Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 50
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
अथातिथ्योपविश्रान्तं प्रणम्या सीनमग्रतः / राजानमब्रवीदौर्वः शनैर्मृद्वक्षरं वचः
Transliteration
athātithyopaviśrāntaṃ praṇamyā sīnamagrataḥ / rājānamabravīdaurvaḥ śanairmṛdvakṣaraṃ vacaḥ
Translation
ତାପରେ ଆତିଥ୍ୟରେ ବିଶ୍ରାନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମ୍ମୁଖରେ ଆସୀନ ହୋଇ ଔର୍ବ ଧୀରେ ମୃଦୁ ଅକ୍ଷରରେ କଥା କହିଲେ।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formआरम्भार्थक/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
आतिथ्य-उपविश्रान्तम्rested after (receiving) hospitality
आतिथ्य-उपविश्रान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआतिथ्य (प्रातिपदिक) + उपविश्रान्त (विश्रम् धातु, क्त; उपसर्ग उप-)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (rested after hospitality) विशेषण
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + नम् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-अर्थक अव्ययकृदन्त (gerund: having bowed)
आसीनम्seated
आसीनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआस् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
अग्रतःin front
अग्रतः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: in front)
राजानम्the king
राजानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
और्वःAurva
और्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषनाम
शनैःgently, slowly
शनैः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: gently/slowly)
मृदु-अक्षरम्soft (gentle)
मृदु-अक्षरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमृदु (प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (soft words/syllables) विशेषण
वचःspeech, words
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन