Shloka 85
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
आजानुबाहवस्छैव तदाम्रहस्ताः कटौ कृशाः / न्यग्रोधपरिणाहाश्च सिंहस्कन्धास्तु मेहनाः
Transliteration
ājānubāhavaschaiva tadāmrahastāḥ kaṭau kṛśāḥ / nyagrodhapariṇāhāśca siṃhaskandhāstu mehanāḥ
Translation
ତାଙ୍କ ଭୁଜା ଘୁଁଡି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା, ହାତ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, କଟି କୃଶ; ବକ୍ଷବିସ୍ତାର ନ୍ୟଗ୍ରୋଧବୃକ୍ଷ ସଦୃଶ, କାନ୍ଧ ସିଂହସମ, ଏବଂ ସେ ମହାବଳୀ।
Word by Word
आजानु-बाहवःhaving arms reaching the knees
आजानु-बाहवः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ (उपसर्ग) + जानु (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Tatpuruṣa (आजानु बाहवः—whose arms reach the knees)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
तद्-आम्र-हस्ताःwith hands like (ripe) mangoes
तद्-आम्र-हस्ताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आम्र (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Tatpuruṣa (तद्-आम्रौ हस्तौ येषाम्—hands like ripe mangoes)
कटौat the waist
कटौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th case), एकवचन; Locative singular
कृशाःslender
कृशाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural
न्यग्रोध-परिणाहाःwith banyan-like girth/breadth
न्यग्रोध-परिणाहाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootन्यग्रोध (प्रातिपदिक) + परिणाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Tatpuruṣa (न्यग्रोधवत् परिणाहः—girth like a banyan)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सिंह-स्कन्धाःlion-shouldered
सिंह-स्कन्धाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिंह (प्रातिपदिक) + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Tatpuruṣa (सिंहवत् स्कन्धाः)
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/पुनरुक्ति-अव्यय (particle: but/indeed)
मेहनाःvigorous/strong (epithet)
मेहनाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural (descriptive epithet)