Shloka 29
श्रीनगर-त्रिपुरा-सप्तकक्षा-पालकदेवताप्रकाशनम्
Revelation of the Guardian Deities of Śrīnagara-Tripurā’s Seven Enclosures
Devanagari script
तत्रैव हीरकक्षोण्यां वज्रा नाम नदी मुने / वज्रकारैर्निबिडिता भासमाना तटद्रुमैः
Transliteration
tatraiva hīrakakṣoṇyāṃ vajrā nāma nadī mune / vajrakārairnibiḍitā bhāsamānā taṭadrumaiḥ
Translation
ହେ ମୁନେ! ସେହି ହୀରକ-ଭୂମିରେ ‘ବଜ୍ରା’ ନାମକ ଏକ ନଦୀ ଅଛି; ତାହା ବଜ୍ରାକାର ଶିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘନଭାବେ ଘେରା ଏବଂ ତଟବୃକ୍ଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adverbial locus)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: ‘there’)
एवindeed, just
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
हीरक-क्षोण्याम्in the diamond land
हीरक-क्षोण्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootहीरक (प्रातिपदिक) + क्षोणि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (हीरकस्य क्षोणिः = ‘in the diamond-earth/region’)
वज्राVajrā (name of a river)
वज्रा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवज्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नामby name
नाम:
विशेषणसूचक (Naming marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-प्रयोगे (indeclinable used to indicate naming: ‘by name’)
नदीa river
नदी:
कर्ता (Karta/Subject apposition)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘वज्रा’ इत्यस्य अप्पोजिशन (apposition)
मुनेO sage
मुने:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
वज्र-कारैःby vajra-makers / by vajra-like formations
वज्र-कारैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (वज्रस्य काराः = ‘makers/constructors of vajra’; or ‘vajra-like formations’)
निबिडिताdensely compacted
निबिडिता:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeVerb
Root√बिड्/√बन्ध्? (धात्वर्थे ‘to press/compact’) ; निबिडित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘densely packed/compacted’ (qualifying ‘nadī’)
भासमानाshining
भासमाना:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeVerb
Root√भास् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present middle participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘shining’
तट-द्रुमैःwith trees on its banks
तट-द्रुमैः:
करण/सहयोग (Instrument/association describing accompaniment)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक) + द्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (तटस्य द्रुमाः = ‘bank-trees’)