Shloka 41
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
स्वप्नेशी मङ्गलाख्येन दैत्येन्द्रेण रणंव्यधात् / वाग्वादिनी तु जघटे द्रुघणेन समं रणे
Transliteration
svapneśī maṅgalākhyena daityendreṇa raṇaṃvyadhāt / vāgvādinī tu jaghaṭe drughaṇena samaṃ raṇe
Translation
ସ୍ୱପ୍ନେଶୀ ‘ମଙ୍ଗଳ’ ନାମକ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ସହ ରଣ କଲା। ବାଗ୍ୱାଦିନୀ ଦ୍ରୁଘଣ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୋର ମୁକାବିଲା କଲା॥
Word by Word
स्वप्न-ईशीSvapneśī
स्वप्न-ईशी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (स्वप्नस्य ईशी = mistress of dreams; proper name/epithet)
मङ्गल-आख्येनwith (one) named Maṅgala
मङ्गल-आख्येन:
Sahakari (सहकारी)
TypeAdjective
Rootमङ्गल (प्रातिपदिक) + आख्य (कृदन्त/प्रातिपदिक from √ख्या, 'named')
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मङ्गल-आख्य = named ‘Maṅgala’)
दैत्य-इन्द्रेणwith the demon-lord
दैत्य-इन्द्रेण:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दैत्यानाम् इन्द्रः = lord of the demons)
रणम्battle
रणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
व्यधात्arranged/made
व्यधात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√धा (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
वाक्-वादिनीVāgvādinī
वाक्-वादिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाक् (प्रातिपदिक) + वादिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (वाग्वादिनी = one who speaks/argues; proper epithet/name)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधसूचक (particle: but/indeed)
जघटेclashed/fought
जघटे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√घट् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
द्रुघणेनwith Drughaṇa
द्रुघणेन:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootद्रुघण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; नाम (proper name)
समम्together/with
समम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक क्रियाविशेषण
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन