Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 65
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
हत्वाहत्वा प्रचिक्षेप सरय्वामतिनिर्दयः / ततः पौरजनाः सर्वे दृष्ट्वा तस्य कदर्यताम्
Transliteration
hatvāhatvā pracikṣepa sarayvāmatinirdayaḥ / tataḥ paurajanāḥ sarve dṛṣṭvā tasya kadaryatām
Translation
ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ହୋଇ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ସରଯୂ ନଦୀରେ ଫିଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲେ। ତେବେ ସମସ୍ତ ପୌରଜନ ତାଙ୍କର ଏହି ନୀଚତାକୁ ଦେଖି...
Word by Word
हत्वाhaving killed
हत्वा:
पूर्वकालिक क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeIndeclinable
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having killed’
हत्वाagain having killed
हत्वा:
पूर्वकालिक क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeIndeclinable
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त (repetition for emphasis)
प्रचिक्षेपthrew
प्रचिक्षेप:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-क्षिप् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd sg perfect
सरय्वाम्into the Sarayū (river)
सरय्वाम्:
कर्म (Karma/Object/Goal)
TypeNoun
Rootसरयू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular (river name)
अतिनिर्दयःutterly merciless
अतिनिर्दयः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + निर्दय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; adjective ‘exceedingly merciless’
ततःthen
ततः:
काल/क्रम (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
पौरजनाःthe townspeople
पौरजनाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootपौर (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; Nominative plural
सर्वेall
सर्वे:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; adjective agreeing with पौरजनाः
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकालिक क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having seen’
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; Genitive singular
कदर्यताम्wretchedness/meanness
कदर्यताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकदर्य (प्रातिपदिक) + ता (प्रत्यय)
Formभाववाचक स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; abstract noun