Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 20
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
वाङ्मनः कर्मर्जेदुःखैर्निर्वेदो जायते पुनः / निर्वेदाज्जायते तेषां दुःखमोक्षविचारणा
Transliteration
vāṅmanaḥ karmarjeduḥkhairnirvedo jāyate punaḥ / nirvedājjāyate teṣāṃ duḥkhamokṣavicāraṇā
Translation
ବାକ୍, ମନ ଓ କର୍ମଜ ଦୁଃଖରୁ ପୁନଃ ନିର୍ବେଦ ଜନ୍ମେ; ନିର୍ବେଦରୁ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖମୋକ୍ଷ ବିଚାରଣା ଉଦିତ ହୁଏ।
Word by Word
वाक्speech
वाक्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (वाक्)
मनःmind
मनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कर्मज-दुःखैःby sufferings born of actions
कर्मज-दुःखैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootकर्मज + दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मज (कर्म + ज, ‘born of actions’) + दुःख (sufferings)
निर्वेदःdisenchantment
निर्वेदः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जायतेis born/arises
जायते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पुनःagain
पुनः:
काल/पुनरुक्ति (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; again)
निर्वेदात्from disenchantment
निर्वेदात्:
अपादान (Apādāna/Ablative source)
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
जायतेarises
जायते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तेषाम्for them/of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन, सर्वनाम
दुःख-मोक्ष-विचारणाinquiry into liberation from suffering
दुःख-मोक्ष-विचारणा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदुःख + मोक्ष + विचारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार/श्रृङ्खला-तत्पुरुष (deliberation concerning liberation from suffering)