Shloka 2
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
सप्रधानाः प्रवक्ष्यन्ते समासाच्च श्रुतर्षयः / बह्वृचो भार्गवः पैलः सांकृत्यो जाजलिस्तथा
Transliteration
sapradhānāḥ pravakṣyante samāsācca śrutarṣayaḥ / bahvṛco bhārgavaḥ pailaḥ sāṃkṛtyo jājalistathā
Translation
ଏବେ ସଂକ୍ଷେପରେ ପ୍ରଧାନ ଶ୍ରୁତଋଷିମାନଙ୍କୁ କୁହାଯିବ। ବହ୍ୱୃଚ, ଭାର୍ଗବ, ପୈଲ, ସାଂକୃତ୍ୟ ଓ ଜାଜଲି—ଏମାନେ।
Word by Word
सप्रधानाःwith the chief ones / including the principal
सप्रधानाः:
विशेषण (Qualifier of implied list/‘ऋषयः’)
TypeAdjective
Rootस + प्रधान (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव (prefix ‘स-’ = ‘with’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
प्रवक्ष्यन्तेwill be stated/expounded
प्रवक्ष्यन्ते:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future); प्रथम-पुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद
समासात्briefly/in summary (lit. from a summary)
समासात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootसमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (Ablative/पञ्चमी); एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (Conjunction)
श्रुतर्षयःthe renowned sages
श्रुतर्षयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootश्रुत + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (descriptive: ‘heard/renowned sages’ or ‘Veda-hearing sages’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
बह्वृचःBahvṛca (name)
बह्वृचः:
कर्ता (Karta/Subject; item in list)
TypeNoun
Rootबह्वृच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
भार्गवःBhārgava (name)
भार्गवः:
कर्ता (item in list)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
पैलःPaila (name)
पैलः:
कर्ता (item in list)
TypeNoun
Rootपैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
सांकृत्यःSāṃkṛtya (name)
सांकृत्यः:
कर्ता (item in list)
TypeNoun
Rootसांकृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
जाजलिःJājali (name)
जाजलिः:
कर्ता (item in list)
TypeNoun
Rootजाजलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
तथाand likewise
तथा:
समुच्चय/अन्वय (Additive adverb)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘thus/also’)