Shloka 43
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
केषु वै सर्वमाप्तोति श्राद्धं कृत्वा द्विजोत्तमः / कश्च कालो भवेच्छ्राद्धे विधिः कश्चानुवर्त्तते
Transliteration
keṣu vai sarvamāptoti śrāddhaṃ kṛtvā dvijottamaḥ / kaśca kālo bhavecchrāddhe vidhiḥ kaścānuvarttate
Translation
କାହା ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ସବୁକିଛି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ? ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଯୋଗ୍ୟ କାଳ କ’ଣ, ଏବଂ କେଉଁ ବିଧି ଅନୁସରଣ ହୁଏ?
Word by Word
केषुin which (places)
केषु:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुं, सप्तमी, बहुवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक अव्यय (emphatic particle)
सर्वम्all (results)
सर्वम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘all (benefit)’
आप्नोतिattains
आप्नोति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (आप्नोति; प्राप्तौ)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
श्राद्धम्śrāddha
श्राद्धम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having done’
द्विजोत्तमःthe best of the twice-born (brahmin)
द्विजोत्तमः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक; द्विजः + उत्तमः)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् उत्तमः)
कःwhat/which
कः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
कालःtime
कालः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवेत्should be
भवेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (भवति; सत्तायाम्)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
श्राद्धेin/for śrāddha
श्राद्धे:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विधिःprocedure, rule
विधिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कःwhat/which
कः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अनुवर्ततेfollows, is observed
अनुवर्तते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तते; वृत्तौ) उपसर्गः अनु-
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन