Adhyaya 47

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते षट्चत्वारिंशत्त मो ऽध्यायः // ४६// वसिष्ठ उवाच ततो मूर्द्धाभिषिक्तानां राज्ञाममिततेजसाम् / षट्सहस्रद्वयं रामो जीवग्राहं गृहीतवान्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦ, ଭାର୍ଗବଚରିତର ଛୟାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ତାପରେ ରାମ ମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତ ଅମିତତେଜସ୍ବୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାରହଜାରକୁ ଜୀବନ୍ତ ଧରିଲେ।

Verse 2

ततो राजसहस्राणि गृहीत्वा मुनिभिः सह / स जगाम महातेजाः कुरुक्षेत्रं तपोमयम्

ତାପରେ ସେ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ହଜାର ହଜାର ରାଜାଙ୍କୁ ଧରି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ, ତପୋମୟ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ।

Verse 3

सरसां पञ्चकं तत्र खानयित्वा भृगुद्वहः / सुखावगाहतीर्थानि तानि चक्रे समन्ततः

ସେଠାରେ ଭୃଗୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଞ୍ଚଟି ସରୋବର ଖନନ କରାଇ, ସମସ୍ତଦିଗରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଖଦ ସ୍ନାନତୀର୍ଥ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 4

जघान तत्र वै राज्ञः शरीरप्रभवामृजा / सरांसि तानि वै पञ्च पूरयामास भार्गवः

ସେଠାରେ ଭାର୍ଗବ ରାଜାମାନଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମଲ-ରକ୍ତାଦି ଅଶୁଚିଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରି, ସେହିଦ୍ୱାରା ସେଇ ପାଞ୍ଚଟି ସରୋବରକୁ ପୂରଣ କଲେ।

Verse 5

स्नात्वा तेषु यथान्यायं जामदग्नयः प्रतापवान् / पितॄन्संतर्पयामास यथाशास्त्रमतन्द्रितः

ପ୍ରତାପବାନ୍ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ସେଇ ସରୋବରଗୁଡ଼ିକରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଅତନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ।

Verse 6

पितुः प्रेतस्य राजेन्द्र श्राद्धादिकमशेषतः / ब्राह्मणैः सह मातुश्च तत्र चक्रे यथोदितम्

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସେ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରେତାବସ୍ଥା ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି ସମସ୍ତ କର୍ମ ଏବଂ ମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ସେଠାରେ ଯଥାବିଧି କଲେ।

Verse 7

एवं तीर्णप्रतीकः स कुरुक्षेत्रे तपोमये / उवासातन्द्रितः सम्यक् पितृपूजापरायणः

ଏଭଳି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି ସେ ତପୋମୟ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ, ପିତୃପୂଜାରେ ପରାୟଣ ହୋଇ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଓ ସଚେତନ ଭାବେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ବସିଲେ।

Verse 8

ततः प्रभृत्यभूद्राजंस्तीर्थानामुत्तमोत्तमम् / विहितं जामदग्न्येन कुरुक्षेत्रे तपोवने

ହେ ରାଜନ୍! ତାହା ପରଠାରୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ତପୋବନରେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ (ପରଶୁରାମ) ଦ୍ୱାରା ବିହିତ ସେଇ ତୀର୍ଥ, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଲା।

Verse 9

सस्यमं तपञ्चकमिति स्थानं त्रैलोक्यविश्रुतम् / यत्र यक्रे भृगुश्रेष्ठः पितॄणां तृप्तिमक्षयाम्

‘ସସ୍ୟମଂ ତପଞ୍ଚକମ୍’ ନାମକ ସେଇ ସ୍ଥାନ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଯେଉଁଠାରେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ (ପରଶୁରାମ) ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ଦେଲେ।

Verse 10

स्नानदानतपोहोमद्विजभोजनतर्पणैः / भृशमाप्यायितास्तेन यत्र ते पितरो ऽखिलाः

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତପ, ହୋମ, ଦ୍ୱିଜଭୋଜନ ଓ ତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ତୃପ୍ତ ଓ ପୁଷ୍ଟ କଲେ।

Verse 11

अवापुरक्षयां तृप्तिं पितृलोकं च शाश्वतम् / समन्तपञ्चकं नाम तीर्थं लोके परिश्रुतम्

ଏଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ଓ ଶାଶ୍ୱତ ପିତୃଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ‘ସମନ୍ତପଞ୍ଚକ’ ନାମକ ଏହି ତୀର୍ଥ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 12

सर्वपापक्षयकरं महापुण्योपबृंहितम् / मर्त्यानां यत्र यातानामेनांसि निखिलानि तु

ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବପାପକ୍ଷୟକର ଓ ମହାପୁଣ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 13

दूरादेवापयास्यन्ति प्रवाते शुष्कपर्णवत् / तत्क्षेत्रचर्यागमनं मर्त्यानामसतामिह

ଏଠାରେ ଅସତ୍ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ଦୂରରୁ ହିଁ, ପବନରେ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ପରି, ଉଡ଼ି ଦୂରେ ଯାଏ; ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚର୍ଯ୍ୟା କରି ଆସିବା ମାତ୍ରେ ଏହି ଫଳ।

Verse 14

न लभ्यते महाराज जातु जन्मशतैरपि / समन्तपञ्चकं तीर्थं कुरुक्षेत्रे ऽतिपावनम्

ହେ ମହାରାଜ! କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଅତିପାବନ ‘ସମନ୍ତପଞ୍ଚକ’ ତୀର୍ଥ କେବେ କେବେ ଶତ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 15

यत्र स्नातः सर्वतीर्थैः स्नातो भवति मानवः / कृतकृत्यस्ततो रामः सम्यक् पूर्णमनोरथः

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ହୁଏ; ତେଣୁ, ହେ ରାମ, ସେ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇ ସମ୍ୟକ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣମନୋରଥ ହୁଏ।

Verse 16

उवास तत्र नियतः कञ्चित्कालं महामतिः / ततः संवत्सरस्यान्ते ब्राह्मणैः सहितो वशी

ମହାମତି ବଶୀ ସେଠାରେ ନିୟମରେ କିଛିକାଳ ବସିଲେ। ପରେ ବର୍ଷାନ୍ତେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଲେ।

Verse 17

पितृपिण्डप्रदानाय जामदग्न्यो ऽगमद्गयाम् / ततो गत्वा ततः श्राद्धे यथाशास्त्रमरिन्दमः

ପିତୃପିଣ୍ଡ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଗୟାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ସେ ଅରିନ୍ଦମ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 18

ब्राह्मणांस्तर्पयामास पितॄनुद्दिश्य सत्कृतान् / शैवं तत्र परं स्थानं चन्द्रपादमिति स्मृतम्

ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ସତ୍କୃତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣରେ ତୃପ୍ତ କଲେ। ସେଠାରେ ପରମ ଶୈବ ସ୍ଥାନ ‘ଚନ୍ଦ୍ରପାଦ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 19

पितृतृप्तिकरं क्षेत्रं तादृग्लोके न विद्यते / यत्रार्चिताः स्वकुलजैर्यथाशक्ति मनागपि

ପିତୃତୃପ୍ତିକର ଏପରି କ୍ଷେତ୍ର ଲୋକେ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱକୁଳଜମାନେ ଯଥାଶକ୍ତି ଅଳ୍ପମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 20

पितरः पिण्डदानाद्यैः प्राप्स्यन्ति गतिमक्षयाम् / पितॄनुद्दिश्य तत्रासौ तर्प्पितेषु द्विजातिषु

ପିଣ୍ଡଦାନ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଗତି ପାଆନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ତୃପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (କ୍ରିୟା କଲେ)।

Verse 21

ददौ च विधिवत्पिण्डं पितृभक्तिसमन्वितः / ततस्तत्पितरः सर्वे पितृलोकादुपागताः

ସେ ପିତୃଭକ୍ତିସହିତ ବିଧିମତେ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ପିତୃଲୋକରୁ ଆସିଲେ।

Verse 22

जगृहुस्तत्कृतां पूजां जमदग्निपुरोगमाः / अथ संप्रीतमनसः समेत्य भृगुनन्दनम्

ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ତାଙ୍କ କୃତ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପରେ ପ୍ରସନ୍ନମନେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନଙ୍କ ପାଖେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 23

ऊचुस्तत्पितरः सर्वे ऽदृश्या भूत्वान्तरिक्षगाः / पितर ऊचुः महत्कर्म कृतं वीर भवतान्यैः सुदुष्करम्

ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଆକାଶରେ ରହି କହିଲେ— “ହେ ବୀର! ତୁମେ ମହତ୍ କର୍ମ କରିଛ; ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର।”

Verse 24

अस्मानपि यथान्यायं सम्यक् तर्पितवानसि / अस्माकमक्षयां प्रीतिं तथापि त्वं न यच्छसि

ତୁମେ ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ସମ୍ୟକ୍ ତର୍ପଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛ; ତଥାପି ଆମର ଅକ୍ଷୟ ପ୍ରୀତି (ଆଶୀର୍ବାଦ) ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହଁ।

Verse 25

क्षत्रहत्यां हि कृत्वा तु कृतकर्माभवद्यतः / क्षेत्रस्यास्य प्रभावेण भक्त्या च तव दर्शनम्

କ୍ଷତ୍ରହତ୍ୟା କରି ସେ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବ ଓ ତୁମ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଲା।

Verse 26

प्राप्ताःस्म पूजिताः किं तु नाक्षय्यफलभागिनः / त्समात्त्वं वीरहत्यादिपापप्रशमनाय हि

ଆମେ ଏଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପୂଜିତ ହେଲୁ, କିନ୍ତୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳର ଭାଗୀ ହେଲୁ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବୀରହତ୍ୟାଦି ପାପଶମନ ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର।

Verse 27

प्रायश्चित्तं यथान्यायं कुरु धर्मं च शाश्वतम् / वधाच्च विनिवर्तस्व क्षत्रियाणामतः परम्

ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମକୁ ଆଚରଣ କର। ଏହା ପରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବଧରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେଅ।

Verse 28

पितुर्न्न ते ऽपराध्यन्ते न स्वतन्त्रं यतो जगत् / तन्निमित्तं तु मरणं पितुस्ते विहितं पुरा

ତୁମ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମର କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ, କାରଣ ଜଗତ୍ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ। ସେହି ନିମିତ୍ତରୁ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ବିଧିତ ଥିଲା।

Verse 29

हन्तुं कं कः समर्थः स्याल्लोके रक्षितुमेव वा / निमित्तमात्रमेवेह सर्वः सर्वस्य चैतयोः

ଲୋକରେ କାହାକୁ କିଏ ହତ୍ୟା କରିପାରିବ, କିମ୍ବା କାହାକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ? ଏଠାରେ ଏହି ଦୁଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପରଙ୍କର କେବଳ ନିମିତ୍ତମାତ୍ର।

Verse 30

ध्रुवं कर्मानुरूपं ते चेष्टन्ते सर्व एव हि / कालानुवृत्तं बलवान्नृलोको नात्र संशयः

ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମାନୁରୂପ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟଲୋକ କାଳାନୁଗତ ଓ ବଳବାନ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 31

बाधितुं भुवि भूतानि भूतानां न विधिं विना / शक्यते वत्स सर्वो ऽपि यतः शक्त्या स्वकर्मकृत्

ବତ୍ସ, ଭୂତମାନଙ୍କ ବିଧି ବିନା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବାଧା ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଭୋଗେ।

Verse 32

क्षत्रं प्रति ततो रोषं विमुच्यास्मत्प्रियेप्सया / शममा प्नुहि भद्रं ते स ह्यस्माकं परं बलम्

ଏହେତୁ କ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି, ଆମ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କର; ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ସେଇ ଆମର ପରମ ବଳ।

Verse 33

वसिष्ठ उवाच इत्युक्त्वान्तर्दधुः सर्वे पितरो भृगुनन्दनम् / स चापि तद्वचः सर्वं प्रतिजग्राह सादरम्

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ଏହିପରି କହି ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ଭୃଗୁନନ୍ଦନଙ୍କ ନିକଟରୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ସେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ବଚନକୁ ଆଦରେ ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 34

अकृतव्रणसंयुक्तो मुदा परमया युतः / प्रययौ च तदा रामस्तस्मात्सिद्धवनाश्रमम्

ଅକୃତବ୍ରଣଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାମ ସେତେବେଳେ ସେଠାରୁ ସିଦ୍ଧବନ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।

Verse 35

तस्मिन्स्थित्वा भृगुश्रेष्ठो ब्राह्मणैः सहितो नृप / तपसे धृतसंकल्पो बभूव स महामनाः

ହେ ନୃପ, ସେଠାରେ ରହି ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପୀ ମହାମନା ହେଲେ।

Verse 36

सरथं सहसाहं च धनुःसंहननानि च / पुनरागमसंकेतं कृत्वा प्रास्थापयत्तदा

ସେ ରଥସହ, ସାହସସହ ଏବଂ ଧନୁଷର ସଂଧାନମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ; ପୁନରାଗମନର ସଙ୍କେତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି ତେବେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 37

ततः स सर्वतीर्थेषु चक्रे स्नानमतन्द्रितः / परीत्यपृथिवीं सर्वां पितृदेवादिबूजकः

ତାପରେ ସେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ଏବଂ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ପିତୃ, ଦେବ ଆଦିଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

Verse 38

एवं क्रमेण पृथिवीं त्रिवारं भुगुनन्दनः / परिचक्राम राजेन्द्र लोकवृत्तमनुव्रतः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଏଭଳି କ୍ରମେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ଲୋକରୀତିକୁ ଅନୁସରି ପୃଥିବୀକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କଲେ।

Verse 39

ततः स पर्वतश्रेष्ठं महेन्द्रं पुनरप्यथ / जगाम तपसे राजन्बाह्मणैरभिसंवृतः

ତାପରେ, ହେ ରାଜନ! ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ପୁନର୍ବାର ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହେନ୍ଦ୍ରକୁ ଗଲେ।

Verse 40

स तस्मिंश्चिररात्राय मुनि सिद्धनिषेविते / निवासमात्मनो राजन्कल्पयामास धर्मवित्

ହେ ରାଜନ! ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ନିଷେବିତ କରୁଥିବା ସେଠାରେ ଧର୍ମବିଦ୍ ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପାଇଁ ନିଜ ନିବାସ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

Verse 41

मुनयस्तं तपस्यन्तं सर्वक्षेत्रनिवासिनः / द्रष्टुकामाः समाजग्मुर्नियता ब्रह्मवादिनः

ସର୍ବକ୍ଷେତ୍ରନିବାସୀ, ନିୟତ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ମୁନିମାନେ ସେଇ ତପସ୍ୟାରତଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସମାଗମ କଲେ।

Verse 42

ददृशुस्ते मुनिगणास्तपस्यासक्तमानसम् / क्षात्रं कक्षमशेषेण दग्ध्वा शान्तमिवानलम्

ସେ ମୁନିଗଣ ଦେଖିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ମନ ତପସ୍ୟାରେ ଆସକ୍ତ; ସେ କ୍ଷାତ୍ରଭାବକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଗ୍ଧ କରି ଶାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଥିଲେ।

Verse 43

अथ तानागतान्दृष्ट्वा मुनीन्दिव्यांस्तपोमयान् / अर्घ्यादिसमुदाचारैः पूजयामास भार्गवः

ତାପରେ ଆସିଥିବା ଦିବ୍ୟ ତପୋମୟ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାର୍ଗବ ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଦି ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କଲେ।

Verse 44

कृतकौशलसंप्रश्नपूर्वकाः सुमहोदयाः / तेषां तस्य च संवृत्ताः कथाः पुण्या मनोहराः

କୁଶଳ-ପ୍ରଶ୍ନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ, ସେମାନଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ମନୋହର କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେଲା।

Verse 45

ततस्तेषामनुमते मुनीनां भावितात्मनाम् / हयमेधं महायज्ञमाहर्तुमुपचक्रमे

ତାପରେ ଭାବିତାତ୍ମା ମୁନିମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ମହାଯଜ୍ଞ ଆହରଣ କରିବାକୁ ଉପକ୍ରମ କଲେ।

Verse 46

संभृत्य सर्वसंभारानौर्वाद्यैः सहितो नृप / विश्वामित्रभरद्वाजमार्कण्डेयादिभिस्तथा

ହେ ନୃପ! ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଔର୍ବାଦି ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର-ଭରଦ୍ୱାଜ-ମାର୍କଣ୍ଡେୟାଦି ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 47

तेषा मनुमते कृत्वा काश्यपं गुरुमात्मनः / वाजिमेधं ततो राजन्नाजहार महाक्रतुम्

ତାଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, ନିଜ ଗୁରୁ ଭାବେ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି, ହେ ରାଜନ୍, ପରେ ସେ ‘ବାଜିମେଧ’ ନାମକ ମହାକ୍ରତୁ ଯଜ୍ଞ କଲେ।

Verse 48

तस्याभूत्काश्यपो ऽध्वर्युरुद्गाता गौतमो मुनिः / विश्वामित्रो ऽभवद्धोता रामस्य विदितात्मनः

ସେହି ଯଜ୍ଞରେ କାଶ୍ୟପ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ହେଲେ, ଗୌତମ ମୁନି ଉଦ୍ଗାତା ହେଲେ, ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କ ହୋତା ଭାବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହେଲେ।

Verse 49

ब्रह्मत्वमकरोत्तस्य मार्कण्डेयो महामुनिः / भरद्वाजाग्निवेश्याद्या वेद वेदाङ्गपारगाः

ସେହି ଯଜ୍ଞରେ ମହାମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଧାରଣ କଲେ; ଭରଦ୍ୱାଜ, ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ ଆଦି ମୁନିମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 50

मुनयश्चक्रुरन्यानि कर्माण्यन्ये यथाक्रमम् / पुत्त्रैः शिष्यैः प्रशिष्यैश्च सहितो भगवान्भृगुः

ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଯଥାକ୍ରମେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କର୍ମ କଲେ; ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ଭୃଗୁ ପୁତ୍ର, ଶିଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ।

Verse 51

सादस्यमकरोद्राजन्नन्यैश्च मुनिभिः सह / स तैः सहाखिलं कर्म समाप्य भृगुपुङ्गवः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ସଭାକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଭୃଗୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ କର୍ମ ସମାପ୍ତ କଲେ।

