Shloka 50
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं श्वेतपिङ्गलम् / षष्टं नाम मया प्रोक्तं तव भीमेति यत्प्रभो
Transliteration
tato 'bravītpunarbrahmā taṃ devaṃ śvetapiṅgalam / ṣaṣṭaṃ nāma mayā proktaṃ tava bhīmeti yatprabho
Translation
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ସେହି ଶ୍ୱେତ-ପିଙ୍ଗଳ ଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃ କହିଲେ—“ପ୍ରଭୋ, ତୁମର ଷଷ୍ଠ ନାମ ‘ଭୀମ’ ବୋଲି ମୁଁ ପ୍ରୋକ୍ତ କରିଛି।”
Word by Word
ततःthen; thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/हेतुवाचक अव्यय (then/thereupon)
अब्रवीत्said; spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
देवम्the god
देवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्वेत-पिङ्गलम्white-and-tawny; pale-tawny
श्वेत-पिङ्गलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक) + पिङ्गल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय समास (श्वेतः पिङ्गलः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
षष्टम्the sixth
षष्टम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ordinal ‘sixth’ qualifying ‘नाम’
नामname
नाम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मयाby me
मया:
Kartr-karana (कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्रोक्तम्declared; spoken
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘spoken/declared’
तवyour; of you
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
भीमO Bhīma; O terrible one
भीम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
इतिthus
इति:
Vacana-marker (इति-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय
यत्which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun referring to ‘name’
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन