Shloka 86
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
गजेद्रगतयश्चैव महाहनव एव च / पादयोश्चक्रमत्स्योन्तु शङ्खपद्मौ तुहस्तयोः
Transliteration
gajedragatayaścaiva mahāhanava eva ca / pādayoścakramatsyontu śaṅkhapadmau tuhastayoḥ
Translation
ତାଙ୍କ ଗତି ଗଜେନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ, ହନୁ ବିଶାଳ; ପାଦରେ ଚକ୍ର ଓ ମତ୍ସ୍ୟ ଚିହ୍ନ, ହସ୍ତରେ ଶଙ୍ଖ ଓ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଥାଏ।
Word by Word
गजेन्द्र-गतयःhaving the gait of a lordly elephant
गजेन्द्र-गतयः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगजेन्द्र (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Tatpuruṣa (गजेन्द्रस्य इव गतयः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
महा-हनवःlarge-jawed
महा-हनवः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + हनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Karmadhāraya (महान्तः हनवः)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पादयोःof the two feet
पादयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), द्विवचन; Genitive dual
चक्र-मत्स्यौ(the marks) wheel and fish
चक्र-मत्स्यौ:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक) + मत्स्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (or द्वितीया) द्विवचन; Dvandva; here as marks ‘wheel and fish’ (dual)
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formपुनरुक्ति/विरोध-अव्यय
हस्तयोःof the two hands
हस्तयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), द्विवचन; Genitive dual
शङ्ख-पद्मौ(the marks) conch and lotus
शङ्ख-पद्मौ:
Karta (कर्ता/nominal predicate)
TypeNoun
Rootशङ्ख (प्रातिपदिक) + पद्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (or द्वितीया) द्विवचन; Dvandva; dual marks
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formपुनरुक्ति/विरोध-अव्यय