Verse 52

ब्रह्माणं पूजयामास यथावद्गुरुणा सह / अलङ्कृत्य यथान्याय कन्यां रूपवतीं महीम्

ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ଯଥାବିଧି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଏବଂ ନିୟମାନୁସାରେ ରୂପବତୀ କନ୍ୟା ‘ମହୀ’କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କଲେ।

Verse 53

पुरग्रामशतोपेतां समुद्रांबरमालिनीम् / आहूय भृगुशार्दूलः सशैलवनकाननाम्

ନଗର ଓ ଶତଶତ ଗ୍ରାମରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସମୁଦ୍ରରୂପ ବସ୍ତ୍ରମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ପର୍ବତ-ବନ-କାନନ ସହିତ ସେହି (ମହୀ)କୁ ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଳ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 54

काश्यपाय ददौ सर्वामृते तं शैलमुत्तमम् / आत्मनः सन्निवासार्थं तं रामः पर्यकल्पयत्

ସେହି ଉତ୍ତମ ପର୍ବତକୁ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ (ମହୀ) କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏବଂ ରାମ ସେହି ପର୍ବତକୁ ନିଜ ନିବାସାର୍ଥେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କଲେ।

Verse 55

ततः प्रभृतिराजेन्द्र पूजयामास शास्त्रतः / हिरण्यरत्नवस्त्रश्वगोगजान्नादिभिस्तथा

ତାହାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ପୂଜା କଲେ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରତ୍ନ, ବସ୍ତ୍ର, ଘୋଡ଼ା, ଗୋ, ଗଜ, ଅନ୍ନ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

Verse 56

पुरा समाप्य यज्ञान्ते तथा चावभृथाप्लुतः / चक्रे द्रव्यपरित्यागं तेषामनुमते तदा

ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କରି ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ କରି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 57

दत्त्वा च सर्वभूतानामभयं भृगुनन्दनः / तत्रापि पर्वतवरे तपश्चर्तुं समारभत्

ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦାନ କରି, ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 58

ततस्तं समनुज्ञाय सदस्या ऋत्विजस्तथा / ययुर्यथागतं सर्वे मुनयः शंसितव्रताः

ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ସଭାସଦ ଓ ଋତ୍ୱିଜମାନେ, ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତଧାରୀ ସମସ୍ତ ମୁନି ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଫେରିଗଲେ।

Verse 59

गतेषु तेषु भगवानकृतव्रणसंयुतः / तपो महत्समास्थाय तत्रैव न्यवसत्सुखी

ସେମାନେ ଯାଇସାରିଲେ, ଭଗବାନ—ଅକୃତବ୍ରଣସଂଯୁତ—ମହାତପ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ହିଁ ସୁଖରେ ବସିଲେ।

Verse 60

काश्यपी तु ततो भूमिर्जननाथा ह्यनेकशः / सर्वदुःखप्रशान्त्यर्थं मारीचानुमतेन तु

ତାପରେ କାଶ୍ୟପୀ ଭୂମିରେ ଅନେକ ଜନନାଥ ହେଲେ; ଏବଂ ମାରୀଚିଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସର୍ବଦୁଃଖ ପ୍ରଶାନ୍ତି ପାଇଁ (ଏହା ହେଲା)।

Verse 61

तत्र दीपप्रतिष्ठाख्यव्रतं विष्णुमुखोदितम् / चचार धरणी सम्यक् दुखैर्ःमुक्ताभवच्च सा

ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁମୁଖୋଦିତ ‘ଦୀପପ୍ରତିଷ୍ଠା’ ନାମକ ବ୍ରତକୁ ଧରଣୀ ଯଥାବିଧି ପାଳନ କଲେ ଏବଂ ସେ ଦୁଃଖମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 62

इत्येष जामदग्न्यस्य प्रादुर्भाव उदाहृतः / यस्मिञ्श्रुते नरः सर्वपातकैर्विप्रमुच्यते

ଏହିପରି ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ (ପରଶୁରାମ)ଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା; ଯାହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 63

प्रभावः कार्त्तवीर्यस्य लोके प्रथिततेजसः / प्रसंगात्कथितः सम्यङ्नातिसंक्षेपविस्तरः

ଲୋକେ ପ୍ରଥିତ ତେଜସ୍ବୀ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରସଙ୍ଗକ୍ରମେ କଥିତ ହେଲା—ନ ଅତି ସଂକ୍ଷେପ, ନ ଅତି ବିସ୍ତାର।

Verse 64

एवंप्रभावः स नृपः कार्त्तवीर्यो ऽभवद्भुवि / न तादृशः पुमात्कश्चिद्भावी भूताथवा श्रुतः

ଏପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଭୂମିରେ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପରି ପୁରୁଷ ପୂର୍ବେ ନ ଥିଲେ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ—ଏହିପରି ଶୁଣାଯାଏ।

Verse 65

दत्तात्रेयाद्वरं वव्रे मृतिमुत्तमपूरुषात् / यत्पुरा सो ऽगमन्मुक्तिं रणे रामेण घातितः

ସେ ଉତ୍ତମପୁରୁଷ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ନିକଟରୁ ଏହି ବର ଚାହିଲେ—ପୂର୍ବେ ରଣରେ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ହତ ହୋଇ ଯେପରି ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ, ସେପରି ମୃତ୍ୟୁ ମୋତେ ମିଳୁ।

Verse 66

तस्यासीत्पञ्चमः पुत्रः पख्यातो यो जयध्वजः / पुत्रस्तस्य महाबाहुस्तालजङ्घो ऽभवन्नृप

ତାହାର ପଞ୍ଚମ ପୁତ୍ର ଜୟଧ୍ୱଜ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ତାହାର ମହାବାହୁ ପୁତ୍ର ତାଳଜଂଘ ନାମକ ରାଜା ହେଲା।

Verse 67

अभूत्तस्यापि पुत्राणां शतमुत्तमधन्विनाम् / तालजङ्घाभिधा येषां वीतिहोत्रो ऽग्रजो ऽभवत्

ତାହାର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଧନୁର୍ଧର ଶତ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ସେମାନେ ‘ତାଳଜଂଘ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୀତିହୋତ୍ର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଥିଲେ।

Verse 68

पुत्रैः सवीतिहोत्राद्यैर्हैहयाद्यैश्च राजभिः / कालं महान्तमवसद्धिमाद्रिवानगह्वरे

ବୀତିହୋତ୍ର ଆଦି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ହୈହୟ ଆଦି ରାଜାମାନଙ୍କ ସହ ସେ ହିମାଦ୍ରିର ବନଗହ୍ୱରରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ବସିଲେ।

Verse 69

यः पूर्वं राम बाणेन द्रवन्पृष्ठे ऽभिताडितः / तालजङ्घो ऽपतद्भूमौ मूर्छितो गाढवेदनः

ଯେ ପୂର୍ବେ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ପଳାଉଥିବାବେଳେ ପିଠିରେ ଆଘାତ ପାଇଥିଲା, ସେଇ ତାଳଜଂଘ ଭୟଙ୍କର ବେଦନାରେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 70

ददर्श वीतिहोत्रस्तं द्रवन्दैववशादिव / रथमारोप्य वेगेन पलायनपरो ऽभवत्

ବୀତିହୋତ୍ର ତାକୁ ଦେବବଶରେ ପଳାଉଥିବା ପରି ଦେଖିଲେ; ତାକୁ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ ସେ ବେଗରେ ପଳାୟନ କଲେ।

Verse 71

ते तत्र न्यवसन्सर्वे हिमाद्रौ भयपीडिताः / कृच्छ्रं महान्तमासाद्य शाकमूलफलाशनः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ହିମାଦ୍ରିରେ ଭୟପୀଡିତ ହୋଇ ବସିଲେ; ମହା କଷ୍ଟ ଭୋଗି ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 72

ततः शान्तिं गते रामे तपस्यासक्तमानसे / जालजङ्घः स्वकं राज्यं सपुत्रः प्रत्यपद्यत

ତାପରେ ରାମ ତପସ୍ୟାରେ ଆସକ୍ତମନ ହୋଇ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଜାଲଜଙ୍ଘ ପୁତ୍ରସହିତ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 73

सन्निवेश्य पुरीं भूयः पूर्ववन्नृपसत्तमः / वसंस्तदा निजं राज्यमापालयदरिन्दमः

ନୃପସତ୍ତମ ପୁନଃ ପୂର୍ବବତ୍ ପୁରୀକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ବସି ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ପାଳନ ଓ ରକ୍ଷା କଲା; ସେ ଶତ୍ରୁଦମନ ଥିଲା।

Verse 74

सुपुत्रः सानुगबलः पूर्ववैरमनुस्मरन् / अभ्याययौ महाराज तालजङ्घः पुरं तव

ହେ ମହାରାଜ! ସୁପୁତ୍ର ଓ ଅନୁଗବଳ ସହିତ, ପୂର୍ବ ବୈରକୁ ସ୍ମରଣ କରି ତାଳଜଙ୍ଘ ତୁମ ପୁରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସିଲା।

Verse 75

चतुरङ्गबलोपेतः कंपयन्निव मेदिनीम् / रुरोदाभ्येत्य नगरीमयोध्यां स महीपतिः

ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ସହିତ ସେ ମହୀପତି ମେଦିନୀକୁ କମ୍ପାଇଦେଉଥିବା ପରି, ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀକୁ ନିକଟେ ଆସି ଗର୍ଜନ କଲା।

Verse 76

ततो निष्क्रम्य नगरात्फलगुतन्त्रो ऽपि ते पिता / युयुधे तैर्नृपैः सर्वैर्वृद्धो ऽपि तरुणो यथा

ତେବେ ତୁମ ପିତା ନଗରରୁ ବାହାରି, ଅଳ୍ପ ସାଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ—ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯୁବକ ପରି।

Verse 77

निहतानेकमातगतुरङ्गरथसैनिकः / शत्रुभिर्निर्जितो वृद्धः पलायनपरो ऽ भवत्

ଅନେକ ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ସେନାକୁ ନିହତ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ସେ ବୃଦ୍ଧ ଶେଷେ ପଳାୟନପର ହେଲେ।

Verse 78

त्यक्त्वा स नगरं राज्यं सकोशबलवाहनम् / अन्तर्वत्न्या च ते मात्रा सहितो वनमाविशत्

ସେ ନଗର, ରାଜ୍ୟ, ଧନକୋଷ, ସେନା ଓ ବାହନ ତ୍ୟାଗ କରି, ତୁମ ଗର୍ଭବତୀ ମାତାଙ୍କ ସହିତ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 79

तत्र चौर्वाश्रमोपान्ते निवसन्नचिरादिव / शोकामर्षसमाविष्टो वृद्धभावेन च स्वयम्

ସେଠାରେ ଉର୍ବା ଆଶ୍ରମ ନିକଟେ ବସବାସ କରୁଥିବାବେଳେ, ଅଚିରେ ସେ ଶୋକ ଓ ଅମର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧଭାବରେ ଦବିଗଲେ।

Verse 80

विलोक्यमानो मात्रा ते बाष्पगद्गदकण्ठया / अनाथ इव राजेन्द्र स्वर्गलोकमितो गतः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ମାତା ଅଶ୍ରୁରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କୁ ନିହାରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଅନାଥ ପରି ଏଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 81

ततस्ते जननी राजन्दुःखशोकसमन्विता / चितामारोपयद्भर्तू रुदती सा कलेवरम्

ତେବେ, ହେ ରାଜନ୍, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଆବୃତ ସେ ଜନନୀ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦେହକୁ ଚିତାରେ ଆରୋପ କଲା।

Verse 82

अनशनादिदुःखेन भर्त्तुर्व्यसनकर्शिता / चकाराग्निप्रवेशाय सुदृढां मतिमात्मनः

ଅନଶନ ଆଦି ଦୁଃଖରେ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିପଦରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ସେ ଅଗ୍ନିପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିଜ ମନରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲା।

Verse 83

और्वस्तदखिलं श्रुत्वा स्वयमेव महामुनिः / निर्गत्य चाश्रमात्तां च वारयन्निदमब्रवीत्

ଔର୍ବ ମହାମୁନି ସବୁ କଥା ଶୁଣି ସ୍ୱୟଂ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି ତାକୁ ରୋକି ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 84

न मर्त्तव्यं त्वया राज्ञि सांप्रतं जठरे तव / पुत्रस्तिष्ठति सर्वेषां प्रवरश्चवर्त्तिनाम्

ହେ ରାଜ୍ଞୀ, ଏବେ ତୁମେ ମରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ସମୟରେ ତୁମ ଗର୍ଭରେ ସମସ୍ତ ରାଜବଂଶୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଅଛି।

Verse 85

इति तद्वचनं श्रुत्वा माता तव मनस्विनी / विरराम मृतेस्तां तु मुनिः स्वाश्रममानयत् / ततः सा सर्वदुःखानि नियम्य त्वन्मुखांबुजम्

ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ତୁମ ମନସ୍ବିନୀ ମାତା ମୃତ୍ୟୁ-ସଙ୍କଳ୍ପରୁ ବିରତ ହେଲା; ତାହାପରେ ମୁନି ତାକୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଆଣିଲେ। ପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ନିୟମିତ କରି ତୁମ କମଳମୁଖକୁ ମନେ ଧାରଣ କଲା।

Verse 86

दिदृक्षुराश्रमोपान्ते तस्यैव न्यवसत्सुखम् / सुषाव च ततः काले सा त्वामौर्वाश्रमे तदा

ଦର୍ଶନ ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଆଶ୍ରମ ସନ୍ନିକଟରେ ତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସୁଖରେ ବସିଲା। ପରେ ସମୟ ଆସିଲେ ସେଇ ଔର୍ବାଶ୍ରମରେ ତୁମକୁ ପ୍ରସବ କଲା।

Verse 87

जातकर्मादिकं सर्वं भवतः सो ऽकरोन्मुनिः / और्वाश्रमे विवृद्धश्च भवांस्तेनानुकंपितः

ସେ ମୁନି ତୁମ ପାଇଁ ଜାତକର୍ମ ଆଦି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର କରିଦେଲେ। ଔର୍ବାଶ୍ରମରେ ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲ, ଏବଂ ସେ କରୁଣାରେ ତୁମକୁ ପାଳିଲେ।

