Shloka 60
प्रत्याहारवर्णनम्
Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence
Devanagari script
निरञ्जनत्वाच्छुद्धस्तु नितान्यो नैव विद्यते / अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि वैराग्यं दोषदर्शनात्
Transliteration
nirañjanatvācchuddhastu nitānyo naiva vidyate / ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi vairāgyaṃ doṣadarśanāt
Translation
ନିରଞ୍ଜନତ୍ୱରୁ ସେ ଶୁଦ୍ଧ; ତାଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନିତ୍ୟ ସତ୍ତା ନାହିଁ। ଏହାପରେ ଦୋଷଦର୍ଶନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବୈରାଗ୍ୟ କହିବି।
Word by Word
निरञ्जनत्वात्from stainlessness (being spotless)
निरञ्जनत्वात्:
Apadana (अपादान/Ablative-cause)
TypeNoun
Rootनिरञ्जनत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः—निरञ्जन + त्व (तद्धितान्त; भाववाचक)
शुद्धःpure
शुद्धः:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
नितान्यःentirely other/different
नितान्यः:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootनितान्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; (अर्थः—अत्यन्त-अन्यः/भिन्नः)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
एवat all/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic/limiting particle)
विद्यतेexists/is found
विद्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; भावे/अस्त्यर्थे प्रयोगः
अतःtherefore
अतः:
Sambandha (सम्बन्ध/cause-link)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतौ अव्यय (causal adverb: 'therefore/from this')
ऊर्ध्वम्henceforth
ऊर्ध्वम्:
Adhikarana (अधिकरण/time)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
Formकाल/क्रमवाचक क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: 'henceforth/above')
प्रवक्ष्यामिI shall explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
वैराग्यम्dispassion
वैराग्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दोषदर्शनात्from seeing faults
दोषदर्शनात्:
Apadana (अपादान/Ablative-cause)
TypeNoun
Rootदोषदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः—दोष + दर्शन (षष्ठी-तत्पुरुष)