Shloka 33
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
न चैताः परिचक्षीत वहन्त्यो वा स्थिता अपि / मैध्यामेध्यास्त्वपामेतास्तनवो मुनिभिः स्मृताः
Transliteration
na caitāḥ paricakṣīta vahantyo vā sthitā api / maidhyāmedhyāstvapāmetāstanavo munibhiḥ smṛtāḥ
Translation
ଏହି ଜଳରୂପଗୁଡ଼ିକୁ—ବହୁଥିବା କିମ୍ବା ଥିର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଦୋଷଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଜଳର ଏହି ତନୁଗୁଡ଼ିକୁ ମୁନିମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ—ଦୁହେଁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି।
Word by Word
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एताःthese (waters)
एताः:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; सर्वनाम
परिचक्षीतshould look at/observe
परिचक्षीत:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि+चक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्
वहन्त्यःflowing
वहन्त्यः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवह् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
वाor
वा:
विकल्प (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पबोधक-अव्यय (disjunctive particle)
स्थिताःstanding/still
स्थिताः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (past participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
अपिeven/also
अपि:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: even/also)
मैध्यामेध्याःpure and impure
मैध्यामेध्याः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमैध्य + अमेध्य (प्रातिपदिके)
Formद्वन्द्वसमास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (adversative particle)
अपाम्of waters
अपाम्:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; नित्यबहुवचन
एताःthese
एताः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम
तनवःbodies/forms
तनवः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
मुनिभिःby sages
मुनिभिः:
कर्ता (कर्ता/Agent in passive)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
स्मृताःare remembered/declared
स्मृताः:
क्रिया-विशेष (Predicative/कर्मणि)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्मणि भावः