Adhyaya 12

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुरप्रादुर्भावो नामैकादशो ऽध्यायः रुद्रकोपानलाज्जातो यतो भण्डो महाबलः / तस्माद्रौद्रस्वभावो हि दानवश्चाभवत्ततः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ, ହୟଗ୍ରୀବ-ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସଂବାଦର ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନରେ ‘ଭଣ୍ଡାସୁର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ’ ନାମକ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରୁ ମହାବଳୀ ଭଣ୍ଡ ଜନ୍ମିଲା; ତେଣୁ ସେ ଦାନବ ରୌଦ୍ର ସ୍ୱଭାବର ହେଲା।

Verse 2

अथागच्छन्महातेजाः शुक्रो दैत्यपुरोहितः / समायाताश्च शतशो दैतेयाः सुमहाबलाः

ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଦୈତ୍ୟପୁରୋହିତ ଶୁକ୍ର ଆସିଲେ; ଏବଂ ଶତଶଃ ସୁମହାବଳ ଦୈତେୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସମାଗତ ହେଲେ।

Verse 3

अथाहूय मयं भण्डो दैत्यवंश्यादिशिल्पिनम् / नियुक्तो भृगुपुत्रेण निजगादार्थवद्वचः

ତାପରେ ଭୃଗୁପୁତ୍ର (ଶୁକ୍ର)ଙ୍କ ନିୟୋଗରେ, ଭଣ୍ଡ ଦୈତ୍ୟବଂଶର ଆଦିଶିଳ୍ପୀ ମୟଙ୍କୁ ଡାକି ଅର୍ଥବତୀ ବାଣୀ କହିଲା।

Verse 4

यत्र स्थित्वा तु दैत्येन्द्रैस्त्रैलोक्यं शासितं पुरा / तद्गत्वा शोणितपुरं कुरुष्व त्वं यथापुरम्

ଯେଉଁଠାରେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରମାନେ ପୂର୍ବେ ଅବସ୍ଥାନ କରି ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟକୁ ଶାସନ କରିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଶୋଣିତପୁରକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ନଗର ଭାବେ ଗଢ଼ିଦେ।

Verse 5

तच्छ्रुत्वा वचनं शिल्पी स गत्वाथ पुरं महत् / चक्रे ऽमरपुरप्रख्यं मनसैवेक्षणेन तु

ସେ ବଚନ ଶୁଣି ଶିଳ୍ପୀ ମହାନଗରକୁ ଯାଇ, ମନୋଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେ ଅମରପୁରୀସଦୃଶ ପୁର ନିର୍ମାଣ କଲା।

Verse 6

अथाभिषिक्तः शुक्रेण दैतेयैश्च महाबलैः / शुशभे परया लक्ष्म्या तेजसा च समन्वितः

ତାପରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମହାବଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ; ସେ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 7

हिरण्याय तु यद्दत्तं किरीटं ब्रह्मणा पुरा / सजीवमविनाश्यं च दैत्येन्द्रैरपि भूषितम् / दधौ भृगुसुतोत्सृष्टं भण्डो बालार्कसन्निभम्

ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବେ ହିରଣ୍ୟକୁ ଯେ କିରୀଟ ଦେଇଥିଲେ—ସଜୀବ ଓ ଅବିନାଶୀ, ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଭୂଷିତ କରିଥିଲେ—ଭୃଗୁପୁତ୍ର (ଶୁକ୍ର) ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ, ବାଳାର୍କସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ସେ କିରୀଟ ଭଣ୍ଡ ଧାରଣ କଲା।

Verse 8

चामरे चन्द्रसंकाशे सजीवे ब्रह्म निर्मिते / न रोगो न च दुःखानि संदधौ यन्निषेवणात्

ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସଜୀବ ଓ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ମିତ ସେଇ ଚାମରକୁ ନିଷେବଣ କଲେ ନ ରୋଗ, ନ ଦୁଃଖ ହୁଏ।

Verse 9

तस्यातपत्रं प्रददौ ब्रह्मणैव पुरा कृतम् / यस्य च्छायानिषण्णास्तु बाध्यन्ते नास्त्रकोटिभिः

ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବେ ତିଆରି କରିଥିବା ଆତପତ୍ର (ଛତ୍ର) ଦେଲେ; ଯାହାର ଛାୟାରେ ବସିଥିବାମାନେ କୋଟି କୋଟି ଅସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ବାଧିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 10

धनुश्च विजयं नाम शङ्खं च रिपुघातिनम् / अन्यान्यपि महार्हाणि भूषणानि प्रदत्तवान्

ସେ ‘ବିଜୟ’ ନାମକ ଧନୁ ଓ ‘ରିପୁଘାତିନ’ ନାମକ ଶଙ୍ଖ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାର୍ହ ଭୂଷଣମାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 11

तस्य सिंहासनं प्रादादक्षय्यं सूर्यसन्निभम् / ततः सिंहासनासीनः सर्वाभरणभूषितः / बभूवातीव तेजस्वी रत्नमुत्तेजितं यथा

ସେ ତାହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟସନ୍ନିଭ, ଅକ୍ଷୟ ସିଂହାସନ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ପରେ ସିଂହାସନାସୀନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ, ଉତ୍ତେଜିତ ରତ୍ନ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ହେଲେ।

Verse 12

बभूवुरथ दैतेयास्तयाष्टौ तु महाबलाः / इन्द्रशत्रुरमित्रघ्नो विद्युन्माली विभीषणः / उग्रकर्मोग्रधन्वा च विजयश्रुति पारगः

ତାପରେ ତାହାର ଆଠଜଣ ମହାବଳୀ ଦୈତ୍ୟ ହେଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁ, ଅମିତ୍ରଘ୍ନ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ବିଭୀଷଣ, ଉଗ୍ରକର୍ମା, ଉଗ୍ରଧନ୍ୱା, ବିଜୟଶ୍ରୁତି ଓ ପାରଗ।

Verse 13

सुमोहिनी कुमुदिनी चित्राङ्गी सुंदरी तथा / चतस्रो वनितास्तस्य बभूवुः प्रियदर्शनाः

ସୁମୋହିନୀ, କୁମୁଦିନୀ, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗୀ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ—ଏହି ଚାରିଜଣ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନା ନାରୀ ତାହାର ହେଲେ।

Verse 14

तमसेवन्त कालज्ञा देवाः सर्वे सवासवाः / स्यन्दनास्तुरगा नागाः पादाताश्च सहस्रशः

କାଳଜ୍ଞ, ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାହାକୁ ସେବା କଲେ; ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ପାଦାତ ସେନା ମଧ୍ୟ (ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ)।

Verse 15

संबभूवुर्महाकाया महान्तो जितकाशिनः / बभूवुर्दानवाः सर्वे भृगुपुत्रमतानुगाः

ତେବେ ମହାକାୟ, ମହାନ୍ ଏବଂ କାଶୀଜୟୀ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେମାନେ ଭୃଗୁପୁତ୍ରଙ୍କ ମତ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 16

अर्चयन्तो महादेवमास्थिताः शिवशासने / बभूवुर्दानवास्तत्र पुत्रपौत्रधनान्विताः / गृहेगृहे च यज्ञाश्च संबभूवुः समन्ततः

ସେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ଶିବଶାସନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ; ସେଠାରେ ଦାନବମାନେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ଓ ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ଘରେଘରେ ସମସ୍ତଦିଗରେ ଯଜ୍ଞ ହେଲା।

Verse 17

ऋचो यजूंषि सामानि मीमांसान्यायकादयः / प्रवर्तन्ते स्म दैत्यानां भूयः प्रतिगृहं तदा

ସେତେବେଳେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଘରେଘରେ ପୁନର୍ବାର ଋକ୍, ଯଜୁଃ, ସାମ, ମୀମାଂସା, ନ୍ୟାୟ ଆଦି ଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା।

Verse 18

यथाश्रमेषु मुख्येषु मुनीनां च द्विजन्मनाम् / तथा यज्ञेषु दैत्यानां बुभुजुर्हव्यभोजिनः

ଯେପରି ମୁନି ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ, ସେପରି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ହବ୍ୟଭୋଜୀ ଦେବମାନେ ହବି ଭୋଗ କଲେ।

Verse 19

एवं कृतवतो ऽप्यस्य भण्डस्य जितकाशिनः / षष्टिवर्षसहस्राणि व्यतीतानि क्षणार्धवत्

ଏଭଳି କରୁଥିବା ସେଇ ଭଣ୍ଡ, କାଶୀଜୟୀଙ୍କର ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଅର୍ଧକ୍ଷଣ ପରି ବିତିଗଲା।

Verse 20

वर्धमानमथो दैत्यं तपसा च बलेन च / हीयमानबलं चेन्द्रं संप्रेक्ष्य कमलापतिः

ତପସା ଓ ବଳେନ ବର୍ଧମାନ ଦୈତ୍ୟକୁ ଏବଂ ବଳ ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖି କମଳାପତି ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 21

ससर्ज सहसा काञ्चिन्मायां लोकविमोहिनीम् / तामुवाच ततो मायां देवदेवो जनार्दनः

ତେବେ ସେ ହଠାତ୍ ଲୋକମୋହିନୀ ଏକ ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପରେ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନ ସେଇ ମାୟାକୁ କହିଲେ।

Verse 22

त्वं हि सर्वाणि भूतानि मोहयन्ती निजौजसा / विचरस्व यथाकामं त्वां न ज्ञास्यति कश्चन

ତୁମେ ନିଜ ଓଜସା ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ମୋହିତ କର; ଯଥାକାମ ବିଚର, ତୁମକୁ କେହି ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।

Verse 23

त्वं तु शीघ्रमितो गत्वा भण्डं दैतेयनायकम् / मोहयित्वाचिरेणैव विषयानुपभोक्ष्यसे

ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରୁ ଯାଇ ଦୈତ୍ୟନାୟକ ଭଣ୍ଡକୁ ମୋହିତ କର; ଅଚିରେ ତୁମେ ବିଷୟସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବ।

Verse 24

एवं लब्ध्वा वरं माया तं प्रणम्य जनार्दनम् / ययाचे ऽप्सरसो मुख्याः सहायार्थं तु काश्चन

ଏଭଳି ବର ପାଇ ମାୟା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା ଏବଂ ସହାୟତା ପାଇଁ କିଛି ମୁଖ୍ୟ ଅପ୍ସରାଙ୍କୁ ଯାଚନା କଲା।

Verse 25

तया संप्रार्थितो भूयः प्रेषयामास काश्चन / ताभिर्विश्वाचिमुख्याभिः सहिता सा मृगेक्षणा / प्रययौ मानसस्याग्यं तटमुज्ज्वलभूरुहम्

ସେ ପୁନଃ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାରୁ ସେ ଆଉ କିଛିଜଣଙ୍କୁ ପଠାଇଲା। ବିଶ୍ୱାଚୀ ପ୍ରମୁଖ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ମୃଗନୟନୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୃକ୍ଷଶୋଭିତ ମାନସ ସରୋବରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଟକୁ ଗଲା।

Verse 26

यत्र क्रीडति दैत्येन्द्रो निजनारीभिरन्वितः / तत्र सा मृगशावाक्षी मूले चंपकशाखिनः / निवासमकरोद्रम्यं गायन्ती मधुरस्वरम्

ଯେଉଁଠାରେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ନିଜ ନାରୀମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲା, ସେଠାରେ ସେ ମୃଗଶାବକନୟନୀ ଚମ୍ପକବୃକ୍ଷର ମୂଳେ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଇ ଗାଇ ରମ୍ୟ ନିବାସ କଲା।

Verse 27

अथागतस्तु दैत्येन्द्रो बलिभिर्भन्त्रिभिर्वृतः / श्रुत्वा तु वीणानिनदं ददर्श च वराङ्गनाम्

ତାପରେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ବଳବାନ ସେବକମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ଆସିଲା। ବୀଣାର ନିନାଦ ଶୁଣି ସେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନ୍ଦରୀକୁ ଦେଖିଲା।

Verse 28

तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं विद्युल्लेखामिवापराम् / मायामये महागर्ते पतितो मदनाभिधे

ତାଙ୍କର ସର୍ବାଙ୍ଗ ସୁନ୍ଦରତା—ଯେନ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେଖା—ଦେଖି, ସେ ‘ମଦନ’ ନାମକ ମାୟାମୟ ମହାଗର୍ତ୍ତରେ ପତିତ ହେଲା।

Verse 29

अथास्य मन्त्रिणो ऽभूवन्त्दृदये स्मरतापि ताः

ତାପରେ ତାହାର ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ କାମତାପ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା।

Verse 30

तेन दैतेयनाथेन चिरं संप्रर्थिता सती / तैश्च संप्रर्थितास्ताश्च प्रतिशूश्रुवुरञ्जसा

ସେହି ଦୈତ୍ୟନାଥ ଦୀର୍ଘକାଳ ବିନୟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାରୁ ସେ ସତୀ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥିତ ହୋଇ ସେମାନେ ସହଜରେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।

Verse 31

यास्त्वलभ्या महायज्ञैरश्वमेधादिकैरपि / ता लब्ध्वा मोहिनीमुख्या निर्वृतिं परमां ययुः

ଅଶ୍ୱମେଧାଦି ମହାଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ଅଲଭ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାଇ ମୋହିନୀ-ପ୍ରଧାନ ସେମାନେ ପରମ ନିର୍ବୃତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 32

विसस्मरुस्तदा वेदांस्तथा देवमुमापतिम् / विजहुस्ते तथा यज्ञक्रियाश्चान्याः शुभावहाः

ତେବେ ସେମାନେ ବେଦମାନଙ୍କୁ ଓ ଉମାପତି ଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଗଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶୁଭାବହ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 33

अवमानहतश्चासीत्तेषामपि पुरोहितः / मुहूर्त्तमिव तेषां तु ययावब्दायुतं तदा

ସେମାନଙ୍କ ପୁରୋହିତ ମଧ୍ୟ ଅପମାନରେ ଆହତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ଦଶହଜାର ବର୍ଷ କଟିଗଲା।

Verse 34

मोहितेष्वथ दैत्येषु सर्वे देवाः सवासवाः / विमुक्तोपद्रवा ब्रह्मन्नामोदं परमं ययुः

ଦୈତ୍ୟମାନେ ମୋହିତ ହେବା ପରେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉପଦ୍ରବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ଆନନ୍ଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 35

कदाचिदथ देवेन्द्रं वीक्ष्य सिंहासने स्थितम् / सर्वदेवैः परिवृतं नारदो मुनिराययौ

ଏକଦା ନାରଦ ମୁନି ସିଂହାସନରେ ଅସୀନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 36

प्रणम्य मुनिशार्दूलं ज्वलन्तमिव पावकम् / कृताञ्जलिपुटो भूत्वा देवेशो वाक्यमब्रवीत्

ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦେବେଶ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 37

भगवन्सर्वधर्मज्ञ परापरविदां वर / तत्रैव गमनं ते स्याद्यं धन्यं कर्तुमिच्छसि

ହେ ଭଗବନ୍! ଆପଣ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ପରା-ଅପର ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯେ ପୁଣ୍ୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ଗମନ ସେଠାକୁ ହେଉ।

Verse 38

भविष्यच्छोभनाकारं तवागमनकारणम् / त्वद्वाक्यामृतमाकर्ण्य श्रवणानन्दनिर्भरम् / अशेषदुःखान्युत्तीर्य कृतार्थः स्यां मुनीश्वर

ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଶୁଭାକାର ହେବ। ଶ୍ରବଣାନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟାମୃତ ଶୁଣି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି କୃତାର୍ଥ ହେବି, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର।

Verse 39

नारद उवाच अथ संमोहितो भण्डो दैत्येन्द्रो विष्णुमायया / तया विमुक्तो लोकांस्त्रीन्दहेताग्निरिवापरः

ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁମାୟାରେ ସମ୍ମୋହିତ ସେଇ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଭଣ୍ଡ, ସେଇ ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ନି ପରି ତିନି ଲୋକକୁ ଦହିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 40

अधिकस्तव तेजोभिरस्त्रैर्मायाबलेन च / तस्य तेजो ऽपहारस्तु कर्तव्यो ऽतिबलस्य तु

ତୋର ତେଜ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ମାୟାବଳରେ ଅତିଶୟ ବଢ଼ିଛି; ସେଇ ଅତିବଳବାନଙ୍କ ତେଜ ଅପହାର କରିବା ହିଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

Verse 41

विनाराधनतो देव्याः पराशक्तेस्तु वासव / अशक्यो ऽन्येन तपसा कल्पकोटिशतैरपि

ହେ ବାସବ! ଦେବୀଙ୍କ ପରାଶକ୍ତିର ଆରାଧନା ବିନା, ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ—କଳ୍ପକୋଟି ଶତେ ମଧ୍ୟ—ଏହା ଅସମ୍ଭବ।

Verse 42

पुरैवोदयतः शत्रोराराधयत बालिशाः / आराधिता भगवती सा वः श्रेयो विधास्यति

ହେ ବାଳିଶମାନେ! ଶତ୍ରୁ ଉଦୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଆରାଧନା କର; ଆରାଧିତା ସେଇ ଭଗବତୀ ଦେବୀ ତୁମ ଶ୍ରେୟ ନିଶ୍ଚୟ କରିବେ।

Verse 43

एवं संबोधितस्तेन शक्रो देवगणेश्वरः / तं मुनिं पूजयामास सर्वदेवैः समन्वितः / तपसे कृतसन्नाहो ययौ हैमवतं तटम्

ଏଭଳି ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ ଦେବଗଣେଶ୍ୱର ଶକ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ତାହିଁ ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ସନ୍ନଦ୍ଧ ହୋଇ ହୈମବତ ତଟକୁ ଗଲେ।

Verse 44

तत्र भागीरथीतीरे सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वले / पराशक्तेर्महापूजां चक्रे ऽखिलसुरैः समम् / इन्द्रप्रस्थमभून्नाम्रा तदाद्यखिलसिद्धिदम्

ସେଠାରେ ଭାଗୀରଥୀ ତୀରେ, ସର୍ବ ଋତୁର କୁସୁମରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ଥାନରେ, ସେ ସମସ୍ତ ସୁରମାନଙ୍କ ସହ ପରାଶକ୍ତିଙ୍କ ମହାପୂଜା କଲେ; ତେବେ ତାହା ‘ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା, ଯାହା ଆଦିଠାରୁ ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟକ।

Verse 45

ब्रह्मात्मजोपदिष्टेन कुर्वतां विधिना पराम् / देव्यास्तु महतीं पूजां जपध्यानरतात्मनाम्

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଉପଦେଶିତ ପରମ ବିଧିରେ ଯେମାନେ କରନ୍ତି, ଜପ-ଧ୍ୟାନରେ ରତ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବୀଙ୍କ ମହାନ ପୂଜା ହୁଏ।

Verse 46

उग्रे तपसि संस्थानामनन्या र्पितचेतसाम् / दशवर्षसहस्राणि दशाहानि च संययुः

ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ, ଏକନିଷ୍ଠ ସମର୍ପିତଚିତ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଅଧିକ ଦଶ ଦିନ ଅତିବାହିତ ହେଲା।

Verse 47

मोहितानथ तान्दृष्ट्वा भृगुपुत्रो महामतिः / भण्डासुरं समभ्येत्य निजगाद पुरोहितः

ସେମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ ଦେଖି ମହାମତି ଭୃଗୁପୁତ୍ର ପୁରୋହିତ ଭଣ୍ଡାସୁରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ।

