Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 130
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
निःस्वाध्यायवष्ट्कारे तस्मिन्राज्यं प्रशासति / न पिबन्ति तदा सोमं महायज्ञेषु देवताः
Transliteration
niḥsvādhyāyavaṣṭkāre tasminrājyaṃ praśāsati / na pibanti tadā somaṃ mahāyajñeṣu devatāḥ
Translation
ସେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ବଷଟ୍କାର ନଥିଲା; ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ମହାଯଜ୍ଞରେ ସୋମ ପାନ କଲେ ନାହିଁ।
Word by Word
निः-स्वाध्याय-वष्ट्कारेwhen there was no svādhyāya and vaṣaṭ-call
निः-स्वाध्याय-वष्ट्कारे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिः (अव्यय) + स्वाध्याय (प्रातिपदिक) + वष्ट्कार/वषट्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/नञर्थक: ‘स्वाध्याय-वषट्कारयोः अभावः’ (absence of self-study and vaṣaṭ-call)
तस्मिन्when/while he (was)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम
राज्यम्the kingdom
राज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रशासतिrules, governs
प्रशासति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√शास् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negative particle)
पिबन्तिdrink
पिबन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
सोमम्Soma (sacrificial drink)
सोमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महायज्ञेषुin the great sacrifices
महायज्ञेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; कर्मधारय: ‘महान्तः यज्ञाः’
देवताःthe deities
देवताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन