Adhyaya 28

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने गणनाथपराक्रमो नाम सप्तविंशो ऽध्यायः रणेभग्नं महादैत्यं भण्डदैत्यः सहोदरम् / सेनानां कदनं श्रुत्वा सन्तप्तो बहुचिन्तया

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ, ହୟଗ୍ରୀବ-ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସଂବାଦାନ୍ତର୍ଗତ ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନରେ ‘ଗଣନାଥ-ପରାକ୍ରମ’ ନାମକ ସପ୍ତବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ରଣରେ ପରାଜିତ ନିଜ ସହୋଦର ମହାଦୈତ୍ୟର କଥା ଏବଂ ସେନାମାନଙ୍କ ନିଧନ ଶୁଣି ଭଣ୍ଡଦୈତ୍ୟ ବହୁଚିନ୍ତାରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହେଲା।

Verse 2

उभावपि समेतौ तौ युक्तौ सर्वैश्चसैनिकैः / प्रेषयामास युद्धाय भण्डदैत्यः सहोदरौ

ସେଇ ଦୁଇ ସହୋଦର ସମସ୍ତ ସୈନିକମାନଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସଜ୍ଜ ହେଲେ; ତାପରେ ଭଣ୍ଡଦୈତ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣ କଲା।

Verse 3

तावुभौ परमक्रुद्धौ भण्डदैत्येन देशितौ / विषङ्गश्च विशुक्रश्च महोद्यम मवापनुः

ଭଣ୍ଡ ଦୈତ୍ୟର ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଉଭୟେ ପରମ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ବିଷଙ୍ଗ ଓ ବିଶୁକ୍ର ମହା ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 4

कनिष्ठसहितं तत्र युवराजं महाबलम् / विशुक्रमनुवव्राज सेना त्रैलोक्यकम्पिनी

ସେଠାରେ କନିଷ୍ଠ ସହିତ ମହାବଳୀ ଯୁବରାଜ ବିଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରିଲେ; ସେ ସେନା ତ୍ରିଲୋକକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲା।

Verse 5

अक्षौहिणीचतुःशत्या सेनानामावृतश्च सः / युवराजः प्रववृधे प्रतापेन महीयसा

ଚାରିଶେ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାରେ ଆବୃତ ସେ ଯୁବରାଜ ମହା ପ୍ରତାପରେ ଅଧିକ ଉନ୍ନତ ହେଲେ।

Verse 6

उलूकजित्प्रभृतयो भागिनेया दशोद्धताः / भण्डस्य च भगिन्यान्तु धूमिन्यां जातयोनयः

ଉଲୂକଜିତ ଆଦି ଦଶ ଉଦ୍ଧତ ଭାଗିନେୟ—ଭଣ୍ଡର ଭଗିନୀ ଧୂମିନୀରେ ଜନ୍ମିତ ଥିଲେ।

Verse 7

कृतास्त्रशिक्षा भण्डेन मातुलेन महीयसा / विक्रमेण वलन्तस्ते सेनानाथाः प्रतस्थिरे

ମହାନ ମାତୁଳ ଭଣ୍ଡଙ୍କଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ରଶିକ୍ଷା ପାଇ ସେ ସେନାନାଥମାନେ ବିକ୍ରମରେ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 8

प्रोद्गतैश्चापनिर्घोषैर्घोषयन्तो दिशो दश / द्वयोर्मातुलयोः प्रीतिं भागिनेया वितेनिरे

ଧନୁଷର ଉଦ୍ଗତ ଟଙ୍କାରରେ ଦଶଦିଗ ଗର୍ଜି ଉଠିଲା; ସେଇ ଦୁଇ ମାମାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭାଗିନେୟମାନେ ପ୍ରୀତି ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 9

आरूढयानाः प्रत्येकगाढाहङ्कारशालिनः / आकृष्टगुरुधन्वानो विशुक्रमनुवव्रजुः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଗାଢ଼ ଅହଂକାରରେ ଭରି; ଭାରୀ ଧନୁଷ ଟାଣି ବିଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 10

यौवराज्यप्रभाचिह्नच्छत्रचामरशोभितः / आरूढवारणः प्राप विशुक्रो युद्धमेदिनीम्

ଯୌବରାଜ୍ୟର ପ୍ରଭାଚିହ୍ନ, ଛତ୍ର-ଚାମରର ଶୋଭାରେ ଭୂଷିତ; ଗଜାରୂଢ ବିଶୁକ୍ର ଯୁଦ୍ଧମେଦିନୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 11

ततः कलकलारावकारिण्या सेनया वृतः / विशुक्रः पटु दध्वान सिंहनादं भयङ्करम्

ତାପରେ କଲକଲ ରବ କରୁଥିବା ସେନାରେ ଘେରାଯାଇ, ବିଶୁକ୍ର ତୀବ୍ର ଭୟଙ୍କର ସିଂହନାଦ କଲେ।

Verse 12

तत्क्षोभात्क्षुभितस्वान्ताः शक्तयः संभ्रमोद्धताः / अग्निप्राकारवलयान्निर्जगमुर्बद्धपङ्कयः

ସେଇ କ୍ଷୋଭରେ ଅନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ, ସମ୍ଭ୍ରମରେ ଉଦ୍ଧତ ଶକ୍ତିମାନେ; ଅଗ୍ନି-ପ୍ରାକାର ବଳୟରୁ କାଦୁଆରେ ଲେପିତ ହୋଇ ବାହାରିଲେ।

Verse 13

तडिन्मयमिवाकाशं कुर्वन्त्यः स्वस्वरोचिषा / रक्ताम्वुजावृतमिव व्योमचक्रं रणोन्मुखाः

ରଣୋନ୍ମୁଖ ସେହି ବୀରାଙ୍ଗନାମାନେ ନିଜ-ନିଜ ତେଜରେ ଆକାଶକୁ ଯେନ ତଡିତ୍ମୟ କରନ୍ତି; ଏବଂ ବ୍ୟୋମଚକ୍ରକୁ ରକ୍ତକମଳେ ଆବୃତ ଭଳି ଦେଖାନ୍ତି।

Verse 14

अथ भण्डकनीयांसावागतौ युद्धदुर्मदौ / निशम्य युगपद्योद्धं मन्त्रिणीदण्डनायके

ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦ ଭଣ୍ଡକର ଦୁଇ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଆସିଲେ; ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ଓ ଦଣ୍ଡନାୟିକା ଯୁଗପଦ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉଦ୍ୟତ ବୋଲି ଶୁଣି।

Verse 15

किरिचकं ज्ञेयचक्रमारूढे रथशेखरम् / धृतातपत्रवलये चामराभ्यां च वीजिते

ସେମାନେ ରଥଶେଖର ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଆରୂଢ ଥିଲେ; ଯେଉଁଥିରେ ‘କିରିଚକ’ ନାମର ଜ୍ଞେୟଚକ୍ର ଥିଲା; ଛତ୍ରବଳୟ ଧାରିତ ଓ ଚାମରଦ୍ୱୟରେ ବୀଜିତ ହେଉଥିଲେ।

Verse 16

अप्सरोभिः प्रनृत्ताभिर्गीयमानमहोदये / निर्जगमतू रणं कर्तुमुभाभ्यां ललिताज्ञया

ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ମହୋଦୟଙ୍କ ମହିମା ଗାୟନ ହେଉଥିଲା; ତେବେ ଲଲିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ଉଭୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ।

Verse 17

श्रीचक्ररथराजस्य रक्षणार्थं निवेशिते / शताक्षौहिणिकां सेनां वर्जयित्वास्त्रभीषणम्

ଶ୍ରୀଚକ୍ରରଥରାଜଙ୍କ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ସେମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ; ଅସ୍ତ୍ରଭୀଷଣ ଶତ-ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

Verse 18

अन्यत्सर्वं चमुजालं निर्जगाम रणोन्मुखी / पुरतः प्राचलद्दण्डनाथा रथनिषेदुषी

ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସେନାସମୂହ ଯୁଦ୍ଧାଭିମୁଖେ ବାହାରିଲା; ରଥାରୂଢା ଦଣ୍ଡନାଥା ଅଗ୍ରେ ଅଗ୍ରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 19

एकयैव कराङ्गुल्या घूर्णयन्ती हलायुधम् / मुसलं चान्यहस्तेन भ्रामयन्ती मुहुर्मुहुः

ସେ ଏକମାତ୍ର ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ହଲାୟୁଧକୁ ଘୁରାଉଥିଲେ, ଓ ଅନ୍ୟହସ୍ତରେ ମୁସଳକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଭ୍ରମାଉଥିଲେ।

Verse 20

तरलेन्दुकलाचूडास्फुरत्पोत्रमुखाम्बुजा / पुरः प्रहर्त्री समरे सर्वदा विक्रमोद्धता / अस्या अनुप्रचलिता गेयचक्ररथस्थिता

ଚଞ୍ଚଳ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା-ଚୂଡାରେ ଶୋଭିତ, ମୁଖକମଳ ଦୀପ୍ତ; ସମରେ ଅଗ୍ରପ୍ରହାରିଣୀ, ସଦା ବିକ୍ରମୋଦ୍ଧତ—ତାଙ୍କ ପଛେ ଗେୟଚକ୍ର ରଥସ୍ଥ ହୋଇ ଅନୁସରିଲା।

Verse 21

धनुषो ध्वनिना विश्वं पूरयन्ती महोद्धता / वेणीकृतकचन्यस्तविलसच्चन्द्रपल्लवा

ଧନୁଷର ଧ୍ୱନିରେ ସେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ପୂରଣ କରୁଥିଲେ, ମହୋଦ୍ଧତ; ବେଣୀବଦ୍ଧ କେଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରପଲ୍ଲବ ସଦୃଶ ଅଳଙ୍କାର ଝଲମଲ କରୁଥିଲା।

Verse 22

स्फुरत्त्रितयनेत्रेण सिन्दूरतिलकत्विषा / पाणिना पद्मरम्येण मणिकङ्कणचारुणा

ସ୍ଫୁରତ୍ ତ୍ରିନେତ୍ର ଓ ସିନ୍ଦୂର-ତିଳକର କାନ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ; ପଦ୍ମରମ୍ୟ, ମଣିକଙ୍କଣରେ ଶୋଭିତ ତାଙ୍କ ହସ୍ତଦ୍ୱାରା।

Verse 23

तूणीरमुखतः कृष्टं भ्रामयन्ती शिलीमुखम् / जय वर्धस्ववर्धस्वेत्यतिहर्षसमाकुले

ସେ ତୂଣୀରମୁଖରୁ ଟାଣିନିଆ ଶିଳୀମୁଖ ବାଣକୁ ଘୁରାଇ, ଅତିହର୍ଷରେ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇ—“ଜୟ, ବର୍ଧସ୍ୱ, ବର୍ଧସ୍ୱ” ବୋଲି କହିଲା।

Verse 24

नृत्यद्भिर्दिव्यमुनिभिर्वर्द्धिताशीर्वचो ऽमृतैः / गेयचक्ररथेन्द्रस्य चक्रनेमिविघट्टनैः

ନୃତ୍ୟରତ ଦିବ୍ୟମୁନିମାନଙ୍କ ଅମୃତସମ ଆଶୀର୍ବାଦବାଣୀରେ ତାହା ବର୍ଧିତ ହେଲା; ଏବଂ ଗେୟଚକ୍ରରଥେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥଚକ୍ର ନେମିର ଘଷାଘଷି ଧ୍ୱନି ସହ।

Verse 25

दारयन्ती क्षितितलं दैत्यानां हृदयैः सह / लोकातिशायिता विश्वमनोमोहनकारिणा / गीतिबन्धेनामरीभिर्बह्वीभिर्गीतवैभवा

ସେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ସହିତ ଭୂତଳକୁ ଦାରଣ କରୁଥିଲା; ଲୋକାତିଶୟ, ବିଶ୍ୱମନୋମୋହକ ଗୀତିବନ୍ଧରେ—ବହୁ ଅମରୀଙ୍କ ଗାନବୈଭବରେ ଶୋଭିତ ହେଲା।

Verse 26

अक्षौहिणीसहस्राणामष्टकं समरोद्धतम् / कर्षती कल्पविश्लेषनिर्मर्यादाब्धिसंनिभम्

ସେ ସମରେ ଉଦ୍ଧତ ଆଠ ସହସ୍ର ଅକ୍ଷୌହିଣୀକୁ ଟାଣୁଥିଲା; କଳ୍ପାନ୍ତରେ ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ ମହାସାଗର ପରି ପ୍ରତୀତ ହେଲା।

Verse 27

तस्याः शक्तिचमूचक्रे काश्चित्कनकरोचिषः / काश्चिद्दाडिमसंकाशाः काश्चिज्जीमूतरोचिषः

ତାହାର ଶକ୍ତିସେନାଚକ୍ରରେ କେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣପ୍ରଭା, କେହି ଦାଡିମଫଳ ସଦୃଶ ରକ୍ତିମ, ଆଉ କେହି ମେଘପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଥିଲେ।

Verse 28

अन्याः सिंदूररुचयः पराः पाटलपाटलाः / काचाद्रिकाम्बराः काश्चित्पराः श्यामलकोमलाः

କେତେକ ଅନ୍ୟା ନାରୀ ସିନ୍ଦୂର ସଦୃଶ ଅରୁଣ କାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ଥିଲେ, କେତେକ ପାଟଳ ପୁଷ୍ପ ସମ କୋମଳ ରକ୍ତିମାରେ। କେତେକ କାଚ-ପର୍ବତ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ଆଉ କେତେକ ଶ୍ୟାମଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅତି କୋମଳ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 29