Verse 48

त्वामेवाश्रित्य राचैन्द्र सदा दानवसत्तमाः / निर्भयास्त्रिषु लोकेषु चरन्तीच्छविहारिणः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସଦା ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ତିନି ଲୋକରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିହାର କରନ୍ତି।

Verse 49

जातिमात्रं हि भवतो हन्ति सर्वान्सदा हरिः / तेनैव निर्मिता माया यया संमोहितो भवान्

ତୁମ ଜାତିମାତ୍ରକୁ ହରି ସଦା ସଂହାର କରନ୍ତି; ଯେ ମାୟାରେ ତୁମେ ମୋହିତ, ସେ ମାୟା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ।

Verse 50

भवन्तं मोहितं दृष्ट्वा रन्ध्रान्वेषण तत्परः / भवतां विजयार्थाय करोतीन्द्रो महत्तपः

ତୁମମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ ଦେଖି, ଛିଦ୍ର ଖୋଜିବାରେ ତତ୍ପର ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମ ବିଜୟ ପାଇଁ ମହାତପ କରୁଛି।

Verse 51

यदि तुष्टा जगद्धात्री तस्यैव विजयो भवेत् / इमां मायामयीं त्यक्त्वा मन्त्रिभिः सहितो भवान् / गत्वा हैमवतं शैलं परेषां विघ्नमाचर

ଯଦି ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ହିଁ ବିଜୟ ହେବ। ଏହି ମାୟାମୟ ଅବସ୍ଥା ଛାଡ଼ି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ହାଇମବତ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ପରମାନଙ୍କୁ ବିଘ୍ନ କର।

Verse 52

एवमुक्तस्तु गुरुणा हित्वा पर्यङ्कमुत्तमम् / मन्त्रिवृद्धानु पाहूय यथावृत्तान्तमाह सः

ଗୁରୁ ଏଭଳି କହିଲେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଶୟନ ଛାଡ଼ି, ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ଯଥାବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲା।

Verse 53

तच्छ्रुत्वा नृपतिं प्राह श्रुतवर्मा विमृश्य च / षष्टिवर्षसहस्राणां राज्यं तव शिवार्पितम्

ଏହା ଶୁଣି ଶ୍ରୁତବର୍ମା ବିଚାର କରି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—ତୁମର ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ବର୍ଷର ରାଜ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ।

Verse 54

तस्मादप्यधिकं वीर गतमासीदनेकशः / अशक्यप्रतिकार्यो ऽयं यः कालशिवचोदितः

ହେ ବୀର, ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସମୟ ଅନେକଥର ଗତ ହୋଇଛି। କାଳ ଓ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଚାଲୁଥିବା ଏହାର ପ୍ରତିକାର ଅଶକ୍ୟ।

Verse 55

अशक्यप्रतिकार्यो ऽयं तदभ्यर्चनतो विना / काले तु भोगः कर्त्तव्यो दुःखस्य च सुखस्य वा

ତାଙ୍କର ଅର୍ଚ୍ଚନା ବିନା ଏହାର ପ୍ରତିକାର ଅସମ୍ଭବ। କାଳ ଆସିଲେ ଦୁଃଖ କି ସୁଖ, ଭୋଗ କରିବାକୁ ହୁଏ।

Verse 56

अथाह भीमकर्माख्यो नोपेक्ष्यो ऽरिर्यथाबलम् / क्रियाविघ्ने कृते ऽस्माभिर्विजयस्ते भविष्यति

ତାପରେ ଭୀମକର୍ମ ନାମକ କହିଲା—ଶତ୍ରୁକୁ ତାହାର ବଳ ଅନୁସାରେ କେବେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆମେ କ୍ରିୟାରେ ବିଘ୍ନ କରିଛୁ; ତେଣୁ ତୁମର ବିଜୟ ହେବ।

Verse 57

तव युद्धे महाराज परार्थं बलहारिणी / दत्ता विद्या शिवेनैव तस्मात्ते विजयः सदा

ମହାରାଜ, ତୁମ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରହିତ ପାଇଁ ବଳ ହରଣକାରୀ ଯେ ବିଦ୍ୟା, ସେହିଟି ସ୍ୱୟଂ ଶିବ ଦେଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମର ବିଜୟ ସଦା।

Verse 58

अनुमेने च तद्वाक्यं भण्डो दानवनायकः / निर्गत्य सहसेनाभिर्ययौ हैमवतं तटम्

ଦାନବନାୟକ ଭଣ୍ଡ ସେହି କଥାକୁ ମନେ କଲା। ସେ ସେନାମାନଙ୍କ ସହ ବାହାରି ହୈମବତ ତଟକୁ ଗଲା।

Verse 59

तपोविघ्नकरान्दृष्ट्वा दानवाञ्जगदंबिका / अलङ्घ्यमकरोदग्रे महाप्राकारमुज्ज्वलम्

ତପସ୍ୟାରେ ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଜଗଦମ୍ବିକା ଆଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହାପ୍ରାକାର ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଅଲଙ୍ଘ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 60

तं दृष्ट्वा दानवेन्द्रो ऽपि किमेतदिति विस्मितः / संक्रुद्धो दानवास्त्रेण बभञ्जातिबलेन तु

ତାହାକୁ ଦେଖି ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ‘ଏହା କ’ଣ?’ ବୋଲି ବିସ୍ମିତ ହେଲା। କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦାନବାସ୍ତ୍ରରେ ଅତିବଳରେ ତାହାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲା।

Verse 61

पुनरेव तदग्रे ऽभूदलङ्घ्यः सर्वदानवैः / वायव्यास्त्रेण तं धीरो बभञ्ज च ननाद च

ପୁନର୍ବାର ତାହା ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା—ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଲଂଘ୍ୟ। ତେବେ ଧୀର ବୀର ବାୟବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ତାହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରି ଗର୍ଜନ କଲା।

Verse 62

पौनः पुन्येन तद्भस्म प्राभूत्पुनरुपस्थितम् / एतद्दृष्ट्वा तु दैत्येन्द्रो विषण्मः स्वपुरं ययौ

ପୁନଃପୁନଃ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଭସ୍ମ ପୁନର୍ବାର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ନିଜ ପୁରକୁ ଗଲା।

Verse 63

तां च दृष्ट्वा जगद्धात्रीं दृष्ट्वा प्राकारमुज्ज्वलम् / भयाद्विव्यथिरे देवा विमुक्तसकलक्रियाः

ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରାକାରକୁ ଦେଖି ଦେବମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 64

तानुवाच ततः शक्रो दैत्येन्द्रो ऽयमिहागतः / अशक्यः समरे योद्धुमस्माभिरखिलैरपि

ତାପରେ ଶକ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସହ ଯୋଦ୍ଧୁ ଅଶକ୍ୟ।’

Verse 65

पलायितानामपि नो गतिरन्या न कुत्रचित् / कुण्डं योजनविस्तारं सम्यक्कृत्वा तु शोभनम्

ପଳାୟିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏକ ଯୋଜନ-ବିସ୍ତାର ଶୋଭନ କୁଣ୍ଡକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ତିଆରି କଲୁ।

Verse 66

महायागविधानेन प्रणिधाय हुताशनम् / यजामः परमां शाक्तिं महामासैर्वयं सुराः

ମହାଯାଗବିଧାନ ଅନୁସାରେ ହୁତାଶନକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଆମେ ସୁରମାନେ ମହାମାସମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରମା ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଯଜୁଛୁ।

Verse 67

ब्रह्मभूता भविष्यामो भोक्ष्यामो वा त्रिविष्टपम् / एवमुक्तास्तु ते सर्वेदेवाः सेन्द्रपुरोगमाः

‘ଆମେ ବ୍ରହ୍ମଭୂତ ହେବୁ କିମ୍ବା ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) ଭୋଗିବୁ’—ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର-ପୁରୋଗାମୀ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସମ୍ମତ ହେଲେ।

Verse 68

विधिवज्जुहुवुर्मांसान्युत्कृत्योत्कृत्य मन्त्रतः / हुतेषु सर्वमांसेषु पादेषु च करेषु च

ସେମାନେ ବିଧିବତ୍ ମନ୍ତ୍ରସହିତ ମାଂସକୁ କାଟି କାଟି ଆହୁତି ଦେଲେ; ପାଦ ଓ କରର ମାଂସ ସହ ସମସ୍ତ ମାଂସ ହୁତ ହେଲାବେଳେ।

Verse 69

होतुमिच्छत्सु देवेषु कलेवरमशेषतः / प्रादुर्बभूव परमन्तेजः पुञ्जो ह्यनुत्तमः

ଦେବମାନେ ଅଶେଷ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେବରକୁ ହୋମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବାବେଳେ, ଅନୁତ୍ତମ ପରମତେଜର ଏକ ପୁଞ୍ଜ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା।

Verse 70

तन्मध्यतः समुदभूच्चक्राकारमनुत्तमम् / तन्मध्ये तु महादेवीमुदयार्कसमप्रभाम्

ତାହାର ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଅନୁତ୍ତମ ଚକ୍ରାକାର ରୂପ ଉଦ୍ଭବିଲା; ଏବଂ ସେହି ଚକ୍ରମଧ୍ୟରେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭାବତୀ ମହାଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 71

जगदुज्जीवनकरीं ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकाम् / सौन्दर्यसारसीमां तामानन्दरससागराम्

ସେ ଜଗତକୁ ଜୀବନ ଦେବାଳି, ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ଶିବାତ୍ମିକା; ସୌନ୍ଦର୍ୟସାରର ପରମ ସୀମା ଓ ଆନନ୍ଦରସର ସାଗରସ୍ୱରୂପା ଥିଲେ।

Verse 72

जपाकुसुमसंकाशां दाडिमीकुसुमांबराम् / सर्वाभरणसंयुक्तां शृङ्गारैकरसालयाम्

ସେ ଜପାକୁସୁମ ସଦୃଶ କାନ୍ତିମୟୀ, ଦାଡିମୀ ପୁଷ୍ପବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ; ସର୍ବ ଆଭରଣରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଓ ଶୃଙ୍ଗାରରସର ଏକମାତ୍ର ଧାମ ଥିଲେ।

Verse 73

कृपातरङ्गितापाङ्गनयनालोककौमुदीम् / पाशाङ्कुशेक्षुकोदण्डपञ्चबाणलसत्कराम्

ତାଙ୍କ କୃପାରେ ତରଙ୍ଗିତ ଅପାଙ୍ଗଦୃଷ୍ଟିର ଚନ୍ଦ୍ରିକା ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା; ତାଙ୍କ କରରେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଇକ୍ଷୁ-କୋଦଣ୍ଡ ଓ ପଞ୍ଚବାଣ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 74

तां विलोक्य महादेवीं देवाः सर्वे सवासवाः / प्रणेमुर्मुदितात्मानो भूयोभूयो ऽखिलात्मिकम्

ସେହି ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ଅଖିଲାତ୍ମିକା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 75

तया विलोकिताः सद्यस्ते सर्वे विगतज्वराः / संपूर्णाङ्गा दृढतरा वज्रदेहा महाबलाः / तुष्टुवुश्च महादेवीमंबिकामखिलार्थदाम्

ଦେବୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିବାମାତ୍ରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସତ୍ୱର ଜ୍ୱରମୁକ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେହ ବଜ୍ରସଦୃଶ ଦୃଢ଼ ଓ ମହାବଳୀ ହେଲା। ତେବେ ସେମାନେ ସର୍ବାର୍ଥଦାତ୍ରୀ ମହାଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।