ତେ।

Verse 64

तस्य चोत्तरभागे तु द्वारयोरन्तस्यले / वारुणं लोकमाश्रित्य वरुणे वर्तते सदा

ତାହାର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ, ଦ୍ୱାରଦ୍ୱୟର ଅନ୍ତର୍ଗତ ସ୍ଥାନରେ, ବାରୁଣ-ଲୋକକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ବରୁଣ ସଦା ବର୍ତ୍ତେ।

Verse 65

वारुण्यास्वादनोन्मत्तः शुभ्राङ्गो झषवाहनः / सदा श्रीदेवतामं त्रजापी श्रीक्रमसाधकः

ବାରୁଣୀର ଆସ୍ୱାଦନରେ ଉନ୍ମତ୍ତ, ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗ, ଝଷ-ବାହନ; ସେ ସଦା ଶ୍ରୀଦେବତା-ମନ୍ତ୍ର ଜପକାରୀ, ଶ୍ରୀକ୍ରମ-ସାଧକ।

Verse 66

श्रीदेवतादर्शनस्य द्वेषिणः पाशबन्धनैः / बद्ध्वा नयत्यधोमार्गं भक्तानां बन्धमोचकः

ଯେ ଶ୍ରୀଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ତାକୁ ପାଶବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ସେ ଅଧୋମାର୍ଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ବନ୍ଧନମୋଚକ ମଧ୍ୟ ସେଇ।

Verse 67

तस्य चोत्तरकोणेषु वायुलोको महाद्युतिः / तत्र वायुशरीराश्च सदानन्दमहोदयाः

ତାହାର ଉତ୍ତର କୋଣମାନଙ୍କରେ ମହାଦ୍ୟୁତିମୟ ବାୟୁଲୋକ ଅଛି; ସେଠାରେ ବାୟୁ-ଶରୀରଧାରୀମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦର ମହୋଦୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

Verse 68

सिद्धा दिव्यर्षयश्चैव पवनाभ्यासिनो ऽपरे / गोरक्षप्रमुखाश्चान्ये योगिनो योगतत्पराः

ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟେ କେହି ପବନାଭ୍ୟାସୀ; ଗୋରକ୍ଷ ପ୍ରମୁଖ ଅନ୍ୟ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗରେ ତତ୍ପର।

Verse 69

एतैः सह महासत्त्वक्तत्र श्रीमारुतेश्वरः / सर्वथा भिन्नमूर्तिश्च वर्तते कुम्भसम्भव

ସେଇ ମହାସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ତେଠାରେ ଶ୍ରୀମାରୁତେଶ୍ୱର ବିରାଜିତ; ଏବଂ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ) ସର୍ବଥା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 70

इडा च पिङ्गला चैव सुषुम्णा तस्य शक्तयः / तिस्रो मारुतनाथस्य सदा मधुमदालसाः

ଇଡା, ପିଙ୍ଗଳା ଓ ସୁଷୁମ୍ନା—ଏହିମାନେ ତାହାର ଶକ୍ତି; ମାରୁତନାଥଙ୍କ ଏଇ ତିନିଟି ସଦା ମଧୁସମ ମଦରେ ମତ୍ତ ଓ ନିଶ୍ଚଳ।

Verse 71

ध्वजहस्तो मृगवरे वाहने महति स्थितः / ललितायजनध्यानक्रमपूजनतत्परः

ହସ୍ତରେ ଧ୍ୱଜ ଧାରି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୃଗ-ବାହନ ମହାନ୍ ବାହନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ। ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ଯଜନ, ଧ୍ୟାନ, କ୍ରମ ଓ ପୂଜାରେ ସଦା ତତ୍ପର॥

Verse 72

आनन्दपूरिताङ्गीभिरन्याभिः शक्तिभिर्वृतः / स मारुतेश्वरः श्रीमान्सदा जपति चक्रिणीम्

ଆନନ୍ଦପୂରିତ ଅଙ୍ଗୀ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମାରୁତେଶ୍ୱର ସଦା ଚକ୍ରିଣୀଙ୍କ ଜପ କରନ୍ତି॥

Verse 73

तेन सत्त्वेन कल्पान्ते त्रैलोक्यं सचराचरम् / परागमयतां नीत्वा विनोदयति तत्क्षणात्

ସେହି ସତ୍ତ୍ୱବଳରେ କଳ୍ପାନ୍ତେ ସେ ଚରାଚର ସହିତ ତ୍ରିଲୋକକୁ ପରାଗମୟ କରି, ସେଇ କ୍ଷଣରେ ମନୋରଞ୍ଜିତ କରନ୍ତି॥

Verse 74

तस्य सत्त्वस्य सिद्ध्यर्थं तामेव ललितेश्वरीम् / पूजयन्भावयन्नास्ते सर्वाभरणभूषितः

ସେହି ସତ୍ତ୍ୱର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେ ଏହି ଲଲିତେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ହିଁ ପୂଜା କରି, ଭାବନାରେ ନିମଗ୍ନ ରହି, ସମସ୍ତ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ ରହନ୍ତି॥

Verse 75

तल्लोकपूर्वभागस्थे यक्षलोके महाद्युतिः / यक्षेन्द्रो वसति श्रीमांस्तद्द्वारद्वन्द्वमध्यगः

ସେହି ଲୋକର ପୂର୍ବଭାଗରେ ଥିବା ଯକ୍ଷଲୋକରେ ମହାଦ୍ୟୁତିଶାଳୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ର ବସନ୍ତି; ସେ ତାହାର ଦ୍ୱାର-ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ॥

Verse 76

निधिभिश्च नवाकारैरृद्धिवृद्ध्यादिशक्तिभिः / सहितो ललिताभक्तान्पूरयन्धनसम्पदा

ନବ ପ୍ରକାର ନିଧି ଓ ଋଦ୍ଧି‑ବୃଦ୍ଧି ଆଦି ଶକ୍ତି ସହିତ ସେ ଲଲିତା‑ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଧନ‑ସମ୍ପଦାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।

Verse 77

यक्षीभिश्च मनोज्ञाभिरनुकूलप्रवृत्तिभिः / विविधैर्मधुभेदैश्च सम्पूजयति चक्रिणीम्

ମନୋଜ୍ଞ ଓ ଅନୁକୂଳ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଥିବା ଯକ୍ଷିଣୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମଧୁ‑ଭେଦରେ ସେ ଚକ୍ରିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 78

मणिभद्रः पूर्णभद्रो मणिमान्माणिकन्धरः / इत्येवमादयो यक्षसेनान्यस्तत्र संति वै

ମଣିଭଦ୍ର, ପୂର୍ଣ୍ଣଭଦ୍ର, ମଣିମାନ, ମାଣିକନ୍ଧର—ଏପରି ଆଦି ଯକ୍ଷସେନାମାନେ ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 79

तल्लोकपूर्वभागे तु रुद्रलोको महोदयः / अनर्ध्यरत्नखचितस्तत्र रुद्रो ऽधिदेवता

ସେହି ଲୋକର ପୂର୍ବଭାଗରେ ‘ମହୋଦୟ’ ନାମକ ରୁଦ୍ରଲୋକ ଅଛି; ସେଠା ଅନର୍ଘ୍ୟ ରତ୍ନରେ ଖଚିତ, ଏବଂ ସେଠାର ଅଧିଦେବତା ରୁଦ୍ର।

Verse 80

सदैव मन्युना दीप्तः सदा बद्धमहेषुधिः / स्वसमानैर्महासत्त्वैलोङ्कनिर्वाहदक्षिणैः

ସେ ସଦା ମନ୍ୟୁ (ତେଜସ୍ୱୀ କ୍ରୋଧ)ରେ ଦୀପ୍ତ, ସଦା ମହା ତୂଣୀର ବାନ୍ଧିଥାଏ; ଏବଂ ନିଜ ସମାନ ମହାବଳୀ, ଲୋକ‑ନିର୍ବାହରେ ଦକ୍ଷ ବୀରମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 81

अधिज्यकार्मुकैर्दक्षैः षोडशावरणस्थितैः / आवृतः सततं वक्त्रैर्जपञ्छीदेवतामनुम्

ଷୋଳ ଆବରଣରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତାଣ ଚଢ଼ାଇଥିବା ଧନୁଷଧାରୀ ଦକ୍ଷ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସଦା ଆବୃତ; ଏବଂ ମୁଖମାନେ ଶ୍ରୀଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି।

Verse 82

श्रीदेवीध्यानसम्पन्नः श्रीदेवीपूजनोत्सुकः / अनेककोटिरुद्राणीगणमण्डितपार्श्वभूः

ସେ ଶ୍ରୀଦେବୀଧ୍ୟାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଶ୍ରୀଦେବୀପୂଜାରେ ଉତ୍ସୁକ; ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱଭୂମି ଅନେକ କୋଟି ରୁଦ୍ରାଣୀଗଣରେ ମଣ୍ଡିତ।

Verse 83

ताश्च सर्वाः प्रदीप्ताङ्ग्यो नवयौवनगर्विताः / ललिताध्याननिरनाः सदासवमदालसाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୀପ୍ତ ଅଙ୍ଗବତୀ, ନବଯୌବନର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ; ଲଲିତାଧ୍ୟାନରେ ନିରତ ଏବଂ ସଦା ସୁରାମଦରେ ଆଳସ୍ୟାକୁଳ।

Verse 84

ताभिश्च साकं स श्रीमान्महारुद्रस्त्रिशूलभृत् / हिरण्यबाहुप्रमुशै रुद्रैरन्यैर्निषेवितः

ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମହାରୁଦ୍ର ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ; ହିରଣ୍ୟବାହୁ ପ୍ରମୁଖ ଅନ୍ୟ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନିଷେବିତ।

Verse 85

ललितादर्शनभ्रष्टानुद्धतान्गुरुधिक्कृतान् / शूलकोट्या विनिर्भिद्य नेत्रोत्थैः कटुपावकैः

ଲଲିତାଦର୍ଶନରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ, ଉଦ୍ଧତ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଧିକ୍କାର କରୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ସେ ଶୂଳର କୋଟିଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କରି, ନେତ୍ରୋତ୍ଥ କଟୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତି।

Verse 86

दहंस्तेषा वधूभृत्यान्प्रजाश्चैव विनाशयन् / आज्ञाधरो महावीरो ललिताज्ञाप्रपालकः

ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ, ଭୃତ୍ୟ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଦହି ନାଶ କରୁଥିଲା; ଆଜ୍ଞାଧାରୀ ସେ ମହାବୀର ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ପାଳକ।

Verse 87

रुद्रलोके ऽतिरुचिरे वर्तते कुम्भसम्भव / महारुद्रस्य तस्यर्षे परिवाराः प्रमाथिनः

ଅତି ରମଣୀୟ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ) ବସନ୍ତି; ହେ ଋଷେ, ସେଇ ମହାରୁଦ୍ରଙ୍କର ପରିବାର ପ୍ରମାଥୀ ଗଣମାନେ।

Verse 88

ये रुद्रास्तानसंख्यातान्को वा वक्तुं पटुर्भवेत् / ये रुद्रा अधिभूम्यां तु सहस्राणां सहस्रशः

ସେଇ ଅସଂଖ୍ୟ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କୁ କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ଯେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ମଧ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ରୂପେ ବିରାଜିତ।

Verse 89

दिविये ऽपि च वर्तन्ते सहस्राणां सहस्रशः / येषामन्नमिषश्चव येषां वातास्तथेषवः

ସେମାନେ ଦିବ୍ୟଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ଅଛନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କର ଅନ୍ନ ମାଂସ, ଓ ଯାହାଙ୍କର ବାୟୁ ଅମ୍ବ ସମ।

Verse 90

येषां च वर्षमिषवः प्रदीप्ताः पिङ्गलेक्षणाः / अर्णवे चान्तरिक्षे च वर्तमाना महौजसः

ଯାହାଙ୍କର ବର୍ଷାରୂପ ଅମ୍ବଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଦୀପ୍ତ, ଓ ଯାହାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ପିଙ୍ଗଳ; ସେଇ ମହାଓଜସ୍ବୀମାନେ ସମୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବିଚରନ୍ତି।

Verse 91

जटावन्तो मधुष्मन्तो नीलग्रीवा विलोहिताः / ये भूतानामधिभुवो विशिखासः कपर्दिनः

ଜଟାଧାରୀ, ମଧୁମୟ, ନୀଳକଣ୍ଠ ଓ ଲୋହିତବର୍ଣ୍ଣ ସେମାନେ—ଭୂତମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ଶିଖାହୀନ କପର୍ଦୀ ରୁଦ୍ରଗଣ।

Verse 92

ये अन्नेषु विविध्यन्ति पात्रेषु पिबतो जनान् / ये पथां रथका रुद्रा ये च तीर्थनिवासिनः

ଯେ ଅନ୍ନରେ ବିଚରନ୍ତି, ପାତ୍ରରେ ପିଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଯେ ପଥମାନଙ୍କର ରଥକାର ରୁଦ୍ର ଏବଂ ଯେ ତୀର୍ଥନିବାସୀ।

Verse 93

सहस्रसंख्या ये चान्ये सृकावन्तो निषङ्गिणः / ललिताज्ञाप्रणेतारो दिशो रुद्रा वितस्थिरे

ହଜାର ସଂଖ୍ୟାର ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ସୃକଧାରୀ ଓ ନିଷଙ୍ଗଧାରୀ; ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ରୁଦ୍ରଗଣ ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ।

Verse 94

ते सर्वे सुमहात्मानः क्षणाद्विश्वत्रयीवहाः / श्रीदेव्या ध्याननिषणाताञ्छ्रीदेवीमन्त्रजापिनः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସୁମହାତ୍ମା; କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ବହନ କରିପାରୁଥିବା; ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରୀଦେବୀମନ୍ତ୍ର ଜପକ।

Verse 95

श्रीदेवतायां भक्ताश्च पालयन्ति कृपालवः / षोडशावरणं चक्रं मुक्ताप्राकारमण्डले

କୃପାଳୁ ଭକ୍ତମାନେ ଶ୍ରୀଦେବତାରେ ଭକ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମୁକ୍ତାମୟ ପ୍ରାକାରମଣ୍ଡଳରେ ଷୋଡଶାବରଣ ଚକ୍ରକୁ ପାଳନ-ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 96

आश्रित्य रुद्रास्ते सर्वे महारुद्रं महोदयम् / हिरण्यबाहुप्रमुखा ज्वलन्मन्युमुपासते

ସେ ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ର ମହୋଦୟ ମହାରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଉପାସନା କରନ୍ତି। ହିରଣ୍ୟବାହୁ ପ୍ରମୁଖ ଜ୍ୱଲନ୍ମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରନ୍ତି॥

Frequently Asked Questions

No royal or sage genealogy is foregrounded here; the chapter’s “catalog” is spatial and devotional—classifying perfected communities (siddhas, cāraṇas, apsarases, gandharvas) by enclosure and by their prior upāsanā of Lalitā.

The chapter gives enclosure-scale metrics such as an interior span measured in yojanas (e.g., a seven-yojana middle interval) and locates successive gem-built halls/enclosures at defined intervals, alongside detailed architectural parts like doors, bolts, and gopuras.

They encode a Śākta mandala in architectural form: each enclosure’s gem-material determines the realm’s visual ecology (birds, waters, trees), marking that space as a theologically “tuned” environment where mantra-japa, nāma-kīrtana, and siddhi-fruition are spatially organized around Lalitā.