Shloka 112
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
विंशद्धनूंषि विस्तीर्णो दिशां मार्गस्तु तैः कृतः / विंशद्धनुर्ग्राममार्गः सीमामार्गो दशैव तु
Transliteration
viṃśaddhanūṃṣi vistīrṇo diśāṃ mārgastu taiḥ kṛtaḥ / viṃśaddhanurgrāmamārgaḥ sīmāmārgo daśaiva tu
Translation
ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଦିଗମାର୍ଗ ଉନ୍ନତିତ—ବିଶ ଧନୁ ପ୍ରସ୍ଥରେ। ଗ୍ରାମମାର୍ଗ ମଧ୍ୟ ବିଶ ଧନୁ; କିନ୍ତୁ ସୀମାମାର୍ଗ ଦଶ ଧନୁ ମାତ୍ର।
Word by Word
viṃśat-dhanūṃṣitwenty dhanus (in width)
viṃśat-dhanūṃṣi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviṃśati + dhanuṣ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; द्विगु—‘twenty dhanus’
vistīrṇaḥwide/extended
vistīrṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√stṛ + kta (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘expanded/wide’
diśāmof the directions
diśām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; सम्बन्ध—‘of the directions’
mārgaḥroad
mārgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmārga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘road/path’
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय—विरोध/विशेषार्थक (particle: but/indeed)
taiḥby them
taiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण—‘by them’
kṛtaḥmade/constructed
kṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeAdjective
Root√kṛ + kta (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘made/constructed’ (predicate)
viṃśat-dhanuḥtwenty dhanus
viṃśat-dhanuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṃśati + dhanuṣ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; द्विगु—‘twenty dhanus’
grāma-mārgaḥvillage road
grāma-mārgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgrāma + mārga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष—‘village-road’
sīmā-mārgaḥboundary road
sīmā-mārgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsīmā + mārga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष—‘boundary-road’
daśaten
daśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; संख्यावाचक—‘ten’ (elliptically ‘ten dhanus’)
evaonly/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle: just/only)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय—विशेषार्थक (particle)