अन्यास्तु हीरकप्रख्याः परा गारुत्मतोपमाः / विरुद्धैः पञ्चभिर्बाणैर्मिश्रितैः शतकोटिभिः

କେତେକ ହୀରା ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ଆଉ କେତେକ ଗରୁତ୍ମାନ୍ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ) ସମ ପ୍ରଭାମୟ ଥିଲେ। ପରସ୍ପର ବିରୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ବାଣ ଶତକୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ମିଶ୍ରିତ ହୋଇ ସଜ୍ଜ ଥିଲା।

Verse 30

व्यञ्जयन्त्यो देहरुचं कतिचिद्विविधायुधाः / असंख्याः शक्तयश्चेलुर्दण्डिन्यास्सैनिके तथा

କେତେକ ନାନାବିଧ ଆୟୁଧଧାରିଣୀ ହୋଇ ଦେହକାନ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ। ଏବଂ ସେହି ସେନାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ଓ ଦଣ୍ଡଧାରିଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ।

Verse 31

तथैव सैन्यसन्नाहो मन्त्रिण्याः कुम्भसम्भव / यथा भूषणवेषादि यथा प्रभावलक्षणम्

ହେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ! ସେହିପରି ମନ୍ତ୍ରିଣୀର ସେନା-ସନ୍ନାହ ମଧ୍ୟ ଥିଲା—ଯେପରି ତାହାର ଭୂଷଣ, ବେଷ ଆଦି, ଏବଂ ଯେପରି ତାହାର ପ୍ରଭାବର ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା।

Verse 32

यथा सद्गुणशालित्वं यथा चाश्रितलक्षणम् / यथा दैत्यौघसंहारो यथा सर्वैश्च पूजिता

ଯେପରି ସେ ସଦ୍ଗୁଣଶାଳୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ଆଶ୍ରିତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା; ଯେପରି ସେ ଦୈତ୍ୟଘନ ସମୂହର ସଂହାରକାରିଣୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ଯେପରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତା ଥିଲେ।

Verse 33

यथा शक्तिर्महाराज्ञ्या देडिन्यश्च तथाखिलम् / विशेषस्तु परं तस्याः साचिव्ये तत्करे स्थितम् / महाराज्ञीवितीर्णं तदाज्ञामुद्राङ्गुलीयकम्

ମହାରାଜ୍ଞୀଙ୍କ ଯେପରି ଶକ୍ତି, ଦେଡିନୀଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେପରି; ସମସ୍ତ କିଛି ତଦ୍ରୂପ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ପରମ ବିଶେଷ ଏହି—ସାଚିବ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ହାତରେ ମହାରାଜ୍ଞୀଦତ୍ତ ଆଜ୍ଞାମୁଦ୍ରା ଅଙ୍ଗୁଠି ଥିଲା।

Verse 34

इत्थं प्रचलिते सैन्ये मन्त्रिणीदण्डनाथयोः / तद्भारभङ्गुरा भूमिर्देलालीलामलंबत

ଏପରି ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ଓ ଦଣ୍ଡନାଥଙ୍କ ସେନା ଚଳିତ ହେବା ସହ, ତାହାର ଭାରରେ ଭୂମି ଦବି ଭଙ୍ଗୁର ହୋଇ କମ୍ପିଲା, ଯେନେ ଖେଳରେ ଦୋଳାୟମାନ ହେଉଛି।

Verse 35

ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् / उद्धूतधूलिजंबालीभूतसप्तार्णवीजलम्

ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମହର୍ଷକ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା; ଉଡ଼ିଥିବା ଧୂଳିରେ ଯେନେ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ମଧ୍ୟ କାଦୁଆ ହୋଇଗଲା।

Verse 36

हयस्थैर्हयसादिन्यो रथस्थै रथसंस्थिताः / आधोरणैर्हस्तिपकाः खड्गैः पद्गाश्च सङ्गताः

ଘୋଡ଼ାରୋହିଣୀ ଯୋଧିନୀମାନେ ଘୋଡ଼ାରୋହୀମାନଙ୍କ ସହ, ରଥସ୍ଥମାନେ ରଥସ୍ଥମାନଙ୍କ ସହ; ଅଙ୍କୁଶଧାରୀ ହସ୍ତିପକ (ମହାବତ) ଓ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ପଦାତିମାନେ ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 37

दण्डनाथाविषङ्गेण समयुध्यन्त सङ्गरे / विशुक्रेण समं श्यामा विकृष्टमणिकार्मुका

ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଦଣ୍ଡନାଥଙ୍କ ସହ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ଶ୍ୟାମା ମଣିଜଟିତ ଧନୁଷକୁ ଟାଣି, ବିଶୁକ୍ରଙ୍କ ସହ ସମାନ ଭାବେ ସମରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲା।

Verse 38

अश्वरूढा चकारोच्चैः सहोलूकजिता रणम् / सम्पदीशाच जग्राह पुरुषेण युयुत्सया

ଅଶ୍ୱାରୂଢା ସହୋଲୂକଜିତା ଉଚ୍ଚ ଘୋଷରେ ସମରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲା। ସମ୍ପଦୀଶା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛାରେ ପୁରୁଷ ସହ ରଣ ଗ୍ରହଣ କଲା॥

Verse 39

विषेण नकुली देवी समाह्वास्त युयुत्सया / कुन्तिषेणेन समरं महामाया तदाकरोत्

ନକୁଲୀ ଦେବୀ ବିଷବଳରେ ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛାରେ ଆହ୍ୱାନ କଲା। ତେବେ ମହାମାୟା କୁନ୍ତିଷେଣ ସହ ସମର କଲା॥

Verse 40

मलदेन समं चक्रे युद्धमुन्मत्तभैरवी / लघुश्यामा चकारोच्चैः कुशूरेण समं रणम्

ଉନ୍ମତ୍ତଭୈରବୀ ମଲଦ ସହ ସମଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କଲା। ଲଘୁଶ୍ୟାମା ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଘୋଷରେ କୁଶୂର ସହ ରଣ କଲା॥

Verse 41

स्वप्नेशी मङ्गलाख्येन दैत्येन्द्रेण रणंव्यधात् / वाग्वादिनी तु जघटे द्रुघणेन समं रणे

ସ୍ୱପ୍ନେଶୀ ‘ମଙ୍ଗଳ’ ନାମକ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ସହ ରଣ କଲା। ବାଗ୍ୱାଦିନୀ ଦ୍ରୁଘଣ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୋର ମୁକାବିଲା କଲା॥

Verse 42

कोलाटेन च दुष्टेन चण्डकाल्यकरोद्रणम् / अक्षौहिणीभिर्दैत्यानां शताक्षौहिणिकास्तथा / महान्तं समरे चक्रुरन्योन्यं क्रोधमूर्छिताः

ଦୁଷ୍ଟ କୋଲାଟ ସହ ଚଣ୍ଡକାଳୀ ରଣ କଲା। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶତାକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାମାନେ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ପରସ୍ପର ମହାସମର କଲେ॥

Verse 43

प्रवर्तमाने समरे विशुक्रो दुष्टदानवः / वर्धमानां शक्तिचमूं हीयमानां निजां चमूम्

ସମର ଚାଲିଥିବାବେଳେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ବିଶୁକ୍ର ଦେଖିଲା ଯେ ଶକ୍ତିଙ୍କ ସେନା ବଢ଼ୁଛି ଏବଂ ତାହାର ନିଜ ସେନା କ୍ଷୟ ପାଉଛି।

Verse 44

अवलोक्य रुषाविष्टः स कृष्टगुरुकार्मुकः / शक्तिसैन्ये समस्ते ऽपि तृषास्त्रं प्रमुमोच ह

ତାହା ଦେଖି ସେ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହେଲା; ଭାରୀ ଧନୁଷ ଟାଣି ସମଗ୍ର ଶକ୍ତିସେନା ଉପରେ ତୃଷାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲା।

Verse 45

तेन दावानलज्वालादीप्तेन मथितं बलम् / तृतीये युद्धदिवसे याममात्रं गते रवौ / विशुक्रमुक्ततर्षास्त्रव्याकुलाः शक्तयो ऽवन्

ଦାବାନଳର ଜ୍ୱାଳା ପରି ଦୀପ୍ତ ସେଇ ତୃଷାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେନାବଳ ମଥିତ ହେଲା। ଯୁଦ୍ଧର ତୃତୀୟ ଦିନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଯାମ ମାତ୍ର ଗତ ହେବାବେଳେ, ବିଶୁକ୍ର ଛାଡ଼ିଥିବା ତର୍ଷାସ୍ତ୍ରରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଶକ୍ତିମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 46

क्षोभयन्निन्द्रियग्रामं तालुमूलं विशोषयन् / रूक्षयन्कर्णकुहरमङ्गदौर्वल्यमाहवन्

ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ଷୋଭିତ କରୁଥିଲା, ତାଳୁମୂଳକୁ ଶୁଷ୍କ କରୁଥିଲା, କାନର କୁହରକୁ ରୁକ୍ଷ କରୁଥିଲା ଏବଂ ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗରେ ଦୁର୍ବଳତା ଆଣୁଥିଲା।

Verse 47

पातयन्पृथिवीपृष्ठे देहं विस्रंसितायुधम् / आविर्बभूव शक्तीनामतितीव्रस्तृषाज्वरः

ହାତରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଖସିଗଲା, ଦେହ ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ିଲା; ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତିତୀବ୍ର ତୃଷାଜ୍ୱର ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 48

युद्धेष्वनुद्यमकृता सर्वोत्साहविरोधिना / तर्षेण तेन क्वथितं शक्तिसैन्यं विलोक्यसा / मन्त्रिणी सह पोत्रिण्या भृशं चिन्तामवाप ह

ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଦ୍ୟମକୁ ନିରୋଧ କରୁଥିବା ସେହି ‘ତର୍ଷ’ ଦ୍ୱାରା ଦହିତ ଶକ୍ତିସେନାକୁ ଦେଖି, ସେ ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ପୋତ୍ରିଣୀ ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 49

उवाच तां दण्डनाथामत्याहितविशङ्किनीम् / रथस्थिता रथगता तत्प्रती कारकर्मणे / सखि पोत्रिणि दुष्टस्य तर्षास्त्रमिदमागतम्

ରଥାରୂଢ଼ା ସେ, ମନ୍ତ୍ରୀହିତ ବିଷୟରେ ଶଙ୍କିତ ଦଣ୍ଡନାଥାକୁ କହିଲା— ‘ସଖି ପୋତ୍ରିଣୀ, ଦୁଷ୍ଟର “ତର୍ଷାସ୍ତ୍ର” ଆସିପହଞ୍ଚିଛି; ଏହାର ପ୍ରତିକାର କର।’

Verse 50

शिथिलीकुरुते सैन्यमस्माकं हा विधेः क्रमः / विशुष्कतालुमूलानां विभ्रष्टायुधतेजसाम् / शक्तीनां मण्डलेनात्र समरे समुपेक्षितम्

ହାୟ, ବିଧିର ଏହି କ୍ରମ! ସେହି ତର୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଆମ ସେନା ଶିଥିଳ ହେଉଛି; ତାଳୁମୂଳ ଶୁଷ୍କ ହୋଇ ଯାହାଙ୍କ ଆୟୁଧତେଜ ଭ୍ରଷ୍ଟ, ସେହି ଶକ୍ତିଧରମାନେ ଏଠାରେ ସମରେ ଶତ୍ରୁମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଉପେକ୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 51

न कापि कुरुते युद्धं न धारयति चायुधम् / विशुष्कतालुमूलत्वा द्वक्तुमप्यालि न क्षमाः

ତାଳୁମୂଳ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିବାରୁ କେହି ଯୁଦ୍ଧ କରୁନାହାନ୍ତି, ଆୟୁଧ ଧାରଣ ମଧ୍ୟ କରୁନାହାନ୍ତି; ହେ ସଖି, କଥା କହିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅସମର୍ଥ।

Verse 52

ईदृशीन्नो गतिं श्रुत्वा किं वक्ष्यति महेश्वरी / कृता चापकृतिर्दैत्यैरुपायः प्रविचिन्त्यताम्

ଆମର ଏପରି ଗତି ଶୁଣି ମହେଶ୍ୱରୀ କ’ଣ କହିବେ? ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅପକାର କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଉପାୟ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଉ।

Verse 53

सर्वत्र द्व्यष्टसाहस्राक्षौहिण्यमत्र पोत्रिणि / एकापि शक्तिर्नैवास्ति या तर्षेण न पीडिता

ହେ ପୋତ୍ରିଣି! ଏଠାରେ ସର୍ବତ୍ର ଦ୍ୱ୍ୟଷ୍ଟ-ସହସ୍ର ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଅଛି; ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ନୁହେଁ—ଏମିତି ଏକ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 54

अत्रैवावसरे दृष्ट्वा मुक्तशस्त्रां पताकिनीम् / रन्ध्रप्रहारिणो हन्त बाणैर्निघ्नन्ति दानवाः

ଏହି ଅବସରରେ, ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଥିବା ପତାକାଧାରିଣୀକୁ ଦେଖି, ରନ୍ଧ୍ର ଖୋଜି ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ଦାନବମାନେ—ହାୟ!—ବାଣରେ ନିଘ୍ନ କରନ୍ତି।

Verse 55

अत्रोपायस्त्वया कार्यो मया च समरोद्यमे / त्वदीयरथपर्वस्थो यो ऽस्ति शीतमहार्णवः

ଏହି ସମରୋଦ୍ୟମରେ ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ; ତୁମ ରଥର ପର୍ବତ-ଭାଗରେ ଯେ ଶୀତ ମହାର୍ଣ୍ଣବ ଅଛି।

Verse 56

तमादिश समस्तानां शक्तीनां तर्षनुत्तये / नाल्पैः पानीयपानाद्यैरेतासां तर्षसंक्षयः

ତାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦିଅ—ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ତୃଷ୍ଣା ନିବାରଣ ପାଇଁ; ଅଳ୍ପ ପାନୀୟପାନ ଆଦିରେ ଏମାନଙ୍କ ତୃଷ୍ଣା କ୍ଷୟ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 57

स एव मदिरासिंधुः शक्त्यौघं तर्पयिष्यति / तमादिश महात्मानं समरोत्साहकारिणम् / सर्वतर्षप्रशमनं महाबलविवर्धनम्

ସେଇ ମଦିରା-ସିନ୍ଧୁ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଓଘକୁ ତର୍ପିତ କରିବ। ସମରୋତ୍ସାହ ବଢ଼ାଉଥିବା ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦିଅ—ଯିଏ ସର୍ବ ତୃଷ୍ଣା ପ୍ରଶମନ କରି ମହାବଳ ବିବର୍ଧନ କରନ୍ତି।

Verse 58

इत्युक्ते दण्डनाथा सा सदुपायेन हर्षिता / आजुहाव सुधासिंधुमाज्ञां चक्रेश्वरी रणे

ଏହିପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ଦଣ୍ଡନାଥା ସଦୁପାୟରେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ। ରଣରେ ଚକ୍ରେଶ୍ୱରୀ ସୁଧାସିନ୍ଧୁକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।

Verse 59

स मदालसरक्ताक्षो हेमाभः स्रग्विभूषितः

ସେ ମଦରେ ଆଳସ୍ୟଗ୍ରସ୍ତ, ରକ୍ତାକ୍ଷ; ସୁବର୍ଣ୍ଣପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ ଏବଂ ପୁଷ୍ପମାଳାରେ ବିଭୂଷିତ ଥିଲା।

Verse 60

प्रणम्य दण्डनाथां तां तदाज्ञापरिपारकः

ସେ ଦଣ୍ଡନାଥାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନକାରୀ ହେଲା।

Verse 61

आत्मानं बहुधा कृत्वा तरुणादित्यपाटलम् / क्वचित्तापिच्छवच्छ्यामं क्वचिच्च धवलद्युतिम्

ସେ ନିଜକୁ ବହୁରୂପ କଲା—କେଉଁଠି ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପାଟଳବର୍ଣ୍ଣ, କେଉଁଠି ତାପିଚ୍ଛ ପରି ଶ୍ୟାମ, ଆଉ କେଉଁଠି ଧବଳ ଦ୍ୟୁତିରେ ଦୀପ୍ତ।

Verse 62

कोटिशो मधुराधारा करिहस्तसमाकृतीः / ववर्ष सिंधुराजो ऽयं वायुना बहुलीकृतः

ଏହି ସିନ୍ଧୁରାଜ ବାୟୁଦ୍ୱାରା ବହୁଳୀକୃତ ହୋଇ, ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ପରି ଆକୃତି ଥିବା କୋଟି କୋଟି ମଧୁର ଧାରା ବର୍ଷାଇଲା।

Verse 63

पुष्कलावर्तकाद्यैस्तु कलपक्षयबलाहकैः / निषिच्यमानो मध्ये ऽब्धिः शक्तिसैन्ये पपात ह

ପୁଷ୍କଲାବର୍ତ୍ତକ ଆଦି ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ଘନ ବଲାହକ ମେଘମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ସିଞ୍ଚିତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିସେନା ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 64

यद्गन्धाघ्राममात्रेण मृत उत्तिष्ठते स्फुटम् / दुर्बलः प्रबलश्च स्यात्तद्ववर्ष सुरांबुधिः

ଯାହାର ଗନ୍ଧ ମାତ୍ର ଘ୍ରାଣ କଲେ ମୃତ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଠିଯାଏ, ଦୁର୍ବଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବଳ ହୁଏ—ସେହି ସୁରାକୁ ମଦିରା-ସମୁଦ୍ର ବର୍ଷାଇଲା।

Verse 65

परार्द्धसंख्यातीतास्ता मधुधारापरंपराः / प्रपिबन्त्यः पिपासार्तैर्मुखैः शक्तय उत्थिताः

ପରାର୍ଧ ସଂଖ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଅସଂଖ୍ୟ ମଧୁଧାରାର ପରମ୍ପରାକୁ, ପିପାସାର୍ତ୍ତ ମୁଖରେ ପ୍ରପିବନ୍ତି ଶକ୍ତିମାନେ ଉଠିଲେ।

Verse 66

यथा सा मदिरासिंधुवृष्टिर्दैत्येषु नो पतेत् / तथा सैन्यस्य परितो महाप्राकारमण्डलम्

ସେହି ମଦିରା-ସିନ୍ଧୁର ବର୍ଷା ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ନ ପଡ଼ୁ ଭାବେ, ସେନାର ଚାରିପଟେ ମହାପ୍ରାକାର-ମଣ୍ଡଳ ଗଢ଼ାଗଲା।

Verse 67

लघुहस्ततया मुक्तैः शरजातैः सहस्रशः / चकार विस्मयकरी कदंबवनवासिनी

କଦମ୍ବବନବାସିନୀ ଦେବୀ ଲଘୁହସ୍ତତାରେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଶରମାନେ ମୁକ୍ତ କରି ଅଦ୍ଭୁତ ବିସ୍ମୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 68

कर्मणा तेन सर्वे ऽपि विस्मिता मरुतो ऽभवन् / अथ ताः शक्तयो भूरि पिबन्ति स्म रणान्तरे

ସେହି କର୍ମରେ ସମସ୍ତ ମରୁତ୍‌ଗଣ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ତାପରେ ରଣମଧ୍ୟରେ ସେଇ ଶକ୍ତିମାନେ ପ୍ରଚୁର ସୁରା ପାନ କଲେ।

Verse 69

विविधा मदिराधारा बलोत्साहविवर्धनीः / यस्या यस्या मनःप्रीती रुचिः स्वादो यथायथा

ବିଭିନ୍ନ ମଦିରାଧାରା ଥିଲା, ଯାହା ବଳ ଓ ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ାଏ; ଯାହାର ଯେମିତି ମନଃପ୍ରୀତି, ରୁଚି ଓ ସ୍ୱାଦ—ସେମିତି।

Verse 70

तृतीये युद्धदिवसे प्रहरद्वितयावधि / संततं मध्यधाराभिः प्रववर्ष सुरांबुधिः

ଯୁଦ୍ଧର ତୃତୀୟ ଦିନ, ଦୁଇ ପ୍ରହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସୁରାର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟଧାରାରେ ଅବିରତ ବର୍ଷିଲା।

Verse 71

गौडी पैष्टी च माध्वी च वरा कादंबरी तथा / हैताली लाङ्गलेया च तालजातास्तथा सुराः

ଗୌଡୀ, ପୈଷ୍ଟୀ, ମାଧ୍ୱୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଦମ୍ବରୀ, ହୈତାଳୀ, ଲାଙ୍ଗଲେୟା ଏବଂ ତାଳଜାତ ସୁରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 72

कल्पवृक्षोद्भवा दिव्या नानादेशसमुद्भवाः / सुस्वादुसौरभाद्याश्च शुभगन्धसुखप्रदाः

ସେଗୁଡ଼ିକ ଦିବ୍ୟ—କଳ୍ପବୃକ୍ଷରୁ ଉଦ୍ଭବ ଓ ନାନା ଦେଶରୁ ଆସିଥିଲା; ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁସ୍ୱାଦୁ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ଶୁଭଗନ୍ଧରେ ସୁଖଦାୟକ।

Verse 73

बकुलप्रसवामोदा ध्वनन्त्यो बुद्बुदोज्ज्वलाः / कटुकाश्च कषायाश्च मधुरास्तिक्ततास्पृशः

ବକୁଳପୁଷ୍ପ-ପ୍ରସବର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଧ୍ୱନିତ ହୋଇ ବୁଦ୍ବୁଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେଇ ଧାରାମାନେ; କେଉଁଠି କଟୁ, କେଉଁଠି କଷାୟ, କେଉଁଠି ମଧୁର, କେଉଁଠି ତିକ୍ତତାର ସ୍ପର୍ଶ।

Verse 74

बहुवर्मसमाविष्टाश्छेदिनीः पिच्छलास्तथा / ईषदम्लाश्च कट्वम्ला मधुराम्लास्तथा पराः

କେତେକ ବହୁ ଆବରଣରେ ଆବୃତ, କେତେକ ଛେଦନକାରୀ, କେତେକ ପିଚ୍ଛଳ-ଚିକ୍କଣ; କେତେକ ଅଳ୍ପ ଆମ୍ଲ, କେତେକ କଟ୍ୱାମ୍ଲ, ଏବଂ କେତେକ ମଧୁରାମ୍ଲ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 75

शस्त्रक्षतरुगाहन्त्री चास्थिसंधानदायिनी / रणभ्रमहरा शीता लघ्व्यस्तद्वत्कवोष्ठकाः

ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରକ୍ଷତ ଘାଉରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାହା ହରଣ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ଥିସନ୍ଧାନ ଦେଉଥିଲେ; ରଣଭ୍ରମ ହରଣକାରୀ, ଶୀତଳ ଓ ଲଘୁ—ଏବଂ ତଦ୍ବତ ‘କବୋଷ୍ଠକ’ ନାମକ ଧାରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 76

संतापहारिणीश्चैव वारुणीस्ता जयप्रदाः / नानाविधाः सुराधारा ववर्ष मदिरार्णवः

ସନ୍ତାପ ହରଣକାରୀ ‘ବାରୁଣୀ’ ଧାରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେମାନେ ଜୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି; ମଦିରାର୍ଣ୍ଣବ ନାନାବିଧ ସୁରାଧାରାର ବର୍ଷା କଲା।

Verse 77

अविच्छिन्नं याममात्रमेकैका तत्र योगिनी / ऐरावतकर प्रख्यां सुराधारां मुदा पपौ

ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗିନୀ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ଏକ ଯାମମାତ୍ର, ଐରାବତର କର ସଦୃଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଶାଳ ସୁରାଧାରାକୁ ମୁଦାରେ ପାନ କଲା।

Verse 78

उत्तानं वदनं कृत्वा विलोलरसनाश्चलम् / शक्तयः प्रपपुः सीधु मुदा मीलितलोचनाः

ମୁହଁକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ, ଚଞ୍ଚଳ ଜିଭା ହଲାଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଆଖି ମୁଦି ଶକ୍ତିମାନେ ସୀଧୁ-ମଧୁ ପାନ କଲେ।

Verse 79

इत्थं बहुविधं माध्वीधारापातैः सुधांबुधिः / आगतस्तर्पयित्वा तु दिव्यरूपं समास्थितः

ଏଭଳି ବହୁବିଧ ମାଧ୍ୱୀଧାରାର ପାତରେ ସୁଧା-ସମୁଦ୍ର ଆସି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ପରେ ଦିବ୍ୟରୂପେ ସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 80

पुनर्गत्वा दण्डनाथां प्रणम्य स सुरांबुधिः / स्निग्धगंभीरघोषेण वाक्यं चेदमुवाच ताम्

ପୁନର୍ବାର ସେ ସୁରା-ସମୁଦ୍ର ଦଣ୍ଡନାଥାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 81

देवि पश्य महाराज्ञि दण्डमण्डलनायिके / मया संतर्पिता मुग्धरूपा शक्तिवरूथिनी

ହେ ଦେବୀ, ହେ ମହାରାଜ୍ଞୀ, ଦଣ୍ଡମଣ୍ଡଳନାୟିକେ! ଦେଖ, ମୁଁ ଏହି ମୁଗ୍ଧରୂପା ଶକ୍ତି-ବରୂଥିନୀକୁ ତୃପ୍ତ କରିଛି।

Verse 82

काश्चिन्नृत्यन्ति गायन्त्यो कलक्वणितमेखलाः / नृत्यन्तीनां पुरः काश्चित्करतालं वितन्वते

କେହି କେହି ମଧୁର ଝଙ୍କାର ମେଖଳା ପିନ୍ଧି ଗାଇଗାଇ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି; ଆଉ କେହି ନୃତ୍ୟକାରୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କରତାଳ ବଜାନ୍ତି।

Verse 83

काश्चिद्धसंति व्यावल्गद्वल्गुवक्षोजमण्डलाः / पतन्त्यन्योन्यमङ्गेषु काश्चिदानन्दमन्थराः

କେତେକ ନାରୀ ହସନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ବକ୍ଷୋଜମଣ୍ଡଳ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ; ଆଉ କେତେକ ଆନନ୍ଦରେ ମନ୍ଥର ହୋଇ ପରସ୍ପରଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ପଡ଼ନ୍ତି।

Verse 84

काश्चिद्वल्गन्ति च श्रोणिविगलन्मेखलांबराः / काश्चिदुत्थाय संनद्धा घूर्णयन्ति निरायुधाः

କେତେକ ନାରୀ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରୋଣିରୁ ମେଖଲା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଖସିଯାଏ; ଆଉ କେତେକ ଉଠି, ସନ୍ନଦ୍ଧ ଭଳି, ନିରାୟୁଧ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଘୂରିଘୂରି ବୀରଭଙ୍ଗି କରନ୍ତି।

Verse 85

इत्थं निर्दिश्यमानास्ताः शक्ती मैरेय सिंधुनां / अवलोक्य भृशं तुष्टा दण्डिनी तमुवाच ह

ଏପରି ଭାବେ ମୈରେୟ-ସିନ୍ଧୁର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରାଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଦଣ୍ଡିନୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାହାକୁ କହିଲେ।

Verse 86

परितुष्टास्मि मद्याब्धे त्वया साह्यमनुष्ठितम् / देवकार्यमिद किञ्च निर्विघ्नितमिदं कृतम्

ହେ ମଦ୍ୟାବ୍ଧି! ତୁମ ସହାୟତାରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରିତୁଷ୍ଟ; ଏହି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

Verse 87

अतः परं मत्प्रसादाद्द्वापरे याज्ञिकैर्मखे / सोमपानवदत्यन्तमुपयोज्यो भविष्यसि

ଏହିପରି ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ, ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଯାଜ୍ଞିକମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ସୋମପାନ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ ହେବ।

Verse 88

मन्त्रेण पूतं त्वां यागे पास्यन्त्यखिलदेवताः / यागेषु मन्त्रपूतेन पीतेन भवता जनाः

ମନ୍ତ୍ରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ତୁମକୁ ଯାଗରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପାନ କରିବେ; ଯାଗମାନେ ତୁମର ମନ୍ତ୍ରପୂତ ପାନରେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହେବେ।

Verse 89

सिद्धिमृद्धिं बलं स्वर्गमपवर्गं च बिभ्रतु / महेश्वरी महादेवो बलदेवश्च भार्गवः / दत्तात्रेयो विधिर्विष्णुस्त्वां पास्यन्ति महाजनाः

ତୁମେ ସିଦ୍ଧି, ଋଦ୍ଧି, ବଳ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅପବର୍ଗ ଧାରଣ କର। ମହେଶ୍ୱରୀ, ମହାଦେବ, ବଳଦେବ, ଭାର୍ଗବ, ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ, ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ଏହି ମହାଜନମାନେ ତୁମକୁ ପାନ କରିବେ।

Verse 90

यागे समर्चितस्त्वं तु सर्वसिद्धिं प्रदास्यसि

ଯାଗରେ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜିତ ହେଲେ ତୁମେ ସର୍ବସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରିବ।

Verse 91

इत्थं वरप्रदानेन तोषयित्वा सुरांबुधिम्

ଏହିପରି ବରଦାନ ଦେଇ ସେ ସୁରାମ୍ବୁଧି (ଦେବସମୁଦ୍ର) କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲା।

Verse 92

मन्त्रिणीं त्वरयामास पुनर्युद्धाय दण्डिनी / पुनः प्रववृते युद्धं शक्तीनां दानवैः सह

ଦଣ୍ଡିନୀ ପୁନର୍ବାର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରିଣୀକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କଲା; ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ଦାନବମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

Verse 93

मुदाट्टहासनिर्भिन्नदिगष्टकधरा धरम् / प्रत्यग्रमदिरामत्ताः पाटलीकृतलोचनाः / शक्तयो दैत्यचक्रेषु न्यपतन्नेकहेलया

ଆନନ୍ଦମୟ ଅଟ୍ଟହାସରେ ଦିଗଷ୍ଟକ ଭିନ୍ନ ହେଲା, ଧରା ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଲା। ନବ ମଦିରାମତ୍ତ, ପାଟଳୀବର୍ଣ୍ଣ ନୟନଧାରିଣୀ ଶକ୍ତିମାନେ ଏକ ଲୀଳାରେ ଦୈତ୍ୟଚକ୍ର ଉପରେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 94

द्वयेन द्वयमारेजे शक्तीनां समदश्रियाम् / मदरागेण चक्षूंषि दैत्यरक्तेन शस्त्रिका

ସମମଦରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ଦ୍ୱୟ ଦ୍ୱୟ ଭାବେ ଦୀପ୍ତ ହେଲା। ମଦରାଗରେ ନୟନ ରକ୍ତିମ, ଦୈତ୍ୟରକ୍ତରେ ଶସ୍ତ୍ର ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 95

तथा बभूव तुमुलं युद्धं शक्तिसुरद्विषाम् / यथा मृत्युरवित्रस्तः प्रजाः संहरते स्वयम्

ଶକ୍ତି ଓ ସୁରଦ୍ୱେଷୀ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଏପରି ତୁମୁଳ ହେଲା, ଯେପରି ନିର୍ଭୟ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରେ।

Verse 96

संस्खलत्पदविन्यासा मदेनारक्तदृष्टयः / स्खलदक्षरसंदर्भवीरभाषा रणोद्धताः

ତାଙ୍କର ପଦବିନ୍ୟାସ ଟଳମଳ କରୁଥିଲା, ମଦରେ ଦୃଷ୍ଟି ରକ୍ତିମ; ଅକ୍ଷର-ସନ୍ଦର୍ଭ ମଧ୍ୟ ଅଡ଼ଖଳାଉଥିଲା, ତଥାପି ବୀରଭାଷା ରଣେ ଉଦ୍ଧତ ଥିଲା।

Verse 97

कदंबगोलकाकारा दृष्टसर्वाङ्गदृष्टयः / युवराजस्य सैन्यानि शक्त्यः समानाशयन्

କଦମ୍ବଗୋଳକ ପରି ଗୋଳାକାର ହୋଇ, ସର୍ବାଙ୍ଗକୁ ଦେଖୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟିଧାରିଣୀ ଶକ୍ତିମାନେ ଯୁବରାଜଙ୍କ ସେନାକୁ ସମୂଳେ ନାଶ କଲେ।

Verse 98

अक्षौहिणीशतं तत्र दण्डिनी सा व्यदारयत् / अक्षौहिणीसार्द्धशत नाशयामास मन्त्रिणी

ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡିନୀ ଶତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାକୁ ଭେଦିଦେଲା; ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ତ ଦେଢ଼ଶତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀକୁ ନାଶ କଲା।

Verse 99

अश्वारूढाप्रभृतयो मदारुणविलोचनाः / अक्षौहिणीसार्धशतं नित्युरन्तकमन्दिरम्

ଅଶ୍ୱାରୂଢ ଆଦି, ମଦରେ ରକ୍ତନେତ୍ର ଯୋଧାମାନେ, ଦେଢ଼ଶତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀକୁ ଅନ୍ତକମନ୍ଦିରକୁ ପଠାଇଲେ।

Verse 100

अङ्कुशेनातितीक्ष्णेन तुरगा रोहिणी रणे / उलूकजितमुन्मथ्य परलोकातिथिं व्यधात्

ରଣରେ ରୋହିଣୀ ଅତିତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଙ୍କୁଶରେ ତୁରଗମାନଙ୍କୁ ବଶ କରି, ଉଲୂକଜିତକୁ ଉନ୍ମଥିତ କରି ପରଲୋକର ଅତିଥି କଲା।

Verse 101

सम्पत्करीप्रभृतयः शक्तिदण्डाधिनायिकाः / परुषेण मुखान्यन्यान्यवरुद्धाव्यदारयन्

ସମ୍ପତ୍କରୀ ଆଦି ଶକ୍ତି-ଦଣ୍ଡାଧିନାୟିକାମାନେ, କଠୋର ପ୍ରହାରରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅବରୁଦ୍ଧ ମୁଖଗୁଡ଼ିକୁ ଭେଦିଦେଲେ।

Verse 102

अस्तं गते सवितरि ध्वस्तसर्वबलं ततः / विशुक्रं योधयामास श्यामला कोपशालिनी

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଯାଇବା ପରେ ତେବେ ସମସ୍ତ ବଳ ଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲା; କୋପଶାଳିନୀ ଶ୍ୟାମଳା ବିଶୁକ୍ରଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।

Verse 103

अस्त्रप्रत्य स्त्रमोक्षेण भीषणेन दिवौकसाम् / महता रणकृत्येन योधयामास मन्त्रिणी

ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ପ୍ରତ୍ୟସ୍ତ୍ର ମୋକ୍ଷ କରି, ସେଇ ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ମହା ରଣକୃତ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧେ ଲଗାଇଲା।

Verse 104

आयुधानि सुतीक्ष्णानि विशुक्रस्य महौजसः / क्रमशः खण्डयन्ती सा केतनं रथसारथिम्

ମହାବଳୀ ବିଶୁକ୍ରର ଅତିତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆୟୁଧଗୁଡ଼ିକୁ ସେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଖଣ୍ଡିତ କଲା; କେତନ ଓ ରଥସାରଥିକୁ ମଧ୍ୟ ଛିନ୍ନ କଲା।

Verse 105

धनुर्गुणं धनुर्दण्डं खण्डयन्ती शिलीमुखैः / अस्त्रेण ब्रह्मशिरसा ज्वलत्पावकरोचिषा

ଶିଳୀମୁଖ ବାଣରେ ସେ ଧନୁର୍ଗୁଣ ଓ ଧନୁର୍ଦଣ୍ଡକୁ ଖଣ୍ଡିତ କରୁଥିଲା; ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକାନ୍ତିର ‘ବ୍ରହ୍ମଶିର’ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କଲା।

Verse 106

विशुक्रं मर्दयामास सो ऽपतच्छूर्णविग्रहः / विषङ्गं च महादैत्यं दण्डनाथा मदोद्धता

ମଦୋଦ୍ଧତା ଦଣ୍ଡନାଥା ବିଶୁକ୍ରକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲା; ସେ ଚୂର୍ଣ୍ଣବିଗ୍ରହ ହୋଇ ପଡ଼ିଲା। ମହାଦୈତ୍ୟ ବିଷଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଦମନ କଲା।

Verse 107

योधयामास चण्डन मुसलेन विनिघ्नती / सचापि दुष्टो दनुजः कालदण्डनिभां गदाम् / उद्यम्य बाहुना युद्धं चकाराशेषभीषणम्

ସେ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କରି ଚଣ୍ଡନକୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧେ ନିଗ୍ରହ କଲା। ଏପଟେ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଦନୁଜ କାଳଦଣ୍ଡସଦୃଶ ଗଦାକୁ ବାହୁରେ ଉଠାଇ, ସର୍ବତୋଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲା।

Verse 108

अन्योन्यमङ्गं मृद्नन्तौ गदायुद्धप्रवर्तिनौ / चण्डाट्टहासमुखरौ परिभ्रमणकारिणौ

ସେ ଦୁଇଜଣ ପରସ୍ପରଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରି ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ; ଭୟଙ୍କର ଅଟ୍ଟହାସରେ ମୁଖର ହୋଇ ଘୂରିଘୂରି ରଣେ ଚାଲିଲେ।

Verse 109

कुर्वाणौ विविधांश्चारान्घूर्णन्तौ तूर्मवेष्टिनौ / अन्योन्यदण्डहननैर्मोहयन्तौ मुहुर्मुहुः

ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚାଳ ଦେଖାଇ ଘୂରୁଥିଲେ, ବେଗରେ ଘୁର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିଲେ; ପରସ୍ପର ଦଣ୍ଡ-ପ୍ରହାରରେ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ଏକାପରକୁ ମୋହିତ କରୁଥିଲେ।

Verse 110

अन्योन्यप्रहृतौ रन्ध्रमीक्षमाणौ महोद्धतौ / महामुसलदण्डाग्रघट्टनक्षोभितांबरौ / अयुध्येतां दुराधर्षौं दण्डिनीदैत्यशेखरौ

ସେ ଦୁଇଜଣ ମହୋଦ୍ଧତ ହୋଇ ପରସ୍ପର ପ୍ରହାର କରୁଥିଲେ ଓ ଏକାପରର ରନ୍ଧ୍ର (ଦୁର୍ବଳତା) ଦେଖୁଥିଲେ; ମହାମୁସଳ-ଦଣ୍ଡର ଅଗ୍ରଭାଗ ଘଷାଘଷିରେ ଆକାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଦୁରାଧର୍ଷ ଦଣ୍ଡିନୀ ଦୈତ୍ୟଶେଖର ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।

Verse 111

अथार्द्धरात्रिसमयपर्यन्तं कृतसंगरा / संक्रुद्धा हन्तुमारेभे विषङ्गं दण्डनायिका

ତାପରେ ଅର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଗ୍ରାମ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦଣ୍ଡନାୟିକା ବିଷଙ୍ଗକୁ ହନନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 112

तं मूर्धनि निमग्नेन हलेनाकृष्य वैरिणम् / कठोरं ताडनं चक्रे मुसलेनाथ पोत्रिणी

ହଳ ଶତ୍ରୁର ମୁଣ୍ଡରେ ଗାଢ଼ ଭାବେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇଥିବାରୁ, ସେହି ବୈରିକୁ ହଳଦ୍ୱାରା ଟାଣି ଆଣି, ପୋତ୍ରିଣୀ ପୁଣି ମୁସଳରେ କଠୋର ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 113

ततो मुसलघातेन त्यक्तप्राणो महासुरः / चूर्णितेन शताङ्गेन समं भूतलमाश्रयत्

ତାପରେ ମୁସଳ ଘାତରେ ମହାସୁର ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲା; ତାହାର ଶତାଙ୍ଗ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୂତଳ ସହ ସମ ହୋଇ ପଡ଼ିଲା।

Verse 114

इति कृत्वा महत्कर्म मन्त्रिणीदण्डनायिके / तत्रैव तं निशा शेषं निन्यतुः शिबिरं प्रति

ହେ ମନ୍ତ୍ରିଣୀ-ଦଣ୍ଡନାୟିକେ! ଏହି ମହତ୍ କର୍ମ କରି, ସେଠାରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରାତି କାଟି, ତାହାକୁ ଶିବିର ପ୍ରତି ନେଲେ।