Verse 88

त्वयैव विदितं सर्वमतः परमरिन्दम / एवं प्रभावो नृपतिः कार्त्तवीर्यो ऽभवद्भुवि

ହେ ପରମ ଶତ୍ରୁଦମନ, ଏ ସବୁ ତୁମକୁ ନିଜେ ଜଣା। ଏହିପରି ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ହେଲା।

Verse 89

व्रतस्यास्य प्रभावेण सर्वलोकेषु विश्रुतः / यद्वंशजैर्जितो युद्धे पिता ते वनमादिशत्

ଏହି ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ତୁମ ବଂଶଜମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାକୁ ଜିତିଲେ, ତୁମ ପିତା ତାକୁ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

Verse 90

तद्वृत्तान्तमशेषेण मया ते समुदीरितम् / एतच्च सर्वमाख्यातं व्रतानामुत्तमं तव

ସେ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି। ଏବଂ ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ଏହି ବ୍ରତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଆଖ୍ୟାନ କଲି।

Verse 91

समन्त्रतन्त्रं लोकेषु सर्वलोकफलप्रदम् / न ह्यस्य कर्त्तुर्नृपतेः पुरुषार्थचतुष्टये

ମନ୍ତ୍ର-ତନ୍ତ୍ରସହିତ ଏହି ବିଧି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଲୋକଫଳଦାୟକ; ଏହା କରୁଥିବା ନୃପତିଙ୍କୁ ଚତୁର୍ପୁରୁଷାର୍ଥରେ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ।

Verse 92

भवत्यभीप्सितं किञ्चिद्दर्ल्लभं भुवनत्रये / संक्षेपेण मयाख्यातं व्रतं हैहयभूभुजः / जामदग्न्यस्य च मुने किमन्यत्कथयामि ते

ତ୍ରିଭୁବନରେ ଯାହା କିଛି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅଭୀପ୍ସିତ, ସେସବୁ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ହୈହୟ ଭୂପତି ଓ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ବ୍ରତକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଦେଲି; ଆଉ କ’ଣ କହିବି?

Verse 93

जैमिनिरुवाच ततः स सगरो राजा कृताञ्जलिपुटो मुनिम्

ଜୈମିନି କହିଲେ—ତାପରେ ସଗର ରାଜା ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 94

उवाच भगवन्नेतत्कर्तुमिच्छाम्यहं व्रतम् / सम्यक्तमुपदेशेन तत्रानुज्ञां प्रयच्छ मे

ସେ କହିଲେ—ଭଗବନ୍, ଏହି ବ୍ରତ ମୁଁ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ସମ୍ୟକ୍ ଉପଦେଶ ଦେଇ ତାହାର ଅନୁମତି ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 95

कर्मणानेन विप्रर्षे कृतार्थो ऽस्मि न संशयः / इत्युक्तस्तेन राज्ञातु तथेत्युक्त्वा महामुनिः

ସେ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ଏହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କୃତାର୍ଥ ହେବି। ରାଜା ଏପରି କହିବାରେ ମହାମୁନି ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 96

दीक्षयामास राजानं शस्त्रोक्तेनैव वर्त्मना / स दीक्षितो वसिष्ठेन सगरो राजसत्तमः

ଭଗବାନ୍ ବଶିଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିମାର୍ଗରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେଲେ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷିତ ସଗର ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।

Verse 97

द्रव्याण्यानीय विधिवत्प्रचचार शुभव्रतम् / पूजयित्वा जगन्नाथं विधिना तेन पार्थिवः

ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଣି ସେ ପାର୍ଥିବ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶୁଭବ୍ରତ ଆଚରଣ କଲେ। ସେହି ବିଧିରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରି।

Verse 98

समाप्य च यथायोग्यमनुज्ञाय गुरुं ततः / प्रतिज्ञामकरोद्राजा व्रतमेतदनुत्तमम्

ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସମାପ୍ତ କରି, ପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ରାଜା ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ବ୍ରତ ପାଳନର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।

Verse 99

आजीवान्तं धरिष्यामि यत्नेनेति महामतिः / अथानुज्ञाप्य राजानं वसिष्ठो भगवानृषिः

ମହାମତି ରାଜା କହିଲେ—‘ମୁଁ ଏହାକୁ ଜୀବନାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯତ୍ନରେ ଧାରଣ କରିବି।’ ତାପରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ଭଗବାନ୍ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ…

Verse 100

सन्निवर्त्यानुगच्छन्तं प्रजगाम निजाश्रमम्

ଅନୁଗମନ କରୁଥିବାକୁ ରୋକି ଫେରାଇଦେଇ ବଶିଷ୍ଠ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।