Shloka 48
श्रीनगर-त्रिपुरा-सप्तकक्षा-पालकदेवताप्रकाशनम्
Revelation of the Guardian Deities of Śrīnagara-Tripurā’s Seven Enclosures
Devanagari script
तत्स्थलस्यैव संपर्काद्रागद्वेषसमुद्भवैः / नीलैर्भावैः सदा युक्ता वर्तन्ते मनुजा मुने
Transliteration
tatsthalasyaiva saṃparkādrāgadveṣasamudbhavaiḥ / nīlairbhāvaiḥ sadā yuktā vartante manujā mune
Translation
ହେ ମୁନେ! ସେହି ସ୍ଥଳର ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷଜନିତ ନୀଳ ଭାବମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏମିତି ହିଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
Word by Word
तत्-स्थलस्यof that place
तत्-स्थलस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्थल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Gen. sg. n.); समासः: तस्य स्थलम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
एवindeed/just
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (particle of emphasis)
सम्पर्कात्from contact/association
सम्पर्कात्:
अपादान (Apādāna)
TypeNoun
Rootसम्पर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Abl. sg. m.)
राग-द्वेष-समुद्भवैःarising from attachment and aversion
राग-द्वेष-समुद्भवैः:
करण (Karaṇa)
TypeAdjective
Rootराग (प्रातिपदिक) + द्वेष (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instr. pl. m.); समासः: रागद्वेषाभ्यां समुद्भवाः (तृतीया-तत्पुरुष)
नीलैःwith blue/dark
नीलैः:
करण (Karaṇa)
TypeAdjective
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instr. pl. m.)
भावैःstates/feelings
भावैः:
करण (Karaṇa)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instr. pl. m.)
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
युक्ताःendowed/possessed
युक्ताः:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective of Karta)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग (Nom. pl. m.)
वर्तन्तेthey behave/continue
वर्तन्ते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
मनुजाःpeople/humans
मनुजाः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootमनुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nom. pl. m.)
मुनेO sage
मुने:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (Voc. sg. m.)