Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 28
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
तच्छ्रुत्वा सकलं ब्रह्मा विज्ञातार्थो ऽपि मानद / उवाच रामं धर्मिष्ठं परिणामसुखावहम्
Transliteration
tacchrutvā sakalaṃ brahmā vijñātārtho 'pi mānada / uvāca rāmaṃ dharmiṣṭhaṃ pariṇāmasukhāvaham
Translation
ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାନଦ ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—ଯାହା ପରିଣାମେ ସୁଖ ଆଣେ।
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; object of श्रुत्वा
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive), अव्यय; ‘having heard’
सकलम्entire
सकलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying तत् (implicit)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
विज्ञातार्थःone who has understood the matter
विज्ञातार्थः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविज्ञात + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विज्ञातः अर्थः यस्य) ‘one who has understood the meaning’
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/समुच्चयार्थक particle ‘also/even’
मानदO giver of honor
मानद:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमानद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; epithet addressing Rāma
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
रामम्to Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
धर्मिष्ठम्most righteous
धर्मिष्ठम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्मिष्ठ (प्रातिपदिक; इष्ठ-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; superlative adjective qualifying रामम्
परिणामresult/end
परिणाम:
—
TypeNoun
Rootपरिणाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग); stem used in compound
सुखhappiness
सुख:
—
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग); stem used in compound
आवहम्bringing
आवहम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + √वह् (धातु)
Formशतृ/ण्वुलादि-प्रत्ययान्त विशेषण-प्रातिपदिक ‘आवह’ (bringing), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying रामम्
परिणामसुखावहम्bringing happiness in the end
परिणामसुखावहम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरिणाम + सुख + आवह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (परिणामे सुखम् आवहति/आवहः) qualifying रामम्